🏠 دەستپێک
ڤڕێکرن
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارەی مە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زێدە
Kurdipedia
🔎 کوردیی ناوەڕاست Menu
🏠|📧|دەربارەی مە!|پەرتوکخانە|📅
🔀 بابەت ب هەلکەفتێ
❓ هاریکاری
📏 رێسایێن بکار ئینانێ
🔎 لێ گەڕیانا هویر
➕ ڤڕێکرن
🔧 ئامراز
🏁 زمان
🔑 هژمارا من
✚ بابەتێ نوی
📕 بۆ دیرۆکێ
بۆ دیرۆکی
مەسعود بارزانی
📕 بۆ دیرۆکێ
📖 74 ساڵیا دامە‌زراندنا کۆمارا کوردستانێ ل مهابادى 1946
ئامادەکرن:نەوزاد پیرموسا
74 ساڵیا دامە‌زراندنا کۆمارا کوردستانێ ل مهابادى 1946

گرنگترین کارێن نەتەویێن کومارێ و
ئەگەرێن کەفتنا کومارا کوردستانێ.

کۆمارا کوردستانێ ل مهابادى 1946
کۆمارا کورد
📖 74 ساڵیا دامە‌زراندنا کۆمارا کوردستانێ ل مهابادى 1946
📖 شەرفخانێ بەدلیسی یەکەم شێوەکارێ کوردە
شەرفخانێ بەدلیسی یەکەم شێوەکارێ کوردە
نەوزاد پیرمووسا
یەکەمین تابلۆ و کەڤالێن شێوەکاری یێن کوردی، کو هەژمارا وان بیست (20) تابلۆ و کەڤالن لبا میر (شەرفخانێ بەدلیسی 1543 - 1603)، هەموو د پەرتووکا (شە
📖 شەرفخانێ بەدلیسی یەکەم شێوەکارێ کوردە
📖 نڤێسین خوەفشکرن و خوەبادان نینە.. بەلکۆ نەچاریە!
نڤێسین خوەفشکرن و خوەبادان نینە.. بەلکۆ نەچاریە!
نەوزاد پيرموسا
فەیلەسوفێ ئەلمانی (فردریک نیتچە 1844 - 1900)، دبێژیت: باشترین نڤێسکار ئەو نڤێسکارە، ئەوێ شەرمکرى ببیتە نڤێسکار؛ بەلێ نڤێسین کاسبکاری
📖 نڤێسین خوەفشکرن و خوەبادان نینە.. بەلکۆ نەچاریە!
📖 کۆرۆنۆلژیا دهۆکا داسنیا
کۆرۆنۆلژیا دهۆکا داسنیا
نەوزاد پیرمووسا
ل دویف ژێدەر و سەرچاوەیێن دیرۆکی، دهۆک بۆ نزیکی (8000) سالان پێش زاینێ‌ دزڤریت.
شکەفتێن (چارستین و هەڵامەتا)، کەڤنترین جهێن ئارکۆلۆژینە کو تێدا مرۆڤان ژین
📖 کۆرۆنۆلژیا دهۆکا داسنیا
📖 بەدرخان پاشا بابێ رووحی یێ ناسیونالیزما کوردانە..!
نەوزاد پیرموسا
دیاربوون و سەرهلدانا بزاڤا ناسیونالیزما کوردى، بۆ (بەدرخان ئەمیر بەدرخان پاشا د سالا(1837)ی دەست پێدکەت. پاش ناڤبری د ناڤبەرا سالێن (1838 – 1847)ێدا هەوڵا سەربەخوبونا کوردستانێ دایە، پ
📖 بەدرخان پاشا بابێ رووحی یێ ناسیونالیزما کوردانە..!
📖 گەنج و کرمانج .. ناسنامە و زانکۆ
گەنج و کرمانج .. ناسنامە و زانکۆ
نەوزاد پيرموسا
زانکويێن کوردستانێ تو جارا پێشڤە‌ناچن، ھە‌ردە‌م د پاشڤە‌رووێدانە‌؛ چونکۆ د سیستەمدا ھە‌تا نۆکە سازیێن ئەکادیمی جیاوازیێ دناڤبە‌را (فێربوون - فێرکرن)ێ
📖 گەنج و کرمانج .. ناسنامە و زانکۆ
📖 ئەنفال و جاشاتی...تراژیدیا و لێبورین سێ ھەیڤ بەری نھا
ئەنفال و جاشاتی...تراژیدیا و لێبورین
سێ ھەیڤ بەری نھا

نەوزاد پیرموسا

جاش یان جاشتی وەک چەمک و زارڤ ئافاتەک دیارکریە، د ناخێ‌ برینەکا کویر د جەستەیا نشتیمانی دەردکەڤیت. نەخوەشیەکا دەروونی و جە
📖 ئەنفال و جاشاتی...تراژیدیا و لێبورین سێ ھەیڤ بەری نھا
📖 کورد خودان ناسنامەیە و خوە باش ناسبکە
نەوزاد پیرموسا
پەیڤا کوردستان ژ ئالیێ پێکهاتنێڤە دبیتە دو بەش:
کورد (Kurd) + ستان (Sitan) ئانکو جهێ کوردان، ئاخا کوردان. سەبارەت ب تێگەهێ پەیڤا کورد...Kurd. وەک دهێتە زانین پەیڤا کورد ...Kurd د بنی
📖 کورد خودان ناسنامەیە و خوە باش ناسبکە
📖 ژ سەیر و سەمەرێن دەولەتا عوسمانیان یان ئوتمان
ژ سەیر و سەمەرێن دەولەتا عوسمانیان یان ئوتمان
نەوزاد پیرموسا
دەما کو ئەم باسێ عوسمانیان دکەین، واتە ئەم باسێ توورکا دکەین. ئەگەر ئەم زڤرینەکێ ل ئەوان سەرچاوە و ژێدەرێن دیرۆکی بکەین، ئەوێن باس ل عوس
📖 ژ سەیر و سەمەرێن دەولەتا عوسمانیان یان ئوتمان
📖 مووچەیێ تە چەندە؟!!
مووچەیێ تە چەندە؟!!
نەوزاد پیرموسا
پسیارێن مایتێکرنێ کارتێکرنێ لسەر مێشکێ مرۆڤان دکەت و ب تایبەتی ژلایێ مایتێکەرانڤە، رۆژانە مرۆڤ توش دبیتن. هندەک مرۆڤ ھەنە ژیان لدەف وان یان ژیانا تە وەک (پسۆلەیا ژ
📖 مووچەیێ تە چەندە؟!!
📖 هونەرمەند ئەنوەرێ توڤی.. سوریالیست، دەرهێنەر، نێگارکێش، ئەفرێنەرو شورەشگێر
هونەرمەند ئەنوەرێ توڤی.. سوریالیست، دەرهێنەر، نێگارکێش، ئەفرێنەرو شورەشگێر
نەوزاد پیرموسا
هونەرمەند ئەنوەرێ توڤی؛ (سوریالیست، دەرهێنەر، نێگارکێش، ئەفرێنەرو شورەشگێر)ە، ناڤێ وی ئەنوەر سینۆ محەمەد شەر
📖 هونەرمەند ئەنوەرێ توڤی.. سوریالیست، دەرهێنەر، نێگارکێش، ئەفرێنەرو شورەشگێر
📖 تۆ ل زانکۆیێ پرۆفیسوری نە ل جادەی
تۆ ل زانکۆیێ پرۆفیسوری نە ل جادەی؟!!
نەوزاد پیرموسا
ڕەوشەنبیر ب کوردى، المثقف ب عەرەبی، intelligent ب ئینگلیزی ئەڤ ھەموو پەیڤە بۆ مرۆڤێ رەوشەنبیر د زمانێ کوردی و زمانێن زیندی یێن جیھانیدا، بۆ بژاردە
📖 تۆ ل زانکۆیێ پرۆفیسوری نە ل جادەی
📖 دراما تورکیا نانێ خوە ب ئاڤکا عوسمانیزمێ دخوت
نەوزاد پیرمووسا
عوسمانیزم چیە:
ئیسلامیبوون + عوسمانیبوون، لسەر بنچینەیا سیاسەتا دەرڤە یا فرەلایەن و پاوانخوازی ب رێیا دەرفەت وەرگرتنێ ژ پەیدابوونا سەرهلدانێن دەولەتێن جیران و کەفتنا سیستەمێن حوکمران
📖 دراما تورکیا نانێ خوە ب ئاڤکا عوسمانیزمێ دخوت
📕 ئێزدیی وەک بنگەهێ هەستا هەڤپار یا ناسناما کوردی
ئێزدیی وەک بنگەهێ هەستا هەڤپار یا ناسناما کوردی یا نەتەوی د رۆمانا (چیروکا گزیرتەی) یا یاشار کەمالیدا
نڤیسەر و ڤەکولەر نەوزاد محەمەد حەسەن
📕 ئێزدیی وەک بنگەهێ هەستا هەڤپار یا ناسناما کوردی
👫 نەوزاد پیرموسا
نەوزاد محەمەد حەسەن مستەفە پیرموس بەرواری - ئورەی.
ناسیار ب (نەوزاد پیرموسا).
-
- ئەکادیمی، ڤەکولەر، ڕاھێنەرێ گەشەپێدانا مرۆڤایەتی و نڤێسکار، چالاکڤان د وارێ جڤاکێ مەدەنی و گەنجان.

- ژدایک بووێ
👫 نەوزاد پیرموسا
📕 ناسناما کوردی یا نەتەوی
ناسناما کوردی یا نەتەوی د رۆمانا (چیروکا گزیرتەی) یا (یاشار کەمال) یدا
قوتابی: نەوزاد محەمەد حەسن پیرموس
نامەیەکە بۆ جڤاتا فەکۆلتیا زانستێن مرۆڤایەتی – سکولا ئادابێ – زانکۆیا دهۆکێ وەکو پشکەک ژ پێدڤ
📕 ناسناما کوردی یا نەتەوی
👫 فەیسەل مستەفا
پڕانییا سترانێن هۆنەرمەند تەحسین تەهای ژ پەیڤێن وی بوون.
👫 فەیسەل مستەفا
📕 ئێڤا
پەرتووک: ئێڤا تەمامترین چێکرییا خودێ
نڤیسەر: دیار ئەرەدنی
ڕۆمانەکا ڕۆمانسی ئەدەبیە نڤێسەرێ پەرتووکێ بۆمە چیرۆکا دوو ئەڤینداران یان دشێم بێژم دوو ئاشقان ڤەدگێریتن، ئێڤا ئەو کچەیە ئەوا دلێ ڤیاری بۆ خۆ
📕 ئێڤا
📝 ڕۆنکرن ژ مالباتا شێروان شێروانی
بناڤێ خودایێ مەزن و دلۆڤان.
بابەت: ڕۆنکرن ژ مالباتا شێروان شێروانی؟
بەرێزان خزم و دوست و برادەر و خەلکێ کوردستانێ، مه ب فەرزانی ڕۆنکرنەکێ لسەر بابەتێ گرتن و دادگەهکرنا شێروان ئەمین شێروانی بۆ ڕایا گ
📝 ڕۆنکرن ژ مالباتا شێروان شێروانی
📕 شوق نامە کرمانجی جلد 01
الوان الحال کلیات اشعار ابن غریب جرمغانی
شوق نامە کرمانجی
تصحيح، تحقيق و ترجمه: هادى بيدکى
نشر بيژن يورد 1398 [1]
ئیبن غەریب جەرمەغانی شاعیری گەورەی کوردانی خوراسان کە بە هەر سێ زمانی کوردی - کورم
📕 شوق نامە کرمانجی جلد 01
☂️ تەڤگەرا نوبوونا کوردستانێ
بەرنامەو پەیرەوێ ناڤخویێ تەڤگەرا نوبوون

بەشێ ئێکێ : پەیرەوێ نافخویێ تەڤگەرا نوبوونا کوردستانێ
ماددێ ئێکێ : ناڤ
کوردی : تەڤگەرا نوبوونا کوردستانێ
عەرەبی : حرکة التجدید الکوردستاني
ئینگلیزی :
☂️ تەڤگەرا نوبوونا کوردستانێ
📕 گولدانکا سۆسنا
نڤیسەر: تیرۆژ آمیدی [1]
📕 گولدانکا سۆسنا
✌️ شەهیدان
ئەردەوان زاخۆیی
👫 کەسایەتی
حافز قازی
👫 کەسایەتی
عیسمەت محەمەد بەدەل
✌️ شەهیدان
شەهەد خدر میرزا
👫 کەسایەتی
ئەگیدی جمۆ (میرێ بلورێ)
📖 دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟ | پول: کورتەباس | زمانێ بابەتی: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ هەلسەنگاندنا بابەتی
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ گەلەك باشە
⭐⭐⭐ ناڤنجی
⭐⭐ خراب نینە
⭐ خراب
☰ زێدە
⭐ بو ناڤ لیستا کومکریا
💬 ڕایا خو دەربارەی ڤی بابەی بنڤێسە!

✍️ گهوڕنکاریێن بابەتی!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگلا وێنا بو بابەتێ هەلبژارتی!
🔎 گوگل دەربارەی بابەتێ هەلبژارتی!
✍️✍️ ڤی بابەتی باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂
دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟
📖 کورتەباس

دوای کەوتنی موسڵ لە ساڵی 2014، بابەتێکمان لەسەر نەخشە ڕێگا بۆ سەرکردەکانی کورد نووسی، ئەوکات پێشنیازمان بۆ کردن کە لەکاری سیاسی عیراق بکشێنەوە، لەبەر چەند هۆکارێک، لەوانە حیزبی دەعوەی ئیسلامی ئینتیمای بۆ ئیسلامی –نازی هەیە هەروەک هەندێ وا ناوزدەی دەکەن، ونوری مالکی سیاسیەکی گشتگیری خۆسەپێنە، خۆیی وپارتەکەی هەڵویستی دژبەری بۆ کورد هەیە، زۆر جیاوازی لەگەڵ سەدام حسێن و حزبی بەعس نیە، جگە لەوەش ئیران مەیلی سەرکردەکانی شیعەی عیراقی بەرەو دژایەتی کورد پاڵدەدا، چونکە کوردو کوردستان بونەتە بەربەستێکی سیاسی و جوگرافی لەبەردەم سیاسەتی ئێرانی بۆ جێبەجێ‌ کردنی باڵادەستی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە خۆی لە کەوانی شیعی دەبینێتەوە. ئەوکات کۆدەنگیەکی کوردی هەبوو کە کاتی ئەوەیە کوردستان وەک وڵاتێکی سەربەخۆ ڕابگەیەندرێ‌، چونکە زیاتر لە 40% عیراق لە ژێر دەسەڵاتی داعش دابوو.
بەڵام ئەو هەلە مێژوویەمان لەدەست دا هەروەک لە ڕابردوو چەندین هەڵی ترمان لەدەست داوە، ئەویش لە ئەنجامی کورت بینی سەرکردەکان لە بڕیار و پێشخستنی بەرژەوەندی حیزبی تەسک، لەسەر بەرژەوەندی بەرزی نیشتیمان دەستمان کرد بە جێبەجێ‌ کردنی ئەجیندای هەرێمی و دەولی و بەرژەوەندی کوردمان بەدیوار داکێشا. دەستمان کرد بە ئیسفزازکردنی داعش بۆ ئەوەی هێرشمان بکاتە سەر، ئەویش ئەو کاتەی هەندیک لە باڵە کوردیەکان لە یەکێتی نیشتمانی بە تەنسیق لەگەڵ لایەنە شیعەکان لەژێر گوشاری ئیران، وهێرش کردنە سەر هێزەکانی داعش کە ئەوکاتە ڕوویان لە بەغدا بوو، هەروا سەرۆکی هەرێم ئەو کاتەی سەردانی چادرگەی پەنابەرانی موسلی کرد، لێدوانێکی ئیستفزازی دا “کە لەو نزیکانە هێرشە دەکەن سەر داعش ولە ناو موسل سزایان دەدەن”. هەر بەوشێوەیە کەوتینە نێو جەنگێک لەگەڵ بەربەریە داعشەکان، کە لەو جەنگە وەک عەرەب دەڵی نەوشتر ونە بێچووە وشتری ئێمەی تێدا نەبوو، بۆ زانیاری ئەو کاتەی کە توشی ئەو جەنگە هاتین یا باشتر بڵێم خۆمان توش کرد، لەگەڵ حەشدی شەعبی بووینە یەک بەرە، کە ئەوانیش لە بەر بەریتەو وەحشیگەریدا هیچیان لە داعش کەمتر نیە، بەبێ‌ هیچ گەرەتنیەکی ناوەند یا هێزە دەولیە هاوپەیمانانەکان. تائەو ڕادەیەی کە هێزی پێشمەرگە لە گەرمەی جەنگدابوو لایەنەکانی شیعە لە بەغدا ڕێگریان لە هاتنی یارمەتی بۆ هێزی پێشمەرگە دەکرد، لە یارمەتی ماڵی و چەکی پێویست بۆ کورد بێت، بگرە ڕگریان لە وڵاتانی ڕۆژ ئاواش دەکرد کە بۆ ڕووبەڕوبونەوەی داعش چەک و زەخیرەی پێویست بگاتە کورد.
نەبوونی دەزگایەک بۆ دیاری کردنی بەرژەوەندیە قەومیەکان(دەزگایەک کە بەرژەوەندی کوردستان و ئەمنی قەومی دەسنیشان بکات) وامان لێدەکات کە بڕیارەکانمان سەرلێشێواو بێت، چوونی من بۆ پەڕلەمانی بەغدا بۆ دەنگدان بە حکومەتی عەبادی بەشیوەیەکی داماوی و کزی گوێڕایەڵ بۆ بەرژەوەندیەکانی قەومی ئەمریکی کە ئەو مەوقیفەی لەسەر سەرکردەی حیزبەکان فەرزکرد، هەندێک مەرجمان بە عەبادی دا کە بۆ ماوەی سێ‌ مانگ جێبەجێ بکات، ئەگەر نا هەڵوێستی ترمان دەبێت، عەبادی هیچ مەرجێکی جێبەجێ‌ نەکرد، ئێمەش هیچمان پێنەکرا.
ئێستا دووبارە کاری سیاسی لە عیراق داڕوخاوە، هەلێکی مێژوویمان لەبەردەمە بۆ هەڵدانەوەی لاپەڕەیەکی تازە لە پەیوەندیەکانمان لەگەڵ بەغدا، بەڵام بۆ ئەو قۆناغە تێگەیشتن لە واقیعی عیراق و فاکتەرەکانی ئیقلیمی و دەولی پێویستە بۆ گرتنەبەری سیاسەتێکی گونجاو.
وەک قوتابیەکی مێژووی کورد بەڕاشکاویەوە دەڵێم زۆربەی بزوتنەوە کوردیە هاوچەرخەکان، لە بەدەست هێنانی ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە، چونکە لە کەش و هەوای ئیقلیمی و دەولی چواردەوری نەگەیشتوە، ویستویەتی بە پێچەوانەی شەپوڵ مەلە بکات، یان لەگەڵ مەعەسکری هەڵە بووە، کە هەرکە گەیشتنە سەر دەسەڵات یەکسەر پیشتیان تێکردووە، هەر بۆیە پێویستە هەڵوێستمان لە خوارەوە دیاربکەین تا بزانین لە عیراق چ دەگوزەرێ‌؟
لە بەغدا چی ڕوو دەدەات؟
ڕۆژی 01-05-2016 بە رَۆژێکی مێژووی لە عیراق دادەنرێت، کە ئەو ڕۆژ لایەنگرانی ڕەوتی سەدر هێرشیان کردە سەر باڵخانەی پەرلەمانی عیراق و دەستیان بەسەر داگرت، هەروا ئیهانەی ئەندام پەرلەمانەکانیشیان کرد، تەنانەت هەندێک ئەندام پەرلەمانیان برینداریش کرد، هەندیک ئەو ڕووداوەیان بە کودەتا لەسەر شەرعیەت دانا، ساردیەکیش کەوتە نێوان سەدر و عەبادی و هەندێک لە سەرکردە سەربازیەکان و ئەمنیەکان، لەوانەی کە ئاسانکاریان بۆ لایەنگرانی سەدر کردبوو، کە بەربەستە ئەمنیە توندەکانی چوار دەوری ناوچەی سەوز ببڕن، کە پەرلەمان و حکومەت وبەشێکی زۆری سەفارەتی وڵاتانی لێیە، لەوانە سەفارەتی ئەمەریکا، بەر لەوە بە هەفتەیەک پەرلەمان ڕووداوێکی چاوەڕواننەکراوی بەخۆیەوە بینی، کە زۆر لە شانۆگەریکی کۆمیدی دەچوو کاتێک لایەنگرانی نوری مالکی کە خۆیان لە کوتلەی دوڵەتی یاسا دەبیننەوە هەستان بە ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی بەپەلە و هەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێی پەرلەمان هەروا هەڕەشەی لادانی سەرۆکی حکومەت و سەرۆک کۆماریشیان کرد.ئەوەش بە کودەتایەکی سپی ئەژمار دەکرێت کە بە نەبونی سەرۆکی پەرلەومان و تەنانەت بە تەواو نەبوونی نیسابی قانوونیشن کرا.
چاودێران وتوێژەرانی کاروباری عێراق ئەو دوو ڕووداوەی باسکران بە ڕووداوی نا تەبیعی ناڕوون دەزانن، لێرە هەوڵ دەدەین چەند لایەنێکی نادیاری ئەو دوو ڕووداوە بخەینە بەر چاو و هەروەها داینەمیکیەتی هەندیک لە هێزە شیعەکان بەتایبەت لە پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئێران و ئەمریکا، بە پێی بۆ چوونی خاوەنی ئەو دیرانە لیکترازانێک لە نێو ماڵی شیعەدا بونی هەیە، ئەمریکا پاڵپشتی حکومەتەکەی عەبادی دەکات، و جەبهەیەکی تر هەیە کە بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پێگەی ئیران کە لە ناوەخۆ لەلایەن مالکیە و حەشدی شەعبیەوە پاڵپشتی دەکرێ‌.
لەو چەند مانگەی ڕابردوو داوای چاکسازی لە عیراق زیادی کردوە و ئێستا بەدەنگێکی باڵا تر لەهەر کاتێکی تر دەگوترێ‌ ئەویش لەبەر چەند هۆکارێک:
ئەمرۆ عەبادی ڕووبەڕوی چەندین تەحەدیات دەبێتەوە لە جێ‌ بەجێ‌ کردنی ئەو بەڵێنانەی کە بە چین و توێژەکانی دابوو بەمەبەستی چاکسازی. وە زۆربەی خەڵک ڕایان وایە کە گونجاو نیە بۆ ئەرکی ڕابەرایەتی کردنی عیراق و دەرچون لە و قەیرانانەی ئێستا کە چەند لایەنەیە. چونکە عەبادی خۆی دەبینێتەوە لە حاڵێکی زۆر خراپ وە لە نێوان دوو مەقاش دایە. لەلایەک ” صدر ” داوای جێ‌ بەجێ کردنی حکومەتی تەکنۆکرات و وازهێنان لە بنەمای حکومەتی “محاصصە “ی حزبی و مەزهەبی کەبۆتە مەرجەعیەتی نوێی عیراق لە دوای روخانی “صدام حسین ” وە لەلایەکی ترەوە داواکاریەکانی هێزە عەرەبە سونیەکان و کورد کە وا دەبینن داواکاریەکانی دەسەڵات ئامرازێکە بۆ “احتکار ” کردنی دەسەڵات لەلایەن حزبە شیعیەکاندا. کە هێزەکانی هاو پەیمانی سونی و هاوپەیمانی کوردی هەڕشەی قبوڵ نەکردنی گۆڕانکاریەکان لە حکومەت دەکەن ئەگەر وەزیرە نوێیەکان ئەو کەسانە نەبن کە خۆیان دەیانەوێ‌. لێرەدا ” عەبادی ” لە دۆخێکی وادایە کە حەسودی پێ‌ نابردرێت.
لێرەدا پرسیارێک دێتە ئاراوە کە پێویستی بە وەڵام دانەوە هەیە ئەویش کام لە دوو یاریکەرە بەهێزەکە دەتوانن بەڕەکە لە ژێر پێی “عە بادی ” دەربێنن ئیرانیەکان یان ئەمریکیەکان ؟ وە بۆ چی ؟
سێ هەفتە لەمەو بەر لە سەنتەری “اورسام لدراسات شرق الاوست “لە ئەنکەرە بابەتێکمان نووسی بەوەی کە هاو پەیمانیەکی نوێ خەریکە سەر هەڵدەدات لەنێوان ” صدر و سستانی و ئەمریکا ” بەرامبەر “دوڵەتی قانون و ڕکخراوی بدر ” کە ئیران پاڵپشتی دەکرێ‌ وە ئیرانیش دەیەوێ‌ ” عبادی ” لابدات..
وە لە 2/ مایس ڕۆژنامەی ” گاردیان ” بابەتێکی نوسیبو جەخت لە بۆچونەکەی ئێمە دەکاتەوە وە لەبابەتەکە دەتوانین چەند بڕگەیەکی لێ هەڵنجین..
” صدر “ئێستا ئەو کەسە نیە کە ئەمریکا لێی دەترسا وەک لە پێشدا. چونکە ئێستا بۆتە پیاوێکی قەومی عێراقی وە جەخت دەکاتەوە لەسەر عێراقێکی فیدراڵی پشت بەستو بە خۆی لە عەمەلییەی دیموکراتی بەبێ توند وتیژی بە پێچەوانەی هەڵوێستەکانی پێشوی. ئەگەر سەیر بکیەین دەبینین جێ پەنجەکانی ” صدر” دیارە لە گۆڕانکاری هەڵوێستەکانی سیاسی. لە ساڵی 2008 کە پێی دەڵێن” تجمید” کردنی گروپە چەکداریەکانی ناسراو بە ” سوپای مهدی”. وە لە ساڵی 2014 کوتلەی ڕەوتی صدری کە ناسراو ە بە “الاحرار” توانی زیاتر لە (34) کورسی پەرلەمانی بەدەست بهێنن. لێرەدا وە بەکورتی دەتوانین بڵێین کە “صدر ” زەعیمی سیاسی عیراقە تا ئەو گیژاوە سیاسیەی ئیستای عیراق بەردەوام بێت. دوور لە هەموو ئەو هەوڵانەی کە دەدرێت بۆ ڕوخانی “عبادی”. چونکە ” صدر ” دەڵێ‌ دەمەوێ یارمەتی “عبادی ” بدەم لە جێ بەجێ کردنی چاک سازیەکان وە کۆتایی پێ هێنانی حکومەتی محاصصەی تائیفی و مەزهەبی کەپەیدا بووە لە پێکهێنانی حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی دوای “صدام حسین ” لەدوای داگیر کردنی عیراق لەلایەن ئەمریکاوە. چونکە ئەمریکا باوەڕی وابوو کە حکومەتی “محاصصەی تائیفی ” داد پەروەرانەترە لە دابەش کردنی دەسەڵات لە نێوان پێکهاتەکانی عیراق. بەڵام کاتێک پێهاتەکان دەسەڵاتین گرتە دەست فەشەلیان هێنا لە بەڕێوەبردنی ووڵات بەڵکو تەنها گرنگیان بەوە دا کە چۆن خۆیان دەوڵەمەند بکەن.
گەڕانەوەو دەرکەوتنی “صدر” وەک سەرکردەیەکی بەهێزبووە مایەی پێشوازی کردنی لە ئەمریکا وە بە چاو پۆشی کردن لەو سێ ساڵەی کە “صدر ” بردیە سەر لە ئێران. بەڵام ئێستا بۆتە مایەی قسەو باسی زۆربەی لایەن و تائیفەکان بەوەی کە بۆتە ڕەوتێک وەستاوەتەوە لە بەرامبەر هەژمونی ئێرانی کە تا ئێستا زۆر کاریگەر بووە لە دوای کشانەوەی ئەمریکا لە عیراق.بۆیە وادەکات کە ئەمریکا لیکی دەمی بێتە خوارەوە بۆ ئەم جۆرە ڕەوتە لە داهاتودا. وەلەکاتێک کە پێشبڕکێکە زۆر بە هێزە لە نێوان ” صدر ” و لایەنە شیعەکانی تر بە بەڵگەی پێکهەڵچوونی هێزەکان (صدر) لەگەڵا حەشدی شعبی لە بۆنە جیاجیاکاندا کە ئەوەش نیشانەیەکی ڕوونە لە جیاوازییەکان.
(صدر) لە ئێستادا پاڵپشتیەکی زۆری جەماوەری هەیە هەتا لەلایەن سوننەکانیشەوە. بۆیە ئەمە وا لە واشنتۆن دەکات تەعامولی لەگەڵا بکەن. لەگەڵا ئەوروپا کە لە لە ڕوانگەی ئەمریکاوە کەسێکی (مکروهە) وە لەگەڵا ئەوەی کە ناویان ناوە (ختر رجل فی العراق) بەڵام لە هەمان کاتدا دەبێ تەعامولی لەگەڵا بکەن لە داهاتوودا وە لەو کاتەش کەوا خەریکە (داعش) لە پاشەکشەدایەو کێبڕکێی ئێران و ئەمریکا بە هێز دەبێ لە زیادکردنی دەسەڵات و نفوزی خۆی لە عێراق وە کێبڕکێی ئەم دوو (معسکر) بەڕوونی دیارە تا لە نێوان هێزە شیعیەکان خۆیاندا.
شوێنکەوتووانی (نوری مالکی) کە ئێران پاڵپشتیان دەکات و حکومەت بە سەرکردایەتی (حیدر عبادی) ئەمریکا و ووڵاتانی کەنداو و تورکیا پاڵپشتی دەکات.
وە ئەو صراعەی کە زۆر کات پەردەپۆش دەکرا بە هۆی مەترسی داعش بەڵام ئێستا بە ئاشکرا بەدی دەکرێ. لەگەڵا ئەوەی کە هەریەک لە (نوری مالکی و حیدر عبادی) سەر بە (حزب الدعوە الاسلامی)ن کە کۆتاکانی ساڵی 1960 دامەزراوە، بەڵام هەریەک لەمانە باکگراوندێکی جیاوازی هەیە لەوی تر.
بنەچەی (مالکی) دەگەڕێتەوە بۆ گوندێکی ناوچەی دەشتی لە باشوووری عێرَاق. وە تەمەنێکی زۆری ژیانی لە سوریاو ئێران بەسەر بردووە وە جگە عەرەبی هیچ زمانێکی تر نازانێ وە زۆربە توندی دژی خۆرئاوایە. لەو کاتەی کە (عبادی) سەر بە ناوچەیەکی پێشکەوتووی بەغدایە. وە زۆر بەباشی ئینگلیزی قسە دەکات وە ماوەیەکی زۆر لە (بەریتانیا) بەسەر بردووە وە سیاسی ودبلۆماسیەتە ئەمریکیانەی کە کاریان لەگەڵا کردووە زۆر بە ئیجابی سەیری دەکەن. بەڵام لە هەمان کاتیشدا زۆر تەحەددی لەبەردەم دایە لە حوکم کردنی عێرأق. وە بەشێک لەو تەحەددیانە دەگەڕێتەوە بۆ خۆی کە کەسێکی یەکلاکەرەوە نیە.
هەرچی لایەنی دووەمە ئاشتەوایی نێوان هێزە کوردیەکانە، مەبەستیشمان لێرەدا ئاشتەوایی مێژووییە لەگەڵ (گۆڕان) و کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستانە بە زووترین کات و تاوتوێ‌ کردنی داهاتووی ئەم هەرێمەیە لەم مینبەرە شەرعیەدا تاکوو بریارەکانی سەرۆکایەتی هەرێم شەرعی بێت لە ناوەخۆو دەرەوە. وە ئەمڕۆش هەموویان هەڵەکانیان و سنووری هەوڵەکانیان دەزانن، برایانی پارتی دیموکراتی کوردستان باش دەزانن کە هیچ بەدیلێک نیە تەنها رێزگرتن نەبێ‌ لە ئیرادەی دەیان هەزار دەنگدەری کورد کە دەنگیان بە نوێنەرانی گۆڕان داوە لە پەرلەمانی هەرێم. وە هەرچی برایانی گۆڕانن تازە تێگەیشتوو پێگەیشتوون، وە باش دەزانن کە ئەوان ناتوانن پارتی دیموکراتی کوردستان لەسەر نەخشەی سیاسی کوردستان بسڕنەوە، وە ئەمڕۆش ویستێکی گەلە داوای ئاشتەوایی نیشتیمانی دەکەن، وە بەڕێز(مسعود بارزانی) دەتوانێ‌ رۆلی خۆی ببینێ‌ کە خودی خۆی بەوە ناسراوە کەسێکە هەست بە لێپرسراوەتی دەکات و بە جورئەتە، بۆ زانیاریش بەرێز (کاک مسعود) کەسێکی نەخوێندەوار نیە بەڵکو ئەو سەرکردەی هەرە گونجاوی کوردە بۆ سەرکردایەتی کورد، چونکە ئەو دەرچووی قوتابخانەی (مەلا موستەفای بارزانی)یە، جگە لەوەش ئەو شارەزاییەکی باشی هەیە لە سیاسەت و خاوەن پەیمان و سیفات بەرزیە. ئا لێرەدا داوای لێبوردن لە بەرێز (مسعود بارزانی) دەکەم کە هەڵوێستێکی بارزانی بە بیردێنمەوە، وە دڵنیاشم لای ئەو شاراوە نیە بەڵام تەنها بۆ وەبیر هێنانەوەیە.
زانراوە کە (مەلا موستەفای بارزانی) خاوەنی زۆرێک لە رەوشت و بەهای بەرز بووە، وە جوانترین و بەرزترین رەوشت لە ئەودا لێبووردەیی بووە لە بەرامبەرەکانی لە کاتی هەبوونی دەسەڵات. لە چاوپێکەوتنێکم لەگەڵ برای بەڕێزم (نێچیروان بارزانی) لە شاری (کرمانشاه) ساڵی (1994) پێم گووت زۆر سەرسامم بە باپیرت، ئەویش گووتی باپیرم قوتابخانەیەکە بۆ کورد. دوای چەند خولەکێک وتووێژمان سەبارەت بە شەری نێوان یەکێتی و پارتی بەرێز (نێچیروان بارزانی) گووتی: (کاک دکتۆر گەر باپیرم لە ساڵی 1970 دوای رێکەوتننامەی ئازار جدی و کارەکەی یەکلا کردباوە لەگەڵ فلان و فیسار ئەوا ئێستا تووشی ئەم کێشەیە نەدەبووین)، وە مەبەستی بارزانی دەیتوانی ئەوکات کۆتایی بە زۆربەی سەرکردەکانی باڵی مەکتەب سیاسی(جلال تاڵەبانی و إبراهیم أحمد) بێنێ‌، ئەو کاتەی کە باڵی مەکتەب سیاسی ناچاربوون بچن بۆ (گەڵاڵە) بۆ لای (بارزانی) داوای لێبووردنی لێبکەن. منیش دەڵێم کاک(نێچیروان بارزانی) بە هەڵە داچووە بۆ ئەو هەڵوێستەی باپیری لەگەڵ دوژمنەکانی، چونکە (بارزانی) بە رەوشتی ئیسلام جۆش درابوو کە لێبووردەییە لە دوژمن لە کاتی دەسەڵات و دووربین بوو لە کار و هەڵوێستەکانی، وە لە ساڵی (1970) (صدام) داینابوو (بارزانی) هەڵدەستێ‌ بە تۆڵە سەندنەوە لە دوژمنەکانی کەبە جەلالیەکان ناسرابوون و کوردستان سارتاپای دەبێتە خوێن رشتنی یەکتری، بەڵام (بارزانی) صدامی تووشی شۆک کرد کاتێ‌ لێبووردەیی بۆ ئەوانی دەرکرد، چونکە لێبووردەیی و نەرم و نیانی لە سیفاتی سەرکردە مەزنەکانن. وە (بارزانی) دەیزانی کە کورد ئەو قۆناغە ئەستەمە تێدە پەرێنێت و پێویستیان بە یەکریزی کورد هەیە، چونکە حزبی بەعس راستگۆ نەبوو بەو رێکەوتننامەیەی لەگەڵ (بارزانی) کردی.
بۆیە ئەمڕۆ پێویستمان زۆر بەو هەڵوێستە بەرزانە هەیە، چونکە دەیزانین نزیکە پرۆسەی دیموکراسی لە کوردستان لە باربچێ‌ بەهۆی جیاوازی بیرووبۆچونی سەرکردەکان، وە پیلانگێڕی هێزە ستەمکارەکانی حکومەتی بەغداد و تاران بەرامبەر بە کورد بوونی هەیە، بە هەزارەها میلیشیاتی حەشدی شەعبیان ئامادەکردووە بۆ ئەوەی لە دوای موصل بە هاوکاری ئێران دەست بەسەر کوردستان دابگرن.
خۆزگە (بارزانی) بریارێکی مێژوویی دەدا و دەچووە لای (نەوشێروان) و وازی لە دەرەوە دەهێنا، یان (کاک مسعود بارزانی و نەوشێروان) دانیشتنێکیان لە ماڵی (تاڵەبانی) دەکرد، هەروەک ئەم پێشنیارە کراوە.
وە دەمەوێ‌ بە ڕاشکاوی باس لە رۆلی برای بەرێز (شێخ علی باپیر) و برای بەڕێزم(کاک محمد فەرەج) لە یەکگرتووی ئیسلامی بکەم، پێویستە ئەوان توانای خۆیان بەگەڕبخەن بۆ ئاشتەوایی نیشتیمانی و یەکریزی ماڵی کورد، چونکە پەرەسەندنی کێشەکان لە کوردستان سوود بە ئامانجەکانی بانگەوازی ئیسلامی ناکەیێنێ‌ و چارەنووسی ئەوانیش بەندە بەو پرۆسەیە دیموکراسیەی لە کوردستان هەیە.
-بۆچوونەکانی ئێران و ئەمریکا بەرامبەر عبادی –
عبادی بەردەوام دەژمێردرێت بە پارێزەری بەتینی کارکردن لەگەڵ بەرێوەبەرایەتی ئەمریکا، ئەوشتەیە کەجیای دەکاتەوە لەگەڵ مالیکی،کەمالیکی هەوڵی دەدا کە سوپای ئەمریکا بوونی نەمینێت لەعێراقدا، لەرێگەی گفتوگۆ واژووکردن لەسەری لەساڵی (2008)، بەڵام عەبادی باوەڕی وابوو کەیارمەتی دانی وولایەتە یەکگرتوەکان بۆعێراق وا لەحکومەتی عێراق دەکات کەوا کەمترین پاڵپشتی سەربازی لەئیران داوا بکات، جێگای بەبیرهێنانەوەیە کەئێرانیەکان پێشتر دژایەتی ئەوەیان دەکرد قەبوولی عەبادیان نەدەکرد ببێتە جێگرەوەی مالیکی،دوای ئەوە قەبووڵیان کرد بەهۆی سوربوونی سیستانی لەسەرپێوستی رۆیشتنی مالیکی بووبۆیە عبادی لەئامۆژگاریەکانی ئیران دەردەچوو، دەیووت کەپەیوەندی گەرمم لەگەڵ (قاسم سلێمانی) دانییە،کە سەرکردەی لیوای قودسە،سەر بە پاسەوانی شۆرشی ئیسلامی ئێرانە، کە رەفتاردەکات لە عێراق وەکو پاشایەکی ئاراستەکراو،وە زیاتر لەم بارەیەوە کەوا سیاسەتی ئێران لەعێراقدا بووە هۆی دابەشبوونی چەندین کۆمەڵ لەگروپە شیعەکان وەکو (حزب الدعوە، المجلس الاعلی فی العراق)، (تەیاری صەدری) بەهۆی یاریەکانی ئێران و دەست خستنە ناوکاروباری عێراق بەشێوەیەیەکی ئاشکرا، وەئێران بوە هۆی جیابوونەوەی هێزی مەهدی لەصەدر ودروست بوونی (عصائب الحق)،وەجیابوونەوەی (رێکخراوی بەدر) لەمەجلیسی ألاعلی بەئاراستە کردنی ئێران و رێکخستنیان بەسەرۆکایەتی هادی عامری بۆ سەربازگەی مالیکی، ئیران هەست بەدڵراوکێ دەکات بەهۆی پەیوەندی نێوان حکومەتی عبادی و وولایەتە یەکگرتوەکان،هەوڵی دروست بوونی حکومەتێکی تەکنۆکرات دەدات و بۆچاکسازی ڕیشەیی،دەبینریت ئەوبەشانەی سەربە ئێرانن بەەنیان کەم دەبێتەوە لەعێراق، لەم دوایانەدا دەبینرا کەپەیوەندی نێوان ئەمریکاو حکومەتی عێراق بەتین بوو هەوڵی پەراوێزخستنی ئەوهێزانەدرا کەسەربەئیرانن، هەروەک لەجەنگی رومادی بەدیارکەوت وەئەمریکاو عەبادی هەوڵی ئەوەیان داوە هاوشێوەی رومادی بۆجەنگی (موصل) جێ بەجێ بکەن لەبەرامبەریشدا ئێرانیەکان ئیش دەکەن لەگەڵ مالیکی و هادی عامری کەسەرۆکی هێزەکانی (ألحشدی الشعبی) یە کۆسپ دەخەنە بەردەم هەنگاوەکانی حکومەت بۆ چاکسازی. بەکورتی ململانێی نێوان ئەمریکا و ئێران بۆزیادکردنی بوونیان لەعێراق دا قۆناغێکی یەکلاکەرەوەیە لەوگۆرانکاریەگلانگانەی کەدوارۆژی عێراق بەم ململانێیە بەستراوەتەوە.
چۆن کورد بتوانێت لەگەڵئەم بارودۆخەدا هەلبکات؟
چەندین هەڵبژاردە لەبەردەم کورداهەیە:
هەڵبژاردەی یەکەم: ملکەچ بوون بۆئیدارەی ئەمریکاو جارێکی تر گەڕانەوەی نوێنەرەنانی کورد بۆ بەغدا دوای گرێنتی پۆستە وەزاریەکان بۆ کورد کە وە ئەگەر زانیمان تەنازول لە بەرژەوەندیەکانی کوردکرا لەبەغداو چەند پۆستێکی بێ هێز و شایستە نەبوو بۆ کورد، جا دەست پێدەکات بە (فواد معصوم) وئەوانی ترکەخەریکە تواناوهێزلەدەست دەدەن لەپاراستنی بەرژەوەندیەکانی کورد لەبەغدا، هەرلەجێبەجێ کردنی مادەی (140) پشکی کوردلەبودجەی عێراق و مووچەی پێشمەرگەو. وەهەندێک لەسەرکردە شیعەکان هەندێک مەلەفی گەندەڵی هەندیک وەزیرو پەرلەمانتارە کوردەکانیان لەلایە هەرکاتێ بیانەوێت ئاشکرای دەکەن، وەزیادەڕەوی ناکەین ئەگەر بڵین هەڵوێستی کورد ئەمرۆلەبەغدازۆر لاوازترە وەکو لەسەردەمی مالیکی دا هەی بوو، چونکە عبادی خواستی نی یە و ناتوانێت هیچ شتێک پێشکەش بکات بەرامبەر ئەوشەعیەتەی کە کورد دایبووی بە حکومەتەکەی، جا لێرەدا شەرعیەت دان بە حکومەتێکی گشتگیر بەهێزی سونەکانی عەرەب و وەرگرتنی هەموو رێکارەکان وئامادەکاریەکان بۆ جێ بە جێ کردنی ئەم سیاسەتە دژی کورد لە دوا رۆژێکی نزیکدا، ڕەنگە هەندێک بەشێک لەو شتانەتێنەگات کەوتوومە،بەڵام بەهۆی سەردانی کردنم بۆقەزای (دوز خورماتوو) شیکردنەوەم بۆئەو رووداوانەی کەبەسەر کورد وماڵو موڵکیان دا هاتوە لەسەردەستی (الحشدی شعبی)،دووپاتی دەکەمەوە دەڵێم سەرکردایەتی کورد لەبژاردن و متمانە بەخۆبوونەوە لەگەڕانەوەی نوێنەرانی کوردبۆبەغدالەسەرداوای ئەمریکا تەنها بۆ بەهێز کردنەوەی پێگەی عەبادی یە، بۆ زانیاری لە 2ی مایس،(اشتون کارتر) کە وەزیری بەرگری ئەمریکایە ڕایگەیاند کەئەمریکا پاڵپشتی عەبادی دەکات لەو تەنگژەی کە ئێستا هەیە لەبەغدا.
هەڵبژاردەی دووەم: کشانەوە لەکاییەی سیاسی لەبەغدا ئەم هەڵبژاردەیە بیانۆکی زۆری بۆ کورددەبێت چوونکە ئەم حکومەتە شەرعیەتی لەدەست داوە بەرامبەر ئیمەی کورد نە ئیش دەکات ونەبڕوای بەهاوبەشی نیشتیمانی هەیە لەدروست کردنی عێراقی فیدراڵ، چوونکە پابەند نەبووە بەو بەڵێنانەی کەبەکوردی داوەلە رابردوودا وەلەداهاتووشدا، هەر وەکو عەرەب دەڵێت (شتێک تاقی مەکەوە کەتاقیکرابێتەوە).
بەڵام ئەم پێشنیارە پێویستی بە جوولانەوەیەکی بوێرانە هەیە لە لایەن سەرکردایەتی کورد لە ئاستی ناوەو دەرەوەدا،لەئاستی ناوەوە ناتوانین هیچ بڕیارێکی چارەنووساز دەربکەین،بەبێ کۆدەنگی نیشتمانی وکوردستانی لەسەربڕیاردان بەم شێوەیەدەبێت ئاشتەوای نیشتیمانی دروست بکەین،کەدەبێتە سسەنگەرێکی ناووەخۆی بەهێز بەرامبەر دوژمنانی کوردلەوڵاتانی دەورووبەر، وەسوودوەرگرتن لەهەر توێژێکی کورد بۆدەست پێکردنی ئاژاوەی ناوەخۆی لەلایەن دوژمنانەوە، بەدوورێگا دەتوانین بەرژەوەندیەکانی کورد بپارێزین یەکەمیان دەرکردنی بڕیارێکی بوێرانە دژی ئەوکەسانەی کە بژێوی خەڵکی کوردستانیان دزیوە لەرێگەی دادگایەکی روون و ئاشکرا لەدژی ئەم گەندەڵانە دروست بکرێت تاوەکو کورد متمانەی بەسەرکردایەتی خۆی هەبێت و جدی بێت بۆراوەستان لەدژی دوژمنانی ناوەخۆ گەندەڵکاران. هەروەها پێکاتنەوە لەگەڵ گەڵ دەبێت پێویستی بەسینەیەکی فراوان هەیە، وەفراوان کردنی هەمووبوارەکانی ڕادەربڕین تاوەکو هەمووچینەکانی گەل بتوانێت هەستی دەربڕینی خۆی هەبێت وڕەخنە لەکاییەی سیاسی وشێوازی بەرێوەبردن بگرێت تاوەکە پرۆسەکە دەوڵەمەند تربێت،لەوکاتەدا بەکارنەهێنانی مزگەوتەکان بۆکاری حزبی لەلایەن حزبە عەلمانیەکان وئیسلامیەکان، زۆر بەراشکاوانەوە دوڵێم سیاسەتی تەنگ پێ هەڵچنین بەرامبەر بەزانایانی کوردستان دەکرێت بەهۆی دەربڕینی بۆچوونەکانیان ترساندنیان تەنها لەبەر ئەوەیە کەرەخنەی ئاشتیانە دەگرن لەبارودۆخی ئابوری وگەندەڵیەکان لەکوردستان کەهیچ کاتێک لەبەرژەوەندی گەلدا نیە لەهیچ کاتێکدا،بەتایبەتی لەو رۆژە دژوارەدا،دوای ئەوەی هەندێک لەمزگەوتەکان وئەو زانا بەرێزانە بەتایبەتی شێخ ادریس کاریتانی بەپاڵپشتی دەیان وتاربێژی مزگەوتەکانی هەڵەبجە کە هیچ سوود بەبارودۆخی سیاسی وناوەخۆیی ناگەیەنێت،وەکو ئاشکرایە کەشێخ ادریس لەخانەوادەیەکی پێشمەرگەی ئەیلول بووە دەورێکی دیاری هەبووە لەدژایەتیکردنی داعش لەوتارەکانیدا لەمزگەوتەکەی هەروەکو زانایان و شوینە پیرۆزەکانی پەرستان تایبەتمەندی خۆیان هەیە لەلایەن هەموو نەتەوەیەک،ئەوە زۆر خراپە کەئەم راستیە نەزانرێت 0 بەشێکی زۆر لەزانایان لەسەردەمی ئەتاتورک ئەزیەت وئازار دەدران بەڵام ئەتاتورک سەرکەوتوو نەبوو هیچ بەروو بوومێکی نەبوو، (جون اسبستو) زانایەکی ئەمریکی وراوێژکاری پێشووی سەرۆک کلنتۆن بووە بۆ کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەراست دەڵێت هەرکاتێک بانگخوازان ئیسلام ماندوو دەکەین وبواری جولانەوەی ئاشکراو چالاکی بانگەوازی ئاشتیانە لیچ تەسک دەکەینەوە دەبێتە هۆی شلە ژاوی قوتابیەکانی وکە رێگای تر بەکار دەهێنن کەزۆر تری رادیکاڵی دەبێت جا ئەم بارودۆخە بەتەواوی لەسەر کوردستان جێ‌ بەجێ‌ دەبێت لەپرۆسە دیموکراسیەکەیدا ئاشکرایە کە مەلا موستەفای بارزانی کە زۆر لەزانایانی ئاینی دەنارد بەشداری کاریگەریان هەبووە لەپاڵپشتی جولانەوەی کوردیدا چونکە ئەم زانایانە سەربازی دڵسۆز بوون لەجولانەوەی کوردی لە سەردەمی ئەو دا بارزانی تەنها رێزی لەو وتار بێژی مزگەوتەکان کە سەر بەپارتی دیموکراتی کوردستانن بەڵکو زۆر رێز لەزانا گەورەکان وپیاوانی خاوەن هەڵوێستی نیشتیمانین ئەگەر هاتوو بێ‌ لایەنیش بن، شێخ عوسمان عبدالعزیز رەحمەتی خوای لێبێت رابەری بزووتنەوەی ئیسلامی لەساڵی 1993 کاتێک چاوی بە بارزانی کەوتووە لەساڵی 1973 بارزانی داوای لێکردووە کەدەستەیەک لەزانایانی کوردستان ولێژنەی راوێژکاری پێک بهێنن نە تەنها بۆ بەرژەوەندی دینی بەڵکو سوودیان هەبێت لەجولانەوەی کوردی چونکە شێخ عوسمان بەرەحمەت بیت خاوەنی متمانە بووە بارزانی و کاک مەسعودی خۆشویستووە بۆیە سەرکردایەتی کورد لەهەرێمی کوردستان پێویستی بەهەوڵ وکۆششی هەموو ئەو دڵسۆزانە هەیە لەبنیاتنانەوەی کوردستان جێ‌ بەجێکردنی سەربەخۆیی بەتایبەتی زانایان.
دکتۆر عوسمان عەلی

⚠️ ئەڤ بابەت ب زمانا (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) هاتیە نڤیساندن، کلیک ل ئایکۆنا بکە ژ بو ڤەکرنا ڤی بابەتی ب ڤی زمانا کو پی هاتیە نڤیساندن!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
🖇 بابەتێن پەیوەستکری: 4
☂️ پارت و رێکخراو
1.👁️حەشدی شەعبی
📅 رێکەوت و رووداو
1.👁️01-05-2016
👫 کەسایەتی
1.👁️دکتۆر عوسمان عەلی
2.👁️قاسم سلێمانی
📂[ زێدە...]

⁉️ تایبەتمەندیێن بابەتی
🏷️ پول: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانێ بابەتی: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەرتوک: ☀️ دوزا کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ ک. باشوور
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشوورا کوردستانێ

⁉️ Technical Metadata
✨ کوالیتیا ڤی بابەتی: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراب👎
✖️
 40%-49%
خراب
✖️
 50%-59%
خراب نینە
✔️
 60%-69%
ناڤنجی
✔️
 70%-79%
گەلەك باشە
✔️
 80%-89%
گەلەك باشە 👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
68%
✔️
ئەڤ بابەتە ژ لایێ: (م. ب.) ل: Aug 20 2016 9:09AM هاتیە تومارکرن
☁️ ناڤ و نیشانێن بابەتی
🔗
🔗
⚠️ ئەڤ بابەتە ب 📏 ستانداردی کوردیپێدیا هێشتا نە دروستە و پێدڤی ب داڕشتنەکا بابەتی و زمانی هەیە!
👁 ئەڤ بابەتە 5,474 جار هاتیە دیتن

📚 پەرتوکخانە
  📖 ئێزدیی وەک بنگەهێ هەست...
  📖 ناسناما کوردی یا نەتەوی
  📖 ئیمام موحەممەدێ کوڕێ ع...
  📖 گولدانکا سۆسنا
  📖 زێدە...


📅 کرونولوژیا ڕویدانا
  🗓️ 17-05-2021
  🗓️ 16-05-2021
  🗓️ 15-05-2021
  🗓️ 14-05-2021
  🗓️ 13-05-2021
  🗓️ 12-05-2021
  🗓️ 11-05-2021


💳 کۆمەکا دارایی
👫 هەڤکارێن کوردیپێدیا
💬 بوچوونێن هەوە
⭐ کومکری
📌 Actual
ئەردەوان زاخۆیی
ئەردەوان عەلی محەمەد کو ب ئەردەوان زاخویی هاتبوو ناسین، ل سالا 1957 ل باژێرێ زاخو ژ دایک بویە، هەر ژ زاروکینیێ حەژ ل ستران گوتنێ کریە، بەشداریا هن ئاهەنگێن نەورزێ ل زاخو کریە.
ل سالا 1979 ل زاخو ژیانا هەڤژینیێ پێک ئینایە و چوویە د ناڤ رێزیێن پێشمەرگێ کوردستانێ دا و ستران ب وەلات و دەردە سەریا مللەتێ خوە گوتیە.
ئەردەوان زاخویی دوو زاروک هەنە ب ناڤێن هوزان و کوڤان، ئێکەم ستران ل سالا 1978 ب ناڤێ دچمە هەوارا خابیری تۆمار کریە، هەر هەمان سالا ئێکەم کاسێت بەلافکرینە.
سترانبێژێ ناڤبری هەتاکو بێ سەر
ئەردەوان زاخۆیی
حافز قازی
ل هەیڤا چریا دووێ یا سالا 1929 ێ ل باژێرێ دهۆکێ هاتیە سەر دنیایێ، خواندنا خویا سەرەتایی ل دهۆکێ ب دووماهی ئینایە و پاش خواندنا دواناڤنجی ل مووسل و بەغدا تەمامکریە و ل سالا 1949 ێ ل کولیژا بازرگانی و ئابوری ل بەغدا هاتیە وەرگرتن.
موسەددەق توڤی گوت ژی حافز قازی پشتی ل سالا 1955 کولیژا ناڤبری ب دووماهی ئینایی کارەکێ سەربخو دکر و نەهاتە دامەزراندن و ل سالا 1957ێ ب هەڤکاری دگەل کومەکا کەسایەتیێن کورد یانا سەرکەوتنی کورد ل بەغدا دامەزراند و وەک رێڤەبەرێ بەرپرس ل کوڤارا هیوا یا یانا ناڤبری کاری یە پاش
حافز قازی
عیسمەت محەمەد بەدەل
ژ مەوالیدا 1965ێ یە، باژێرێ سێمێلێ، ل باشوورێ کوردستانێ. ل سالا 1988ێ کۆلیژا ئەدەبیاتێ بەشێ زمانێ عەرەبی ل زانکۆیا سەڵاحەدین ب داوی هینا. ژ سالا 1984ێ وەرە دەست ب نڤیسێ کرییە و پتر ژ بەرهەمەک ئەدەبی چاپکرییە. ئانها ژی مامۆستایێ زمانێ عەرەبی یە ل پەیمانەگەها هونەرێن جوان ل دهۆکێ و کارێ رۆژنامەگەرییێ ژی دکت.
عیسمەت محەمەد بەدەل
شەهەد خدر میرزا
رزگاربوویەکا دەستێ رێکخستنا تیرۆرستی یا داعشێ د ژیێ ھەڤدە سالیێ دا ژیانا خوە ژ دەست دا، ب گۆتنا مالباتا وێ ژ بەر ئەشکەنجەیا ب دەستێ داعشێ دیتی ئەو تووشی نەخوەشیەکا گران ببوو.
ل گۆرەیی ئاگەھیێن قەیسەر حەسەن پەیامنێرێ وار کو ژ مالباتا کچا رزگاربوویی یا خەلکێ شنگالێ یا ب ناڤێ شەھەد خدر میرزا وەرگرتین دیارکر، شەھد بەرییا مەھەکێ ژ دەستێ رێکخستنا داعشێ یا تیرۆرستی ب رێیا نڤیسینگەھا رزگربوویان ژ سووریێ ھاتبوو رزگارکرن، ئاماژەکر ژ بەر وێ ئەشکەنجەیا ب دەستێ رێکسختنا تیرۆرستی یا داعشێ تووشی نەخوەشییەکا گ
شەهەد خدر میرزا
ئەگیدی جمۆ (میرێ بلورێ)
عەگیدێ جەمۆ (1932- 2019)
میرێ بلورێ عەگیدێ جەمۆ لسالا 1932 لگوندێ جۆبانکەرا هۆکتۆبەرا ئەرمەنستانێ هاتیە سەر دنیایێ مالباتاوان لشەرێ جیهانیێ ئێکێدا (1914 -1918) ژ بەرگریا وانێ کۆچی ئەرمەنستانێ دکن و پاشی ل تبلیسا گورجستانێ دسێورە ، عەگیدێ جەمۆ ژئەسلی خوە ژ عەشیرا زقوریا جانگیر ئاغایە ل دەه دوانزدە سالیا خوەدا دایکا وی بناڤێ (گولێ) رەحما خودێ دکە وبێ دایک مەزن دبە،بابێ وی لسالا 1962 عەمرێ خودێ دکە و پشتی مرنا دایکا وی جارەکا دی ڤەدگەرن ئەرمەنستانێ،لسالا 1967 ل یەریڤانێ لیەک ژباشترین خوەندنگەهێن س
ئەگیدی جمۆ (میرێ بلورێ)

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| دروستکرنا لاپەری 0,375 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)