بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی
ئاماڎەکەرڎەی و هۊرئەوەگېڵنای: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشۍ سەڎ و نۊهەمە
یوەم: ژمارێ جە خەڵکو ناوچەکەی ماچان یوەم واچەرو سیاوچەمانەی (یوسف ئاسکە)ی گورانی واچو خان ئەحمەڎ خانو ئەردەڵانین، چی بارۆ ڕازێ مەگېڵناوە:
ماچان: نامبریا گەنجێ زەریف، شاعېر، گورانی واچێ دەنگ وەش بیەن، حەزش کەرڎەن جە (خاتوو کڵاوزەڕۍ+ زەڕین کولاهۍ) کە هامسەرەو خان ئەحمەڎ خانی بیېنە، ژەنێ چەم سیاوەی شوخ و شەنگە، ئی گورانیېشە پەی چەمە سیاوەکا وەشەویسەکېش واتېنە، بەپاو ئی ڕازۍ گوایا نامەکۍ جە چەمە سیاواوە ئامێنە، درېژەو ڕازەکېنە باس چانەیە کەران دمای ئانەی خان ئەحمەڎ بە ڕازەو وەشەویسیەکەیشان مزانۊ، فەرمانو کوشتەی (یوسف ئاسکە)ی مڎۊ، کە بە تەرزێ تراژیدی کوشتەنشا، بە زیڼەیی گېرتەنشا گەچ، شۊنەوارو ئا زوڵمەیە تاکو ئیسەیچ دلۍ شۊنەوارەکا حوکومڕانی (خان ئەحمەڎ خان)ی دلۍ چەمەو زەڵمینە دیارەن.
دوەم: پەیلوێ هەن کە ڕەگەکا سیاوچەمانەی مەگېڵناوە پەی (زەردەشت و ئاوېستای)، چی بارۆ ماچان (ماگاکان) کە بنەڕەتەنە تیرێوە بېیەن جە تیرەکا (ماد)ی، بەپاو دابەشبییێ تەبەقی ئا سەردەمەیە تەبەقێ ئا سەردەمەیە بیېنۍ، تەبەقێ (ئایینی) بیېنۍ، ئی تەبەقە هەر پېسە گرڎو تەبەقەکا تەری پۊشاکی وېشانەشان بېیەن، ئاڎیچ (چۊخۍ سېیاوەی درېژە، شەرواڵۍ سېیاوۍ، مېزەرەی سېیاو، بیبینی یەرە لک)، کاتو پۊشایشانە چۊخەکېشان سەرو شەرواڵەکارە شۊڕە کەردېنۆ (وەرەدێنۆ) و پەنەشان واتېنۍ (سیا جامگان= سیاجامانە= سیاپۊشاک)، (ماگاکۍ) سەردەمو باو و برەو و دینو زەردەشتینە پېسە ئەرکێ دینی سەرو شانەیشان گرڎو سروودەکۍ (گاتاکۍ)شا ڕەوانۍ بیېنۍ و بە ئاوازۆ پەی چین و تۊکا تەرو خەڵکەکەیشان واتېنێ، شېوەو وانایۆ گاتاکاچ بە ئاوازێ دڵگیر و دەنگێ وەش و هەناسێوە قووڵ بېیەن، ئەچېگۆ خاوەنۍ ئی پەیلوایە نامۍ سېیاوچەمانەی مەگېڵناوە پەی (سیاجامگان)ی.
گەر کەمێ ئەچی دوە پەیلوایە وردۍ بیمێ و چەنی تاریخو سیاوچەمانەی بەرئاورېشا بکەرمۍ، بەبۍ گومان مەتاومۍ بواچمۍ پەیلواو یەکەمیشان ڕواڵەتی و سەرپایین، دوورەن جە ڕاسیۆ، چوونکوم چڼین بەڵگۍ و نیشانۍ هەنۍ کە تاریخو سیاچەمانەی مەگېڵناوە پەی وەڵۍ سەردەمو ژیوای (خان ئەحمەڎ خانی و یوسف ئاسکەی)، پەی نموونەی هۊرگېرۍ (ڕاوڕەچەو یارسانی= ئەهلو حەقی) کاتو جەم گېرتە ئایینیەکاشانە کە پەنەش ماچان (جەم) بڕێ جە سروود و پەخشانە دینیەکېشا سەرو ئاوازو سیاچەمانەی مەواناوە، چېوێ ئاشکەران چېرو ڕۊشنایی (دەفتەرو سەرنجام) کە دەفتەرو پیروزو هۊرگېرا ئی ڕا و ڕەچەینە (باڵولی ماهی) یوەمین کەس بیەن ئی ڕا و ڕەچەشە هۆرامانەنە نیانەرەو دلېڕاسەو سەڎەی دوەمی کۊچینە ئامان دنیاوە، دیسان (باوا قەیسەری هۆرامی، باوا سرنجی کەلاتی، باوا گەرچەکی هۆرامی، دایە تەورێزی هۆرامی)، کە سەڎەو چوارەمی کۊچینە ژیوێنۍ (شاعېر، تەمبوورژەن، دەنگ وەش)ۍ بیېنۍ، شېعرەکۍ وېشان بە ئاوازو بە دەنگو ژەنیەی تەمبووری دلۍ جەمخانەینە وانێنێ، گەر تاریخو ژیوای ئانېشا نامېما ئاردۍ و تاریخو ژیوای (خان ئەحمەڎ خان و یوسف ئاسکە)ی بەرئاۋر کەرمۍ، پەیمان بەرمەگنۊ زېیاتەر جە (675) سالۍ ئینا میانشانە، چوونکوم فرەو سەرچەمەکا باس چانەیە مەکەران (خان ئەحمەڎ خان) ساڵەو (1637ز.) حوکمڕانی ئەردەڵانیش دەس گېرتەن، یانی تاریخو سیاچەمانەی فرە جە تاریخو (یوسف ئاسکە)ی کۊنتەرەن، پەوکەی هەرگیز نمەکریۊ نامبریا بە یەکەم کەسو واتەی سیاوچەمانەی دریۊ قەڵەم، بەڵام کریۊ کەسێ بېیەبۊ تەواناو سەلېقێوە خاسش پەی واتەی سیاوچەمانەی بییەبۊ و تازەگەریش چەنە کەرڎەبۊ. بەشێ جە کتېبو ئاوەڎانییەکۍ هۆرامانی، نویستەی: هیدایەت گوڵپی، فاڕای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]