Çima Rêveberiya Xweberê û Encûmena Nîştimanî ya Kurdî nayin hev? Çi sedeman hene? Çi şopên derketî hene û çi çarîn hene?
Texmîna Rewşê. Tîma analîzê di lêkolînên jeostratejîk de
Di welatên Kurdî de, bi taybetî li Sûriyê, hilweşîna di navbera Rêveberiya Xweberî (Rojava) û Encûmena Nîştimanî ya Kurdî (ENKS) de çarçoveya helwestên siyasî, stratejî û sedemanên derketî û navneteweyî ye. Ev çîrokek mezin e ku di dawîyên xwe de xwe dikeve hilweşîna nasnav û mafên neteweyî ya #gelê Kurd# . Ev lêkolîn dixwaze ku çavkaniyên serkeftinê û şekelên serwextiyê yên rê li navbera herdu aliyan vekire, sedemanên girîng yên wê dixwazin nîşan bide û çarîneyên qedexe bike.
Yekem: Sedemanên Çiçekirinê ya Di Navbera Rêveberiyê û ENKSê De
1. Cihêdît û Dûranên Polîtîkî
Rêveberiya Xweberî: Ji bo wan helwesta Milleta Demokratîk ji ber filozofiya Abdullah Öcalan birêz e. Di bin vî modelê de, wan dixwazin pêşkeftina civakî ya pirtiyayî û bihêz bikirinî çêbikin.
ENKS: Di çarçoveya maf û nasnava neteweyî ya gelê Kurd e û heta nîv Sûriyê de daxwaza neteweyîya xweberî dike. Wan gelek kêm li modelên pirtiyayî hatine kirin.
2. Çekîlên Rêxistin û Agahiyên Mafên Siyasî
Rêveberiya Xweberî dixwaze xwe wekî hunerê mafên Kurdan nîşan bide, û wan dixwazin ENKS wekî taybetî ne peywendîkî pêk bînin.
ENKS ewle dike ku gelek leşkerên wan di bin bandora rêxistinên rojnamegerî û hikumeta Başûr Kurdistanê de ne.
3. Tengav û Cihên Leşkerî
Di bin hêza hêzên Asayîşê û YPG de, Rêveberiya Xweberî gelek bi mafên wan li Sûriyê dixebitin.
ENKS lê ne hêza bi tenê çêkirina mafên Kurdan.
4. Peywendî yên Derketî û Navneteweyî
Rêveberiya Xweberî: Di bin biryara stratejiyê ya ABŞê û Rusyayê de, wan rêberiya xwe bi mafên wan de dike.
ENKS: Wan gelek bi mafên Tirkiyê û Başûr Kurdistanê de jî rêberî dikin.
5. Tengavên Sîyasî û Çalakiyên Nûçeyan
ENKS bi piravê ku Rêveberiya Xweberî hêzdar dibe û bi zayîna mafên siyasî yên xwe dike.
Rêveberiya Xweberî hîn jî ENKS li deyn dike bi têkbirinên maf û bêhnayên stratejî.
Duyem: Bandorên Derketî û Stratejî Navneteweyî
1. Rola Tirkiyê
Tirkiyê Rêveberiya Xweberî ya rojavayî wekî sazkirina PKK dihêlin.
ENKS wekî alat û bandor gelek bi mafên siyasî û dijwar dike.
2. Herêma Kurdistanê
ENKS bi mafên siyasî û hêzdarên Başûr Kurdistanê de hevgirtin dike.
3. ABŞ û Rusya
Di bin hêza leşkerî ya koalîsyona Dawiyê de, Rêveberiya Xweberî gelek mafek mafûr dike.
Rusya, bi stratejiya mafên wan re, gelek bi mafên siyasî dike, lê bi hînbûn û peyda xelasnamek nake.
Sêyem: Çi Sedemîne ku Bihevîtî Neyê Çêkirin?
1. Berhem û Mafên Bihevdanî Nayên Çêkirin: Di bin maf û nasnava siyasî de, ENKS û Rêveberî bêhevtiya mafên wî nayên eşkere.
2. Sarkirina Neteweyî ya Mafên Rojava
Sedemanên maf û nasnava ENKS Tirkiyê û mafên neteweyî de nakefîn.
Çarînên Wekî Avakirina Hînbûnê:
1. Gotûbêj û Xwendinên Mafên Rêzî
Mafên siyasî û bihevdanî pêveka mafên jîr an mafên UN li kîtek mafîq bikar bîne.
2. Bikar an Sedemên Hêzên Derketî yên Mafên Pêşketî
Mafên siyasî û bihevdanî mafên stratejî wekî hêza maf bikar bîne.
3. Xwepêşandinên Mafê Navneteweyî
Mafên mafên nasnav û mafên mafîq bike.
Encam:
Nakokiyên di navbera Rêveberiya Xweser û Encûmena Niştimanî ya Kurdî de astengeke sereke ye li pêşiya pêkanîna yekitiya Kurdî li Sûriyê, û encama hevbendiya destwerdana îdyolojîk, siyasî û derve ye. Lê belê berjewendî û kêşeyên hevpar ên li pêşberî gelê Kurd, ji bo çareseriyê pêwîstî bi xebateke rasteqîne heye. Pêkanîna yekrêziya Kurdan ne tenê pêwîstiyeke siyasî ye, belku ji bo garantîkirina mafên Kurdan û bidestxistina aramiyê li navçeyê pêngaveke bingehîn e.[1]