پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
13-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
13-05-2024
سارا سەردار
ڤیدیۆ
هەنگەوانی
13-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
فیستیڤاڵی بەهارەی باڵەکایەتی ساڵی 2024
11-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
11-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
هیچ بڵندێک بە ئەو ناگات
09-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ڤیدیۆ
ساتی کوژرانی کارزان کەریم مەغدید لە ڕۆژی 07-05-2024
09-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید
09-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
چەمکی ئەنفال لەفەرهەنگ و مێژووی ئیسلامدا
09-05-2024
زریان سەرچناری
ڤیدیۆ
ئەشکەوتی شانەدەر نیشتمانی نهێنیی و ڕاستەقینەی ژیانی مرۆڤایەتیی
09-05-2024
شادی ئاکۆیی
ئامار
بابەت 519,194
وێنە 106,458
پەرتووک PDF 19,249
فایلی پەیوەندیدار 96,905
ڤیدیۆ 1,378
ژیاننامە
ناشاد
ژیاننامە
شێخ لەتیفی حەفید
ژیاننامە
ڕێبەر زەندی
ژیاننامە
ئیسماعیل حەقی شاوەیس
ژیاننامە
نیشتمان سەعید
کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
کوردیپێدیا، مێژووی ڕۆژ بە ڕۆژی کوردستان و کورد دەنووسێتەوە..
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبو...

کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبو...
ناونیشانی بابەت: کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
ئامادەکردن: #بارام سوبحی#

وەکو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
وەکو هاووڵاتییەکی عەرەب لە ئێراق لەگەڵ تەواوی عەرەب بەرپرسیارێتی پێشکەشکردنی داوای لێبوردنێکی بەهێز لە گەلی کورد و قوربانییانی ئەنفال و خێزانەکانیان و قوربانییانی کۆکوژی کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئەستۆ دەگرم. لەگەڵ خەڵکە باش و دیموکراسیخوازەکاندا لە عەرەب بەرپرسیارێتی کارکردن و هاوبەشیکردنی کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی لەوێ‌ ئەنجامدرا، هەروەها کارکردن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری واقیعی و خێرا بۆ قوربانیانی ئەنفال و هەڵەبجە و پێشکەشکردنی قەرەبووی گونجاو بۆ قوربانیانی گەلی کورد، لە ئەستۆ دەگرم. ئەمە وتەی نووسەر و سیاسەتمەداری ئێراقی کازم حەبیبە کە ڕۆژی (30/ئاب/2021) لە تەمەنی (86) ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
“د. کازم حەبیب” نووسەر و سیاسەتمەدار و چالاکی بواری مافی مرۆڤ، لە (16/4/1935) لە شاری کەربەلا لەدایکبووە. سەرەتایی و ناوەندی لە کەربەلا خوێندووە. لە (1955 – 1958) بەهۆکاری سیاسی زیندانی کراوه و دورخراوەتەوە. لە (1964) ماستەری لە کۆلێژی ئابووری زانکۆی بەرلین بەدەستهێناوە. لە (1968) دکتۆرای لە فەلسەفەدا بەدەستهێناوە. لە (1973) دکتۆرای دووەمی لە بواری زانستدا بەدەستهێناوە. لە ( 1969 – 1975) بووەتە مامۆستا لە زانکۆی موسەتەنسرییە و ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای کشتوکاڵ بووە. لە (1978) بە هۆکاری سیاسی دەستگیرکراوه و پاشان خانەنشین کراوە، لە کۆتایی هەمانساڵدا ئێراقی بەجێهێشتووە. لە (1979 – 1981) بووەتە مامۆستا لە پەیمانگای زانستی ئابووری و پەیمانگای مافی لە زانکۆی جەزائیری پایتەخت. تاوەکووساڵی (1988) بەشداربووە لە خەباتی پێشمەرگایەتی لە کوردستانی ئێراق. پاشان لە ڕیزی ئۆپۆزسیۆنی ئێراقیدا کاریکردووە. دواتر ڕویکردۆتە ئەڵمانیا و کچ و کوڕێکی هەیە. خاوەنی بیست پەڕتووک و دەیان توێژینەوە و لێکۆڵینەوە و وتاری ئابووری و سیاسییە، هەروەها لە بواری مافی مرۆڤدا بە زمانەکانی عەرەبی و ئەڵمانی دەنووسێت.
“پەیامی لێبووردن”
لە پێشەکی وتارێکیدا بە ناونیشانی بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەنفال، نووسەر سەرەتا بە پەیامێکی هاوخەمی و داوای لێَبوردن دەست پێدەکات و دەنووسێَت؛ ئەو تاوانانەی لە ماوەی حوکمڕانی درێژی بەعسدا بە سەرکردایەتی دیکتاتۆر سەدام حسێن، لە کوردستانی ئێراق و لە دژی گەلی کورد و کوردانی فەیلی ئەنجامدران، بەناوی بەرگریکردن لە “عروبەی ئێراق” و بەناوی “نەتەوەی عەرەب” و “یەکێتی ئێراق” ئەنجامدران. بۆیە داخوازی بەردەوام بۆ ئاشکراکردنی قوربانییانی ئەو پرۆسانە و کۆکوژی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە لە کوردستانی ئێراق، ئەرکێکە لە ئەستۆی هەموو عەرەبێکە لە دەرەوه و ناوەوەی ئێراق، بەرلەوەی ئەرکی گەلی کورد و نەتەوەکانی دیکە بێت لە کوردستانی ئێراقدا. وەکوو هاووڵاتییەکی عەرەب لە ئێراق هەست به و ڕووداوانە دەکەم کە لە کوردستانی ئێراق و لە دژی کوردانی فەیلی ئەنجامدران، سەرباری سەرکۆنەکردنی ئاشکراو بەردەوامم لە دژی ئەو تاوانانەی بە درێژایی چەند دەیەیەک ئەنجامدران، بەهەمانشێوە لەگەڵ تەواوی عەرەب بەرپرسیارێتی پێشکەشکردنی داوای لێبوردنێکی بەهێز لە گەلی کورد و قوربانییانی ئەنفال و خێزانەکانیان و قوربانییانی کۆکوژی کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئەستۆ دەگرم. هەرچەندە ئەم داوای لێبووردنە هیچ نییە جگەلەلایەنێکی ئەدەبی بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو تاوانانەی بەناوی عەرەب و عروبە و یەکێتی نیشتمانی ئێراق ئەنجامدران و ئەوانیش لێی بێبەرین.
لەگەڵ خەڵکە باش و دیموکراسیخوازەکاندا لە عەرەب بەرپرسیارێتی کارکردن و هاوبەشیکردنی کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی لەوێ‌ ئەنجامدرا، هەروەها کارکردن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری واقیعی و خێرا بۆ قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە و پێکشەشکردنی قەرەبووی گونجاو بۆ قوربانیانی گەلی کورد، کە هەر بە سیمبولی دەمێنێتەوە، لە ئەستۆ دەگرم. ئەم جۆرە هەڵوێستانە لەلای عەرەب، پێویستی بە هۆشیاری هەیە لەبارەی؛ سرووشتی ئەو تاوانانەی لە کوردستانی ئێراق ئەنجامدران، لەبارەی ئەو مێنتەلێتییە ڕەگەزپەرستە قێزەونەی کە لە پشتی ئەو تاوانانەوە بووە، لەبارەی ئەو دەرەنجامە کارەساتبارانەی لێیکەوتۆتەوە. چونکە ئەو تاوانە ترسناکانە، کە ڕژێمی ئێراق بە سەرکردایەتی ستەمکاران و بە فەرمانە ڕەگەزپەرستانە قێزەونەکانی سەدام حسێن پیادەیان کرد، گەورەترین سووکایەتی بوو بە برایەتی عەرەبی و کوردی و نەتەوەکانی دیکە لە ئێراق و یەکێتی نیشتمانی ئێراق و مافە ڕەواو دادپەروەرانەکانی گەلی کورد کرا.
“بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەنفال”
د.کازم، وتارەکەی تەرخانکردووە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەی؛ بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەم تاوانە گەورەیە چییە کە حیزبی بەعس و سیستمە سیاسیەکەی و سەرکردەکانی لە دژی گەلی کورد و بزووتنەوە خەباتکارەکەی ئەنجامیانداوە؟ لە وەڵامدا دەڵێت؛ تاوانی ئەنفال و بۆردومانی کیمیایی هەڵەبجە بە یەکێک لە دڕندانەترین ئەو کۆمەڵکوژییانە دادەنرێن کە لە ساڵی (1988) دا دووچاری گەلی کورد هات، لووتکەی ڕەفتاری تۆقێنەرانەی هەموو حکومەتەکانی پێشووی ئێراق بوو. وەکوو هاووڵاتییەکی ئێراقی لە نەتەوەی عەرەب هەست بە خەمێکی زۆر و شەرمەزاری دەکەم لەهەمبەر ئەو تاوانەی فاشییە عەرەبەکان ئەنجامیاندا لە هەرێمی کوردستانی ئێراق، ئەو تاوانانەی کە ناوچەوانی مرۆڤایەتی لە حەسرەتدا ئارەقەی شەرمەزاری لێدەتکێ‌. هەموو قوربانییە مرۆییەکان ئەوەمان لێدەخوازن تێبکۆشین لەپێناوی ڕێگرتن لە دووبارە گەیشتنەوەی ئەو جۆرە هێزە تاوانکارانە بە دەسەڵات لە ئێراقدا، ئیدی بەهەر پاساوێکی فیکری و سیاسی و ئایینی و مەزهەبی بێت کە دەکرێت خۆیانی پێ‌ بشارنەوە یان بانگەشەی بۆ بکەن یان ئەو پاساوانەی پشتی پێدەبەستن. هیوادارم هەموو هاووڵاتییەکی عەرەب بەهەردوو ڕەگەزەکەوە لە ئێراق و هەر شوێنێکی دیکە بێت، چالاکانە و لە سۆنگەی هەستکردن بە بەرپرسیارێتییەوە بەشداربن لە پەردە هەڵماڵین لە پێشینەی فیکری و ئامانجە ڕاستەقینەکانی پشتەوەی ئەو تاوانانەی لە هەرێمی کوردستانی ئێراق ڕوویاندا. سەرکۆنەکردن و سەرزەنشتکردن و هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی دەبێتە هۆی بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان تەواوی نەتەوەکاندا لە یەک وڵات و لە سەرانسەری جیهاندا. کاتێک هۆشیاری نەتەوەیی لەڕێگای خۆی لادەدات و دەشێوێ‌، له و کاتەدا هەڵگرانی ئەو بیرە دەتوانن هەموو تاوانێکی سامناک بەناوی نەتەوە و بەرگریکردن لێی و پاراستنی باشییەکانی ئەنجام بدەن! ئەو بیرەش لەوکاتەدا هیچ نییە جگەلە شۆڤێنیزم و ڕەگەزپەرستی و پەیڕەوکردنی ئامرازەکانی فاشیزم. ئەم تاوانە دژەمرۆیی و کۆمەڵکوژی و تاوانی جەنگانە کە ماوەی نۆ مانگ بەردەوام بوون، دەرەنجامی کاردانەوە یان هەڵوێستێکی سیاسی نەبوو لە هەمبەر بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی چەکداری کوردی لە هەرێمی کوردستانی ئێراق، بەڵکوو گوزارشت بوو لە ئایدۆلۆژیاییەکی ئیتنی دژە نەتەوەکانی دیکە، گوزارشت بوو لە میکانیزمەکانی حکومی فاشیانە کە هێزی بەعسی فەرمانڕەوا لە خۆی پێچابوو، چۆن ئەویدی ڕەتدەکردەوە و هەوڵیدەدا بۆ پایەماڵکردنی بزاڤی گەلێک کە داوای ئازادی و دیموکراسیەت و تەواوی مافەکانی خۆی دەکرد، لەنێویاندا بڕیاردان لە مافی چارەنووسی خۆی بەبێ‌ چاودێری و سەرپەرشتی کەسانی تر.
هەڵمەتەکانی ئەنفال و کیمیابارانکردنی هەڵەبجە، لووتکەی کردەوە سەربازی و دوژمنکارییەکانی حکومەتی ناوەندی ئێراق بوون لە دژی گەلی کورد. ئەو گەلەی بەر لە دامەزراندنی دەوڵەتی ئێراقەوە داوای مافە ڕەواکانی خۆی دەکات، بەردەوامیش بووە له و داوایە بەدرێژایی دەیەکانی ڕابردوو، تاوەکووبەشێکی بنەڕەتییان لە (1991/1992) بەدیهێنا، ئەویش درووستکردنی حکومەتی فیدراڵی بوو لە هەرێم لە چوارچێوەی دەوڵەتی ئێراقدا. لێرەوە سەرلەنوێ‌ ئاماژە بەوە دەکەم کە هەڵمەتەکانی کۆمەڵکوژی ئەنفال و پڕۆسەکانی بەعەرەبکردن و ڕاگواستنی زۆرەملێ‌ و گۆڕینی دیمۆگرافی ناوچەکانی کوردستان، دەرەنجامی مێنتەلێتییەکی ستەمکارانەی سەربازی و ئایدۆلۆژی ڕەگەزپەرستانە بوو، بە میکانیزمی فاشیزمانە لە سەرکوتکاری و لەناوبردن پیادەکرا.
“لە هەڵوێستەوە بۆ کردار”
نووسەر دوای دەربڕینی پەیامی هاوخەمی و داوای لێبوردن لە گەلی کورد، بۆ بەکردەیکردنی ئەو هەڵوێستە کۆمەڵێک پێشنیار دەخاتەڕوو کە بریتین لە؛
1. ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی سەنتەرێکی زانستی یەکگرتوو لە کوردستانی ئێراق بۆ کۆکردنەوە و پۆلێنکردن و ڕێکخستن و پاراستنی بەڵگەنامەکانی تایبەت به و تاوانانەی لە ماوەی سەردەمەکانی پێشودا دەرهەق بە گەلی کورد ئەنجامدران. وەلێ‌ بەتایبەتی لە چوارچێوەی ئەو ماوەیەی کە لەدوای گەیشتنە دەسەڵاتی بەعسەوە دێت.
2. درووستکردنی لیژنەیەکی نێودەوڵەتی جێبەجێکاری هەمیشەیی، لەڕووی سیاسیەوە گرنکە بارەگاکەی لە یەکێک لە شارەکانی ئەورووپا بێت، هەروەها لقی لە هەندێک لە شارەکانی دنیا و لەهەر کوێیەک بتوانرێت، جگەلە بارەگایەکی ناوەندی دیکە لە کوردستان هەبێت. ئەنجوومەنە فراوانەکەشی کەسایەتی زانستی و ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی و سیاسی ئێراقی سەربەخۆو حیزبی لە هەموو نەتەوەکان لەخۆبگرێت، سەرباری کەسایەتی عەرەبی و نێودەوڵەتی کە بتوانن ببنە بزوێنەری کارکردن بۆ ڕاپەڕاندنی هەڵمەتێکی جیهانی بەردەوام بۆ سەرخستنی قوربانیانی ئەنفال لە کوردستانی ئێراقدا.
3. پێشکەشکردنی داوایەکی فەرمی بەناوی لیژنەی نێودەوڵەتی هەمیشەیی و بەرپرسان لە کوردستانی ئێراق بە نەتەوە یەکگرتووەکان لەپێناوی ڕێکخستنی کۆڕبەندێکی نێودەوڵەتی لە ماوەی ئەم دەیەیەدا بۆ تاوتوێکردنی هۆکار و دەرەنجامەکانی کۆمەڵکوژی تاوانەکانی ئەنفال کە ڕژێمی ئێراق ئەنجامیدا، به و پێودانگەی کارێکی ڕەگەزپەرستانە بووە و ئامانج لێی پاکتاوکردن و کۆمەڵکوژی گەلی کورد بووە لە کوردستانی ئێراقدا. هەروەها هەڵێنجانی پەند و سیاسەت و ڕێکارگەلێک کە بکرێت بگیرێنەبەر بۆ سزادانی ڕژێمەکە و لەپێناوی ڕێگرتن لە دووبارە بوونەوەی لە کوردستانی ئێراق یان هەر شوێنێکی دیکەی جیهاندا، ئەمەش وەکوو هۆشدارییەک بۆ هەموو حکومەت و هێزو سیاسەتە ڕەگەزپەرستەکان لە ناوچەکەدا، بەتایبەتی ئەو دەوڵەتانەی کە بەشەکانی دیکەی نەتەوەی کوردی تێدادەژی.
4. ئامادەکردنی بەڵگەنامەی تۆمەتبارکردنی فەرمی دژی سەرکردەکانی حکومەتی ئێراق، به و پێودانگەی بیریان کردۆتەوه و پلانیان ڕێکخستوە و بەکرداری کۆمەڵکوژی ئەنفالیان لە کوردستانی ئێراق ئەنجامداوە، هەروەها کاریان کردووە بۆ شاردنەوەی سیماکانی لە ڕایگشتی جیهانی و عەرەبی و ئێراقی، پێشکەشکردنی بە دادگایەکی نێودەوڵەتی تایبەت بە دادگایکردنی تاوانبارانی جەنگ و پێشێلکردنی مافی مرۆڤ بەتایبەتی مافی ژیانکردن. ئەم کارەش پێویستی بە دەرچوواندنی فەرمانی نێودەوڵەتی هەیە لە دادگاکەوە بۆ دەستگیرکردنی سەرکردەکانی ڕژێم و ڕادەستکردنیان به و دادگا نێودەوڵەتییە.
5. کردنەوەی ماڵپەڕێکی تایبەت لە ئینتەرنێتدا بەناوی هەڵمەتی نێودەوڵەتی ئەنفال، بۆ بڵاوکردنەوەی هەواڵنامەی تایبەت به و تاوانە بە زمانە جیاوازەکان.
6. لیژنە نێودەوڵەتییەکە کۆڕبەندو کۆنگرەی ساڵانە لە کوردستانی ئێراق ڕێکبخات، لەپێناوی بەردەوامبوون لە هەڵماڵینی ئەو سیاسەتانه و ئاشکراکردنی ئەو شێواز و ئامرازو هۆکارانەی کە ڕژێم لە کوشتنی ئەو ژمارە بێشوومارە لە دانیشتووانی کورد لە کوردستانی ئێراق و باقی تاوانەکانی دیکەی ڕژێم لە دژی گەلی کورد و ڕۆڵەی نەتەوەکانی دیکە، بەکاریهێناون.
7. لیژنە نێودەوڵەتییە هەمیشەییەکە بە هاوکاری لەگەڵ هێزو لایەنە سیاسییە ئێراقییەکان، ئیدی عەرەبی بن یان کوردی یان ئەوانیتر، کۆڕبەند لەدەرەوەی ئێراق سازبکات، جا لە دەوڵەتە عەرەبییەکان بێت یان له و دەوڵەتانەی زۆرینەی دانیشتووانەکانیان موسڵمانن، یاخود لە دەوڵەتانی ئەورووپا و ئەمەریکای باکوور و باشوور و ئوسترالیا و دەوڵەتانی دیکە لەبارەی ئەنفال و دۆخی ئێستای ئێراقەوە. دەکرێت ڕۆژێک لە ساڵدا دیاری بکرێت بۆ ئەوەی ببێتە ڕۆژی یادکردنەوەی شەهیدانی ئەنفالی کوردستانی ئێراق لە سەرانسەری ئێراقدا.
8. پاڵپشتیکردنی گۆڤاری ئەنفال لەلایەن ناوەندێکی زانستی بەڵگەنامەیی، تاوەکووببێتە ئامرازێکی فیکری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی ئەنجامدراون و هەڵماڵینی باکگراوندیان و دەرەنجامەکانیان بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی. پێویست دەکات جگەلە زمانی کوردی و عەرەبی بە زمانەکانی دیکەش بڵاوبکرێتەوە و بە فراوانی لە دەوڵەتە عەرەبییەکاندا دابەش بکرێت.
9. ئەنجامدانی پێشانگای هونەری شێوەکاری لەبارەی بارودۆخی ئێراق‌ و کۆمەڵکوژی ئەنفالەوە، هەروەها لەبارەی تاوانی هەڵەبجە و خەباتی گەلی کوردەوە. دەرکردنی ئەلبوومی تایبەتی ئەو تابلۆیانە و بڵاوکردنەوەیان بە فراوانی، پێویست دەکات زۆرترین ژمارەی هونەرمەندانی ئێراقی لە نەتەوە جیاوازەکانی بۆ بانگهێشت بکرێت، ئەوەش دەبێتە سەرکۆنەکردنێکی کرداری ڕەگەزپەرستانی عەرەب بەهۆی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە دژی گەلی کورد ئەنجامیانداوە. لەپێشی هەموویانەوە سەرکردە حوکمڕانەکانی ئێراق و لەسەرووی هەموویانەوە سەدام حسێن و عەلی حەسەن مەجید.
10. حەواندنەوه و بایەخدانێکی گەورە بە کەسوکار و ڕزگاربووانی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنفال، بۆ مسۆگەرکردنی تۆمارکردن و نووسینەوە یان ئەنجامدانی چاوپێکەوتن لەگەڵیاندا بۆ دەستکەوتنی زۆرترین و وردترین وردەکاری لەبارەی ئەو ئۆپەراسیۆنە ڕەگەزپەرستانەیە و تۆمارکردنیان بە دەنگ و ڕەنگ و بڵاوکردنەوەیان بە شێوەیەکی ڕێکخراوو بەرنامە بۆ دانراو.
11. پێویستە لەلایەن حیزبە نیشتمانییە باڵادەستەکانی کوردستانی ئێراق و لە ئێراقی دیموکراسیدا، بایەخێکی تایبەت بدرێت به و کەسانەی لە کۆمەڵکوژییەکان ڕزگاریان بووە، هەروەها چاودێری و سەرپەرشتیکردنی منداڵان و خانەوادەی شەهیدانی کۆمەڵکوژییەکانی ئەنفال.
12. درووستکردنی مۆزەخانەیەک لە کوردستان بۆ قوربانییانی گەلی کورد، بەتایبەتی قوربانیانی کۆمەڵکوژی ئەنفال تاوەکووببێتە ئەدگارو شوێنێک خەڵکی سەردانی بکەن بۆ ئەوەی ئاشناببن بە سرووشتی ئەو تاوانانەی کە لە دژی مرۆڤایەتی لە کوردستانی ئێراق لەلایەن ڕژێم و مێنتەلێتی فەرمانڕەواوە ئەنجامدراون، هەروەها دەکرێت بکرێتە مەزارێک بۆ تەواوی گەشتیارانی کوردستان.
13. درووستکردنی مۆنۆمێنتێکی ناوەندی و مۆنۆمێنتێکی دیکە بۆ قوربانیانی ئەنفال لە ناوچەیەکی گونجاوی کوردستاندا.
14. حکومەتی ئێراق پشتیوانی ئەو پەڕتووک و توێژینەوانە بکات کە باس له و نەهامەتی و کۆمەڵکوژییانە دەکەن کە گەلی کورد و نەتەوەکانی دیکە لە کوردستانی ئێراق دووچاری هاتوون، لەپێناوی تێگەیشتن له و هۆکارانەی لە پشت ئەنجامدانییانەوە بووە، هەروەها بۆ ئەوەی پەندی لێ‌ وەربگیرێ‌ و ڕێگری بکرێت لە ڕوودانەوەیان لە داهاتودا.
15. درووستکردنی لیژنەیەکی نێودەوڵەتی بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی لەلایەن هێزە سەربازییەکانی ئێراقەوە خاپورکراون، بەتایبەتی ئەو ناوچانەی بە چەکی کیمیایی بۆردومانکراون. دەکرێت پڕۆسەی کۆکردنەوەی کۆمەکی نێودەوڵەتی سازبکرێت لەپێناوی درووستکردنی شارێکی نوێ‌ لە هەڵەبجە، وەکوو هێمایەک بۆ هاوپشتی نێودەوڵەتی لەگەڵ ئەم شارە غەدرلێکراوەدا.
16. بۆ قوڵکردنەوەی هۆشیاری بەرەنگاربوونەوەی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ بەهەموو شێوەکانییەوە، هەڵمەتەکانی ئەنفال بکرێتە ماددەیەکی تایبەت لە چوارچێوەی مافی مرۆڤدا و لە زانکۆو قوتابخانە و خوێندنگاکاندا بخوێنرێت.
17. داواکردن لە حکومەتی ناوەندی بەغدا بۆ قەرەبوکردنەوەی قوربانیانی ئەنفال، بەگوێرەی خەمڵاندنێکی زانستی درووست.
18. درووستکردنی مۆنۆمێنتێک لە شاری بەغدا بۆ قوربانیانی ئەنفال و هەڵەبجە.
19. پێویستی گەشەکردنی پەیوەندییەکی دەستووری ئاشکرا لەنێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی فیدراڵی لە بوارەکانی دەسەڵات و ئەرک و مافەکانیاندا. بۆ بەدیهێنانی ئەو پەیوەندییەش پێویستە ئەو دەقە دەستوورییانە لە یاسای پابەندکەردا دابنرێن، دادگای دەستووریش ئەو ناکۆکییانە یەکلایی بکاتەوە کە لەنێوان هەردوو حکومەتەکەدا ڕوو دەدەن. ئامانجی بنەڕەتی ئەم پەیوەندییەش بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی نێوان هەردوو گەل و هەردوو حکومەت و نەتەوەکانی دیکەی ئێراقە.
20. کارکردن لەپێناوی بیناکردنی بناغەیەکی ماددی بۆ چێکردنی کۆمەڵگەیەکی مەدەنی دیموکراسی عەلمانی و پەروەردەیەکی فیکری و ڕۆشنبیری کۆمەڵایەتی دژی شۆڤێنیزم و ڕەگەزپەرستی، دژی ڕەتکردنەوەی ئایینەکانی دیکه و شوێنکەوتەکانیان، هەروەها لە دژی تایەفەگەرایی سیاسی و جیاکاری ئایینی و تائیفی، لەپێناوی فەراهەمکردنی ژیانی هاووڵاتیبوونی یەکسان، دژی ستەمکاری و توندوتیژی و دڵڕەقی و پابەندبوون بە چارەسەرکردنی کێشەکان بە شێوازی ئاشتییانه و بە ئامرازی دیموکراسیانە. [1]
=KTML_Bold=بۆ بینینی وێنەی د. کازم حەبیب بڕوانە فایلی پەیوەندیدار.=KTML_End=
ئەم بابەتە 188 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی چاوی کورد - 07-04-2023
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
پۆلێنی ناوەڕۆک: بیبلۆگرافیا
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: کرمانجیی ناوەڕاست
وڵات - هەرێم: باشووری کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 07-04-2023 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەر عوسمان عوزێری )ەوە لە: 07-04-2023 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 188 جار بینراوە
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
ژیاننامە
ڕێکان بێستون ئەسعەد
ژیاننامە
ڕەحیم مەعروف محەمەدئەمین کافرۆشی
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
کورتەباس
دارەسووتاوەکە ... مێژووی بازاڕێک لە بازرگانی
ژیاننامە
بڕوا عەبدوڵڵا عەلی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
پەرتووکخانە
جووتیاران پلە و هەڵوێستیان لە شۆڕشی دیموکراسی نیشتمانیدا
کورتەباس
فەرمانبەرانی بادینان لە ئەرشیفی عوسمانیدا
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید
ژیاننامە
نەسرین کوردە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
وێنە و پێناس
هەولێر؛ فلوکەی شێخ مەحموود ساڵی 1959
وێنە و پێناس
قەڵاتی هەولێر ساڵی 1937
کورتەباس
ئارامگەی شەیدا لەمەملەکەتی خێڵەکیدا
وێنە و پێناس
عەنکاوە ساڵی 1956
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
ژیاننامە
فەیروز ئازاد
وێنە و پێناس
ناو قەڵاتی هەولێر ساڵی 1935
ژیاننامە
نیشتمان سەعید
پەرتووکخانە
چەمکی ئەنفال لەفەرهەنگ و مێژووی ئیسلامدا
ژیاننامە
شانەدەر Z
ژیاننامە
یەسنا حەبیب
کورتەباس
زاراوەسازی لە زمانی کوردیدا
ژیاننامە
داستان محەمەد قادر
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
وێنە و پێناس
مۆزەخانەی قەڵای هەولێر لە ساڵی 1983
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
کورتەباس
جینۆسایدی گەلی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان و پڕۆژەکەی (محەمەد تەڵەب هیلال)
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
هیچ بڵندێک بە ئەو ناگات

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
ناشاد
19-11-2008
هاوڕێ باخەوان
ناشاد
ژیاننامە
شێخ لەتیفی حەفید
14-05-2014
هاوڕێ باخەوان
شێخ لەتیفی حەفید
ژیاننامە
ڕێبەر زەندی
12-05-2020
سەریاس ئەحمەد
ڕێبەر زەندی
ژیاننامە
ئیسماعیل حەقی شاوەیس
10-07-2022
زریان عەلی
ئیسماعیل حەقی شاوەیس
ژیاننامە
نیشتمان سەعید
01-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
نیشتمان سەعید
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
13-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
13-05-2024
سارا سەردار
ڤیدیۆ
هەنگەوانی
13-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
فیستیڤاڵی بەهارەی باڵەکایەتی ساڵی 2024
11-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
11-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
هیچ بڵندێک بە ئەو ناگات
09-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ڤیدیۆ
ساتی کوژرانی کارزان کەریم مەغدید لە ڕۆژی 07-05-2024
09-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید
09-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
چەمکی ئەنفال لەفەرهەنگ و مێژووی ئیسلامدا
09-05-2024
زریان سەرچناری
ڤیدیۆ
ئەشکەوتی شانەدەر نیشتمانی نهێنیی و ڕاستەقینەی ژیانی مرۆڤایەتیی
09-05-2024
شادی ئاکۆیی
ئامار
بابەت 519,194
وێنە 106,458
پەرتووک PDF 19,249
فایلی پەیوەندیدار 96,905
ڤیدیۆ 1,378
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
ژیاننامە
ڕێکان بێستون ئەسعەد
ژیاننامە
ڕەحیم مەعروف محەمەدئەمین کافرۆشی
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
کورتەباس
دارەسووتاوەکە ... مێژووی بازاڕێک لە بازرگانی
ژیاننامە
بڕوا عەبدوڵڵا عەلی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
پەرتووکخانە
جووتیاران پلە و هەڵوێستیان لە شۆڕشی دیموکراسی نیشتمانیدا
کورتەباس
فەرمانبەرانی بادینان لە ئەرشیفی عوسمانیدا
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید
ژیاننامە
نەسرین کوردە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
وێنە و پێناس
هەولێر؛ فلوکەی شێخ مەحموود ساڵی 1959
وێنە و پێناس
قەڵاتی هەولێر ساڵی 1937
کورتەباس
ئارامگەی شەیدا لەمەملەکەتی خێڵەکیدا
وێنە و پێناس
عەنکاوە ساڵی 1956
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
ژیاننامە
فەیروز ئازاد
وێنە و پێناس
ناو قەڵاتی هەولێر ساڵی 1935
ژیاننامە
نیشتمان سەعید
پەرتووکخانە
چەمکی ئەنفال لەفەرهەنگ و مێژووی ئیسلامدا
ژیاننامە
شانەدەر Z
ژیاننامە
یەسنا حەبیب
کورتەباس
زاراوەسازی لە زمانی کوردیدا
ژیاننامە
داستان محەمەد قادر
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
وێنە و پێناس
مۆزەخانەی قەڵای هەولێر لە ساڵی 1983
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
کورتەباس
جینۆسایدی گەلی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان و پڕۆژەکەی (محەمەد تەڵەب هیلال)
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
هیچ بڵندێک بە ئەو ناگات

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.391 چرکە!