بەدیعە دارتاش، پێشەنگ و ڕچەشکێن
#خەلیل عەبدوڵڵا#

بەدیعە دارتاش هونەرمەندێکی دیار و مەزنی کوردستانە، ژنێکی پێشەنگی بواری شانۆ‌ و درامایە. وەک خۆی دەڵێ‌: یەکەم کچە کورد بووە، ساڵانی کۆتایی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو چۆتە ئەکادیمیای هونەرە جوانەکانی بەغدا و لە بەشی شانۆ وەرگیراوە‌ و لەو کاتەدا تەنیا ئەو و کچێکی دیکەی کریستیان خوێندکاری ئەکادیمیا بوون. بە حوکمی ئەوەی باوکی بەدیعە دارتاش شیوعی بووە، هانیداوە لە بەشی شانۆ بخوێنێ و پێی وتووە لەڕێی شانۆوە دەبێ‌ بە دایکی میللەت.
ئەگەر چی ئێستا ژنێکی باڵاپۆش‌ و ئیماندارە، بەڵام ئێستاش کاریگەریی ڕابەرەکانی سۆڤیەتی لەسەر ماوە و لە پێناسەی شانۆدا دەڵێ‌: شانۆ قوتابخانەی گەلە و لینین وتەنی: نان‌ و شانۆم بدەرێ‌ میللەتێکی هۆشیارت دەدەمێ‌!. هەروەها بە چیخۆفی ئەدیب‌ و چیرۆکنووسی گەورەی ڕووس وەک ڕزگار کەری ژنان سەرسامە و دەڵێ‌ لە دەقەکانی ئەوەوە نەخشەی ئازادیی ژنانی کوردمان داڕشت!.
بەدیعە عەبدوڵڵا حەسەن، بە بەدیعە دارتاش ناسراوە، ئەو نازناوەش خوالێحۆشبوو درەخشان حەفید لێی ناوە کە بەڕێوەبەریان بووە لە ئامادەیی #سلێمانی# کچان، دوو یاریدەدەری هەبووە بە ناوی بەدیعە بۆ ئەوەی لەیەکیان جیا بکاتەوە نازناوی دارتاشی بەم بەخشیوە. دارتاش پیشەی باوک‌ و باپیری بەدیعە بووە و ئیدی ئەو نازناوە بووە بەنازناوی ئەم و پێی ناسراوە.
بەدیعە دارتاش ساڵی 1946 لە گەڕەکی مەڵکەندیی شاری سلێمانی لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە سلێمانی تەواوکردووە. ساڵی 1968 چۆتە بەشی شانۆی ئەکادیمیای هونەرە جوانەکانی بەغدا و دوای چوارساڵ سەرکەوتووانە تەواوی کردووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ھونەری شانۆ وەرگرتووە. ساڵی 1972 وەک مامۆستای هونەر لە ئامادەیی سلێمانی کچان دامەزراوە و هەشت ساڵ خزمەتی کردووە.
لە ساڵی 1980 لەدەستەی دامەزرێنەرانی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی سلێمانی بووەو، بووە بە مامۆستا لەو پەیمانگایە ماوەی 14 ساڵ سەرۆکی بەشی شانۆ بووە. دواتر وەک سەرپەرشتیاری هونەری و شارەزا لە #وەزارەتی پەروەردە#، درێژەی بەخزمەتی هونەری داوە.
بەدیعە دارتاش زۆربەی تەمەنی خۆی بەخزمەتکردنی هونەری کوردی بەخشی، تەنانەت خۆی وتەنی شووی بە شانۆ کرد. وەک مامۆستا لە بواری هونەر بەگشتی و هونەری شانۆ بەتایبەتی، وەک ئەکتەری بوارەکانی شانۆ‌ و دراما‌ و نووسەر و وەرگێڕ و دەرهێنەر خزمەتی کردووە. وەک ئەکتەر و دەرهێنەری بەشداری حەفتا شانۆگەری کردووە‌ و لەزۆربەی ئەو شانۆگەرییانەدا ڕۆڵی دیار و سەرەکی بینیووە. لە چەندین درامای کوردیشدا ڕۆڵی بینیووە. شەش شانۆگەری بۆ سەر زمانی کوردی وەرگێڕاوە. خاوەنی چەند توێژینەوەیەکی بەنرخە لە بواری شانۆدا. لە شەست و پێنج درامای ڕادیۆیی لە ڕادیۆکانی بەغدا و سلێمانی ڕۆڵی بینیووە. بایەخیشی بەهونەری منداڵان داوە و پێنج شانۆگەری بۆ باخچەی ساوایان دەرهێناوە. بەشداری چەند کارێکی هونەری لە سوید‌ و تاران‌ و #سەقز# کردووە و خەڵاتی وەرگرتووە. لە ئەدیبانی بیانی بە چیخۆف سەرسامە‌ و لە کوردیش بە شێرزاد حەسەن‌ و کەتان خادیمی و سوودی لەچیرۆکەکانیان وەرگرتووە. خولیای دەنگی کەریم کابان و قادر کابانە و گوێیان لێدەگرێ. ئەم هونەرمەندە شانۆ پەروەرە، زیاتر لەنیو سەدەیە لەخزمەتی هونەری کوردی دایە‌ و زۆربەی تەمەنی بەشانۆ‌ و دراما بەخشی، خاوەنی خەرمانێک بەرهەمی هونەرییە. سەرباری ئەوەی لە وەزیفە خانەنشین بووە، بەڵام لە بەخششی هونەری بەردەوامە. لەپای خزمەتە زۆرەکانی چەندین جار خەڵات کراوە و لەپارکی ئازادیی سلێمانیش پەیکەرێکی بۆ درووستکراوە. [1]