=KTML_Bold=Şîdeta zayendî weke têkbirina namûs û şerefa gelê Êzidî ji aliyê terorîstên DAIŞ’ê ve=KTML_End=
DAIŞê di sala 2014an de li dijî gelê êzîdî hovîtiyên ku hema bêje nedihatin xeyalkirin pêk anîn, mêrên #êzîdî# hatin îdamkirin an jî neçar man ku bibin Îslamê, jin û zarok, hin ji wan temenê wan ji heşt, neh salî, li bazaran hatin firotin û wek koleyên seksê ji aliyê çekdarên DAIŞê ve hatin ragirtin. Encumena Mafên Mirovan a NY got ku kur di zarokatiya biçûk de bi zorê ji malbatên wan hatin standin û şandin kampên rahênanê yên DAIŞê. Li gorî Înîsiyatîfa Nadia ku ji bo jinûveavakirina herêmên ku nifûsa êzîdî lê dijîn, diyar kir ku rêxistina terorê zêdetirî 6 hezar jin û zarok kole kirine û zêdetirî 5 hezar mêr û jinên extiyar komkujî kirine. Zêdetirî 80 gorên komî li seranserê Şengalê. Heta roja me ya îro jin û zarokên Êzidî di destê malbatên DAIŞ’ê de dîl û kole ne.
Tundûtûjiya zayendî weke çekeke şer roleke girîng di kampanya çekdarên terorîst de ji bo têkbirina namûs û şerefa Êzidiyan lîstiye. Ev taktîkên hovane ne tenê mafdar bûn, belkî ji aliyê serkirde û îmamên radîkal ên DAIŞê ve jî hatin teşwîqkirin, êzîdî wek mirov nehatin dîtin û kuştina êzîdiyan û bazirganiya jinên êzîdî tiştekî guneh û xelet nehat dîtin, lê li ser Berevajî vê, tenê ji aliyê serkirdayetiya DAIŞê ve hat teşwîqkirin.
Li gorî parêzera mafên mirovan Amal Clooney ku nûnerê jinên Êzidî yên mexdûrên qirkirinê ye: “Armanca pêkanîna van kiryarên hovane bi armanca rêxistinên terorîst ji bo paqijkirina etnîkî ya civaka Êzidî bi armanca mebestî bêparkirina “van jinan” tê ravekirin. şiyana hilgirtina nifşa pêş a Êzidiyan.”
Têkoşîna berdewam
Piştî 9 salan, gelek kesên ku ji qirkirinê rizgar bûne di metirsiyê de ne û rewşa Êzidiyan berdewam e. Tevî ku kiryarên rêxistina terorê yên li dijî Êzidiyan ji raya giştî ranaweste. Lêgerîna zêdetirî 2 hezar û 760 jin û keçên êzidî yên wenda bi demê re dijwartir bûye, lê hewldan berdewam in. Di Hezîrana 2023’an de 6 jinên Êzidî yên ji sala 2014’an û vir ve di destê DAIŞ’ê de bûn, bi awayekî serkeftî hatin cem malbatên xwe. Civaka navdewletî divê bi rêya hevrêziya navdewletî ya navendî tedbîrên din bigire ji bo hêsankirina vegerandina bi ewle ya endamên civaka winda yên mayî.
Her wiha pêwîste rêyên dadgehkirina berpirsên tawanên li dijî Êzidiyan bên dîtin. Tevî delîlên zelal û piştrast ku mîlîtanan sûcên navneteweyî li dijî êzîdiyan pêk anîne, hewlên ji bo darizandina sûcdaran ji ber çend faktoran kêm bûne. Digel ku hovîtiyên ku tê îdiakirin ji hêla DAIŞ ve hatine kirin bê guman sûcên giran ên fikarên navneteweyî ne, Dadgeha Tawanan a Navneteweyî (ICC) rûbirûyê kêşeyek dadrêsî ye ji ber ku Sûriye û Iraq Statuya Romayê, peymana ku dadgehê ava dike, îmze nekirine. Ji ber vê yekê, ICC ne xwediyê dadrêsiya herêmî ye ku lêkolîna sûcên ku li van deveran hatine kirin. Ji bo rûbirûbûna van sînordarkirinan, bang li avakirina dadgeheke navdewletî an herêmî hat kirin ku endamên DAIŞê bi tawanên navdewletî dadgeh bike, mîna Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî ji bo Yugoslavyaya berê û Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî ji bo Ruanda. Lêbelê, pirsgirêkên lojîstîk van hewldanan asteng dikin.
[1]