🏠 دەستپێک
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
📧پەیوەندی
ℹ️دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
English
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 شەوچەرەی دیوەخان (رووداو، بەسەرهات، چیرۆک)
ئەبوبەکر شوان[1]
هەولێر - 2011
📕 شەوچەرەی دیوەخان (رووداو، بەسەرهات، چیرۆک)
👫 هەڤاڵ رەئوف یەحیا
لەساڵی 01-02-1969 لە شاری سلێمانی لە دایکبووە.
👫 هەڤاڵ رەئوف یەحیا
📕 خۆیبوون - هیوا - ژ. ک؛ لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکاری
هیوا عەزیز سەعید[1]
2006
📕 خۆیبوون - هیوا - ژ. ک؛ لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکاری
📕 کورتە و پوختەی ئیحیا عولووموددین
نووسەر: ئیمام موحەممەد غەزالی
وەرگێڕ: سەعید کەڕەمی
کەڕەتی چاپ: یەکەم (1393)
بڵاوکەرەوە: بڵاوکردنەوەی کوردستان (انتشارات کردستان) [1]
📕 کورتە و پوختەی ئیحیا عولووموددین
📕 بۆچی لەناو نوێژدا هۆش و فیکرم دەڕوات؟
نووسینی: ئازاد فائق پێنجوێنی [1]
📕 بۆچی لەناو نوێژدا هۆش و فیکرم دەڕوات؟
💬 بوو بوو، نەبوو کەڕەپوو
بوو بوو، نەبوو کەڕەپوو
هەر لەسەر کەڕەپوو وتراویشە(ئیمانی سوکە هەروەک کەڕەپوو) کەڕەپوو بەفرێکی تەنکە و زوو دەتوێتەوە و زۆر خۆی ناگرێت و نامێنێتەوە، ئەوەش بووە بە ئیدیۆم ئەگەر زۆر بەتەمای کارێک یان ئیش
💬 بوو بوو، نەبوو کەڕەپوو
💬 بەردی بەستێ، چۆلەکەی دەشتێ
بەردی بەستێ، چۆلەکەی دەشتێ
بەست، پانتاییەکی گەورەیە لە بەردۆچکەی ڕاپێچراو و ڕاماڵراوی ڕووباران دروست دەبێت، بەگوێرەی شوێنی پێکهاتنیان شێوەیان جیاوازە لە دامێنی شاخەکان شێوە پانکەییە و لە دەڵتاکان سێگ
💬 بەردی بەستێ، چۆلەکەی دەشتێ
💬 بارگیر هەر تەرسی لەدوای خۆی بەجێ دێڵێ
بارگیر هەر تەرسی لەدوای خۆی بەجێ دێڵێ
ئه و ووڵاغە بەرزەی لە ئەسپ و ماین دەتکێتەوە، ئەگەر بۆ سوارسوارێنێ و غارغارێن دەست نەدات، باری پێ دەگوازرێتەوە، نازناوەکەوی دەبێتە(بار+گیر)، هەموو بارەبەرێک لەبەر
💬 بارگیر هەر تەرسی لەدوای خۆی بەجێ دێڵێ
📕 کتێبی مەستوورەی ئەردەڵان
نووسەر: بوخاری وشیار [1]
📕 کتێبی مەستوورەی ئەردەڵان
📕 بۆچی هاوسەرگیری دەکەیت؟
ناوی کتێب: بۆچی هاوسەرگیری دەکەیت؟
ناوی نوسەر: کۆسار عەرەب هەورامی
بابەت: گەشەپێدانی مرۆیی

بۆچی هاوسەرگیری دەکەیت؟
ئایا هەرگیز ئەم پرسیارەت لەخۆت کردوە؟
ئایا هەر کات بیرۆکەی چونە ناو ژیانی
📕 بۆچی هاوسەرگیری دەکەیت؟
📄 هەتوان
یەک لە گۆڤارە پزیشکییەکانە، سەرنووسەرەکەی پڕۆفیسۆر دکتۆر هیوا عومەر ئەحمەدە، ماوەی 20 ساڵە بە بەردەوامی لە شاری سلێمانی دەردەچێت. تا ئێستا 231 ژمارەی لێ دەرچووە.
[1]
📄 هەتوان
📕 خەونی حوشتر
نووسین: شاخەوان حەمە مامۆکی
بابەت: چیرۆکی مناڵان
📕 خەونی حوشتر
📕 کۆمەڵەی ئیخوان ئەلسەفا؛ فەلسەفە، مێژوو، ئەدەب
ئەبوبەکر شوان[1]
هەولێر - 2010
📕 کۆمەڵەی ئیخوان ئەلسەفا؛ فەلسەفە، مێژوو، ئەدەب
📕 پۆلیسی تەکنیکار
نووسین: د.مارسیل لوکلیر
وەرگێڕانی: غفران سەلیم سام
📕 پۆلیسی تەکنیکار
📕 تەق تەق چیرۆک و سەرهەڵدان
نووسین: مەلا ئەبوبەکر تەقتەقی
پیاچوونەوە: شاخەوان عەلی مامۆکی
📕 تەق تەق چیرۆک و سەرهەڵدان
👫 حەسەن خەتیب
حەسەن خەتیب کوڕی خەتیبی سلێمانییە و ساڵی 1953 لە گەڕەکی حاجیحانی شاری ناوبراو لە دایکبووە.
کەسێکی چاکەخوازە.
خانەوادەکەی بە ڕەچەڵەک خەڵکی شارۆچکەی قەرەداغن.
لە ئێستا دا مامۆستای زانکۆییە لە شاری سل
👫 حەسەن خەتیب
📕 دەنکی قاوە؛ وانەیەکی سادە بۆ خولقاندنی گۆڕانکارییەکی ئەرێنی
نووسینی: جۆن گۆردن و دامۆن وێست
وەرگێڕانی: ئەبوبەکر شیوەڕەزی [1]
📕 دەنکی قاوە؛ وانەیەکی سادە بۆ خولقاندنی گۆڕانکارییەکی ئەرێنی
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
ساڵی 1953 لە شاری سەقز لەدایکبووە.
لە زانکۆی تاران ئەندازیاریی خوێندووە. زیندانی سیاسی و چالاکێکی سیاسی و رۆشنبیریی دیار بووە لە سەقز و لەناو ریزەکانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان. ژمارەیەکی زۆر نووسین
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
کۆمەڵانی خەڵکی تێکۆشەری کوردستان
ئەندامان و لایەنگرانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان
بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە لە رێکەوتی 16/2/2021ی زایینی هاوڕێ عەبدوڵڵای فەللاحی ناسراو بە کاک عەبە (کاردۆخ)، یەکێک لە
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
👫 مەلا تەلحەت
ژیاننامەی خوا لێخۆشبوو مامۆستا مەلا تەلحەت، خوا لیخۆشبوو مەلا جبار مەنتک نووسیویەتی لە رۆژنامەی پەیام ژمارە 40 رۆژی یەکشەم ریککەوتی 20-05-2007 بلاو کراوەتەوە.
ئەم زانا بەرزو خەباتگێرِە کە ناوی مەلا ت
👫 مەلا تەلحەت
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
نووسینی: ئارتۆ پائاسیلننا
وەرگێڕانی: ئەمیر قازی [1]
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
یوسف ئەحمەد مەنتک
2012
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
یوسف ئەحمەد مەنتک[1]
ئەلمانیا - 2021
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
☂️ پارت و رێکخراوەکان
ئەمنە سوورەکە
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
08-03-1991
✌️ شەهیدان
محەمەد فەتاح
👫 کەسایەتییەکان
گوڵزار محەمەدی
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
07-03-2021
📖 جیهانبینیی (خانی) لە (مەم و زین)دا | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

جیهانبینیی (خانی) لە (مەم و زین)دا
ئەوەیکە تا ئێستاش ڕەوتی سەرهەڵدانی مێژووی ئەدەبی کوردی پڕە لە تاریکی و بۆشایی شتێکی ئاشکرایە و جارێ ئەستەمە له و پێکدادان و سەر لێشێواییەی تووشی هاتووین، بتوانین بەڕەی خۆمان لە ئاوێ بێنینە‌دەر.
هەرچەند هۆی ئەوەش بەشی زۆری سووچی هەڵکەوتوویی وڵاتەکەمان بووە لە نێو چەند هێزی خاوەندەسەڵاتی دراوسێ و، بەشێکیشی هۆی خۆشباوەڕی و لەشبڵی و کەمتەرخەمیی خۆمان بووە کە یان لە مزگەوت و دیوەخان و بەربەڕۆچکە بێ خەیاڵ پاڵمان داوەتەوە و بە گولمێک ئاو وەمەله ‌کەوتووین؛ یان بە شەڕی خۆقڕکەری ناوخۆیی، دوژمنی لاسار و لاپرەسەنی خۆمان کە لە تەڕیی فرمێسکی ئێمەی خواردووە و لە ویشکیی مێشکی ئێمە ڕایبواردووە وەسەما خستووه. خۆشمان ئاوێ بێنە و دەستان بشۆ..!
له و هەلومەرجە ئاڵۆزەدا و لەم بارودۆخە نالەبارەدایە کە زۆر جار لە خۆم دەپرسم و دەڵێم خوایە ئەگەر ئێمە ئه و (خانی)یە خوداپێداوەمان نەبایە خۆمان بە چی ڕانابایە، نووسەر و ئەهلی قەڵەم لە کام ئەدەبی نووسراو و بەرهەمی کلاسیک دوابایە؟! ئەگەر ڕووداوی تراژێدی عیشقیی ئه و دوو دڵدارە ناکامەی خانی نەبوایە، چۆن دەمانتوانی بە خوڵقاندنی چەند کارەساتی دەسکردی پڕ لە حیماسەی دوژمن پەسند! لە جیهانی ئەدەبدا ناومان هاتبایە؟!
ئەوەی لێرەدا و بە گوێرەی توانا له و باسەدا دەخرێتەڕوو، ئەوەیە بزانین خانی چ جیهانبینییەکی هەبووە. لە جۆری خوڵقاندن و داهێنانی ئه و بەرهەمەیدا، چ بیر و بۆچوونێکی فەلسەفی و عیرفانی دەکارهێناوە. هەروەها لە بەیان و دەربڕیندا چ ڕێباز و شێوازێکی ڕەچاوکردووە.
بەڵام بەر لەوەی بچینە سەر باسی ئەسڵی، پێویستە ئه و پرسیارە ئاراستە بکرێ کە ئایا خانی سۆفی بووە؟ ئەگەر سۆفی بووە سەر بە کام تەریقەت و خانەقا بووە؟
ئەوەیکە هێندێک لە زانایان و نووسەرانی خۆماڵی و هەندەری لێرەولەوێ بە گشتی خانی وەک سۆفی دەناسێنن، وابزانم تووشی هەڵە هاتوون و، ئەوەش لە زانیاری و نووسراوەی ئه و نووسەرە هەندەرییانە سەرچاوەی گرتووە کە بە هەموو عالم و عارف و خوداناسە ئیسلامییەکانیان گوتووە سۆفی و ڕێبازەکەیان نێوناوە (سۆفیزم) سۆفیگەریی؛ نەهاتوون لە جۆراوجۆری و جیاوازیی تەریقەتەکان وردببنەوە. لە حاڵێکدا بە لەبەرچاوگرتنی کاکڵی مەعنایی هێندێک وشەگەلی وەک: (حەقیقەت و شەریعەت و تەریقەت)، (خانەقا، سۆفی)، (تەکیە، دەروێش) کە لانیکەم لە کوردەواریدا مانای جێکەوتوویان هەیە، ناکرێ هەروا لە خۆڕا دەکاریان بێنین.
بەکارهێنانی وشەی سۆفی بۆ خانی، جارێ لە پێشدا چووککردنەوەی پلە و پایەی ئه و فەیلەسووف و عارفەخوداناسەیە. ئەوەیکە تەریقەتە باوەکانی کوردستان، چ نەخشبەندی و چ قادری، هێندێک ڕەگە و ماکەی زۆر بەرزی مەعنەوی و ئینسانییان تێدایە، هیچ شک نییە و دەگەڵ ئه و قسەیەش دژایەتی نابێ کە ئەگەر خانی ڕاستەوخۆ لایەنگریشیان نەبووبێ، بەربەرەکانی نەکردوون. بەڵام بەکارهێنانی لەفزی سۆفی بۆ خانیی بێ خانەقا و پیر، ئەویش بێ بەڵگە و پشتیوانە، کارێکی نەشیاو و نەسەلماوە.
خانی لە هیچ شوێنێکی مەم و زین دا بەتایبەت له و جێیەی کە پەسنی خودا و پێغەمبەر دەکا، شتێکی ئەوتۆی باس نەکردووە. لە حاڵێکدا ئەگەر وابا وەک زۆربەی ئه و شاعیر و مەسنەوی نووسانەی کە بە شانازییەوە باسی تەریقەت و پیر و شێخەکانی خۆیانیان کردووە، ئەویش باسی دەکرد و نەیدەشاردەوە. یان هەروەک خۆی دەفەرموێ:
ئەلقیسسە ژ حیکمەتا تە ئاگاه
فەردەک مە نەدی تەبارەکەڵڵاه
عیرفان تەلەبێ د ساحیب ئیدراک
دەر حەقێ تە گۆتی: (ماعرفناک)
تەنانەت نەدەهات بە زمانی تانە و کینایە (زاهید و سۆفی و فەقیه) بە وشەگەلی (جاهیل و ئوممی و سەفیه) هاوبەر بکا و بڵێ:
کەس نینە ژ عیشقێ بێ ئەسەر بت
مومکین کو ژ زەوقێ بێ خەبەر بت
هەرکەس بە قیاسێ هیممەتا خوە
دێ سەرف بکەت ئیرادەتا خوە
لێ ئەکسەری عامییان نەزانن
نەفسا خوە ژ بۆ خوەڕا نزانن
نابالغ و ئەبلەه و سەفیهن
یا زاهید و سۆفیی و فەقیهن
دیارە مەبەستی خانی لە (سۆفی) بێجگە لە مانای گشتی و قامووسییەکەی، بنەماڵەی سەفەوی بووە کە لە سەرەتادا بە مەیزەر و خەرقەی سۆفییایەتی هاتنە مەیدانەوە و پاشان پشتیان تێکرد و خەنجەر و پاشایەتییان هەڵبژارد.
بۆیە دەکرێ بڵێین خانی لە عیرفان و خوداناسییدا ڕێبازکی تایبەت بە خۆی هەبووە و، بەپێچەوانەی تەریقەتەکانی سۆفیگەری کە سۆفی و دەروێش و مورید، بە هۆی ڕێنوێنی و ئیڕشادی پیر و قوتب و شێخەکانیان لە حەق و حەقیقەت نیزیک دەبنەوە، ئه و تەنیا (موستەفا) بە ڕێبەری خۆی دەزانێ و لە ڕێی ئەوا دەیەوێ بە حەق و حەقیقەت بگا:
یارەب تو ب حەقی موستەفا کەی
(خانی) ب خوەڕا تو ئاشنا کەی
خانی وەک زانایەکی پایەبەرزی زەمانی خۆی، لە هەموو زانستەکانی فەلسەفی و عیرفانی و ئیسلامیدا تەنانەت هێندێک بیروبۆچوونی ئایینی زەردەشتی و حیکمەتی یۆنانی (بەتایبەت ئه و بەشەی کە دەگەڵ فەلسەفەی ئیشڕاقی سۆرەوەردی و هێندێک ڕەگەی وەحدەتولوجود لە عیرفانی ئیسلامیدا یەک دەگرنەوە)، کەڵکی وەرگرتووە و هەرکام لەوانە بە جۆرێک لە مەم و زین دا ڕەنگیان داوەتەوە. بەگوێرەی ئه و ڕیزەڵە گوتانەی سەرەوە، دەکرێ بەم ئاکامە بگەین کە خانی لە ئاوێتەکردنی ئەوانەدا جیهانبینییەکی تایبەت بە خۆی بنیاتناوە:
سەرنامەیێ نامە نا مە: ئەڵڵاه
بێ نامی وی ناتەمامە وەڵڵاه
ئەی مەتلەعێ حوسنێ عیشقبازی
مەحبووبێ حەقیقیی و مەجازی...
لە ناوەندی جیهانی خانیدا، عیشق (خودا) هەموو شتێکە و دەوری سەرەکی دەبینێ. عەرز و عاسمان بۆنی ئەوی لێدێ و هەموو بوونەوەری ناسووتی نیشانەی زاتی ئەون. هیچ شتێک بەبێ فەرمانی ئەو، نەبووە و نابێ. ئینسان وەک سەرەوەری هەردوو جیهان جیلوەیەکە لە نووری عالەمی لاهووت. هەرکەس بەگوێرەی ئیرادە و هەوڵ و کۆششی خۆی، یان بە هۆی سرشتی پاک و ڕەوشتی چاک دەتوانێ ئەم جیهان به و جیهانەی کە تێیدا دەژی بکڕێ و لە بەحەشتی پڕ لە حۆری و غیلماندا پاڵداتەوە!
هەروەک دەزانین لە تەواوی دیباچەکەیدا، بە وردەکارییەکی وەها شاعیرانە پەسنی خودا دەکا کە هیچ خوداناسێک نەیتوانیوە بەمجۆرە وەسفی بکا، بەڵام لەگەڵ تەواوی ئەوانەشدا کە دێتە سەر ژیانی واقیع، بیر و باوەڕی خوداناسی و خۆناسی و خەڵکناسی (کوردایەتی) بە جۆرێک ئاوێتەدەکا کە کەم زانای دەهری وەک وی دەتوانێ ناکۆکی و ناتەباییەکانی کۆمەڵایەتی بخاتەڕوو.
لە بیر و تێڕوانینی خانیدا، دیاردە کۆمەڵایەتی و ئینسانییەکان شێوەیەکی وەها دیالێکتیکی و زیندوو بە خۆوە دەگرن کە تەنانەت جارجار خاڵی شک و گومانیش دەکەوێتە سەر لایەنی خوداناسییەکەی. هەروەک نەمر (هێمن موکریانی) لە پێشەکی (توحفەی موزەففەرییە)دا بە دروستی گوتوویە: (.. لە سەرانسەری بەیتی مەم و زین دا لە نێوان خودای خێر و شەڕدا ملانەیە، ملانەیەکی توند و بەربەرەکانییەکی سەخت و لە ئاشتی نەهاتوو)، هەرواش لە تەواوی مەم و زینی خانیدا، ئه و ململانییە و ناکۆکییە دەبیندرێ بەتایبەت کە ماکە هاوبەر (دژبەیەک)ەکان وەک: خێر و شەڕ، ڕووناکی و تاریکی، چاکی و خراپی، جوانی و دزێوی، باشی و جاشی، پاکی و پیسی، ڕەوشتی و پەلەشتی.. بە مانای ئەوڕۆیی باس دەکرێن کەوا هیچکام له و دوو ماکە هاوبەرانە، نە بێ یەک هەڵدەکەن و نە بەیەک هەڵدەکەن واتە بەیەکەوەبوونیان هەم مایەی دژێتی یە و هەم مایەی یەکێتی:
ئەفلاک و عەناسیر و مەوالید
ئەخلات و تەبایع و مەقالید
ڤێکڕا د بەدیعول ئیشتراکن
تێکدا د سەریعول ئینفیکاکن
سەر ڕشتەیێ گەوهەرا بەقانە
سەرمایەیێ عیللەتا فەنانە
هندەک د سەقیل و هن خەفیفن
هندک د خەفێی و هن لەتیفن
هەم کار و ژ بۆمەڕا مەزیجن
هەر چار ژ بۆمە ئاخشیجن
ئاگر ڤەکوژێ هەوا هەوایە
ئاڤ ئەر چکیا هەبا هەبایە
بە گوێرەی ئەم جیهانبینییە، خانی مەم (و زین) وەک نمودێکی پاک (گەوهەری بەقا) بۆ عیشقی دنیایی (ناسووتی) کە خۆی جیلوەیەکە لە عالەمی عیشق (لاهووتی) لەلایەک و، بەکر عەوانی وەک نمودێکی پیس بۆ فیتنەی دنیایی (شەڕ| شەیتان) دەستنیشان دەکا کە هەردووکی ئەوانە وەک دوو جەمسەری ئەم ناکۆکی (دژێتی و یەکێتی)یە هەم کێشەری یەکترین و هەم ڕادەری یەکتر؛ واتە تا ماکەی خێر و پاکی و باشی نەبێ، ماکەی شەڕ و پیسی و جاشی مانای نابێ.
سەرەڕای ئەوە، هەموو کەسەکانی مەم و زین لە ڕوانگەی (خانی)یەوە، وەک نمودێکی کۆمەڵایەتی(کوردایەتی) ش کە هەرکام چارەنووسێکی دیاریکراویان هەیە خۆ دەنوێنن و، دروست ئا لێرەدایە وەختایەک خانی بۆ ئەم ناتەبایی و ناکۆکییانەی سەردەمی خۆی کە وەڕووی خستوون و بەڵام ناتوانێ چارەیەکیان بۆ بدۆزێتەوە، جیهانێکی ئیدەئالیستی و خەیاڵاوی وێڕای هێندێک بیروبۆچوونی عیرفانی تازە و شاز دەخوڵقێنێ کە لەم جیهانەیدا گورگ و مەڕ پێکەە ئاوێ دەخۆنەوە.
ڕاستە خانی وەک زۆربەی عارفانی خوداناس باوەڕێکی تەواوی بە چارەنووس هەیە و له و ڕوانگەیەوە دەکرێ بڵێین لایەنگری قەزا و قەدەر (چارەنووسخوازی|فاتالیسم) بووە، بەڵام چارەنوسخوازییەکەی بە پێچەوانەی عالمانی شەریعەتپەنای لایەنگری زوڵم و زۆریی کە لە پەنای دین و مەزهەبدا وەک گورگ کەوتبوونە گیانی خەڵکی بێ تاوان، لایەنی دەمارگیری و ویشکەڕۆیی نەبووە و تەواوێک نێوەرۆکی ئینسانی و عیرفانی هەبووە و، تەنانەت غەمی شەیتانی بێچارەشی خواردووە کە بە ناحەق لە بارەگای خودادا دەرکراوە:
ئیبلیسێ فەقیرێ بێ جینایەت
هیندی تە هەبوو د گەل عینایەت
...
یەک سەجدە نەکر لپشتێ ئەغیار
قەهرا تە کرە موخەللەدوننار
خانی کە لە کاروباری دنیاییدا، لە لایەن کەرەمی خودایی سەبارەت بە ویست و خوازی کۆمەڵایەتی (کوردایەتی) خۆی بە هیچ کوێ ناگا، پێشنیارێکی زۆر سەیر ئاراستەی مەعبوود دەکا و دەڵێ کە تۆ مادام ئێمەت لە جیهانی نوور و پاکی ڕا بۆ ناو جیهانی خاکی تووڕ هەڵدا و ئاوا زەلیل و ماڵوێران و چارەڕەشت کردووین و هیچ شتێکیش بە دە‌ست خۆمان نەبووە، لانیکەم له و جیهاندا عەتا و کەڕەمی خۆتمان پێ ڕەوا ببینە و مەمانسووتێنە:
لەوڕا کە خرابیی و قەبولی
نینن بە فەزایل و فزولی
عابید ب ریایەکی هەلاکن
عاسی بە دوعایەکی د پاکن
...
خانی بە گوێرەی ئه و بیرە عیرفانییەی بەتایبەت کە لە زمان پیرێکی میهرداری عاشق هەواڵی چوونی بەکر عەوانی بۆ بەحەشت دێنێتەوە و، سەرەڕای ئەوە غەمی هەموو ئه و ئینسانانەش دەڕەوێنێتەوە کە بیری سووتانی دۆزەخ تاوێ لێان نابێتەوە: (دوژمن کو ژ عیشقێ بەهرەوەر بن|بەس دۆست نە دێ د موعتەبەر بن؟!)، ئەوەشمان بۆ دەخاتە ڕوو کە بیری چارەنووسخوازییەکەی تەنیا پێوەندی بە ئینسان و دانەری جیهان، یان ئه و سزا و پاداشتانەوە هەیە کە لەم دنیا خودا بۆ مەخلووقی خۆی دیاری دەکا، نەک پێوەندی خودی ئینسانان لە جیهانی خاکیدا.
خانی پێی وایە کە جەمسەر و پێکهێنەری هەردوو هێزە دژبەیەکەکان کە ئەویش لەلایەن خوداوە لە ئەزەل(قەدیم)ەوە دیاری کراوە، بۆ نەزم و نیزامی جیهان و بۆ ڕەوتی بوون و لەناوچوون (گەوهەری بەقا و فەنا)دا پێویستن و دەبێ وابێ. بە کورتی خانی بە گوێرەی ئه و بیرە عیرفانییە، جیهانێکی دوور لە زوڵم و زۆریی و چەوسانەوەی گەرەک بووە، کە ئەوەی لە ژیانی دنیاییدا بۆ نایەتەدی، لە جیهانێکی دیکەدا ئارەزووی بۆ دەخوازێ.
خانی بەپێچەوانەی زاهیدانی ڕیایی و فەقیهانی لەخۆبایی، زانست و عیرفانی خۆی نەکرده مەبەستی گیرفانی و وەسیلەی دنیایی. بۆیە جگە لە تەعسسوب و خۆخوازی کوردایەتی (کە هۆی سەرەکی دانانی مەم و زینیش هەر ئەوە بووە) خوازەری هیچ چەشنە ویشکەڕۆیی مەزهەبی و بیرپەڕۆیی مەڕامی و زۆرگۆیی عەقیدەیی نەبووە و، تەنانەت له و کاتەشدا کە بنەماڵەی سەفەوییەکان لە ئێران جەماعەتی سوننی مەزهەب قەتڵ و بڕدەکەن و عوسمانییەکان جەماعەتی شیعە؛ خانی بیر و زمان و قەڵەمی خۆی به ‌ژەهری تەعەسسوب و خۆخۆیی فیرقەیی ئالوودەناکا. ئەگەر لە یەکدوو شوێنیش باسی (عەلییە و سەعالیک) دەکا، مەبەستی تەعەسسوبی نەتەوەیی یە، نەک مەزهەبی:
مەحکومێ عەلییە و سەعالیک
مەغلوب و موتیعێ تورک و تاجیک
ئەوەش لەبەر ئەوەیە کە هەم بنەماڵەی سەفەوییەکان‌ و هەم بنەماڵەی عوسمانییەکان دوژمنی ڕاستەوخۆی میللەتی کوردبوون کە خانی بە نێوی (شەیاتین و مەلاعین) نێویان دەبا و پێغەمبەر دەکاتە تکاکار تا خودا لە ناویان بەرێ:
دێ شاد ببن ل مە شەیاتین
مەسروور ببن گەلەک مەلاعین
ئەف گورگێ لەعینێ بەد سەرئەنجام
ژێ کەر بکرن مە شبهێ ئەغنام
ئەلقیسسە بکەی کو دێوێ سەرکەش
تەنها و تەنێ بچێتە ئاتەش
ئەگەر له و چەند دێڕانەی سەرەوە وردبینەوە بۆمان دەردەکەوێ کە خانی مەبەستی شەیتان و گورگ و دێوەکانی دنیایی بووە، نەک ئه و شەیتانە گۆرینەی کە لە بارەگای خودادا بۆی دەپاڕێتەوە.
هەرچەند لە باری عیرفانییەوە، مەبەست لە دێو و شەیتان، نەفسی پیس و پەلەشت و دەروونی دێوسفەتانەیە، بەڵام خانی بە هێنانی نیوەبەیتی (ژێ کەر بکرن مە شبهێ ئەغنام)، بە وردی مەبەستی هەر ئەوان بووە کە ئه و مەبەستەی بە وردەکارییەکی شاعیرانە (کینایە و ئیهام) دەوێدا گونجاندووە.
خانی بۆچی ئه و ڕووداوە ئاساییەی چەند سەد ساڵ پێش خۆی کە بە شێوەی بەیتی‌ فۆلکلۆر لە ناو زۆربەی خەڵکی کوردی ناوچە جۆربەجۆرەکاندا باوبووە، بۆ بنەمای بەرهەمەکەی هەڵبژارد؟ بۆچی بۆ دەربڕینی ویست و خواستی ڕوحی و کۆمەڵایەتی خۆی، ئه و شاکارەی‌ لە ژێر ئه و نێوەدا داهێنا؟ چ هۆیەک پاڵی پێوەنا کە بە تەماعی دراو و دینار، عیلم بە پووڵێک و حیکمەت بە سەوڵێک نەفرۆشێ و، وەک کیمیاگەرێک جەوهەری فێڵ و دەهۆ و دەغەڵکاری دەخۆیدا بپاڵێوێ و غەرەز و مەبەست و ئامانج نەکاتە وەسیلە و ماڵی دنیایە؟ ئایا خۆشەویستیی چ کچە شۆخێکی کوردی دڵ و دین بەتاڵانبەر، دڵی ئه و مەلا عارف و خوداناسەی وەجۆش هێناوە تا مەم و زین بکاتە بەهانە بۆ دەربڕینی عیشقێکی پاک و ئەبەدی؟
ئەوانە پرسیارگەلێکن ڕەنگە هەرکەس بە پێی گەز و مقەستی خۆی بیبڕێ یان بە گوێرەی بیر و مەبەستی خۆی لێکی بداتەوە. بەڵام ئەوەی ڕوونە و خانی خۆشی لە زۆر جیگای شاکارەکەیدا باسی دەکا، ویستوویە کەسایەتییەکی شیاوی ئەدەبی و ئینسانی و نەتەوایەتی بۆ کوردی ون و بێ نێوونیشان بخاتەڕوو و گەلی کوردیش (وەک گەلانی خودا شت پێداو) بە گەلانی دراوسێ و جیهان بناسێنێ.
دەوەدا کە مەم و زینی خانی وەک گرینگترین و بەپێزترین بەرهەمی ئەدەبیی کوردی و جیهانی چاولێدەکرێ شک نییە. بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی شێوازی داهێنان و جۆری دەربڕینی ئەدەبی، ئایا مەم و زین دەخرێتە خانەی کام بەشی ئەدەبییەوە؟ ئایا داستانێکی سادەی دڵداری یە لە سەر بنەمای بەیتێکی فۆلکلۆری کۆنەساڵ، یان چیرۆکێکی‌ حیماسی (epic) یە لە سەر ئەساسی ئەفسانە و خەیاڵ؟ ئایا ڕۆمانس (romance)ێکی ڕۆمانتیکە یان چیرۆکێکی تراژێدی و عەنتیکە؟ ئایا ڕووداوێکی زەمانی و مەکانی یە، یان چیرۆکە شێعرێکی عیشقی عیرفانی؟ ئایا پۆئێم (poem)ێکی خوماڵی و داهێنەرانەیە یان کۆمەڵە هۆنراوەیەکی ئاڵی و چاولێکەرانە؟
هەروەک خانی دە بەرهەمەکەی خۆیدا بۆمان ئاشکرا دەکا، ئه و داستانە لە کۆنەوە وەک بەسەرهاتێکی ڕاستەقینە ڕوویداوە و شێوەی بەیتی فۆلکلۆری (ئەدەبی زارەکی) بە خۆیەوە گرتووە و پاشان بەرەبەرە لە لایەن بوێژان و بەتایبەت بەیتبێژە خۆماڵییەکان، بە گوێرەی زەوق و بیر و باوەڕی کۆمەڵایەتی سەردەم گۆڕانکاری تێدا کراوە. گومان لەوەدا نییە کە ئه و ڕووداوە، چ لە شێوەی بەیتە فۆلکلۆرییەکە بێ و چ لە شێوەی سەرلەنوێ داڕشتنەوەکەی خانی بێ، بە ڕووداوێکی تراژیک لە قەڵەم دەدرێ و لە باری جۆری داڕشتنی ئەدەبییەوە دەچێتە ناو خانەی تراژێدییەوە، بەڵام تراژێدی نەتەوەیی یان تراژێدی عیشقی؟ ئەگەر بێتوو قەڵەمی لێکدانەوە بۆ هەر کام له و دوو دیاردەیانە داشکێنینەوە، ئاخرسەر هەر تراژێدییەکە دەمێنێتەوە و جیاکردنەوەیان زەحمەتە.
ئه و ناکۆکی و ناتەباییانەی کە لە نێوان کرمانج (کورد) و دوژمنانی ڕاستەوخۆی کورددا هەبوون لەلایەک و، لەلایەکی دیش بێنەوبەرە و بەربەرەکانی نێوان خودی سەرۆک عەشیرەتەکان (ئەمیرەکان) بوونە هۆی ئەوە کە خانی، خوازی ڕوحی و ویستی کۆمەڵایەتی خۆی بخاتە ناو چوارچێوەی شێعرەوە. مەبەستی سەرەکی خانیش هەر ئەوە بووە کە شەرحی غەمی دڵ (تراژێدی نەتەوەیی) بکاتە چیرۆک و، مەم و زین (تراژێدی عیشقی) یش بکاتە بەهانە کە ئاوێتەکردنی ئەوانە پێکەوە و گونجاندنیان لەگەڵ بارودۆخی زەمانە، خۆی ئه و پەڕی بیربەرزی و ناسک خەیاڵی خانی دەگەیێنێ:
شەرحا غەمێ دڵ بکەم فەسانە
زین و مەمێ بکەم بەهانە
نەغمێ وە ژ پەردەیێ دەرینم
زینێ و مەمێ ژ نو وە ژینم
...
یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی تراژێدی (بەتایبەت تراژێدی عیشقی) ئەوەیە کە هیچ چەشنە پێوانەیەکی عەقڵی و مەنتیقی بە خۆوە ناگرێ و هیچ حەول و تەقەللایەکیش چارەساز و کاربڕ نییە. دیارە ئه و دیاردەیەش دەگەڵ کاکڵی جیهانبینی خانی کە باوەڕی بە چارەنووس هەبووە یەک دەگرێتەوە.
پێویستە ئەوەش بگوترێ کە ئه و قۆناغەی خانی تێیدا ژیاوە، هەر ئەوەی لێ چاوەڕوان دەکرا. کە وابوو، لە تراژێدیدا، دژێتی لە نێوان ویست و خوازی مێژوویی و کۆمەڵایەتی لە لایەک و، نەبوونی وزە و توانایی بۆ گەیشتن بە ئامانج لە لایەکی دیکەوە، خۆ دەنوێنێ. هەروەک لۆسیۆن ئەدیبی گەورەی چینی دەڵێ: (لە تراژێدیدا هەمیشە لەناوچوون و توانەوەی شتی جوان و پڕ بایەخ نیشانی خەڵک دەدرێ). لە بارودۆخ و قۆناغی تراژێدیدا، قارەمانی تراژیک هەمیشە دەستەودامانی کارەسات و بەدبەختی و نەهاتی یە و، ئەنجامەکەشی هەر مەرگ و نەمانە. مەم و زینێکی هەناسەسارد و بێ تاوان، یەکیان لە گۆشەی زیندان و ئەو‌ی دیکەیان لە قوژبنی ماڵ دەئاخندرێ و هیچیشیان توانایی ئەوەیان نییە خۆیان له و قۆناغە تراژێدییە ڕزگار بکەن.
بۆ کوردستانی دوو پارچەکراوی سەردەمی خانی، ئێمە دوو دەستە قارەمان دەبینن. مەم (و زین) نوێنەری عیشقی پاک و هەروەها سەمبولی ویست و خوازی کوردایەتیی خانی و، بەکر و میر زەینەدین، نوێنەری پیسی و ناپاکی و سەمبولی جاشی و دووبەرەکی؛ دیارە لە نێوان ئه و دوو هێزە هاوبەرە سەرەکییەدا، هێندێک قارەمانی دیکەش خۆ دەنوێنن کە دەیانەوێ ڕووداوەکان بەره و لایەنی حەق و خێر و چاکە داشکێنەوە. بۆ نموونە، چەکۆ و عەرفۆ دە سیمای دوو قارەمانی حیماسیدا دژی بارەگای میر دەخرێنە مەیدان و هەڕەشە و گوڕەشەیەک دەکەن، بەڵام لە توانایاندا نییە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی پێکبێنن. هەرچەند بەکر عەوانی وەک ماکەی خراپە له و ناوەدا سەری تێدادەچێ، بەڵام لە ڕاستیدا ڕەوتی ناکۆکی و دژێتی وەک واقیعی کۆمەڵایەتی بۆ لای بەرەی حەق و خێر داناشکێتەوە کە جەوهەری تراژێدییەکەش هەر لێرەدایە.
هەر بۆیەشە، خانی بە پێچەوانەی لایەنی عیرفانی بەیتە فۆلکلۆرییەکە، کە زۆر ماکەی ئەفسانەیی و دوور لە باوەڕی تێدایە، لانیکەم بۆ گونجانی واقیعی سەردەم، دێنێ هەموو کەسەکانی چیرۆکەکەی دەخاتە شوێنێکی دیاریکراو و بنەماڵەیەکی خاوەننێوی کورد تاکوو وەک سەمبولی کوردستان ئەم دیاردەیە پڕ ڕەنگ بکاتەوە. بۆیە هەموویان، ڕوواڵەت و بوواڵەتی تراژێدیان هەیە. لە میر زەینەدینەوە بگرە هەتا بەکر عەوانی و قەرەتاژدین.. ئەوەیکە ئەمارەت و بارەگای میر، بەبێ بەکر عەوانی سەهەندە و سەیانی هەڵناسووڕێ، تراژیکە. یان ئەوەیکە قەرەتاژدین هەموو کۆشک و سەرای خۆی ئاورتێبەردەدا و.. ئاخرسەر دەبێتە بکوژی بەکر هەر تراژیکە (بە دووریشی نازانم کە سەرچاوەی هەموو ئه و دەهۆ و دووزمانییەی کە بەکر دەیکا لەوانەیە یەکێک بووبێ لە ڕەقیبانی کاکە مەم، بەڵام ناوێرێ دەری ببڕێ).. بە کورتی ئەوەیە چارەنووسی قارەمانی تراژیک کە خانی بۆخۆشی هەر چارەنووسێکی تراژێدی هەیە.
خانی نەیویستووە لە بەرهەمەکەیدا، سەرەڕای کاکڵ و مانا عیرفانییەکەی گۆڕانکارییەکی سەیر و دوور لە واقیعی کۆمەڵایەتی پێکبێنێ و، ئه و دوو دڵدارە ناکامەی سەردەمی خۆی بە حاڵەتێکی ڕۆمانتیکی بە یەک بگەیێنێ و پاشان چەپڵەی درۆی بۆ لێبدرێ. چونکە بە گوێرەی سرشت و جەوهەری تراژێدی بەتایبەت کە قۆناغەکەش هەر تراژێدی (نەتەوەیی) بێ، قارەمان بۆی نییە یان بۆی نالوێ نیازی ڕوحی و ویستی مێژوویی و خوازی کۆمەڵایەتی خۆی بەدیبێنێ، جگە لە ئاکامێکی تراژیک هیچ چارەنووسێکی دیکە چاوەڕوان ناکرێ. بۆیە ئەگەر بە وردی لێکی بدەینەوە، یان وەک لە سەرەوە گوتمان ئەگەر بە پێوانەی عیرفانیش بێ، دەبینین ئەوە خودی خانی یە کە دە ڕووخساری مەم (مەبەست و ئامانج)دا خۆی دەنوێنێ و، لە ڕاستیشدا مەم هەر خۆیەتی کە مەرگ و نەمانی خۆی لە پێناو ئەوینی زین (کوردستان)دا دەقەبڵێنێ و ئاخرسەر کوردستانەکەش دەدۆڕێنێ.
ئایا لە سەردەمێکی ئەوهاییدا، کە تەواوی ئەمارەتە خاوەن دەسەڵاتەکانی کورد یەک لە دوای یەک لەوانە ئەمارەتی بۆتان (جزیر) لە حاڵی لەناوچوون و توانەوەدان، خانی جگە لە چیرۆکێکی تراژێدی چی خوڵقاندبایە؟! چۆن وەک چارەنووسێکی دیاریکراو، پێشوەخت خۆی لە (مەم وزین) دا نەمراندبایە؟! ئەوە لە حاڵێکدایە دوای تێپەڕبوونی سێسەد ساڵ هەر دەڵێی ئەوڕۆیە کەوا خانی، لە گۆشەی حوجرەکەیدا دانیشتووە و بۆ هەموو ئه و مەم و زینانەی سەردەمی خۆی و بەتایبەت کوردستانەکەی کە بە دەردی (مەم و زی)ان چووە و ئێستاش هەر لە قۆناغی تراژێدی دایە.. مەزڵومومانە و بەوپەڕی هەناسەساردییەوە دەلاڵێتەوە و دەڵێ:
ئەز مامە د حیکمەتا خودێ دا
کورمانج د دەوڵەتێ دنێ دا
ئایا بە چ وەجهێ مانە مەحرووم
بیل جوملە ژ بۆچ بوونە مەحرووم
لێرەدایە کە تراژێدی و چارەنووسی مەرگەساتی قارەمانانی خانی بە تەواوی تایبەتمەندییەکانی سەردەمی خۆی، جارێکی دیش لە سەردەمی ئێمەدا دەووپاتدەبێتەوە.
س. چ. هێرش
• ئه و گوتارە لە کاتی خۆیدا بە بۆنەی سێسەدەمین ساڵی دانانی (مەم و زین)دا نووسراوە و، لە گزینگی ژمارە 9(پاییزی 1374 1995)دا چاپکراوە.
📚 فایلی پەیوەندیدار: 1
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📝 بەڵگەنامەکان
1.👁️دەستخەتێکی هەرەکۆنی مەم و زینی ئەحمەدی خانی - 1752
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 ئەدەبی / رەخنەی ئەدەبی
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: 🌄 کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 88% ✔️
88%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
88%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 31 2016 11:12PM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 7 2020 9:22AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 1,820 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.110 KB Dec 7 2020 9:22AMهاوڕێ باخەوان
📚 پەڕتووکخانە
  📖 شەوچەرەی دیوەخان (روود...
  📖 خۆیبوون - هیوا - ژ. ک؛...
  📖 نامەی کچێکی مردوو
  📖 کورتە و پوختەی ئیحیا ع...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 08-03-2021
  🗓️ 07-03-2021
  🗓️ 06-03-2021
  🗓️ 05-03-2021
  🗓️ 04-03-2021
  🗓️ 03-03-2021
  🗓️ 02-03-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
ئەمنە سوورەکە
ئەمنە سوورەکە، لە ساڵی 1979 لە سەرداوای حکومەتی ئەوسای عێراقی بۆ کۆلیژی کشتوکاڵ دروستکراوە و دواتر بۆتە ئیدارە محەلی سلێمانی، پاشان کرا بە زیندان بۆ شۆڕشگێڕان و کەسانی ئازادی خواز. لە بەرئەوەی ڕەنگی باڵەخانەکە سوورە بۆیە پێی وتراوە (ئەمنە سوورەکە). لە ڕاپەرینی ساڵی 1991 لە رۆژی 08-03-1991دا ئازاد کراو لە 1995 کراوەتە مۆزەخانەی ئەمنە سوورەکە و چەندان بەشی جیاواز لە خۆ دەگرێت، کە گشتیان گوزارشت لە تاوانەکانی رژێمی روخاوی سەدام لە دژی کورد دەکەن. ڕۆژانە هاوڵاتیان و گەشتیاران سەردانی دەکەن و بە چاوی
ئەمنە سوورەکە
08-03-1991
باشووری کوردستان
- گرتنی ئەمنە سوورەکە و رزگارکردنی تەواوی پارێزگای سلێمانی.
08-03-1991
محەمەد فەتاح
لە رێکەوتی 08-03-1991 لە دووەم رۆژی راپەرینەکە لە ئەمنە سورەکە شاری سلێمانی شەهید بووە.
محەمەد فەتاح
گوڵزار محەمەدی
گوڵزار محەممەدی، هونەرمەندی کوردی رۆژهەڵاتی کوردستان لە شاری سنە کۆچی دواییکرد.
گوڵزار محەممەدی کەسێکی ناسراو بوو لە شانۆی ئێراندا و لە بواری شانۆی بووکەڵەدا چالاکی هەبوو. دەرهێنەری چەندین شانۆی بەنێوبانگی بووکەڵە بووە و یەک لەوانە لەناو خەڵکدا ناسراوترینبوو و بەناوی پاڵەوان پەمبە.
گوڵزار لە ساڵی 2017 سکرتێری ئەنجوومەنی نێودەوڵەتیی شانۆکارانی بووکەڵەی ئێران بوو، هەروەها بە سکرتێری 18یەمین فیستیڤاڵی نێودەوڵەتیی شانۆی بووکەڵەی ئێران هەڵبژێردرابوو.
گوڵزار محەممەدی بەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە 08-03-2
گوڵزار محەمەدی
07-03-2021
باشووری کوردستان
- بۆ یەکەمجار لە مێژوودا پاپای ڤاتیکان سەردانی باشووری کوردستانی کرد. پاپا فڕانسیس سەرلەبەیانیی ئەمڕۆ گەییشتە هەولێر و لەلایەن بەرپرسانی باشووری کوردستانەوە پێشوازییەکی گەرمی لێکرا. پاشان پاپا چووە دەشتی نەینەوا و سەردانی قەرەقۆشی کرد. پاپا جاریکی تر گەڕایەوە هەولێر و بە عەنکاوەدا تێپەڕی و سڵاوی لە کریستیانەکان کرد. پاش ئەوە پاپا چوو بۆ یاریگای نێودەوڵەتیی فرەنسۆ هەریری و لەوێ نوێژی بۆ کریستیانەکان کرد. نوێژەکانی پاپا و ئامادەبووان هەموویان بە زمانی بێگانە بوون و زمانی کوردی زۆ
07-03-2021

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.03
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,702 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574