#سیامەند سێلکی#
بەدرێژایی مێژوو دۆژمنانی کورد و ئەکرادەکانیان لە پێناو بەلارێدابردنی خەڵک و کەمرەنگکردنی سەروەریەکانی ڕێبازی بارزانیی نەمر لە مێژووی بزووتنەوەی شۆرەشگێری کوردستاندا ، هەوڵیانداوە وێنەی ڕاستەقینەی بارزان و شێخانی سەربەرزی بارزان بشێوێنن .یەکێک لەو خالانەی کە لەوباریەوە زۆر کاریان لەسەرکردووە، خراب پێناسەکردنی چەمکی مللەتی بارزان و خودانی بارزانە .لەم سونگەوەو لە یادی وەفاتی خودانی بارزاندا بەپێویستم زانی شیکردنەوەیەکی ڕاست و درووست و واقعی بۆ هەردوو چەمکی خودانی بارزان و مللەتی بارزان بکەین .
مللەتی بارزان کێن و بۆ پێیان دەوترێت مللەتی بارزان؟
لە سەردەمی شێخ عەبدولسەلامی بارزانیداو لە سەرەتای سەدەی بیستەم خەڵکی حەوت عەشیرەتی دەوروبەری بارزان، واتە مزۆری، بەرۆژی، شێروانی، دولەمەری، هەرکی بنەجی، گەردی و نزاری دەستیان لەئینتمای عەشیرەتگەری هەلگرت و لەژێر ناوی مللەتی بارزاندا یەکیانگرت .
ئەم یەکگرتنە دوای ئەوەهات کە شێخی بارزان پڕۆژەیەکی گشتگیری بۆ ئەنجامدانی ڕیفورم لە ناوچەکەدا ڕایگەیاند .نییەت و ئامانج لەپڕۆژەکەدا ئەوەبوو لە چوارچێوەی پابەند کردنی تاک و کومەلگا بەڕێزگرتن لە بەها مرۆڤایەتییەکاندا کەرامەتی ئینسانی بۆ مرۆڤ بگەڕێنرێتەوە . گرنگترین خالەکانی پڕۆژەکە ئەمانەی خوارەوە بوون .
-ڕەدکردنەوەی زۆلم و ستەم و، قوربانیدان لە پێناو ڕزگاری و سەربەخۆیی .واتە هەڵبژاردنی مردنێکی شەرەفمەندانە لە پێناو ژیانێکی ئازاد و بەختەوەردا .
-لابردنی کوت و بەند لەسەر کەمایەتییە ئایینییەکان و چەسپاندنی گیانی لێبوردەیی و پێکەوە ژیانی ئاشتییانە.لەنێوان پێکهاتەو ڕەنگە جیاوازەکانی کومەلگا .
-سەربەستکردنی کوڕوکچ لەپێکهێنانی ژیانی هاوسەریداو، قەدەغەکردنی هەموو ئەو دیاردە ناڕەوایانەی بووبوونە هۆی بەرتەسککردنی ماف و ئازادییەکانی ئافرەت وەکوو ژن بەژنی و بەشودانی کچ بەرانبەر پارە و بەشیری مارەکردن و بەزۆر بەشودانی کچ.
-چەسپاندن و جێگیرکردنی یاسایەک بۆ ژینگە پارێزی .
-چەسپاندنی عەدالەتی کومەلایەتی و لابردنی زۆلم و ستەمی سیستەمی دەرەبەگایەتی و یەکسانکردنی هەموو چین و توێژەکان لەئەرک و مافدا .
خەڵکی ئەو حەوت عەشیرەتەی کە لەسەرەوە ناومان هێنان ئەم خالانەی سەرەوەیان کردە بنەمایەکی نەگۆرو چەسپاو لەبنیاتنان و بەڕێوەبردنی ژیاندا . خەڵکەکە لە ڕێگای جێبەجێکردنی ئەم خالانەوە کومەلگایەکی تەندرووست و هاوچەرخیان دەستەبەرکرد و بوونە خاوەنی ژیانێکی سەربەرز و پر لەبەختەوەری .
بەهۆی جێبەجێکردنی ئەو پەیامەوە خەڵکی ئەو حەوت عەشیرەتە پێناسەی مللەتی بارزانیان وەرگرت .واتە ئەوانەی دەستیان لەئینتمای عەشیرەتگەری هەلگرت و ئینتمایان بۆ پەیامەکەی شێخی بارزان پەیداکرد بوونە مللەتی بارزان .

خودانی بارزان کێ بوو و بۆ پێیان دەوت خودانی بارزان؟!
لە ساڵی 1914 ئوسمانییەکان شێخ عەبدولسەلامی بارزانیان لەسێدارەدا .ئەو کات شێخ ئەحمەدی بارزان و بارزانیی نەمر لەتەمەنێکی بچوکدا بوون .ئەوە وای کرد کە بۆ ماوەیەکی کورت فەراغێک لەتەکییە بارزان و لەبزووتنەوەی شۆرەشگێری بارزاندا درووست بێت .بەهۆی ئەو فەراغەوە بارودوخێکی دژوارو پر لەمەینەتی بۆ خەڵکی دەڤەری بارزان درووست بوو .داگیرکەرانی کوردستان و هەندێک لەو سەرۆک هۆزانەی کە لەبەرەی داگیرکەراندا بوون دەستیان بەسەر ناوچەی بارزانداگرت و بە هەموو شێوەیەک کەوتنە ئازاردان و ئەشکەنجەدانی خەڵکی ناوچەکە .تا ساڵانی 1917 و 1918 ئەم بارودوخە دژوارە بەردەوام بوو .دوای ئەوە کە شێخ ئەحمەدو بارزانیی نەمر گەیشتنە تەمەنی گەنجێتی سەرلەنۆێ دەستیاکرد بەدووبارە ڕێکخستنەوەی کاروباری دەڤەری بارزان . مەلا مستەفا وەکوو سەرکردەیەکی گەنج هاتە مەیدان و هێزی شۆرەشگێری بارزان ی دامەزراندەوە، شێخ ئەحمەدیش تەکییە بارزانی گەراندەوە بۆ سەر ڕێچکەی جاران .دەستیانکرد بەپەرەپێدانی ئەو پڕۆژەیەی شێخ عەبدولسەلامی بارزانی لە ناوچەکەدا جێبەجێکرد بوو .بارزان لە هەموو ڕوویەکەوە بۆژایەوەو ڕۆژبەڕۆژ پێگەی خۆی قایمتر لێکرد. توانرا دووبارە زۆلم و ستەم و زۆرداری لەسەر خەڵکی ناوچەکە لاببرێت و هەموو ئەو ماف و ئازادیانەی شێخ عەبدولسەلام بویان فەراهەمکرد بوو گەرێنرایەوەو فراونتریشیان لێکرد . لە سەردەمی شێخ ئەحمەددا عەدالەتی کومەلایەتی لە ناوچەکەدا گەیشتە لوتکە .پیرۆزی بۆ مرۆڤ گەڕایەوە .هەموو تاکەکان بەژن و پیاوەوە، بەموسوڵمان و کریستیان و یەهودی (جو) و لەئەرک و مافدا یەکسانکران . هیچ جیاوازییەک لەنێوان کورە شێخێکی بارزان و هەژارێکی دوورترین گۆندی ناوچەکە نەبوو .بەکورتی و بە کوردی کەرامەتی ئینسانی بەواتاراستەقینەکەی بۆ مرۆڤ گەرێنرایەوە .بەهابەرزەکانی مرۆڤایەتی بوونە بنەمایەکی نەگورو چەسپاو لەبنیاتنان و بەڕێوەبردنی ژیاندا.ئەمە بۆ بارزانییەکان لە هەموو ڕوویەکەوە سەردەمێکی زێرین بوو . ئەو دادپەروەری و یەکسانی و پێکەوە ژیانەی لە سەردەمی خودانی بارزادا بۆ بارزانییەکان دەستەبەرکرا بوو، ڕەنگە لەمژویی مرۆڤایەتیدا بێ وێنە بێت . بویە بارزانییەکان ناویان لەشێخ ئەحمەد نا خودانی بارزان . تەناتەت کریستیان و جوەکانی ناوچەکەش شێخ ئەحمەدیان بەخودانی خویان دەزانی و بەخودانی بارزان ناویان دەهێنا .بێگومان خودان وشەیەکی بادینییە و بەسوورانی واتە خاوەن .بە عەرەبیش واتە ساحب .واتە مەبەستی خەڵکەکە لەو پێناسەیە ئەوەیە کە شێخ ئەحمەد لەبارودوخێکی دژوارو پر لەمەینەتیدا لێیان بووە خاوەن و ئەوانی لەزۆلم و ستەم و زۆرداری ڕزگارکرد و بەختەوەری و عەدالەت و یەکسانی و پێکەوەژیانی بویان مسوگەرکرد .هەڵبەت ئەمە دەرئەنجامی ئەو تێگەیشتنە واقعی و ڕاست و درووستە بوو کە شێخانی بارزان بۆ پرسی دینداری و ئەو بنەمایانە هەبوو کە لەجەوهەری دینی ئیسلامدا هەن .شێخانی بارزان لەو حەقیقەتە تێگەیشتبوون کە دین واتە ئەخلاق ، دین واتە مرۆڤایەتی، دین واتە ڕێزگرتن و پاراستنی بەهامرۆڤایەتییەکان .بێ گۆمان هەر ئەمەش بوو کە وای کرد بەدرێژایی مێژوو بارزان ببێتە لانکەی شۆرەش و سەرهەلدان دژی هەموو داگیرکەرانی کوردستان. [1]