Şama Nû Dikare Pirsgirêka Kurdî li Sûriyê Çareser Bike?
Vekolîna siyasî ya Îbrahîm Kaban
Pirsgirêka Kurdî li #Sûriyê# yek ji pirsgirêkên herî çêkafger û hessas e, ku her hukûmetek ku hêvîya aramtiyê ya civakî û siyasî dike, dê bi wî rê de rû bi rû bibin. Kurdan li Sûriyê yek ji kêmîn êqeliyetan neteweyî ne, û daxwazên wan di ser miriyeta çandî û siyasî û jî xwestina xwedîkarîyê di nav dewletê de dikevin. Berêzbahiyên siyasetê û şerê Sûriyê ew pirsgirêk zêde qelib dike, û ew bi dema civakî û navneteweyî were ser anîn.
Dîmensionên Serekî yên Pirsgirêka Kurdî
1. Dîmensiona Siyasî: Kurdan daxwazê mafên siyasî dikin, wek xwedîkarî an jî çarçoveya seranserîyê, lê ew bi dijberiya herî zehmet ji aliyê Şamê vedigere ku hewl dide yekîtîya welat biparêze.
2. Dîmensiona Çandî û Zimanî: Kurdan li ser nasînê zimanê xwe û nasînê nasnameya çandî ya xwe wek parça yekem a tekstura neteweyîyê têde radigin.
3. Dîmensiona Aborî: Herêmên bi girêdayî Kurdan bi serweriyê xwezayî xwedî ne, ku dîmensionek aborî li ser xişmên siyasî di navbera nîvçavan û navenda dewletê de dike.
Îşgiriyanên Çareseriyê
1. Betirbûna Peymana bi Dewletê: Dîrokek dirêj a nexweşkirin û şikandin herî Kurdan dike bejim li niyeta her hukûmetek navendî şik hesin bikin.
2. Lêdayinên Herêmayî û Navneteweyî: Welatên wek Tirkiyê, Amerîka, û Rûsyayê hevsengiya neheq yên li herêmên Kurdî hene ku çareseriyên navxweyî zor dikin.
3. Tevahiya Nîvîdarî ya Kurdî: Neteweya Kurdî yek dehanî ye; di nav wî de vekolînên siyasî û esîretên eslê belengazê xet dike.
Xebatên Şama Nû
Şama Nû, ku hêvîya xwe li çareseriyê pirsgirêka Kurdî bi awayek aram û dadperwer dike, dikare serê xwe bi estratejiya bi sê xuriyên sereke ve dayîn: reforma siyasî, mafên zimanî û çandî bi dest xistin, û pêşketina aborî.
1. Reforma Siyasî
Modela xwediya li ser fermanê dikare herêmên bi girêdayî Kurdan fermanek xweber û seranserî bi nav çarçoveya yekîtiya welatê Sûriyê bidin. Ev rêbaz dikare Kurdan razî bike ku wan bi xwe vêkar in bêyî ku yekîtiya neteweyî dişewite. Digerokên welatên din, wek Herêma Kurdistanê ya Iraqê an Katalûniya û Bask li Spanyayê, dikarin wek modelan bêne îştin.
2. Mafên Çandî û Zimanî
Nasîna Kurdî wek zimanek fermî ya duyem an jî hilkişandinê li perwerdehiya di mekteban de dikare avakirina bîrkêfiyek heqî be. Her weha, piştgirîya li helwestên çandî û hunerî ku nasnameya Kurdî digire, dikare hesteke tevahiya civakî bide.
3. Pêşketina Aborî
Berê xwe dayîn li infrastîrûktûr, cotkarî, şûna xwezayî û çêkirina derfetên karê li herêmên Kurdî dikare peymana teniştîyê di navbera dewletê û civaka Kurdî de zêde bike. Têkiliya aborî dikare kîjan bihêz bikin û aramiyê bi pêşve bibin.
Îşgiriyanên Hînî
1. Dijberiya Herêmayî: Pirsa Tirkiyê, bi taybetî, dikare li her awayek ku xwedîkarî bi awayek mezin li Kurdan Sûriyê tê dayîn rîza nebin, ji ber ku ew têrs dike ku ew bi kurdan xwe li Tirkiyê peyde bibin.
2. Dijberiya Opozîsyonê ya Sûrî: Hin beşên opozîsyonê ya Sûrî dikarin her saziya bi Kurdan wek tehditeke ji bo yekîtîya neteweyî bibînin.
3. Heskirinên Giştî: Şama Nû hêwldêr be ku giştî civaka Sûrî razî bike ku modeleke nû ya hukûmetê bîxerîb.
Encama Me
Çareseriyê pirsgirêka Kurdî di Sûriyê de hêwldaneke giştî û ewlehîtiya siyasî hewce ye. Her çareseriyek dirêj beşdarî dê li ser axa axaftin û beşdarîya civakî bê dayîn û hêştina rêbazên çapemendî yan jî tenê parastinê yê ewlehî negihêje. Şama Nû, ku li bal dixe ku bi aramiya dirêj mayî bibîne, dê bêyî Kurdan wek pişketvanek li binavkirina welatê nêz nazarîne û mafên wan neteweyî bi armanca parastina yekîtîya Sûrî re hevseng bike.[1]