بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا: وەرزشنامە - وەشانی 2ەم
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🏠 دەستپێک|📧 پەیوەندی|💡 دەربارە!
|
📅 ئەمڕۆ 27-05 لە مێژوودا
📅کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
📅 رۆژەکان
📆27-05-2020
📆26-05-2020
📆25-05-2020
📆24-05-2020
📆23-05-2020
📆22-05-2020
📆21-05-2020
📂 زۆرتر ...
📅27 May
📝 بەڵگەنامەکان
📊 ئامار و راپرسی
✌️ شەهیدان
💚 ئەنفالکراوان
☪ قوربانیی شەڕی دەوڵەتی ئیسلامی - داعش
😞 قوربانیی شەڕی ناوخۆ
👩 قوربانیی توندوتیژی
📅 رۆژی لەدایکبوون
📅 رۆژی کۆچی دوایی
|💳 کۆمەکیارمەتیمان بدە بۆ پێکهێنانی کوردیپێدیایەکی باشتر. تەنانەت کۆمەکێکی بچووکیش دەبێتە یارمەتیدەرمان.
یارمەتیی ئێوەمان دەوێت بۆ:
* بەدەستهێنانی تەکنەلۆجیای باشتر و خێراتر...
* دانانی ئۆفیسێک بۆ رێکخراوی کوردیپێدیا لە باشووری کوردستان.
* دامەزراندنی چەند کارمەندی تایبەت بەخۆیەوە، تا بەردەوام ناوەڕۆکی کوردیپێدیا باشتر بکرێت.
|📕 پەڕتووکخانەگەورەترین و پۆلێنکراوترین پەڕتووکخانەی دیجیتاڵی کوردی! - (10,946) پەڕتووک||
📅 25-05-2020
باکووری کوردستان
- پۆلیسی دەوڵەتی تورک لە چوارچێوەی ئۆپراسیۆنی پاکتاوی سیاسیی گەلی کورددا هێرشی کردە سەر ماڵی حەوا کران دایکی ئاشتیی تەمەن 65 ساڵ و ماڵەکەیان تێکوپێکدا.[1]
- دەوڵەتی تورک کە بە شێوەیەکی سیستماتیک هێرش دەکاتە سەر گۆڕستانەکان ئەم جارە لە گوندی شەمسەی حەسکیف هێرشی کردە سەر گۆڕ و گۆڕستانەکان. ئاڵای تورک بە دار و درەختی دووروبەری گۆرستانەکەوە هەڵواسران.[1]
رۆژهەڵاتی کوردستان
- لقی 2ی دادگای ئینقلابی شاری کرماشان، چوار چالاکی فەرهەنگیی کوردی بە ناوەکانی شەهریار تەهماسبی و ئەردەشیر
📅 25-05-2020
🏷️ پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
لە ھەڵەبجە دەست بەسەر 7 پارچه شوێنەوار و نزیكەی 5 ھەزار سكەدا گیرا
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
👫 محەمەد ساڵح ئیبراهیمی محەمەدی - شەپۆل
نوسەر، وەڕگێر، لێکۆڵەر، ڕۆژنامەوان و مامۆستای زانکۆ؛ دوکتور محەممەدساڵح ئیبراهیمی ناسراو بە شەپۆل ساڵی 1312ی هەتاوی لە بنەماڵەیەکی زانا و نیشتمانپەروەر لە شاری مەهاباد لەدایک بوو.
مامۆستا شەپۆل، کوڕی خوالێخۆشبو مەلا ئیبراهیم، کوڕی عارفی ڕەبانی حاجی خەلیفە مەلا محەممەد بوو کە بە عالم و زانایەکی پسپۆڕ لە کاتی خۆی لەنێو خەڵکدا بانگ و ئاوازەی هەبوو.
مامۆستا شەپۆل لە سەردەمی منداڵیدا بە داب و نەریتی قەدیم، کتێبە سەرەتایەکانی وەک قورئانی پیرۆز لای بابی فێر بوو و پاشان لە حوجرە، لای مەلایانی زانا علو
👫 محەمەد ساڵح ئیبراهیمی محەمەدی - شەپۆل
🏷️ پۆل: کەسایەتییەکان
محەمەد ساڵح ئیبراهیمی محەمەدی - شەپۆل
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
👫 رەئوف کامیل ئاکرەیی
دوای راپەڕین مێژووی تیرۆری سیاسیی دژ بە دەنگە تێکۆشەر و ئازادیخوازەکان دەستپێدەکات، لە ساڵی 1993دا زنجیرەیەک تیرۆری سیاسی لەناوچەی بادینانی باشوری کوردستان روویدا، کە یەکێک لەوانە، تیرۆری رەئوف ئاکرەیی بوو. رەئوف ئاکرەیی ئەگەرچی بەرپرسی یەکەمی رێکخراوی تێکۆشانی رەنجدەرانی کوردستان بوو، یەکێکیش بوو لە رۆشنبیر و سیاسەتمەدار و رۆژنامەنوسە بەتواناکانی بادینان و سەرنوسەری ڕۆژنامەی ڕێگای رەنجدەران بوو.
رەئوف تا ساڵی 1974 لە یەکێتی قوتابیانی پەدەکەدا کاری کردوە و یەکێک لە ئەندامانی دەستەی بەڕێوبەری بو
👫 رەئوف کامیل ئاکرەیی
🏷️ پۆل: کەسایەتییەکان
رەئوف کامیل ئاکرەیی
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
☂️ رێکخراوی ئازادی لاوانی کوردستان
لە 26-05-1999 لە سلێمانی دامەزراوە و سەنتەری لە زۆربەی قەزا و ناحییەکانی هەرێمی کوردستاندا هەیە.
☂️ رێکخراوی ئازادی لاوانی کوردستان
🏷️ پۆل: پارت و رێکخراوەکان
رێکخراوی ئازادی لاوانی کوردستان
کلیک بکە بۆ زانیاریی زۆرتر و وێنەی گەورەتر!
📊 بابەت 373,855 | وێنە 58,875 | پەڕتووک PDF 10,946 | فایلی پەیوەندیدار 42,082 | 📼 ڤیدیۆ 167 | 🗄 سەرچاوەکان 14,513 |
📖 پانۆرامای دیرۆکی کورد | 🏷️ پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | 👁️‍🗨️
✍️

پانۆرامای دیرۆکی کورد


نووسینی: نوری کەریم
پانۆرامای دیرۆکی دێرین و نوێی کورد: لە نوسینی مامۆستا نوری کەریم، کۆتایی پایزی ساڵی 2016 لەسێ بەرگدا، لەچاپخانەی چوارچرا لە سلێمانی چاپ و بڵاوکراتەوە و کەوتەبەر دیدی خوێنەران، بەم بۆنەیەوە، ویستمان نوسەری ئەم کتێبە، خۆی دەربارەی ناوەڕۆکی بەرهەمەکەی بۆمان بدوێ بۆیە پەیوەندیمان پێوەکرد و بەڕێزیشیان بە دڵێکی فراوانەوە تیشکێکی خێرای خستە سەر هەر سێ بەرگەکەی.
سەردار فەتاح ئەمین
بەرگی یەکەم 155،895 هەزار وشەیە لە 480 لاپەڕەی قەوارە گەورەدا، بەرگی دووەم 137،334هەزار وشەیە لە 414 لاپەڕەدا و بەرگی سێیەمیش 99،776 هەزار وشەیە لە 342 لاپەڕەدا، هەر سێ بەرگەکە بەسەریەکەوە 1236 لاپەڕەی لەخۆگرتووە، بە قەوارەی23،5×17سم. ئەم سێ بەرگە باس لە هەموو بوارەکانی مێژوو، جوگرافیا، ئاین و ئاینزاکان، زمان و زارزمانەکان، شۆڕش و راپەڕینەکانی کورد، کورد لەگێژەنگی ململانێی عوسمانی و سەفەوی(سوننه و شیعە)دا ئەکات..
وەک نوسەر خۆی ئاماژەی پێدا، یەکەمین وشەی ئەم بەرهەمە لە رۆژی 20-05-2003 و دووا وشەش لە رۆژی 20-10-2010 لەئەڵەمانیا دەسنووس کراوە، دواتر لە ساڵی 2011/2012 لە باشووری کوردستان تایپکراوە و لەکۆتایی 2013 ەوە لەنۆرەی چاپدا بووە، لەبەڕێوەبەرایەتیی رۆشنبیریی سلێمانی سەر بە وەزارەتی رۆشنبیریی حکومەتی هەرێمی کوردستان. له و کاتانەوە هەتا کۆتایی 2016 بەدەم چاوەڕوانیی چاپکردنییەوە چەندین وشە، دەستەواژە، رستە، پەرەگراف و لاپەڕەی تریشی خراوەتەسەر یان لێی لابراوە.

بەرگی یەکەم بەشی یەکەم:
پێکهاتووە لەم بەشانە: قۆناغە سەرەتاییەکان و مێژووی هەرەدێرینی مرۆڤ، مێژووی دێرین و نەژادی کورد، کۆچ و کۆچڕەوەکان بەسێ ئاڕاستەدا، ەۆز و ەۆزگەلەدێرینەکانی کورد، جوگرافیای کوردستان (نوێشکێک)، چۆم و رووبار و گۆلەکان، زنجیرەچیاکان، چیرۆکەکانی تۆفان، کەشتیی نوح، گلگامش، کورد و یەزدانپەرستیی ئاینەسنکریستەکان (ئاینەکانی کورد)، ەێڵەدرشتەکانی ئاینی ئیزدی یێزدیی، زەردەشت و ئاینی زەردەشتیی، حەوت شوێنەوارەسەرسوڕەێنەرەکە، دەوڵەتی ماد و تەمەنێکی کورت، کورد دوای هەرەسی دەوڵەتەتاقانەکەی لەمێژوودا، کورد و ئاینی ئیسلام، ماوەی فەرمانڕەوایی خەلیفەکانی دەوڵەتی ئیسلام، دەوڵەتی ئومەوی، گەلانی موسوڵمان لەسەردەمی عەباسییەکاندا، خەلیفەمەئموون و گروپی موعتەزیلەبانگەشەئەکەن گوایەقورئان هەڵبەستراوە! ڕۆڵی کورد لەدامەزراندنی دەوڵەتی عەبباسیدا، خەلیفەکانی دەوڵەتی عەبباسی.
بەشی دووەم:
ەێرشی تورکەسەلجووقەکان و جێگیربوونیان لە ساڵی 1019 1196 دا، کورد لەسایەی دەوڵەتی عوسمانیدا، دەوڵەتەکانی باڵکان لەسەردەمی عوسمانییەکاندا، داگیرکردنی کوستانتین، سوڵتان لە نێوان کەمالییەکان و هاوپەیماناندا، تورکیا لە نێوان رابوردوو و ئێستادا.
بەشی سێیەم:
ئێران لەکۆن و نوێدا، سەردەمی دەوڵەتی ماد هەتا کۆماری ئیسلامی ئێران، پێشەواکانی چوار رێبازەکەی موسوڵمانان، ویلایەتی فەقیە، ونبوون و دەرکەوتنەوەی ئیمام مهەدی، دەوڵەتەکانی ئێران 670– 1979، جەنگەکانی خاچپەرستان و صەڵاحەدینی ئەیوبی، دەوڵەتی صەفەوی، میرنشینی ئەفغانەکان، کورد راستەوخۆ لەنێوان ئێران و ئەڤغاندا، دەوڵەتەکانی زەند، قاجار، پهەلەوی، سەرهەڵدانی شۆڕش لە روسیا- مەنشفیک 1905، بەلشفیک 1917 بەسەرکردایەتی لینین، زەنگی مەترسی و ەۆشیاربوونەوەی کوردی، خۆرهەڵات – شۆڕشەکەی سمکۆ، کەوتن و ریسوابوونی رەزا شا ی ئێران، خزمایەتی کورد و گەلی میصر، کۆماری کوردستان مههاباد، یەکەمین کابینەی وەزیرانی، دووا رۆژەکانی شای ئێران، تیرۆرکردنی مستەفا مووسا – باوکی خومەینی و موستەفا کوڕی خومەینی، ئێران رۆژێک بەر لەگەڕانەوەی خومەینی لەپاریسەوەبۆ ئێران.
بەشی چوارەم :
دەوڵەتەکان و میرنشینەکانی کورد، رێکخستنەوەی ماوەی فەرمانڕەوایی میرەکانی ئەردەڵان، مێژووی میرایەتیی بابان بنەچه و رەچەڵەک، میرو پاشاکانی بابان و ماوەی فەرمانڕەواییان، مەستورەی کوردستانی، زنجیرەی شۆڕشەکانی کورد، کۆمەڵەکوردستانی، کورد لەبازنەی ململانێی نێوان ئێران، عوسمانی، ئەفغان و روسیای قەیسەریدا، کورد لەشکری عوسمانییەکان بەگورگانخواردوو دەدا! میرێکی کورد ساڵێک فەرمانڕەوایی بەغدا ئەکات!
بەرگی دووەم بەشی پێنجەم:
رێکخراوەنیشتمانییەکانی کورد نێوان ساڵانی 19081947، شۆڕشی یەزدان شێر 1853– 1856، یەکەمین شۆڕشی دەرسیم 1877 – 1878، نیشانهەەرەدیارەکانی شۆڕشەکەی نهەریی 1880، شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران، شۆڕشی ئاگری ئارارات، دوەمین شۆڕشی دەرسیم 1937،راپەڕینی بەدرخانەکان 1843 1847، میری شکۆداری کورد عەبداڵخان.
بەشی شەشەم:
چەندین قەڵەمی نەناسراوی کورد: شارەزووریی ئامێدیی دەینووریی، ئامەدیی، مەلا مەحموودی بایەزیدیی، ئیبنولئەسیر، ئیبن خەلەکان. عێل بەگی شارەزووریی، عەلی تەرماخیی...
رستێک ئەستێرەی پرشنگداری کورد: شەرەفخانی بتلیسیی، شێخ مارفی نودێ، مەولانا خالیدی نەقشبەندی، مامەیارە، ئیسماعیل شاوەیس، نوسینەوەیەکی دیکەی داستانی قەڵای دمدم، گەلی باشکورد و کۆماری باشکورد بەرچاوترین نموونەی راگوێزان، ئاڵۆزکردنی پەیوەندییەکانی نێوان کورد و ئەرمەن.
بەشی حەوتەم:
شۆڕشەکانی شێخ مەحموودی مەلیکی کوردستان 1914 1931، بنەماڵەی شێخانی سلێمانی، شڵەقانی بار و دۆخی رامیاریی و ئابوری کوردستان،داگیرکردنی ئێران، کوردو شەڕەکەی شوعەیبە، پەیمانی سایکس بیکۆ و ویلایەتی موصڵ)باشووری کوردستان)، شێخ مەحموود لەنێوان هەڕەشه و دڵنەواییکردنی تورکدا، رێککەوتنەکەی بەغدا لەنێوان بەریتانیا شای عێراق شێخ مەحمووددا، یەکەمین کابینەی وەزیرانی حکومەتی مەلیک مەحموود، پەیوەندییەکانی نێوان شێخ و روسیا و نامە و نامەکاریی، تەرازووی ەێزەسەربازییەکانی بەریتانیا و عوسمانی نێوان ساڵانی 1915 1917، داگیرکردنی ئەستەمبوول، روبەڕووبونەوەکەی دەربەندی بازیان، ئازادکردنی شێخ لەزیندان و گەڕانەوەی بۆ کوردستان، دووەمین کابینەی حکومەتەکەی مەلیکی کوردستان، کۆتایی شۆڕشەکانی شێخ، کێشەی مووصڵ و چارەنووسی باشوور، ئەفسەرانی بەریتانیا بەئاشکرا و بەنەێنی لەکوردستان، بارودۆخی ئابووری و کۆمەڵایەتی کوردستان، داوەقرچۆکەکەی نێوان شێخ و بەرپرسانی بەریتانیا، کۆتایی شۆڕشەکانی شێخ و داخستنی فایلی کوردستانی باشوور، پڕوپاگەنده و بالۆرەی دامەزراندنی حکومەتی کورد، پەیماننامەکانی سیڤەر، لۆزان، سایکس بیکۆ، شێخ مەحموود، سمکۆی شوکاک، حەمدی بابان، ڕاپەڕینەجەماوەرییەکەی 6 ئەیلوول 1930(شەڕی بەردەرکی سەرا)، بنەماڵەی دەسەڵاتدارانی دەشتەکانی حیجاز، وەهابییەکان، کێشەکانی نێوان حسێن کوڕی عەلی و عەبدولعەزیز کوڕی سعوود، رۆڵی ئەفسەری دەسگای هەواڵگری بەریتانیا، ئێدوارد لۆرانس، کۆنگرەنێودەوڵەتییەکان و پەیمانەنێوخۆییەکان: پەیمانی ئاماسییە 1512 1523، پەیماننامەی زههاو 1048/1638/1639ز.، پەیماننامەی گوڵستان، پەیمانی نێوان عوسمانی و کورد، پەیمانی ئەرزرۆمی یەکەم و دووەم، دامەزراندنی شانشینی عێراق، پەیماننامەی مودروس.
بەرگی سێیەم بەشی هەشتەم/ فایلی 13:
بارزان و بارزانیان، ەێڵکاریی رەچەڵەکی بارزانیان، شۆڕشەکانی بارزان، کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد. ژ.ک.، پێشەوا قازی موحەممەد، یەکەمین سەر کۆماری کورد، باروودۆخی رامیاری ئێران، ئاهەنگی بەرزکردنەوەی ئاڵای کوردستان، دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کورد، شەڕو پێکدادانەکانی نێوان کۆمارو لەشکری ئێران، سەرەتای هەرەسی کۆماری کوردستان، هەرەسی کۆماری ئازەر– تەورێز، چوونی بارزانی بۆ تاران، ئەفسەرانی لیژنەی ئازادی، پێشەوا لەبەردەم داددگادا، ەێزی بارزانیان دوای هەرەسی کۆمار، تراژیدیای چوار ئەفسەرەشهەیدەکان، وەسیەتنامەی چوار ئەفسەرەشهەیدەکان.
بەشی هەشتەم، فایلی 2:
بزاڤی کوردایەتی و شۆڕشی 14-07-1958، بارزانی شایەک بێ تاج، وڵاتێک بێ سنور، دەوڵەتێک بێ ئاڵا، لەنێوان ئیسرائیل و عارەبدا، لەنێوان مەسعود بارزانی و یاسر عەرەفاتدا، شەڕەبەنێوبانگەکانی شۆرشی ئەیلولی 1961، با لەنێزیکترەوەبارزانی بناسین، ئایا بارزانی سەرکردەیەکی خێڵەکیی بوو؟، ئایا سەرکردایەتیی شۆڕشی کورد بەکرێگیراو بوون؟، یەکەمین کۆسپ لەبەردەم سەرکەوتندا، ئەنجامەکانی دووبەرەکی، ڕێککەوتنی 11مارت 1970 بۆ ؟ دەستپێکردنەوەی شەڕیش بۆ ؟، نامەیەکی صەدام حسەین بۆ مستەفا بارزانی.
بەشی هەشتەم: فایلی 3
دووا قۆناغی شۆڕشی ئەیلوول و هەرەسی بەهاری 1975، پێداچونەوەیەکی هەڵوێستەکانی بارزانی و سەرکردایەتیی شۆڕش، ەێڵەسوورەکان، نەێنییەکانی سەرکەوتن و رۆڵی مستەفا بارزانی.
بەشی نۆیەم:
هەندێک وشه و دەستەواژەجێگەی سەرنج و تێڕامانن، زمانی کوردی و زمانهەندۆ ئەوروپاییەکان و زارزمانەکانی کورد، بەراوردکردنی کولتوری کورد و فارس و تورکدا...، کۆمەڵێک لەوانەی لەسەر کورد نووسیویانە، هەندێک نیشانه و هەڵوێستی سادەپێوەری ەۆشیاریی نەتەوەیین، بەختی رامیاریی.
ئەمانەوەک بابەتی سەرەکیی بوارەکانی مێژوو، جوگرافیا، نەژاد و رەچەڵەکی کورد، کورد لەسەدەکانی پێش عیسادا، لەسەردەمی ماد میدیا، ئاشوور، کلدان، سومەر، سەرهەڵدانی شیعەگەرێتی و ململانێکانی لەگەڵ رێبازی سوننەگەرێتیدا، جەنگەکانی عوسمانیی صەفەوی، عوسمانیی روسیا، کێشەی خەلافەت، تیرۆرکردنی خەلیفەکانی پەیامبەر، دامەزراندنی ئێرانی نوێ، دواڕۆژەکانی سوڵتان، بزوتنەوەی یاساخوازان لەتورکیا و ئێران (مەشروتە)، بزوتنەوەی ئەفسەرەکانی کۆمەڵەی یەکێتی و پێشکەوتن لەتورکیا، بزوتنەوەی کەمالیزم، دامەزراندنی کۆماری تورکیا، ئێرانی حەمەرەزاشا دوای رەزاشای باوکی.
هەر بۆ خوێندنەوە دەشێت نەک تێگەیشتن
نووسەری کتێبەکەدەڵێت : نووسینەوەی مێژوو ئەگەر تەنها گێڕانەوەی رووداوەکان بێت، بێ تاوتوێکردن و تەتەڵه و سەربێژنگ و بنبێژنگ، ئەوەئەبێتەچیرۆک و هەر بۆ خوێندنەوە دەشێت نەک تێگەیشتن و بەستنەوەی هەموو لایەنەکان پێکەوە و شارازەبوونی خۆمان و دەوروبەر و دۆست و دوژمن و پەند و ئامۆژگاری وەرگرتن و گەلێڵەکردنی بیرۆکەی درووست.
مێژوونوسانی وڵاتانی داگیرکاری کوردستان بەجۆرێک مێشکی نەوەکانیان بەبیروباوەڕی شۆڤێنییانەئاوداوە، کورد وەک نەتەوەیەکی خاوەن زمان، مێژوو، کولتوور و خاک ناخوێننەوە و هەریەکەشیان بەشێکی کوردستان بەحەڵاڵی خۆی دەزانێت و پێشەکیش بڕیاریانداوەتۆمارکردنی رووداو و ئەنجامەکان بەچ ئاڕاستەیەکدا بڕوات، کەتەنها بەرژەوەندی خۆیانی تێدا بێت. نووسەر و مێژوونووسی بێلایەن و بەویژدانیشیان تێدا هەڵکەوتووە، لایەنی راستیی بەرنەداوە، لەنێو تورکدا وەک: ئیسماعیل بیشکچی، ئەولیاچەلەبی، شەمسەدین سامی، مەحموود کەشغری نووسەری (دیوان لغات ترک). حەیدەر چەلەبی 1514 1518ز. بەکوردستاندا گەراوە، ناصیح مەترەقچی 1534 1536 ز. هاتۆتەکوردستان. یاڵچین، بهەیجەبۆران، کەمال پیر، هاڵۆک گرگر. لەفارسەکانیش وەک: ئەسکەندەر مونشی، تەفرشیان، زربەخت. لەنێو عارەبدا نموونەی وەک ئیبن بەتتوتەی مەغریبی 1304 1369 لەگەشتەکەیدا لەبەغداوههاتۆتەکوردستان، نووسیویەتی دانیشتووانی شارەکانی مووصل، ماردین، سنجار کوردن. ئیمامی غەزالی 1058 1111 ز. فەرموویەتی: رووناکبیری ئیسلام لەسەر شانی چوار زانایە، سیانییان کوردن. مەسعوودی خاوەنی کتێبی(مروج الدەب) بنەچەی ەۆزەکانی کوردی بەسەرکردۆتەوە.
‌جگه ‌لەنووسەرانی روسیا
تەبەری(الطبری) خاوەنی کتیبی (اخبار الملوک) گوتوویەتی خەلیفەمەروان کوردە. ئەوه ‌جگه ‌لەنووسەرانی روسیا وەک: باسیل نیکیتین، مینورسکی، خالفین، لازاریف، فیلچفسکی، ئەڤیر بانۆڤ. کریس کۆچرا فەرەنسا، مارتین ڤان برۆنسەن ەۆڵەندا، گوینتەر دیشنەر ئەڵەمانیا، میجەر نۆئیل، جەیمس ریچ، ریتشارد بیستن بەریتانیا، ئەمەی دوواییان جینۆسایدی هەڵەبجەی رووماڵکردو بەجیهانی ناساند.
گەلانی پێشکەوتوو لەپاڵ زمان و مێژووی خۆیاندا مێژووی گەلانیش دەخوێندنەوە و کەموزۆر زمانەکانیشیان فێرئەبن بۆ تێگەیشتنی رابوردوویان و پەیوەندی و لەیەکتر تێگەیشتنی ئێستا و داهاتوو. کورد بەگشتیی زمانی دراوسێ داگیرکارەکانی ئەزانێت، بەڵام شارەزای مێژوویان نییە، سەرباری شارەزانەبوونی لەمێژووەکەی خۆی. ئەی کورد بۆچی زمان، وێژە، مێژوو و جوگرافیای بێگانەکان ئەخوێنێت و شارەزاییشی لێ هەیە، کەچی لەکوردستان کوێرو نەشارەزا و نامۆیە..؟ دراوسێکانی کورد زمانی کوردی نازانن، بەڵام مێژووەکەی شارەزان، چونکەزۆربەی هەرەزۆری هەرخۆیان نووسیویانە. ئەمەخاڵێکی سەرنج راکێشە: کورد بەگشتی زمانەکانی دراوسێ داگیرکارەکانی دەزانێت بەڵام شتێکی ئەوتۆ لەمێژوویان نازانێت، دراوسێ داگیرکارەکانیش مێژووی کورد شارەزان بەڵام زمانەکەی نازانن و نایانەوێت بییشزانن!
کراس سوری بەر لەشکر و سوتەمەنیی جەنگ
لەدوای دەوڵەتی میدیاوەستراتیژی زلەێزەکانی ناوچەکەئەوەبوو، کورد وەکو مقاش، داشی دامە، کراس سوری بەر لەشکر و سوتەمەنیی جەنگ بەکاربەێنن و ئەقڵی رامیاریی و دیپلۆماتکاریی کوردیش لە ساڵی 1991 بەدواوەپێئەنێتەیەکەم قۆناغی خەمڵاندن و هەنگاونانی سەرکەتوو، ستراتیژیەکەشی (ئەگەر بگونجێت بەستراتیژی بژمێرین) لەسەر بنەمای کەڵک لەناکۆکی و بەیەکدادانی دوژمنەکانی وەربگرێت لەپێناو مانەوەدا. لەوەدا چاکیشی ەێناوەبە بەراورد لەگەڵ شۆڕش و راپەڕین و میرنشینەکاندا، کهەەر هەموویان لەسفرەوەدەستیان پێکرد و گەیشتنەوەسفریش.
تۆ لەوەگەڕێ، بیری کوردایەتی لەقۆناغی سەرەتاییشدا وەک شانازیکردن بەخۆو باپیران و پاراستنی کولتوورەوەبەردەوام لەگەشە و پەرەسەندندا بووە، هەمیشەش ئه و هەستەسروشتییە، کەدواتر چۆتەقاڵبی بیرێکی دیارو رێکخستنی رامیارییەوە، شۆڕشەکانیان هەڵگیرساندووەنەک بەپێچەوانەوە.
سەرکردە و رابەرەکانی کورد زۆربەیان لەبنەماڵەئاینییەکان و خوێندەوار و شارەزابوون، لەمێژووی گەلانی دراوسێش زۆر بێئاگا نەبوون، زۆریشی لێوەفێربوون، بەڵام هەرگیز نەیانتوانی بیخەنەقاڵبی پراکتێکەوە، بەڵکو ئەزموونەتاڵەکانی دووبەرەکی و خۆخۆری و خۆپەرستی و چاولەبەرژەوەندیی تایبەت و کەوتن و هەرەسەکانیان دووبارە و سەدبارەدەکردەوە.
بەهەرەس کۆتاییان هاتووە
زۆربەمان هەرهەرەسی شۆڕشی ئەیلوولمان لەبەرچاوە، بەڵام لەراستیدا هەر هەموو شۆڕش و راپەڕین و حکوومەت و کۆمار و قەوارەسەربەخۆ و نیمچە سەربەخۆکانیش بەهەرەس کۆتاییان هاتووە.
نوسەر بڕوای وایە کە تەنها و تەنها راپەڕینە مێژووییەکەی بههاری ساڵی 1991ی باشووری کوردستان، لە بارودۆخێکی نێودەوڵەتی گونجاودا سەرکەوت و تا ئێستا خۆی لە بەرامبەر گشت هەڕەشە ناوخۆیی و دەرەکیەکاندا گرتووە و دەستکەوتیشی فرەیە.
زۆربەی هەرەزۆری رووناکبیرانی کورد و سەرکردەکانیش پاساو بۆ سەرنەکەوتنی شۆڕشەکانی کورد ئەدەنەپاڵ فاکتەرەجوگرافییەکە، گوایەبستێک خاکی کوردستان نەکەوتۆتەسەردەریا...!! ئەی شۆڕش لە خۆرهەڵات، باکوور بۆ سەرنەکەوت یا لەبەشەگچکەکەی ناوەند شۆڕش بۆهەڵنەگیرسا، خۆ گەرووی ‌هورمز و بەندەری ئەسکەندەروونه ‌کوردستانن؟!
ناکۆک و دژو خۆخۆر بووە
کورد بەدرێژایی مێژووەدێرینەکەی ناکۆک و دژو خۆخۆر بووە، ەێزو تواناکانی بەسەر دووژمنەکانیدا دابەش بووە، هەرگیز دوو سەرکردەپێکەوەدانوویان پێکەوەناکوڵێت، هەر بۆ نموونهەێزەکانی گۆڕەپانەکە1958 1975 بریتیبوون لە: پارتی دیموکراتی کوردستان، کاژیک و پارتی کۆمۆنیستی عێراق. 1976/ 1977 1994 پارتی دیموکراتی کوردستان عێراق، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، حیزبی سۆسیالیستی کوردستان عێراق، پارتی کۆمۆنیستی عێراق، پارتی سۆسیالیستی کورد (پاسۆک)، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان ئێران، حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان عێراق، پارتی گەل، پارتی دیموکراتی کوردستان ئێران، کۆمەڵەی مارکسیی لینینی کوردستانی خۆرهەڵات و پارتی کرێکارانی کوردستان (پێکەکە) لەباکوور، ئەمسەر و ئەوسەریشی تفەنگ و پیشمەرگه و شاخ وخەباتی نەێنیی ناوشار و شارۆچکەکان بوو.
نوسەر لە کتێبەکەیدا وەک نوسەرێکی نەتەوەیی بەلای پارتەکەی خۆیدا دای ئەشکێنێ و ئەڵێت: کاژیک و پاسۆک لەکانیاوی بیری کوردایەتی و پێکەکەلەسەر بنەماکانی مارکسیزم درووشمی رزگارکردنی کوردستانی گەورەیان بڵند کردبوو. پارتی و یەکێتی و سۆسیالست و دیموکراتی ئێران جگەلەکۆمەڵەلەبەرنامە و پەیڕە و و پرۆگرامدا یەک ئامانج بوون، کەبریتیبوو لە (دیمۆکراتی بۆ عێراق / ئێران و ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان و مەگەر لەپێکهاتەی سەرکردایەتییەکانیاندا جیاواز بووبن...
نوسەر لە سەرئەنجامدا ئاماژە بەوە ئەدا، کە دوواتریش له و ەێزەسیاسییانەی هاتنەگۆڕەپانەکە، بەرچاوترینیان بزوتنەوەی چاکسازی و گۆڕانە، کەوەک سەرەتا بەگوڕوتینێکەوە خۆی ناساند و له هە‌ڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستاندا، بەهاری ساڵی 2009 توانی 25 کورسی پەرلەمانی کوردستان بەدەست بەنێنێت وەک رەنگدانەوەی ناڕەزایی جەماوەر و گەڕان بەدوای ئەلتەرناتیڤدا. بەبۆچوونی نوسەر ئه و سەرکەوتنە کاتیه و پێوانەی راستەقینەی سەرکەوتنی بزوتنەوەی گۆڕان له هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا ئەبێتەنیشانەی سەرکەوتن و جێگیر بوون لەنێو جەماوەردا.

نووسەری کتێبەکە باوەڕی وایە، بۆیە لەکۆتاییدا ئەڵێت:
هیچ کارێک بێ کەموکووڕیی نابێت، لەگەڵ ئەوەشدا باوەڕناکەم ئەم بەرهەمەکەموکوڕیی و هەڵەی واگەورەی تێدابێت، له و جۆرەهەڵانە بێت بە(کێرد)ەکەی مەلای مەشهور بیکڕێنین. وەک خۆی ئەڵێ بەندە بەکۆڵێکی گرانەوە خۆم لەگێژەنگی دەریایەکی قووڵ هاویشت و کۆڵەپشتەکەم گەیاندە ئەوبەر و ئه و پەیامەی ئەمویست گەیاندم، جا خوێنەری هێژاش سەرپشکه و خۆیی و شیری پاکی و ویژدانی زیندووی.
ئێمەش ماندونەبوونی و دەستخۆشی لە مامۆستا نوری کەریم ئەکەین، بۆ ئەو ئەرکە قورس و گرانەی لە بەرهەمهێنانی ئەم کتێبەدا کێشاوێتی، کە توانیوێتی بەشێکی گرنگی (پانۆرامای دیرۆکی دێرین و نوێی کورد) بخاتە پێشچاوی خوێنەرانی کورد بەگوێرەی بیروبۆچوون و ئایدۆلۆژیای خۆی تیشک بخاتە سەر رووداوەکان و ئێمەش ئەم خوێندنەوە ڕاگوزەرمان بۆ هەر سێ بەرگەکە کرد، بێگومان ئەم ئەرکە گرانە پێویستی بە ڕامان و بەدواداچوونی دیکەی شارەزایان و ڕەخنەگرانی دیکەش هەیە.

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 رانانی پەڕتووک
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ⚔ مێژوو
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ سلێمانی
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 82% ✔️
82%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
82%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Mar 3 2017 9:50PM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Oct 10 2017 10:40PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 14,804 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.159 KB Mar 3 2017 9:50PMمانو بەرزنجی
✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ

پانۆرامای دیرۆکی کورد

📚 فایلی پەیوەندیدار: 0
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 8
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️پانۆڕامای دیرۆکی دێرین و نوێی کورد 4000 پ.ز - 1975 ز - بەرگی 1
2.👁️پانۆڕامای دیرۆکی دێرین و نوێی کورد 4000 پ.ز - 1975 ز - بەرگی 2
3.👁️پانۆڕامای دیرۆکی دێرین و نوێی کورد 4000 پ.ز - 1975 ز - بەرگی 3
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️14-07-1958
2.👁️20-05-2003
3.👁️20-10-2010
4.👁️30-06-1925
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️نوری کەریم
📂[ زۆرتر...]

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,592 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574