نامۍ: محەمەڎ ساڵح
نازنام: دیلان
نامۊ تاتەی: مەڵڵا ئەحمەڎ
ڕۊ پېڎابییەی: 1927
تاریخو مەرڎەی: #28-10-1990#
یاگۊ پېڎابییەی: #سلېمانی#
یاگۊ مەرڎەی: #سلېمانی#
$ژیۋاینامە$
دیلانی شاعېر، نامېش محەمەڎ ساڵح کوڕو مەڵڵا ئەحمەڎو دیلانی کوڕی مەلا صالح کوڕو مەلا قاڎرو شەوخوێنین. کە قەڵاچوالانۆ ئامێنېرە سلېمانی. دیلان ساڵەو 1927ز. جە شارو سلېمانی دلې گەڕەکەو گۆیژەی بەدنیائامان. سەرەتاو وانایش دلې مزگی شېخ بابە عەلی و وانگاو خالیدییەی دەسپەنەکەرڎەن. تاکو پۊلو یەرەمی میانیش وانان و بییەن بە فەرمانبەر. بە مەڵامەتو ویر و باوەڕی نیشتیمانپەروەری و نەتەوەیی، چن جارێ تووشو گېرتەی و ناڕەحەتی و ئاوارەیی بییەن. ئی شاعېرە نیشتیمان پەروەرە تاریخو (28-10-1990) کۊچی دمایینش کەرڎەن. دیلان یۊ بې جە شاعېرە نامڎارەکانو سەڎەی ویسەمو کوردی، مەڵڵا ئەحمەڎی دیلانی تاتەش کە پیێوە ئەدەب دۊس و شارەزا بییەن، ڕانموونیش کەرڎەن پەی دلې دنیاو ئەدەبی، هەم شېعرې شاعېرە کلاسیکیەکا کار وەنەکەرڎەن پېسە مەولەوی و نالی و سالم و مەحوی. شاعېرە کۊنە فارسەکېچ کاریگەریشان سەرو دیلانی شاعېریۆ بییەن پېسە حافېزی شیرازی و نیزامی و سەعدی. یەکەم هۊنیەش دلې زیڼانو (کوت)ینە نویستېنە.
دیلان بېجگە ئانەی کە شاعېر بییەن، هەسارێ گەش و پرشڼگڎارو ئاسماو ئاوازی و گۊرانیا بییەن، دەنگش وەشەن، هەرچن چا سەردەمەنە کە دیلانی شاعېرش دلیېنە ژیوان ئالەتې موزیکیې کەمې و سنووردارې بیېنې، بەڵام تاوانش سوودشان چەنە بگېرۊن و ئاوازەکاش تېکەڵو موسیقای بکەرۊن و بڎۊشان گۊشې شەیدایا دەنگیشەرە.
نموونێ جە هۊنیاکش:
شێخ مەحمودی زیندوو
لەکێ بپرسین سۆراخی ڕاستی
دیارە نزیکتر هەر بەرانانە
بەرانان دەخیل دراوسێی دڵسۆز
ئیستا ئەوبەرت کێی لا میوانە؟
هەواڵێ بپرسە لە داری کەلی
شێخ لەوێ ماوە یا لە سەیوانە؟
ئیستە سێبەری سەرجەستەی کفنی
هەتاوی سوورە یا ئەرخەوانە؟
ئێستە پێخەفی نەرم و نۆڵی شەو
بەردە یا خاکی کانی ئاسکانە؟
بەردە قارەمان لە جێی خۆی ماوە
هەر لە دەربەندە یا لە پیرانە؟
ئێستە ئاوباریک وەک بوومەلەرزە
هەر هەڵئەلەرزێ یا لە وەستانە؟
کوا شێخ؟ کوا نەوەی ئەحمەدی کاکی؟
کوا نەبەردەکەی ئەم نیشتمانە؟
بەرانان دیارە قوڕگت گیراوە
چاوت لیخنی خوڕی گریانە
سەرت چەپۆکی کۆچی بێ وادەی
شێخ خوولی داوە سستی فغانە
بەڵام بەرانان گوێم لێ ڕاگرە
من کوردم، کوردیش گەلە، ئینسانە
هەزار ئەوەندە بخرێتە بینی
دەستی گەردوون و چنگی زەمانە
کورد شۆڕە سواری وەک شێخی بووبێ
سەر نەوی ناکا لەبۆ بێگانە. [1]