Library Library
Search

Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!


Search Options





Advanced Search      Keyboard


Search
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
Tools
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
Languages
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
My account
Sign In
Membership!
Forgot your password!
Search Send Tools Languages My account
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Sign In
Membership!
Forgot your password!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 About
 Random item!
 Terms of Use
 Kurdipedia Archivists
 Your feedback
 User Favorites
 Chronology of events
 Activities - Kurdipedia
 Help
New Item
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
A Cynical Enterprise: US-Iraq Relations, Oil, and the Struggle for the Persian Gulf
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Baghdad Pact Anglo-American defence policies in the Middle East, 1950–1959
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s Search for Control in Iraq in the Early Cold War, 1953-1961
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
U.S. Relations with Iraq From the Mandate to Operation Iraqi Freedom
17-04-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles 516,769
Images 105,274
Books 19,090
Related files 95,772
Video 1,283
Library
Resolution of Turkey’s Kurd...
Library
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATION...
Library
RETHINKING STATE AND BORDER...
Library
The Grand Strategy of Gertr...
Library
America’s role in nation-bu...
ڕیفراندۆم و پرسی سەربەخۆیی باشووری کوردستان
Due to Kurdipedia, you know; Who is who! Where is where! and what is what!
Group: Articles | Articles language: کوردیی ناوەڕاست
Share
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Ranking item
Excellent
Very good
Average
Poor
Bad
Add to my favorites
Write your comment about this item!
Items history
Metadata
RSS
Search in Google for images related to the selected item!
Search in Google for selected item!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
ڕیفراندۆم و پرسی سەربەخۆیی باشووری کوردستان
Articles

ڕیفراندۆم و پرسی سەربەخۆیی باشووری کوردستان
Articles

ریفراندۆم و پرسی سەربەخۆیی باشوری کوردستان

دوازدە ساڵ لەمەوبەر، بە نیازی سەربەخۆیی باشووری کوردستان، دەستپێشخەرییەک بۆ ڕیفراندۆم کرا. (بزوتنەوەی بەرەو ڕیفراندۆم) پێکهات. لە سەرانسەری باشووری کوردستاندا چالاکیی نواند، بەڵام دوای ماوەیەک کارکردن و کۆکردنەوەی پتر لە یەک ملیۆن و حەوت سەد هەزار ئیمزا، لە زستانی ساڵی 2004 داو ناردنی بۆ مەجلیسی حوکم لە بەغدا، لەلایەن هەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردستان ئیحتیواکراو چالاکییەکانی خامۆش بوون. ئەو کاتە ئەوان خەریکی بنیاتنانەوەی " عێراقی نوێ " بوون.
بەشێکی ئەو وتارەی لێرەدا پەخشی دەکەم، ‌ بەیاننامەیەک بوو لەسەر داوای (دەستەی کارگێڕیی لیژنەکانی " بەرەو ڕیفراندۆم " لە سلێمانی، وەک یەکەم بەیاننامەی بزوتنەوەکە، بۆ چاپکردن و پەخشکردنی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی نووسیم. بەڵام بەیاننامەکە چاپ نەکرا، کۆنفڕانسی بزووتنەوەکەو دواتر ئیمزا کۆکردنەوەی بەسەردا هات. دواتر چەند دەستەواژەو پەڕەگرافم خستەسەر، تا وەک پێشەکی کتێبێک، لەگەڵ چەند وتارێکیدیکەدا چاپیان بکەم. (فوئاد قەرەداغی – ئەندامی دەستەی باڵای بزوتنەوەی بەرەو ڕیفراندۆم ساڵی 2003 و 2004)

بەرەو ڕیفراندۆم

لە مێژووی سەد ساڵی ڕابردوودا، پرنسیپی مافی بڕیاردانی چارەنووس هەنگاوی گەورەی بۆ پێشەوە ناوەو هەتا دێت گشتیتر دەبێتەوە. پێشتریش لەسەدەی نۆزدەیەمدا مارکس و ئەنگڵز ئەو ڕاستییەیان خستە بەردەم سۆسیالیستەکان کە ئەو گەلەی گەلێکی تر بچەوسێنێتەوە خۆی ئازاد نییەو، بەوپەڕی توانایانەوە پشتگیریی گەلی ئیڕلەندەیان کرد دژی داگیرکەرانی ئینگلیز. بەلشەفییەکانیش هەر لە سەرەتای خۆڕێکخستنیان لە حزبی چینایەتی پڕۆلیتاریای ڕوسیادا، مافی بڕیاردانی چارەنووسیان کردە خاڵێکی گرنگی بەرنامەکەیان و پڕۆلیتاریای نەتەوە جیاجیاکانی ڕوسیایان بە پرنسیپەکانی ئەو مافە دیموکراتییە پەروەردەکرد. کاتێ دەسەڵاتی سیاسیشیان لە ئۆکتۆبەری 1917 دا گرتە دەست، پڕاکتیکی ئەو پرنسیپەیان کردو پڕۆژەی ئازادییان بەردەمی گەلانی سۆڤیەت خست و شوورەی ڕوسیای زیندانی گەلانیان ڕووخاندو، کۆمارەکانی یەکێتیی سۆڤیەت بوونە نیشانەو بەڵگەو هێمای چارەسەرکردنی بەڵشەفیکەکان بۆ مەسەلەی نەتەوایەتی. پرنسیپەکانی شۆڕشی ئۆکتۆبەر بۆ چارەسەرکردنی مەسەلەی نەتەوایەتی، گەلانی ڕۆژهەڵاتی وروژاندو ڕاچەنینێکی هوشیارانەی گشتیی خستەوە. بۆیە بە سەرکەوتنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر، هەر لە کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانیی یەکەمەوە کە بۆ ئێجگارەکی دەوڵەتی عوسمانی گیانی سپارد هەتا ئیمڕۆ، بە دەیان پەیماننامەو ڕێککەوتننامەو جاڕیی جیهانیی پشتگیریی ئەو مافە بۆ گەلانی ژێردەستە دەکەن، تەنانەت (ودرۆ وێلسن) ی سەرۆکی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش لەو سەردەمەدا مافی ئازادی و سەربەخۆیی نەتەوەکانی، لە بەڕێوەبردن و حوکمی خۆیاندا، سەلماند. دوا بەدوای ئەویش کۆنفرانسی ئاشتی لە پاریس (1919)، پەیمانی (سێڤر)، کۆمەڵەی گەلان، پەیمانی کۆمەڵی نەتەوەیەکگرتووەکان، جاڕنامەی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ (1948) و پەیمانی نێودەوڵەتیی مافە مەدەنی و سیاسییەکان (1966) ؛ هەر هەموویان لەسەر مافی گەلان لە بڕیاردانی چارەنووسی سیاسیی خۆیان و پاراستنی مافەکانی مرۆڤ جەختیان کردو‌وە..
گەلی کوردو کوردستانی نیشتمانی، کە سەدان ساڵ لەژێر باری چەوساندنەوەی دەوڵەتی ئیستیبدادی عوسمانیدا بوون، بەشێکی ئەو مافانەیان لەو پەیماننامانەدا بۆ سەلمێندرا، هەر لەوەی لە کۆنفڕانسی ئاشتیی پاریسدا داواکرا کوردستان بخرێتە ژێر چاودێریی نێودەوڵەتییەوە، تا بڕیاردانی بڕگەکانی (62، 63، 64)لە بەشی سێیەمی پەیماننامەی (سێڤر)، ئەو پەیماننامەیەی دانی بە مافی پێکهێنانی دەوڵەتێکی کوردی لە باکووری کوردستاندا نا کە پاشان باشووری کوردستانیشی پێوە پەیوەست بکرێت. جاڕنامەی هاوبەشی بەریتانیاو دەوڵەتی عێراقیش لە ساڵی 1922 دا، بەڕەسمی، بەکۆمەڵەی گەلانیان ڕاگەیاند کە هەردوولایان دان بە مافەکانی گەلی کورددا دەنێن بە شێوەی ئۆتۆنۆمی و دروستکردنی حکومەتێکی کوردی لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا. ساڵی 1932 یش کە عێراق لە کۆمەڵەی گەلان وەرگیرا، مەرجی ئەوە بۆ دەوڵەتی عێراق دانرا کە ڕێز لە مافە نەتەوایەتییەکانی کورد بگرێت و، بە پێچەوانەوە، لەبەردەم کۆمەڵەی گەلان و دادگای هەمیشەیی نێودەوڵەتیدا بەرپرسیار بێت.
لە ڕاستیدا گەلی کورد لەو هەموو پەیماننامەو ڕێککەوتننامەو جاڕنامە نێودەوڵەتییانە سوودمەند نەبووە چونکە فەرمانڕەوایانی عێراق، هەر لە ساڵی (1925) ەوە کە باشووری کوردستان بە عێراقەوە لکێندرا تا ڕووخانی سەددام لە نیسانی 2003 دا، بە ئاگرو ئاسن مامەڵەیان لەتەکدا کردووە، سیاسەتی تواندنەوەی نەتەوایەتی و پاشان جینۆسایدیان بەرامبەر پەیڕەو کردووە، چەکە قەدەغەکراوەکانیان هەر لە (ناپاڵم)ەوەهەتا چەکی کۆمەڵکوژی کیمیاوییان بەسەردا باراندووە، چەکی کۆکوژی بایۆلۆژییان بەسەر هاووڵاتیانی کوردی ئەنفالکراودا تاقیکردۆتەوە. هەمیشە هاووڵاتی کورد لە عێراقدا، بەواقیعی، هاووڵاتی پلە دوو و کەمتریش بووەو سادەترین مافە مەدەنی و سیاسییەکانیان پێ ڕەوا نەبینیوەو بە دڕندانەترین شێوە لەلایەن دەسەڵاتی گەلی سەردەستەوە پێشێل کراون.
ئەمڕۆ دوای ڕووخانی بەعس و حاڵەتی داگیرکراوی عێراق، هەلومەرجێکی نوێ هاتۆتە ئاراوە، دەرفەتێکی نوێ بۆ چۆنیەتی ڕێکخستنەوەی دەوڵەتی هەڵوەشاوەی عێراق وپێکهاتەی ئەم قەوارەیەو بنیاتنانەوەی لەسەر پرنسیپەکانی ئازادی و دیموکراتی و ئاشتی و مافەکانی مرۆڤ ڕەخساوە، کاتی ئەوە هاتووە پەیوەندییە ئەتنییەکان لەسەر بنەمایەکی نوێی گونجاو لەگەڵ ئەو پرنسیپانەدا دابڕێژرێنەوە کە بۆ گەلانی عێراق بە گشتی و بۆ گەلی ستەمدیدەی کورد بە تایبەتی، تا هەتایە زامن بێت و چیدی کارەساتەکانی هەشتا ساڵی ڕابردوو بەسەریاندا نەیەتەوە.
کاتی ئەوە هاتووە چ عێراق و چ ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئارامی بە خۆیانەوە ببینن و مشووری پەیوەستبوون بخۆن بە جیهانی زانست و تەکنۆلۆژیاو ژیاری ئەم سەردەمەوەو، بۆ ئەمەش هەموو گەلانی ناوچەکە پشکی چوونیەکیان لەبەردەمدا ئاوەڵا بێت.
کاتی ئەوە هاتووە بۆ ئەم دواڕۆژە لە عێراقدا، لەژێر سایەی کۆمەڵی نەتەوەیەکگرتووەکان و بە هاوکاری یەکێتیی ئەوروپاو ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ، پرس بە خەڵکی کورد بکرێت، ڕیفراندۆمێک لە باشووری کوردستاندا بەرپا بکرێت و تیادا هەموو ‌ تاکەکەسێکی کورد لە تەمەنی (18) هەژدە ساڵ و بەرەو ژوور، ئازادانە، لە دەنگدانێکی گشتیی دیموکراتییانەدا، ئیرادەی خۆیان بەیان بکەن و، مانەوەو نەمانەوەی کوردستان لەگەڵ ئەو قەوارەیەی بە عێراق دەناسرێ بڕیار بدەن.
ئەو پڕۆژەیەی بە ناوی (بەرەو ڕیفراندۆم) بەڕێخراوە‌، بۆ سەرخستن و بە ئەنجام گەیاندنی ئەو پڕۆسەیەیەو، پشت بە جەماوەری خەڵکی کوردستان زوو بێت یان درەنگ بە ئاکامی خۆی دەگات و، گەلی کورد خۆی بڕیاری چارەنووسی سیاسیی خۆی دەدات.
فوئاد قەرەداغی
نووسینی : ئەیلولی 2003
دەستکاریکردنی : شوباتی 2015
This item has been written in (کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
This item has been viewed 8,041 times
HashTag
Linked items: 7
Group: Articles
Content category: Kurdish Issue
Country - Province: United Kingdom
Country - Province: Turkey
Language - Dialect: Kurdish - Sorani
Technical Metadata
Item Quality: 78%
78%
Added by ( Hawreh Bakhawan ) on 18-03-2015
URL
This item according to Kurdipedia's Standards is not finalized yet!
This item has been viewed 8,041 times
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Articles
Shadala
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Articles
Western Wall
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Archaeological places
Cendera Bridge
Biography
Antonio Negri
Biography
Ayub Nuri
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
Biography
Jasmin Moghbeli
Biography
Shilan Fuad Hussain
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
Biography
Nurcan Baysal
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
HIWA SALAM KHLID
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Image and Description
Yezidi boys 1912
Archaeological places
Hassoun Caves
Articles
The Kurds and World War II: Some Considerations for a Social History Perspective
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
Articles
Mardukhi Calendar
Biography
Bibi Maryam Bakhtiari
Biography
Havin Al-Sindy
Biography
Abdullah Zeydan
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Articles
ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR
Biography
KHAIRY ADAM

Actual
Library
Resolution of Turkey’s Kurdish Question A Process in Crisis
14-04-2024
Hazhar Kamala
Resolution of Turkey’s Kurdish Question A Process in Crisis
Library
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATIONS OBSERvATIONS ON IRAQ ANd ThE Great Powers (1933–2003)
14-04-2024
Hazhar Kamala
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATIONS OBSERvATIONS ON IRAQ ANd ThE Great Powers (1933–2003)
Library
RETHINKING STATE AND BORDER FORMATION IN THE MIDDLE EAST
15-04-2024
Hazhar Kamala
RETHINKING STATE AND BORDER FORMATION IN THE MIDDLE EAST
Library
The Grand Strategy of Gertrude Bell: From the Arab Bureau to the Creation of Iraq
16-04-2024
Hazhar Kamala
The Grand Strategy of Gertrude Bell: From the Arab Bureau to the Creation of Iraq
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
New Item
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
A Cynical Enterprise: US-Iraq Relations, Oil, and the Struggle for the Persian Gulf
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Baghdad Pact Anglo-American defence policies in the Middle East, 1950–1959
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s Search for Control in Iraq in the Early Cold War, 1953-1961
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
U.S. Relations with Iraq From the Mandate to Operation Iraqi Freedom
17-04-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles 516,769
Images 105,274
Books 19,090
Related files 95,772
Video 1,283
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Articles
Shadala
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Articles
Western Wall
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Archaeological places
Cendera Bridge
Biography
Antonio Negri
Biography
Ayub Nuri
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
Biography
Jasmin Moghbeli
Biography
Shilan Fuad Hussain
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
Biography
Nurcan Baysal
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
HIWA SALAM KHLID
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Image and Description
Yezidi boys 1912
Archaeological places
Hassoun Caves
Articles
The Kurds and World War II: Some Considerations for a Social History Perspective
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
Articles
Mardukhi Calendar
Biography
Bibi Maryam Bakhtiari
Biography
Havin Al-Sindy
Biography
Abdullah Zeydan
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Articles
ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR
Biography
KHAIRY ADAM

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Contact | CSS3 | HTML5

| Page generation time: 0.219 second(s)!