Kurdipedia.org
🏠 دەستپێک
EnglishEnglish
📧پەیوەندی
ℹ️دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
زۆرتر
Kurdipedia
English
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📷 ڕێگەی نێوان کەرکوک و سلێمانی ساڵی 1912
وێنەی رێگەی نێوان شاری کەرکوک و شاری سلێمانی لە رێکەوتی 31-05-1912 لە وێنەکەدا کاروانی ئۆتۆمبیلەکانی سوپای بەریتانی دیارە، هەروەها لەوێنەکەدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە رێگاکە ئەسفاڵ (قیر) نەکراوە.
📷 ڕێگەی نێوان کەرکوک و سلێمانی ساڵی 1912
📷 بازگەی پۆلسی چەمچەماڵ ساڵی 1912
وێنەی بازگەی پشکنینی پۆلیسی چەمچەماڵ لەساڵی 1912دا لەوێنەکەدا کاروانێک ئۆتۆمبیلی سوپای بەریتانی دیارە.
📷 بازگەی پۆلسی چەمچەماڵ ساڵی 1912
📷 سلێمانی لە ساڵی 1924دا
ئاسمانی شاری سلێمانی ساڵی 1924.
وێنەکە لە رێگەی فرۆکە جەنگێکانی بەریتانیاوە لە ئاسمانەوە گیراوە لە ساڵی 1924دا ئەم وێنەیە لە مۆزەخانەی جەنگی بەریتانی لە لەندەن پارێزراوە.
📷 سلێمانی لە ساڵی 1924دا
💬 گڵێره و بن بێژینگە
گڵێره و بن بێژینگە، گلێرە تۆی(خەرتەله-خەردەل) یە لەبەربچوکی دوای لەبێژینگدانی دانەوێڵە بەکونیلە ووردەکانەوە دەچێت و دەکەوێتە بن بێژینگ به و پاشماوەیە دەوترێت گلێره و بن بێژینگ، ئەمە بووە بە ئیدیۆم و ب
💬 گڵێره و بن بێژینگە
💬 تا ماڵ پێی بوێت، مزگەوت بەتاڵە
تا ماڵ پێی بوێت، مزگەوت بەتاڵە
دەگێڕنەوە لەیەکێک لەمزگەوتەکانی شاری کۆیە، رۆژێک خێرومەندێک فەرشێکی زۆر جوان بەدیاری بۆ مزگەوتەکە دەبات، مەلای مزگەوتەکەش دەستخۆشی لێ دەکات و بەکارێکی گەورەی دادەنێت و
💬 تا ماڵ پێی بوێت، مزگەوت بەتاڵە
💬 وەک نیسکی بێ بەر و پشتە
وەک نیسکی بێ بەر و پشتە
دانەوێڵەی نیسک، دەنکۆڵەی سورباوی خڕیلەن، هاوشێوەی دەنکە مۆر ومێرۆن، لە هەر ڕوویەک ولایەک و بەرەیەکەوە بیڕوانێی، هیچ بەر و پشتێکی دیار نییە چونکە شێوەی گۆیی یه، ئەوە لایەنی ڕ
💬 وەک نیسکی بێ بەر و پشتە
💬 دۆڵ دڕا، تەقەی بڕا
دۆڵ دڕا، تەقەی بڕا
له و کوردەوارییەی خۆمان کە زەماوەندێک سازدەکرا و کوڕ وکیژێک بەیەک دەگەیەنران، بۆماوەیەک کە کەمتر نەبوو لە حەوت ڕۆژان هەڵپەڕکێ و شایی دەکرا و دەوترا:گڕ لەهەموانە و خۆشی بۆدووانە، کچ
💬 دۆڵ دڕا، تەقەی بڕا
💬 مار کاژی فڕێ دەدات، خوی فڕێ نادات
مار کاژی فڕێ دەدات، خوی فڕێ نادات.
مار، زیندەوەرێکی خشۆکە و بەددانەکانی ژەهردەخاتە خوێنی نێچیرەکەی، کاژ، واتە:کراسەمار بەگوێرەی تەمەنی فڕێی دەدات کە بچوکە بە شەش مانگ جارێک دەیگۆڕێت و کە بەره و ساڵ د
💬 مار کاژی فڕێ دەدات، خوی فڕێ نادات
📖 لەنێوان لقی چوارو لقی پێنجی پارتیدا
نووسینی: د. کامەران مەنتک
لە شوباتی 2011 چەند گەنجێک خۆپیشاندانیان کرد لەسلێمانی، رێڕەوەی خۆپیشاندانەکان وەک دەڵێن بە بەردەم لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردستان تێپەڕی، بە نەزانی بووبێت یاخود بە زۆرزا
📖 لەنێوان لقی چوارو لقی پێنجی پارتیدا
📕 خەمی مەستووره
نووسینی: میران ئەبراهام
ڕۆمانی خەمی مەستووره: میران ئەبراهام نووسیویەتی، 240 لاپەڕەیە و چیرۆکێکی مێژووییی ڕیالیستییە، گێرانەوەی چیرۆکی ژنێکی تەنیا و بەجێماوی تاوانەکانی ئەنفالە.
ڕۆمانی خەمی مەستوو
📕 خەمی مەستووره
📝 ڕاگەیەندراوی سەرۆکی حکومەتی کوردستان سەبارەت بە منحەی زیندانیانی سیاسی
سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کورستان بە ژمارە 1961 کە لە 2020/10/15، مینحەی زیندانیانی سیاسی، ئەوانەی 10 ساڵیان تەواو کردووە، بە لەبەرچاوگرتنی بژێوی ژیان و گوزەرانی زیندانییانی سیاسی، پێدانی مینحەکانیان بە م
📝 ڕاگەیەندراوی سەرۆکی حکومەتی کوردستان سەبارەت بە منحەی زیندانیانی سیاسی
👫 عادل موکەڕەم
عادل موکەڕەم ساڵی 2019 چووەتە تورکیا و 10 مانگ پێش ئێستا لەلایەن ئەو وڵاتەوە رادەستی ئێران کراوەتەوە، لەو کاتەوەتە بە تاوانی ئەندامبوونی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران لە بەندیخانەی شاری ورمێ دەستبەس
👫 عادل موکەڕەم
📝 ڕاگەیەندراوی ئەنجومەنی باڵای فەتوا
دەقی راگەیاندنەکەی ئەنجوومەنی باڵای فەتوا:
بە ناوی خوای بەخشندەی میهرەبان
(قل بفضل الله وبرحمته فبذلک فليفرحوا) سورة يونس اڵاية:58.
وێرای پیرۆزبایی کردنمان بە بۆنەی هاتنەوەی یادی لەدایکبوونی فەخری
📝 ڕاگەیەندراوی ئەنجومەنی باڵای فەتوا
📕 تاوان و لێکۆڵینەوەی تاوانکاری
نووسینی: مزفەر خالید عەبدولرەحمان [1]
چاپی یەکەم 2020 هەولێر
📕 تاوان و لێکۆڵینەوەی تاوانکاری
📕 زمان لە ڕاگەیاندنی بینراودا
نووسینی: چۆلی ئەسعەد جراد[1]
📕 زمان لە ڕاگەیاندنی بینراودا
👫 سەید کەمال سەید عەلی
سەید کەمال سەید عەلی، لە ساڵی 1940 لەدایکبووە و لە تەمەنی 15 ساڵییەوە خەریکی دروستکردن و فرۆشتنی کوبەیە. پیشەکەی لە باوکییەوە بۆ ماوەتەوە و زیاتر لە 65 ساڵە لەشاری هەولێر لە پیشەکەی بەردەوامە.
سەید ک
👫 سەید کەمال سەید عەلی
👫 ئومێد ئاڵتنچاخ
ئومێد ئاڵتنچاخ یەکێکە لە گۆرانیبژە دیارەکانی شاری دێرسمی باکووری کوردستان کە بە شێوەزاری زازاکی گۆرانی دەچڕێت. ئومێد ئاڵتنچاخ ساڵی 1991 ئەلبوومێکی گۆرانی بە شێوەزاری زازاکی بڵاوکردەوە، بەڵام دواتر قەد
👫 ئومێد ئاڵتنچاخ
✌️ ئەشکان عەزیزی
درەنگانی ئێوارەی پێنجشەممە رێکەوتی 15-10-2020، هێزەکانی بنکەی پۆلیسی دەوڵەت ئاوای کرماشان تەقەیان لە ئۆتۆمبێلێک کردووە ئاشکانی تەمەن 17 ساڵانی تێدابووە بە بیانووی ئەوەیکە ئۆتۆمبێلەکە تابڵۆی نەبووە، بە
✌️ ئەشکان عەزیزی
✌️ رزگار یلماز (زنار دەڤریم)
نازناو: زنار دەڤریم
ناوی تەواو: رزگار یلماز
شوێنی لەدایکبوون: سێرت
ناوی دایک و ناوی باوک: هیلیە - ئیبراهیم
بەروار و شوێنی شەهیدبوون: 10-07-2020 / حەفتانین
✌️ رزگار یلماز (زنار دەڤریم)
✌️ تۆپراک ئادیبەللی (رەشاد تمۆق)
نازناو: رەشاد تمۆق
ناوی تەواو: تۆپراک ئادیبەللی
شوێنی لەدایکبوون: ئێلح
ناوی دایک و ناوی باوک: نەسلیخان – یاسین
بەروار و شوێنی شەهیدبوون:10-07-2020 / حەفتانین
✌️ تۆپراک ئادیبەللی (رەشاد تمۆق)
✌️ رفعەت بوزکورت (ئارگەش سارا)
نازناو:ئارگەش سارا
ناوی تەواو: رفعەت بوزکورت
شوێنی لەدایکبوون: روحا
ناوی دایک و ناوی باوک: شەمسە - ئەبدی
بەروار و شوێنی شەهیدبوون: 10-07-2020 / حەفتانین
✌️ رفعەت بوزکورت (ئارگەش سارا)
📕 ژنی کورد داوێنەکەی خۆی دوژمنیەتی
نووسین و ئامادەکردنی: نەسیم قادرپوور[1]
📕 ژنی کورد داوێنەکەی خۆی دوژمنیەتی
👫 کەسایەتییەکان
ئەحمەد تورک
👫 کەسایەتییەکان
ئیسماعیل پاکزاد - سمکۆ پاکزاد
✌️ شەهیدان
محەمەد نوری
👫 کەسایەتییەکان
سەلاح رەنجدەر
👫 کەسایەتییەکان
فەردیناند هەنەربیشلەر
📖 دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟ | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟
📖 کورتەباس

دوای کەوتنی موسڵ لە ساڵی 2014، بابەتێکمان لەسەر نەخشە ڕێگا بۆ سەرکردەکانی کورد نووسی، ئەوکات پێشنیازمان بۆ کردن کە لەکاری سیاسی عیراق بکشێنەوە، لەبەر چەند هۆکارێک، لەوانە حیزبی دەعوەی ئیسلامی ئینتیمای بۆ ئیسلامی –نازی هەیە هەروەک هەندێ وا ناوزدەی دەکەن، ونوری مالکی سیاسیەکی گشتگیری خۆسەپێنە، خۆیی وپارتەکەی هەڵویستی دژبەری بۆ کورد هەیە، زۆر جیاوازی لەگەڵ سەدام حسێن و حزبی بەعس نیە، جگە لەوەش ئیران مەیلی سەرکردەکانی شیعەی عیراقی بەرەو دژایەتی کورد پاڵدەدا، چونکە کوردو کوردستان بونەتە بەربەستێکی سیاسی و جوگرافی لەبەردەم سیاسەتی ئێرانی بۆ جێبەجێ‌ کردنی باڵادەستی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە خۆی لە کەوانی شیعی دەبینێتەوە. ئەوکات کۆدەنگیەکی کوردی هەبوو کە کاتی ئەوەیە کوردستان وەک وڵاتێکی سەربەخۆ ڕابگەیەندرێ‌، چونکە زیاتر لە 40% عیراق لە ژێر دەسەڵاتی داعش دابوو.
بەڵام ئەو هەلە مێژوویەمان لەدەست دا هەروەک لە ڕابردوو چەندین هەڵی ترمان لەدەست داوە، ئەویش لە ئەنجامی کورت بینی سەرکردەکان لە بڕیار و پێشخستنی بەرژەوەندی حیزبی تەسک، لەسەر بەرژەوەندی بەرزی نیشتیمان دەستمان کرد بە جێبەجێ‌ کردنی ئەجیندای هەرێمی و دەولی و بەرژەوەندی کوردمان بەدیوار داکێشا. دەستمان کرد بە ئیسفزازکردنی داعش بۆ ئەوەی هێرشمان بکاتە سەر، ئەویش ئەو کاتەی هەندیک لە باڵە کوردیەکان لە یەکێتی نیشتمانی بە تەنسیق لەگەڵ لایەنە شیعەکان لەژێر گوشاری ئیران، وهێرش کردنە سەر هێزەکانی داعش کە ئەوکاتە ڕوویان لە بەغدا بوو، هەروا سەرۆکی هەرێم ئەو کاتەی سەردانی چادرگەی پەنابەرانی موسلی کرد، لێدوانێکی ئیستفزازی دا “کە لەو نزیکانە هێرشە دەکەن سەر داعش ولە ناو موسل سزایان دەدەن”. هەر بەوشێوەیە کەوتینە نێو جەنگێک لەگەڵ بەربەریە داعشەکان، کە لەو جەنگە وەک عەرەب دەڵی نەوشتر ونە بێچووە وشتری ئێمەی تێدا نەبوو، بۆ زانیاری ئەو کاتەی کە توشی ئەو جەنگە هاتین یا باشتر بڵێم خۆمان توش کرد، لەگەڵ حەشدی شەعبی بووینە یەک بەرە، کە ئەوانیش لە بەر بەریتەو وەحشیگەریدا هیچیان لە داعش کەمتر نیە، بەبێ‌ هیچ گەرەتنیەکی ناوەند یا هێزە دەولیە هاوپەیمانانەکان. تائەو ڕادەیەی کە هێزی پێشمەرگە لە گەرمەی جەنگدابوو لایەنەکانی شیعە لە بەغدا ڕێگریان لە هاتنی یارمەتی بۆ هێزی پێشمەرگە دەکرد، لە یارمەتی ماڵی و چەکی پێویست بۆ کورد بێت، بگرە ڕگریان لە وڵاتانی ڕۆژ ئاواش دەکرد کە بۆ ڕووبەڕوبونەوەی داعش چەک و زەخیرەی پێویست بگاتە کورد.
نەبوونی دەزگایەک بۆ دیاری کردنی بەرژەوەندیە قەومیەکان(دەزگایەک کە بەرژەوەندی کوردستان و ئەمنی قەومی دەسنیشان بکات) وامان لێدەکات کە بڕیارەکانمان سەرلێشێواو بێت، چوونی من بۆ پەڕلەمانی بەغدا بۆ دەنگدان بە حکومەتی عەبادی بەشیوەیەکی داماوی و کزی گوێڕایەڵ بۆ بەرژەوەندیەکانی قەومی ئەمریکی کە ئەو مەوقیفەی لەسەر سەرکردەی حیزبەکان فەرزکرد، هەندێک مەرجمان بە عەبادی دا کە بۆ ماوەی سێ‌ مانگ جێبەجێ بکات، ئەگەر نا هەڵوێستی ترمان دەبێت، عەبادی هیچ مەرجێکی جێبەجێ‌ نەکرد، ئێمەش هیچمان پێنەکرا.
ئێستا دووبارە کاری سیاسی لە عیراق داڕوخاوە، هەلێکی مێژوویمان لەبەردەمە بۆ هەڵدانەوەی لاپەڕەیەکی تازە لە پەیوەندیەکانمان لەگەڵ بەغدا، بەڵام بۆ ئەو قۆناغە تێگەیشتن لە واقیعی عیراق و فاکتەرەکانی ئیقلیمی و دەولی پێویستە بۆ گرتنەبەری سیاسەتێکی گونجاو.
وەک قوتابیەکی مێژووی کورد بەڕاشکاویەوە دەڵێم زۆربەی بزوتنەوە کوردیە هاوچەرخەکان، لە بەدەست هێنانی ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە، چونکە لە کەش و هەوای ئیقلیمی و دەولی چواردەوری نەگەیشتوە، ویستویەتی بە پێچەوانەی شەپوڵ مەلە بکات، یان لەگەڵ مەعەسکری هەڵە بووە، کە هەرکە گەیشتنە سەر دەسەڵات یەکسەر پیشتیان تێکردووە، هەر بۆیە پێویستە هەڵوێستمان لە خوارەوە دیاربکەین تا بزانین لە عیراق چ دەگوزەرێ‌؟
لە بەغدا چی ڕوو دەدەات؟
ڕۆژی 01-05-2016 بە رَۆژێکی مێژووی لە عیراق دادەنرێت، کە ئەو ڕۆژ لایەنگرانی ڕەوتی سەدر هێرشیان کردە سەر باڵخانەی پەرلەمانی عیراق و دەستیان بەسەر داگرت، هەروا ئیهانەی ئەندام پەرلەمانەکانیشیان کرد، تەنانەت هەندێک ئەندام پەرلەمانیان برینداریش کرد، هەندیک ئەو ڕووداوەیان بە کودەتا لەسەر شەرعیەت دانا، ساردیەکیش کەوتە نێوان سەدر و عەبادی و هەندێک لە سەرکردە سەربازیەکان و ئەمنیەکان، لەوانەی کە ئاسانکاریان بۆ لایەنگرانی سەدر کردبوو، کە بەربەستە ئەمنیە توندەکانی چوار دەوری ناوچەی سەوز ببڕن، کە پەرلەمان و حکومەت وبەشێکی زۆری سەفارەتی وڵاتانی لێیە، لەوانە سەفارەتی ئەمەریکا، بەر لەوە بە هەفتەیەک پەرلەمان ڕووداوێکی چاوەڕواننەکراوی بەخۆیەوە بینی، کە زۆر لە شانۆگەریکی کۆمیدی دەچوو کاتێک لایەنگرانی نوری مالکی کە خۆیان لە کوتلەی دوڵەتی یاسا دەبیننەوە هەستان بە ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی بەپەلە و هەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێی پەرلەمان هەروا هەڕەشەی لادانی سەرۆکی حکومەت و سەرۆک کۆماریشیان کرد.ئەوەش بە کودەتایەکی سپی ئەژمار دەکرێت کە بە نەبونی سەرۆکی پەرلەومان و تەنانەت بە تەواو نەبوونی نیسابی قانوونیشن کرا.
چاودێران وتوێژەرانی کاروباری عێراق ئەو دوو ڕووداوەی باسکران بە ڕووداوی نا تەبیعی ناڕوون دەزانن، لێرە هەوڵ دەدەین چەند لایەنێکی نادیاری ئەو دوو ڕووداوە بخەینە بەر چاو و هەروەها داینەمیکیەتی هەندیک لە هێزە شیعەکان بەتایبەت لە پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئێران و ئەمریکا، بە پێی بۆ چوونی خاوەنی ئەو دیرانە لیکترازانێک لە نێو ماڵی شیعەدا بونی هەیە، ئەمریکا پاڵپشتی حکومەتەکەی عەبادی دەکات، و جەبهەیەکی تر هەیە کە بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پێگەی ئیران کە لە ناوەخۆ لەلایەن مالکیە و حەشدی شەعبیەوە پاڵپشتی دەکرێ‌.
لەو چەند مانگەی ڕابردوو داوای چاکسازی لە عیراق زیادی کردوە و ئێستا بەدەنگێکی باڵا تر لەهەر کاتێکی تر دەگوترێ‌ ئەویش لەبەر چەند هۆکارێک:
ئەمرۆ عەبادی ڕووبەڕوی چەندین تەحەدیات دەبێتەوە لە جێ‌ بەجێ‌ کردنی ئەو بەڵێنانەی کە بە چین و توێژەکانی دابوو بەمەبەستی چاکسازی. وە زۆربەی خەڵک ڕایان وایە کە گونجاو نیە بۆ ئەرکی ڕابەرایەتی کردنی عیراق و دەرچون لە و قەیرانانەی ئێستا کە چەند لایەنەیە. چونکە عەبادی خۆی دەبینێتەوە لە حاڵێکی زۆر خراپ وە لە نێوان دوو مەقاش دایە. لەلایەک ” صدر ” داوای جێ‌ بەجێ کردنی حکومەتی تەکنۆکرات و وازهێنان لە بنەمای حکومەتی “محاصصە “ی حزبی و مەزهەبی کەبۆتە مەرجەعیەتی نوێی عیراق لە دوای روخانی “صدام حسین ” وە لەلایەکی ترەوە داواکاریەکانی هێزە عەرەبە سونیەکان و کورد کە وا دەبینن داواکاریەکانی دەسەڵات ئامرازێکە بۆ “احتکار ” کردنی دەسەڵات لەلایەن حزبە شیعیەکاندا. کە هێزەکانی هاو پەیمانی سونی و هاوپەیمانی کوردی هەڕشەی قبوڵ نەکردنی گۆڕانکاریەکان لە حکومەت دەکەن ئەگەر وەزیرە نوێیەکان ئەو کەسانە نەبن کە خۆیان دەیانەوێ‌. لێرەدا ” عەبادی ” لە دۆخێکی وادایە کە حەسودی پێ‌ نابردرێت.
لێرەدا پرسیارێک دێتە ئاراوە کە پێویستی بە وەڵام دانەوە هەیە ئەویش کام لە دوو یاریکەرە بەهێزەکە دەتوانن بەڕەکە لە ژێر پێی “عە بادی ” دەربێنن ئیرانیەکان یان ئەمریکیەکان ؟ وە بۆ چی ؟
سێ هەفتە لەمەو بەر لە سەنتەری “اورسام لدراسات شرق الاوست “لە ئەنکەرە بابەتێکمان نووسی بەوەی کە هاو پەیمانیەکی نوێ خەریکە سەر هەڵدەدات لەنێوان ” صدر و سستانی و ئەمریکا ” بەرامبەر “دوڵەتی قانون و ڕکخراوی بدر ” کە ئیران پاڵپشتی دەکرێ‌ وە ئیرانیش دەیەوێ‌ ” عبادی ” لابدات..
وە لە 2/ مایس ڕۆژنامەی ” گاردیان ” بابەتێکی نوسیبو جەخت لە بۆچونەکەی ئێمە دەکاتەوە وە لەبابەتەکە دەتوانین چەند بڕگەیەکی لێ هەڵنجین..
” صدر “ئێستا ئەو کەسە نیە کە ئەمریکا لێی دەترسا وەک لە پێشدا. چونکە ئێستا بۆتە پیاوێکی قەومی عێراقی وە جەخت دەکاتەوە لەسەر عێراقێکی فیدراڵی پشت بەستو بە خۆی لە عەمەلییەی دیموکراتی بەبێ توند وتیژی بە پێچەوانەی هەڵوێستەکانی پێشوی. ئەگەر سەیر بکیەین دەبینین جێ پەنجەکانی ” صدر” دیارە لە گۆڕانکاری هەڵوێستەکانی سیاسی. لە ساڵی 2008 کە پێی دەڵێن” تجمید” کردنی گروپە چەکداریەکانی ناسراو بە ” سوپای مهدی”. وە لە ساڵی 2014 کوتلەی ڕەوتی صدری کە ناسراو ە بە “الاحرار” توانی زیاتر لە (34) کورسی پەرلەمانی بەدەست بهێنن. لێرەدا وە بەکورتی دەتوانین بڵێین کە “صدر ” زەعیمی سیاسی عیراقە تا ئەو گیژاوە سیاسیەی ئیستای عیراق بەردەوام بێت. دوور لە هەموو ئەو هەوڵانەی کە دەدرێت بۆ ڕوخانی “عبادی”. چونکە ” صدر ” دەڵێ‌ دەمەوێ یارمەتی “عبادی ” بدەم لە جێ بەجێ کردنی چاک سازیەکان وە کۆتایی پێ هێنانی حکومەتی محاصصەی تائیفی و مەزهەبی کەپەیدا بووە لە پێکهێنانی حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی دوای “صدام حسین ” لەدوای داگیر کردنی عیراق لەلایەن ئەمریکاوە. چونکە ئەمریکا باوەڕی وابوو کە حکومەتی “محاصصەی تائیفی ” داد پەروەرانەترە لە دابەش کردنی دەسەڵات لە نێوان پێکهاتەکانی عیراق. بەڵام کاتێک پێهاتەکان دەسەڵاتین گرتە دەست فەشەلیان هێنا لە بەڕێوەبردنی ووڵات بەڵکو تەنها گرنگیان بەوە دا کە چۆن خۆیان دەوڵەمەند بکەن.
گەڕانەوەو دەرکەوتنی “صدر” وەک سەرکردەیەکی بەهێزبووە مایەی پێشوازی کردنی لە ئەمریکا وە بە چاو پۆشی کردن لەو سێ ساڵەی کە “صدر ” بردیە سەر لە ئێران. بەڵام ئێستا بۆتە مایەی قسەو باسی زۆربەی لایەن و تائیفەکان بەوەی کە بۆتە ڕەوتێک وەستاوەتەوە لە بەرامبەر هەژمونی ئێرانی کە تا ئێستا زۆر کاریگەر بووە لە دوای کشانەوەی ئەمریکا لە عیراق.بۆیە وادەکات کە ئەمریکا لیکی دەمی بێتە خوارەوە بۆ ئەم جۆرە ڕەوتە لە داهاتودا. وەلەکاتێک کە پێشبڕکێکە زۆر بە هێزە لە نێوان ” صدر ” و لایەنە شیعەکانی تر بە بەڵگەی پێکهەڵچوونی هێزەکان (صدر) لەگەڵا حەشدی شعبی لە بۆنە جیاجیاکاندا کە ئەوەش نیشانەیەکی ڕوونە لە جیاوازییەکان.
(صدر) لە ئێستادا پاڵپشتیەکی زۆری جەماوەری هەیە هەتا لەلایەن سوننەکانیشەوە. بۆیە ئەمە وا لە واشنتۆن دەکات تەعامولی لەگەڵا بکەن. لەگەڵا ئەوروپا کە لە لە ڕوانگەی ئەمریکاوە کەسێکی (مکروهە) وە لەگەڵا ئەوەی کە ناویان ناوە (ختر رجل فی العراق) بەڵام لە هەمان کاتدا دەبێ تەعامولی لەگەڵا بکەن لە داهاتوودا وە لەو کاتەش کەوا خەریکە (داعش) لە پاشەکشەدایەو کێبڕکێی ئێران و ئەمریکا بە هێز دەبێ لە زیادکردنی دەسەڵات و نفوزی خۆی لە عێراق وە کێبڕکێی ئەم دوو (معسکر) بەڕوونی دیارە تا لە نێوان هێزە شیعیەکان خۆیاندا.
شوێنکەوتووانی (نوری مالکی) کە ئێران پاڵپشتیان دەکات و حکومەت بە سەرکردایەتی (حیدر عبادی) ئەمریکا و ووڵاتانی کەنداو و تورکیا پاڵپشتی دەکات.
وە ئەو صراعەی کە زۆر کات پەردەپۆش دەکرا بە هۆی مەترسی داعش بەڵام ئێستا بە ئاشکرا بەدی دەکرێ. لەگەڵا ئەوەی کە هەریەک لە (نوری مالکی و حیدر عبادی) سەر بە (حزب الدعوە الاسلامی)ن کە کۆتاکانی ساڵی 1960 دامەزراوە، بەڵام هەریەک لەمانە باکگراوندێکی جیاوازی هەیە لەوی تر.
بنەچەی (مالکی) دەگەڕێتەوە بۆ گوندێکی ناوچەی دەشتی لە باشوووری عێرَاق. وە تەمەنێکی زۆری ژیانی لە سوریاو ئێران بەسەر بردووە وە جگە عەرەبی هیچ زمانێکی تر نازانێ وە زۆربە توندی دژی خۆرئاوایە. لەو کاتەی کە (عبادی) سەر بە ناوچەیەکی پێشکەوتووی بەغدایە. وە زۆر بەباشی ئینگلیزی قسە دەکات وە ماوەیەکی زۆر لە (بەریتانیا) بەسەر بردووە وە سیاسی ودبلۆماسیەتە ئەمریکیانەی کە کاریان لەگەڵا کردووە زۆر بە ئیجابی سەیری دەکەن. بەڵام لە هەمان کاتیشدا زۆر تەحەددی لەبەردەم دایە لە حوکم کردنی عێرأق. وە بەشێک لەو تەحەددیانە دەگەڕێتەوە بۆ خۆی کە کەسێکی یەکلاکەرەوە نیە.
هەرچی لایەنی دووەمە ئاشتەوایی نێوان هێزە کوردیەکانە، مەبەستیشمان لێرەدا ئاشتەوایی مێژووییە لەگەڵ (گۆڕان) و کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستانە بە زووترین کات و تاوتوێ‌ کردنی داهاتووی ئەم هەرێمەیە لەم مینبەرە شەرعیەدا تاکوو بریارەکانی سەرۆکایەتی هەرێم شەرعی بێت لە ناوەخۆو دەرەوە. وە ئەمڕۆش هەموویان هەڵەکانیان و سنووری هەوڵەکانیان دەزانن، برایانی پارتی دیموکراتی کوردستان باش دەزانن کە هیچ بەدیلێک نیە تەنها رێزگرتن نەبێ‌ لە ئیرادەی دەیان هەزار دەنگدەری کورد کە دەنگیان بە نوێنەرانی گۆڕان داوە لە پەرلەمانی هەرێم. وە هەرچی برایانی گۆڕانن تازە تێگەیشتوو پێگەیشتوون، وە باش دەزانن کە ئەوان ناتوانن پارتی دیموکراتی کوردستان لەسەر نەخشەی سیاسی کوردستان بسڕنەوە، وە ئەمڕۆش ویستێکی گەلە داوای ئاشتەوایی نیشتیمانی دەکەن، وە بەڕێز(مسعود بارزانی) دەتوانێ‌ رۆلی خۆی ببینێ‌ کە خودی خۆی بەوە ناسراوە کەسێکە هەست بە لێپرسراوەتی دەکات و بە جورئەتە، بۆ زانیاریش بەرێز (کاک مسعود) کەسێکی نەخوێندەوار نیە بەڵکو ئەو سەرکردەی هەرە گونجاوی کوردە بۆ سەرکردایەتی کورد، چونکە ئەو دەرچووی قوتابخانەی (مەلا موستەفای بارزانی)یە، جگە لەوەش ئەو شارەزاییەکی باشی هەیە لە سیاسەت و خاوەن پەیمان و سیفات بەرزیە. ئا لێرەدا داوای لێبوردن لە بەرێز (مسعود بارزانی) دەکەم کە هەڵوێستێکی بارزانی بە بیردێنمەوە، وە دڵنیاشم لای ئەو شاراوە نیە بەڵام تەنها بۆ وەبیر هێنانەوەیە.
زانراوە کە (مەلا موستەفای بارزانی) خاوەنی زۆرێک لە رەوشت و بەهای بەرز بووە، وە جوانترین و بەرزترین رەوشت لە ئەودا لێبووردەیی بووە لە بەرامبەرەکانی لە کاتی هەبوونی دەسەڵات. لە چاوپێکەوتنێکم لەگەڵ برای بەڕێزم (نێچیروان بارزانی) لە شاری (کرمانشاه) ساڵی (1994) پێم گووت زۆر سەرسامم بە باپیرت، ئەویش گووتی باپیرم قوتابخانەیەکە بۆ کورد. دوای چەند خولەکێک وتووێژمان سەبارەت بە شەری نێوان یەکێتی و پارتی بەرێز (نێچیروان بارزانی) گووتی: (کاک دکتۆر گەر باپیرم لە ساڵی 1970 دوای رێکەوتننامەی ئازار جدی و کارەکەی یەکلا کردباوە لەگەڵ فلان و فیسار ئەوا ئێستا تووشی ئەم کێشەیە نەدەبووین)، وە مەبەستی بارزانی دەیتوانی ئەوکات کۆتایی بە زۆربەی سەرکردەکانی باڵی مەکتەب سیاسی(جلال تاڵەبانی و إبراهیم أحمد) بێنێ‌، ئەو کاتەی کە باڵی مەکتەب سیاسی ناچاربوون بچن بۆ (گەڵاڵە) بۆ لای (بارزانی) داوای لێبووردنی لێبکەن. منیش دەڵێم کاک(نێچیروان بارزانی) بە هەڵە داچووە بۆ ئەو هەڵوێستەی باپیری لەگەڵ دوژمنەکانی، چونکە (بارزانی) بە رەوشتی ئیسلام جۆش درابوو کە لێبووردەییە لە دوژمن لە کاتی دەسەڵات و دووربین بوو لە کار و هەڵوێستەکانی، وە لە ساڵی (1970) (صدام) داینابوو (بارزانی) هەڵدەستێ‌ بە تۆڵە سەندنەوە لە دوژمنەکانی کەبە جەلالیەکان ناسرابوون و کوردستان سارتاپای دەبێتە خوێن رشتنی یەکتری، بەڵام (بارزانی) صدامی تووشی شۆک کرد کاتێ‌ لێبووردەیی بۆ ئەوانی دەرکرد، چونکە لێبووردەیی و نەرم و نیانی لە سیفاتی سەرکردە مەزنەکانن. وە (بارزانی) دەیزانی کە کورد ئەو قۆناغە ئەستەمە تێدە پەرێنێت و پێویستیان بە یەکریزی کورد هەیە، چونکە حزبی بەعس راستگۆ نەبوو بەو رێکەوتننامەیەی لەگەڵ (بارزانی) کردی.
بۆیە ئەمڕۆ پێویستمان زۆر بەو هەڵوێستە بەرزانە هەیە، چونکە دەیزانین نزیکە پرۆسەی دیموکراسی لە کوردستان لە باربچێ‌ بەهۆی جیاوازی بیرووبۆچونی سەرکردەکان، وە پیلانگێڕی هێزە ستەمکارەکانی حکومەتی بەغداد و تاران بەرامبەر بە کورد بوونی هەیە، بە هەزارەها میلیشیاتی حەشدی شەعبیان ئامادەکردووە بۆ ئەوەی لە دوای موصل بە هاوکاری ئێران دەست بەسەر کوردستان دابگرن.
خۆزگە (بارزانی) بریارێکی مێژوویی دەدا و دەچووە لای (نەوشێروان) و وازی لە دەرەوە دەهێنا، یان (کاک مسعود بارزانی و نەوشێروان) دانیشتنێکیان لە ماڵی (تاڵەبانی) دەکرد، هەروەک ئەم پێشنیارە کراوە.
وە دەمەوێ‌ بە ڕاشکاوی باس لە رۆلی برای بەرێز (شێخ علی باپیر) و برای بەڕێزم(کاک محمد فەرەج) لە یەکگرتووی ئیسلامی بکەم، پێویستە ئەوان توانای خۆیان بەگەڕبخەن بۆ ئاشتەوایی نیشتیمانی و یەکریزی ماڵی کورد، چونکە پەرەسەندنی کێشەکان لە کوردستان سوود بە ئامانجەکانی بانگەوازی ئیسلامی ناکەیێنێ‌ و چارەنووسی ئەوانیش بەندە بەو پرۆسەیە دیموکراسیەی لە کوردستان هەیە.
-بۆچوونەکانی ئێران و ئەمریکا بەرامبەر عبادی –
عبادی بەردەوام دەژمێردرێت بە پارێزەری بەتینی کارکردن لەگەڵ بەرێوەبەرایەتی ئەمریکا، ئەوشتەیە کەجیای دەکاتەوە لەگەڵ مالیکی،کەمالیکی هەوڵی دەدا کە سوپای ئەمریکا بوونی نەمینێت لەعێراقدا، لەرێگەی گفتوگۆ واژووکردن لەسەری لەساڵی (2008)، بەڵام عەبادی باوەڕی وابوو کەیارمەتی دانی وولایەتە یەکگرتوەکان بۆعێراق وا لەحکومەتی عێراق دەکات کەوا کەمترین پاڵپشتی سەربازی لەئیران داوا بکات، جێگای بەبیرهێنانەوەیە کەئێرانیەکان پێشتر دژایەتی ئەوەیان دەکرد قەبوولی عەبادیان نەدەکرد ببێتە جێگرەوەی مالیکی،دوای ئەوە قەبووڵیان کرد بەهۆی سوربوونی سیستانی لەسەرپێوستی رۆیشتنی مالیکی بووبۆیە عبادی لەئامۆژگاریەکانی ئیران دەردەچوو، دەیووت کەپەیوەندی گەرمم لەگەڵ (قاسم سلێمانی) دانییە،کە سەرکردەی لیوای قودسە،سەر بە پاسەوانی شۆرشی ئیسلامی ئێرانە، کە رەفتاردەکات لە عێراق وەکو پاشایەکی ئاراستەکراو،وە زیاتر لەم بارەیەوە کەوا سیاسەتی ئێران لەعێراقدا بووە هۆی دابەشبوونی چەندین کۆمەڵ لەگروپە شیعەکان وەکو (حزب الدعوە، المجلس الاعلی فی العراق)، (تەیاری صەدری) بەهۆی یاریەکانی ئێران و دەست خستنە ناوکاروباری عێراق بەشێوەیەیەکی ئاشکرا، وەئێران بوە هۆی جیابوونەوەی هێزی مەهدی لەصەدر ودروست بوونی (عصائب الحق)،وەجیابوونەوەی (رێکخراوی بەدر) لەمەجلیسی ألاعلی بەئاراستە کردنی ئێران و رێکخستنیان بەسەرۆکایەتی هادی عامری بۆ سەربازگەی مالیکی، ئیران هەست بەدڵراوکێ دەکات بەهۆی پەیوەندی نێوان حکومەتی عبادی و وولایەتە یەکگرتوەکان،هەوڵی دروست بوونی حکومەتێکی تەکنۆکرات دەدات و بۆچاکسازی ڕیشەیی،دەبینریت ئەوبەشانەی سەربە ئێرانن بەەنیان کەم دەبێتەوە لەعێراق، لەم دوایانەدا دەبینرا کەپەیوەندی نێوان ئەمریکاو حکومەتی عێراق بەتین بوو هەوڵی پەراوێزخستنی ئەوهێزانەدرا کەسەربەئیرانن، هەروەک لەجەنگی رومادی بەدیارکەوت وەئەمریکاو عەبادی هەوڵی ئەوەیان داوە هاوشێوەی رومادی بۆجەنگی (موصل) جێ بەجێ بکەن لەبەرامبەریشدا ئێرانیەکان ئیش دەکەن لەگەڵ مالیکی و هادی عامری کەسەرۆکی هێزەکانی (ألحشدی الشعبی) یە کۆسپ دەخەنە بەردەم هەنگاوەکانی حکومەت بۆ چاکسازی. بەکورتی ململانێی نێوان ئەمریکا و ئێران بۆزیادکردنی بوونیان لەعێراق دا قۆناغێکی یەکلاکەرەوەیە لەوگۆرانکاریەگلانگانەی کەدوارۆژی عێراق بەم ململانێیە بەستراوەتەوە.
چۆن کورد بتوانێت لەگەڵئەم بارودۆخەدا هەلبکات؟
چەندین هەڵبژاردە لەبەردەم کورداهەیە:
هەڵبژاردەی یەکەم: ملکەچ بوون بۆئیدارەی ئەمریکاو جارێکی تر گەڕانەوەی نوێنەرەنانی کورد بۆ بەغدا دوای گرێنتی پۆستە وەزاریەکان بۆ کورد کە وە ئەگەر زانیمان تەنازول لە بەرژەوەندیەکانی کوردکرا لەبەغداو چەند پۆستێکی بێ هێز و شایستە نەبوو بۆ کورد، جا دەست پێدەکات بە (فواد معصوم) وئەوانی ترکەخەریکە تواناوهێزلەدەست دەدەن لەپاراستنی بەرژەوەندیەکانی کورد لەبەغدا، هەرلەجێبەجێ کردنی مادەی (140) پشکی کوردلەبودجەی عێراق و مووچەی پێشمەرگەو. وەهەندێک لەسەرکردە شیعەکان هەندێک مەلەفی گەندەڵی هەندیک وەزیرو پەرلەمانتارە کوردەکانیان لەلایە هەرکاتێ بیانەوێت ئاشکرای دەکەن، وەزیادەڕەوی ناکەین ئەگەر بڵین هەڵوێستی کورد ئەمرۆلەبەغدازۆر لاوازترە وەکو لەسەردەمی مالیکی دا هەی بوو، چونکە عبادی خواستی نی یە و ناتوانێت هیچ شتێک پێشکەش بکات بەرامبەر ئەوشەعیەتەی کە کورد دایبووی بە حکومەتەکەی، جا لێرەدا شەرعیەت دان بە حکومەتێکی گشتگیر بەهێزی سونەکانی عەرەب و وەرگرتنی هەموو رێکارەکان وئامادەکاریەکان بۆ جێ بە جێ کردنی ئەم سیاسەتە دژی کورد لە دوا رۆژێکی نزیکدا، ڕەنگە هەندێک بەشێک لەو شتانەتێنەگات کەوتوومە،بەڵام بەهۆی سەردانی کردنم بۆقەزای (دوز خورماتوو) شیکردنەوەم بۆئەو رووداوانەی کەبەسەر کورد وماڵو موڵکیان دا هاتوە لەسەردەستی (الحشدی شعبی)،دووپاتی دەکەمەوە دەڵێم سەرکردایەتی کورد لەبژاردن و متمانە بەخۆبوونەوە لەگەڕانەوەی نوێنەرانی کوردبۆبەغدالەسەرداوای ئەمریکا تەنها بۆ بەهێز کردنەوەی پێگەی عەبادی یە، بۆ زانیاری لە 2ی مایس،(اشتون کارتر) کە وەزیری بەرگری ئەمریکایە ڕایگەیاند کەئەمریکا پاڵپشتی عەبادی دەکات لەو تەنگژەی کە ئێستا هەیە لەبەغدا.
هەڵبژاردەی دووەم: کشانەوە لەکاییەی سیاسی لەبەغدا ئەم هەڵبژاردەیە بیانۆکی زۆری بۆ کورددەبێت چوونکە ئەم حکومەتە شەرعیەتی لەدەست داوە بەرامبەر ئیمەی کورد نە ئیش دەکات ونەبڕوای بەهاوبەشی نیشتیمانی هەیە لەدروست کردنی عێراقی فیدراڵ، چوونکە پابەند نەبووە بەو بەڵێنانەی کەبەکوردی داوەلە رابردوودا وەلەداهاتووشدا، هەر وەکو عەرەب دەڵێت (شتێک تاقی مەکەوە کەتاقیکرابێتەوە).
بەڵام ئەم پێشنیارە پێویستی بە جوولانەوەیەکی بوێرانە هەیە لە لایەن سەرکردایەتی کورد لە ئاستی ناوەو دەرەوەدا،لەئاستی ناوەوە ناتوانین هیچ بڕیارێکی چارەنووساز دەربکەین،بەبێ کۆدەنگی نیشتمانی وکوردستانی لەسەربڕیاردان بەم شێوەیەدەبێت ئاشتەوای نیشتیمانی دروست بکەین،کەدەبێتە سسەنگەرێکی ناووەخۆی بەهێز بەرامبەر دوژمنانی کوردلەوڵاتانی دەورووبەر، وەسوودوەرگرتن لەهەر توێژێکی کورد بۆدەست پێکردنی ئاژاوەی ناوەخۆی لەلایەن دوژمنانەوە، بەدوورێگا دەتوانین بەرژەوەندیەکانی کورد بپارێزین یەکەمیان دەرکردنی بڕیارێکی بوێرانە دژی ئەوکەسانەی کە بژێوی خەڵکی کوردستانیان دزیوە لەرێگەی دادگایەکی روون و ئاشکرا لەدژی ئەم گەندەڵانە دروست بکرێت تاوەکو کورد متمانەی بەسەرکردایەتی خۆی هەبێت و جدی بێت بۆراوەستان لەدژی دوژمنانی ناوەخۆ گەندەڵکاران. هەروەها پێکاتنەوە لەگەڵ گەڵ دەبێت پێویستی بەسینەیەکی فراوان هەیە، وەفراوان کردنی هەمووبوارەکانی ڕادەربڕین تاوەکو هەمووچینەکانی گەل بتوانێت هەستی دەربڕینی خۆی هەبێت وڕەخنە لەکاییەی سیاسی وشێوازی بەرێوەبردن بگرێت تاوەکە پرۆسەکە دەوڵەمەند تربێت،لەوکاتەدا بەکارنەهێنانی مزگەوتەکان بۆکاری حزبی لەلایەن حزبە عەلمانیەکان وئیسلامیەکان، زۆر بەراشکاوانەوە دوڵێم سیاسەتی تەنگ پێ هەڵچنین بەرامبەر بەزانایانی کوردستان دەکرێت بەهۆی دەربڕینی بۆچوونەکانیان ترساندنیان تەنها لەبەر ئەوەیە کەرەخنەی ئاشتیانە دەگرن لەبارودۆخی ئابوری وگەندەڵیەکان لەکوردستان کەهیچ کاتێک لەبەرژەوەندی گەلدا نیە لەهیچ کاتێکدا،بەتایبەتی لەو رۆژە دژوارەدا،دوای ئەوەی هەندێک لەمزگەوتەکان وئەو زانا بەرێزانە بەتایبەتی شێخ ادریس کاریتانی بەپاڵپشتی دەیان وتاربێژی مزگەوتەکانی هەڵەبجە کە هیچ سوود بەبارودۆخی سیاسی وناوەخۆیی ناگەیەنێت،وەکو ئاشکرایە کەشێخ ادریس لەخانەوادەیەکی پێشمەرگەی ئەیلول بووە دەورێکی دیاری هەبووە لەدژایەتیکردنی داعش لەوتارەکانیدا لەمزگەوتەکەی هەروەکو زانایان و شوینە پیرۆزەکانی پەرستان تایبەتمەندی خۆیان هەیە لەلایەن هەموو نەتەوەیەک،ئەوە زۆر خراپە کەئەم راستیە نەزانرێت 0 بەشێکی زۆر لەزانایان لەسەردەمی ئەتاتورک ئەزیەت وئازار دەدران بەڵام ئەتاتورک سەرکەوتوو نەبوو هیچ بەروو بوومێکی نەبوو، (جون اسبستو) زانایەکی ئەمریکی وراوێژکاری پێشووی سەرۆک کلنتۆن بووە بۆ کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەراست دەڵێت هەرکاتێک بانگخوازان ئیسلام ماندوو دەکەین وبواری جولانەوەی ئاشکراو چالاکی بانگەوازی ئاشتیانە لیچ تەسک دەکەینەوە دەبێتە هۆی شلە ژاوی قوتابیەکانی وکە رێگای تر بەکار دەهێنن کەزۆر تری رادیکاڵی دەبێت جا ئەم بارودۆخە بەتەواوی لەسەر کوردستان جێ‌ بەجێ‌ دەبێت لەپرۆسە دیموکراسیەکەیدا ئاشکرایە کە مەلا موستەفای بارزانی کە زۆر لەزانایانی ئاینی دەنارد بەشداری کاریگەریان هەبووە لەپاڵپشتی جولانەوەی کوردیدا چونکە ئەم زانایانە سەربازی دڵسۆز بوون لەجولانەوەی کوردی لە سەردەمی ئەو دا بارزانی تەنها رێزی لەو وتار بێژی مزگەوتەکان کە سەر بەپارتی دیموکراتی کوردستانن بەڵکو زۆر رێز لەزانا گەورەکان وپیاوانی خاوەن هەڵوێستی نیشتیمانین ئەگەر هاتوو بێ‌ لایەنیش بن، شێخ عوسمان عبدالعزیز رەحمەتی خوای لێبێت رابەری بزووتنەوەی ئیسلامی لەساڵی 1993 کاتێک چاوی بە بارزانی کەوتووە لەساڵی 1973 بارزانی داوای لێکردووە کەدەستەیەک لەزانایانی کوردستان ولێژنەی راوێژکاری پێک بهێنن نە تەنها بۆ بەرژەوەندی دینی بەڵکو سوودیان هەبێت لەجولانەوەی کوردی چونکە شێخ عوسمان بەرەحمەت بیت خاوەنی متمانە بووە بارزانی و کاک مەسعودی خۆشویستووە بۆیە سەرکردایەتی کورد لەهەرێمی کوردستان پێویستی بەهەوڵ وکۆششی هەموو ئەو دڵسۆزانە هەیە لەبنیاتنانەوەی کوردستان جێ‌ بەجێکردنی سەربەخۆیی بەتایبەتی زانایان.
دکتۆر عوسمان عەلی
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 4
☂️ پارت و رێکخراوەکان
1.👁️حەشدی شەعبی
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️01-05-2016
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️دکتۆر عوسمان عەلی
2.👁️قاسم سلێمانی
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ☀️ دۆزی کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
68%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Aug 20 2016 9:09AM تۆمارکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 4,786 جار بینراوە

📚 پەڕتووکخانە
  🕮 تاوان و لێکۆڵینەوەی تا...
  🕮 زمان لە ڕاگەیاندنی بین...
  🕮 ژنی کورد داوێنەکەی خۆی...
  🕮 پوختەی ئەحکامەکانی نوێژ
  🕮 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 20-10-2020
  🗓️ 19-10-2020
  🗓️ 18-10-2020
  🗓️ 17-10-2020
  🗓️ 16-10-2020
  🗓️ 15-10-2020
  🗓️ 14-10-2020


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
ئەحمەد تورک
بەناوبانگترین پەڕڵەمانتار و سیاستمەداری کوردە لە تورکیادا، تەمەنی 66 ساڵە، لەچوار خولی پەڕڵەماندا ئەندام بووە، ساڵی 1973 بۆ یەکەمجار دەبێتە پەڕڵەمانتاری CHP لە ماردین، بەدوای کودەتا سەربازییەکەی 1980دا، دەخرێتە زیندانی دیاربەکرەوە، لە 1994یشدا دیسان بۆ ماوەی 22مانگ دەخرێتە زیندانەوە. لەگەڵ دامەزراندنی DTP، بەسەرۆکی ئەو پارتە هەڵدەبژێردرێت.
ئەحمەد تورک کە دڵی بە (پیل) کاردەکات، ئێستا سەرۆکی فراکسیۆنی DTPیە لە پەڕڵەمانی تورکیادا. ئەو تاکە پەڕڵەمانتاری ئەو وڵاتەیە کە لە 1993دا بەمەبەستی ئاگربەست
ئەحمەد تورک
ئیسماعیل پاکزاد - سمکۆ پاکزاد
لە گوندی نۆباری نزیک شاری بۆکان لە ساڵی 1960 لە دایکبووە. لە ساڵی 1976 لە ماڵی (گەنجانی) شاری مەهاباد، دەستی کردووە بە فێربوونی بەکاری هونەری شێوەکاری. ساڵی 1978 لە پشبڕکێکانی ناو ئێراندا بۆ هوونەری شێوەکاری، پلەی یەکەمی بەدەست هێناوە و مەدالیایی زێڕی پێ بەخشراوە. تا ئێستاش هەر خەریکی کاری هونەرییە و دواین پێشانگای لە شاری سلێمانی بووە، کە پشەنگایەکی هاوبەش بووە لەگەڵ خاتوو (سارای تەڵایی) لە 26-07-2016 لە هۆڵی مۆزەخانەی نیشتمانی ئەمنەسوورەکە. ماوەی 48 ساڵە دانیشتووی شاری مەهابادە.[1]
رۆژی 19-10
ئیسماعیل پاکزاد - سمکۆ پاکزاد
محەمەد نوری
گەنجێکی خەڵکی خانەقینە، لەدایکبووی ساڵی 1983یە، (حەوتبرایە-تاقانەی حەوت خوشکە)، خێزاندارە و یەک مناڵی هەیە. رۆژی 19-10-2107، بەگوللەی هێزە داگیرکەرەکانی حەشدی شەعبی لە خانەقین شەهیدبوو.
🔞 تێبینی: ئەم تۆمارە هەندێک وێنە یان فیلمی لەگەڵ پەیوەستکراوە کە لەوانەیە ببێتە هۆی تێکدانی باری دەروونیتان. تکایە ئاگاداربە..
محەمەد نوری
سەلاح رەنجدەر
نوسەر و پێشمەرگەی دێرین سەڵاح ئیسماعیل ناسراو بە سەلاح رەنجدەر
جێگری لێپرسراوی مەڵبەندی پێشمەرگە بوو، پاش ململانێیەکی زۆر لەگەڵ نەخۆشی گەیشتەکاروانی سەروەری ئەو جگەلەوەی لەگۆڤارەکانی(رێبەری پێشمەرگە) شوێن دەستی دیار و.. سەرنووسەری (رای ئازاد)و نووسەرێکی لاپەڕەکانی کوردستانی نوێ بوو کتێبخانەی کوردیش بە کتێبەکانی ئاوەدانتر بوو:
1 کتیبی (بازنەی ئاگر) تۆمارێکی شەڕە گەوره و کاریگەرەکانی کەرکوک و گەرمیان لە شۆرشی نوێدا.
2 فەرهەنگی مەشخەڵان.
3 نەمری و نەبەزین.
4 پێداویستیەکانی بەرپەرچدانەوە.
5 می
سەلاح رەنجدەر
فەردیناند هەنەربیشلەر
پرۆفیسۆر فەردیناند هەنەربیشلەر لە ڕێکەوتی 03-11-1946 لە وڵاتی نەمسا لە دایکبووە.
هەرچەندە بە ڕەچەڵەک کورد نیە شارەزاییەکی زۆری هەیە لەسەر مێژووی گەلی کورد، دۆستێکی دڵسۆزی گەلی کوردە. لە ساڵی 1965 تا ساڵی 1972 لەزانکۆی ڤیەننا مێژوو و زمان و فەلسەفە و دەروونناسی خوێندوە، هەروەها دکتۆرای لە فەلسەفەدا بە دەستهێناوە. لە دوای خوێندن چووەتە ڕۆژهەڵاتی ناوڕاست و بووەتە دیپلۆماتی وڵاتەکەی. لە دوای کاری دیپلۆماتی لە ساڵی 1985 دا بووەتە ڕۆژنامەوان و مێژووناس و نووسەر و چاودێرێکی ڕامیاری سەربەخۆ. هەروەها پە
فەردیناند هەنەربیشلەر

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.10
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,281 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574