Library Library
Search

Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!


Search Options





Advanced Search      Keyboard


Search
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
Tools
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
Languages
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
My account
Sign In
Membership!
Forgot your password!
Search Send Tools Languages My account
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Sign In
Membership!
Forgot your password!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 About
 Random item!
 Terms of Use
 Kurdipedia Archivists
 Your feedback
 User Favorites
 Chronology of events
 Activities - Kurdipedia
 Help
New Item
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
A Cynical Enterprise: US-Iraq Relations, Oil, and the Struggle for the Persian Gulf
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Baghdad Pact Anglo-American defence policies in the Middle East, 1950–1959
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s Search for Control in Iraq in the Early Cold War, 1953-1961
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
U.S. Relations with Iraq From the Mandate to Operation Iraqi Freedom
17-04-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles 516,796
Images 105,276
Books 19,090
Related files 95,775
Video 1,283
Library
Resolution of Turkey’s Kurd...
Library
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATION...
Library
RETHINKING STATE AND BORDER...
Library
The Grand Strategy of Gertr...
Library
America’s role in nation-bu...
ڕیفراندۆم و پرسی هاوبەشبوون و بەشداربوون
Kurdipedia has made information so easy! More than half a million records in your pocket due to your cell phones!
Group: Articles | Articles language: کوردیی ناوەڕاست
Share
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Ranking item
Excellent
Very good
Average
Poor
Bad
Add to my favorites
Write your comment about this item!
Items history
Metadata
RSS
Search in Google for images related to the selected item!
Search in Google for selected item!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

ڕیفراندۆم و پرسی هاوبەشبوون و بەشداربوون

ڕیفراندۆم و پرسی هاوبەشبوون و بەشداربوون
پرسی گەلی کوردستان لە سەد ساڵی ڕابردوودا لە چوارچێوەی دەوڵەتی بەزۆر دروستکراوی عێراقی پرسی خاک و مافی نەتەوەیی و نیشتیمانی بووە لە سەر خاکی کوردستان، نەک هەبوونی کورد لە بەغدا و بەشداریپێکردنیان لە پێکهاتەی حکومەت و هەبوونی ئەندام لە ئەنجوومەنی نوێنەران. هەبوونی عێراق بەگوێرەی ئەو بڕیارانەی کە بەهۆیانەوە وەک دەوڵەت چوارچێوەی بۆ کێشراوە، هەروەها لە یەکەمین دەستووری کاتیدا لە دوای ڕوخانی ڕژێمی پاشایەتی تا بە دەستووری هەمیشەیی عێڕاق دەگات کە لە دوای ڕوخانی ڕژێمی بەعس لەلایەن هێزە عێراقیەکان بە هەموو پێکهاتەکانیەوە و بە هاوکاری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نووسرایەوە بە ڕوونی ئەوەیان تێدا دیاریکراوە کە کورد و عەرەب لەو وڵاتە هاوبەشن و گرێنتی مانەوەی عێراق بە یەکگرتوویی بەندە بە ڕێزگرتن لەو مادە دەستووریە.
دەسەڵاتدارانی عێراق لە دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقەوە بە بڕیار و ڕێککەوتنی ئیستعماری ئینگلیزی، هەوڵی پەراوێزخستنی گەلی کوردستانیان داوە و هەمیشە کاریان بۆ ئەوە کردووە کورد بەشدار بێت لەو دەوڵەتە نەک هاوبەش کە ئەوە تەواو پێچەوانەی خواستی گەلی کوردستانە، کە هەوڵ و خەباتیان لە پێناو هاوبەش بوون بووە نەک بەشدار بوون، ئەو پرسە و مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو دوو دەستەواژەیە لەلایەن دەسەڵاتدارانی بەغدا کە لە دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقیەوە لە دەست عەرەبی سوننە بووە و دوای ڕوخانی ڕژێمی سەدامیش کەوتۆتە دەست عەرەبی شیعە هەر کاتێک لاواز و بێهێز بووینە مامەڵەی هاوبەشیان لەگەڵ کورد کردووە، هەر کاتێکیش هێزیان پەیداکردۆتەوە کوردیان تەنها وەک بەشداربووێک قبوڵ بووە.
پاشگەزبوونەوەی دەسەڵاتدارانی بەغدا لە جێبەجێکردنی مادەکانی دەستووری هەمیشەیی عێراق و پەنابردن بۆ یەکلاییکردنەوەی کێشەی سیاسی بە بەکارهێنانی هێز و سزادانی تێکڕایی خەڵکی کوردستان بە بڕینی مووچە و بوودجە، بژاردەیەکی دیکەیان لە بەردەم گەلی کوردستان نەهێشتەوە جگە لە گرتنەبەری ڕێگایەکی مەدەنی و دەستووری کە دەستووری هەمیشەیی عێراق ئەو مافەی پێداوە هەروەها یاساکانی نێودەوڵەتیش پاڵپشتی لەو مافەی دەکات بە ئەنجامدانی گشتپرسی بۆ یەکلاییکردنەوەی کێشەیەکی سەد ساڵی لە نێوان گەلی کوردستان و دەوڵەتی عیراقی.
مافی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم بڕیارێکە و لە ساڵی 1950 لەلایەن کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەرکراوە، هەروەها ڕیفراندۆم بابەتێکی یاساییە کە لە یاسایی دەستووری بڕیاری لێدراوە بەر لەوەی بابەتێکی سیاسی یان تێڕوانین و لێکدانەوەی پێکهاتەیەک یان لایەنێک یان کەسێک بێت، بەڵکو مافێکە و بە هەموو گەلێک دراوە کە بڕیار لە چارەنووسی خۆیان بدەن، ئەو مافەش لە هەموو ڕێکەوتن و جاڕنامە نێودەوڵەتیەکان و بڕیارەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان جەختیان لێکراوەتەوە بە درێژایی مێژووی ئەو ڕێکخراوە نێودەوڵەتییە کە بە درێژایی کاروانی کار و خەباتی دانی بە مافی مرۆڤ دانناوە لەوەی مافی هەموو گەلێکە بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدا.
دەستووری هەمیشەیی عێراق کە لە ساڵی 2005 نووسرایەوە نە شەرعیەتی وەرگرت و نە وجود تەنها لە ڕێگەی ئەنجامدانی ڕاپرسیەوە نەبێت کە زۆرینەی خەڵکی عێراق دەنگی پێدا، هەموو ئەزموون و نموونەی ئەنجامدانی ڕاپرسی لە جیهاندا لە ساڵانی دوایدا چ ڕاپرسییەکان بۆ جیابوونەوە بووبن یان پێکەوە مانەوە لە ڕێگای گفتوگۆ و بە شێوازێکی ئاشتیانە ئەنجامدراوون، کە نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکان ڕۆڵیان لە ڕێکخستن و چاودێریکردن و ڕاگەیاندنی ئەنجامەکەی هەبووە، ئەو ڕاپرسیەی لە تەیموری ڕۆژهەڵاتی لە ئیندۆنسیا جیاکردەوە هەروەها دەوڵەتی باشووری سودان و هەرێمی کرایم لە ئۆکراینا نموونەی هەرە زیندوون، کە ئەزموونی تەیموری ڕۆژهەڵات و باشووری سودان سەرکەوتووبوون وەک ئەزموونی جیابوونەوە و سەربەخۆ بوون، ئەزموونی هەرێمی کرایم (قڕم) ئەزموونی جیابوونەوە بوو لەگەڵ دەوڵەتێک(ئۆکراینا) و یەکگرتن بوو لەگەڵ دەوڵەتێکی دیکە (روسیا).
مافی بڕیاردان لە چارەنووس (Self-Determination) دەستەواژەیەکی یاساییە لە نێو یاسای نێودەوڵەتی جێی گرتووە و بەو مانایە دێ کە هەموو پێکهاتە و دانیشتووانی خۆجێیی ئەو مافەیان هەیە کە شێوەی دەسەڵات و خۆ بەڕێوەبردنی خۆیان دیاری بکەن بەبێ هیچ دەستتێوەردانێکی دەرەکی، بەکارهێنانی ئەو دەستەواژەیە بۆ یەکەمجار بۆ سەرۆک ویلسون سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (1924_1865)بەکاریهێناوە، مافی بڕیاردان لە چارەنووس بە گوێرەی هەموو یاسا و جاڕنامەکان مافێکی تاکە کەسی نییە بەڵکو بە کۆمەڵە و تاکە کەسێک یان چەند کەسێک ناتوانن ئەو مافە پەیڕەو بکەن. بەڵکو دەبێ بۆ کەسانێک بێت کە مێژوو و زمان و کلتوری هاوبەشیان هەبێت و یاسا ئەو مافەی بەو شێوەیە لە چوارچێوەداوە، ئەو مافەش لە دوو دۆخدا دەتونێ داوا بکرێ و دەستەبەر بکرێ:
- ئەو گەلانەی داگیرکراون، تەیموری ڕۆژهەڵات وەک نموونە.
- ئەو گەڵانەی لەلایەن دەوڵەتەکانەوە دەچەسێندرێنەوە وەک کەتەلۆنی و ئیرلەندی.
گەلی کوردستان کە هەردوو دۆخەکە دەیگرێتەوە چونکە خاک و ئیرادەی داگیرکراوە هەروەها لەلایەن دەوڵەتی عێڕاقیشەوە نزیکەی سەد ساڵە دەچەوسێندرێتەوە، بۆیە پەنابردن بۆ ڕێگایەکی یاسایی و دەستووری و گەڕانەوە بۆ ئیرادە و بڕیار گەلی کوردستان گەنجاوترین و ئاساییترین و یاساییترین ڕێگە بوو بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی سەد ساڵەی نێوان گەلی کوردستان و دەوڵەتی عێراق، بەڵام بەداخەوە کۆمەڵگەی نێودەوڵەوتی کە هێشتا ئیرادەی داگیرکاری و ڕێزنەگرتن لە مافە یاساییەکانی گەلان بەسەریدا زاڵە و لە چەند وڵاتێک بچووککراوەتەوە کە ڕۆڵیان هەبووە لە دروستکردنی دەیان وڵاتی بەزۆر پێکەوە لێکندراوی وەک عیراق و زۆرینەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە جارێکی دیکە خیانەتەیان لە ئیرادەی سەربەخۆخوازانەی گەلی کوردستان کرد و یان بێدەنگیان هەڵبژارد و یان بوونە بەشێک لەو فشارانەی حکومەتی عێراقی بۆ ڕێگەگرتن لە ئەنجامدانی ڕاپرسی بۆ سەربەخۆیی باشووری کوردستان گرتبوویانە بەر.
سووربوونی خەڵکی کوردستان لە دەستگرتن بە مافێکی یاسایی و ئاسایی خۆیان و ڕشتی سەرکردایەتی سیاسی کوردستان لە ئەنجامدانی ڕاپرسی و پاشگەزنەبوونەوە لێی لە ماوەی سەد ساڵی ڕابردوو بۆ یەکەمین جار ئیرادەی خەڵکی کوردستانیان بەسەر ئیرادە و خواستی داگیرکەران سەرخست و ئەوەی شکستیهێنا و دۆڕا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بوو کە دەستبەرداری ئەخڵاق و بنەماکانی مافی مرۆڤ بوون و گەلی کوردستانیان بە تەنیا جێهێشت بۆ ئەوەی ڕوبەڕوی گەلەکۆمەی وڵاتانی داگیرکەری کوردستان ببێتەوە، ئەگەر خیانەتی ناوخۆیی و ڕادەستکردنەوەی کەرکووک و ناوچەکانی دیکەی کێشە لەسەر نەبووان بە هێزەکانی حەشدی شەعبی بە پاڵپشتی ووڵاتانی هه ڕێمی، ئێستا دۆخی باشووری کوردستان جۆرێکی دیکە دەبوو، وەک ڕێبەری گه لی کورد سەرۆک بارزانی کە سەرکێشی ئەنجامدانی ڕاپرسی سەربەخۆیی کوردستانی کرد لەو بارەیەوە گووتی: ڕاپرسی دەنگی شەرعی و ڕاستەقینەی گەلێک بوو و هیچ یاسایەک و حکومەتێک ناتوانێ هەڵیوەشێنێتەوە[1].
This item has been written in (کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
This item has been viewed 2,282 times
HashTag
Sources
[1] Website | کوردیی ناوەڕاست | كوردستان 24
Linked items: 5
Group: Articles
Publication date: 25-09-2019 (5 Year)
Content category: Articles & Interviews
Country - Province: Iraq
Country - Province: South Kurdistan
Document Type: Original language
Language - Dialect: Kurdish - Sorani
Technical Metadata
Item Quality: 99%
99%
Added by ( نالیا ئیبراهیم ) on 25-09-2019
This article has been reviewed and released by ( Ziryan Serchinari ) on 25-09-2019
This item recently updated by ( Hawreh Bakhawan ) on: 24-10-2023
URL
This item has been viewed 2,282 times
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Biography
KHAIRY ADAM
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
Biography
Ayub Nuri
Biography
Jasmin Moghbeli
Biography
Antonio Negri
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
Archaeological places
Cendera Bridge
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
Articles
Mardukhi Calendar
Biography
Shilan Fuad Hussain
Articles
ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR
Articles
Western Wall
Biography
Abdullah Zeydan
Articles
The Kurds and World War II: Some Considerations for a Social History Perspective
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Biography
Havin Al-Sindy
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Biography
Nurcan Baysal
Image and Description
Yezidi boys 1912
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
Bibi Maryam Bakhtiari
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Archaeological places
Hassoun Caves
Articles
Shadala
Biography
HIWA SALAM KHLID
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960

Actual
Library
Resolution of Turkey’s Kurdish Question A Process in Crisis
14-04-2024
Hazhar Kamala
Resolution of Turkey’s Kurdish Question A Process in Crisis
Library
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATIONS OBSERvATIONS ON IRAQ ANd ThE Great Powers (1933–2003)
14-04-2024
Hazhar Kamala
IRAQ BETWEEN TWO OCCUPATIONS OBSERvATIONS ON IRAQ ANd ThE Great Powers (1933–2003)
Library
RETHINKING STATE AND BORDER FORMATION IN THE MIDDLE EAST
15-04-2024
Hazhar Kamala
RETHINKING STATE AND BORDER FORMATION IN THE MIDDLE EAST
Library
The Grand Strategy of Gertrude Bell: From the Arab Bureau to the Creation of Iraq
16-04-2024
Hazhar Kamala
The Grand Strategy of Gertrude Bell: From the Arab Bureau to the Creation of Iraq
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
New Item
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
18-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
A Cynical Enterprise: US-Iraq Relations, Oil, and the Struggle for the Persian Gulf
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
The Baghdad Pact Anglo-American defence policies in the Middle East, 1950–1959
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s role in nation-building : from Germany to Iraq
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
America’s Search for Control in Iraq in the Early Cold War, 1953-1961
17-04-2024
Hazhar Kamala
Library
U.S. Relations with Iraq From the Mandate to Operation Iraqi Freedom
17-04-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles 516,796
Images 105,276
Books 19,090
Related files 95,775
Video 1,283
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Biography
KHAIRY ADAM
Library
Imperialism and Empire in Iraq: Britain’s Informal Colony
Library
Creation and Collapse: The British Indian Empire in Mesopotamia Before and After World War I
Biography
Ayub Nuri
Biography
Jasmin Moghbeli
Biography
Antonio Negri
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Library
The forty thieves: Churchill, the Cairo Conference, and the policy debate over strategies of colonial control in British mandato
Archaeological places
Cendera Bridge
Library
BRITISH COLONIALISM AND KURDS IN IRAQ: A POSTCOLONIAL DISCOURSE THROUGH TEXTUAL REPRESENTATIONS (1914-1958)
Articles
Mardukhi Calendar
Biography
Shilan Fuad Hussain
Articles
ESTABLISHMENT OF THE BRITISH PROTECTORATE IN NORTHERN MESOPOTAMIA DURING THE END OF WORLD WAR I /THE GREAT WAR
Articles
Western Wall
Biography
Abdullah Zeydan
Articles
The Kurds and World War II: Some Considerations for a Social History Perspective
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Biography
Havin Al-Sindy
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Biography
Nurcan Baysal
Image and Description
Yezidi boys 1912
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
Bibi Maryam Bakhtiari
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Archaeological places
Hassoun Caves
Articles
Shadala
Biography
HIWA SALAM KHLID
Library
The Poetics of Revolution: Cultures, Practices, and Politics of Anti-Colonialism in Iraq, 1932-1960

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Contact | CSS3 | HTML5

| Page generation time: 0.469 second(s)!