پەڕتووکخانە پەڕتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان

جۆری گەڕان





گەڕان

گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
     
 kurdipedia.org 2008 - 2023
دەربارە
بابەت بەهەڵکەوت
ڕێساکانی بەکارهێنان
هاوکارانی کوردیپێدیا
بیروڕاکانتان
دڵخوازەکان
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
چالاکییەکان
یارمەتی
بابەتی نوێ
کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
ناونیشانی پەڕتووک: کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
ناوی نووسەر: محەمەد گۆران
ساڵی چاپ: 2023
[1]
کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
کۆمیونیکەیشنی کەسی
ناونیشانی بابەت: ‎کۆمیونیکەیشنی کەسی
نووسینی: فێنک ئیدریس

کۆمیونیکەیشنی کەسی، پەیوەندی نێوان کەسەکان: بریتییە لە پڕۆسەی ئاڵوگۆڕی زانیاری و بیرۆکە و هەست لەنێوان دووکەس یان زیاتر لە ڕێگەی شێوازی زا
کۆمیونیکەیشنی کەسی
ڕزگار جەباری
ناو: ڕزگار
نازناو: جەباری
ناوی باوک: تەیب
ساڵی لەدایکبوون: 1980
شوێنی لەدایکبوون: کەرکووک
ژیاننامە
ڕزگار جەباری، ناوی تەواوی ڕزگار تەیب محەمەدە، ساڵی 1980 لە شاری کەرکووک گەڕەکی شۆریجە لەدایک بو
ڕزگار جەباری
بارین سامان حەمەغەریب
ناو: بارین
ناوی باوک: سامان
ساڵی لەدایکبوون: 2007
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
خوێندکاری دەیەمی زانستی قوتابخانەی خانزادی کچانە لە شاری سلێمانی، سەرەڕای هەموو ساڵەکانی خوێندی پلەی یەکەم بو
بارین سامان حەمەغەریب
سەردەشت عوسمان 1
ناو: سەردەشت
ناوی باوک: عوسمان
شوێنی لەدایکبوون: کەرکووک

ژیاننامە
پەیامنێری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی کەرکووکە، چەندین ساڵە بوێرانە لەو کەناڵە کاردەکات کەسێکی سەرکەوتوو چالاکە.[1]
سەردەشت عوسمان 1
سامیا حەسەن
ناو: سامیا
ناوی باوک: حەسەن
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
ژیاننامە
بێژەری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی ڕووداوە، چەندین بەرنامەی تایبەت بە بۆنەکان یاخود ڕوماڵی تایبەتی پێشکەش کردووە یەکێکە لە خانمە دیارەکا
سامیا حەسەن
دڵدار هەرکی
ناو: دڵدار
نازناو: دڵدار هەرکی
شوێنی لەدایکبوون: هەرکی
ژیاننامە
دڵدار هەرکی بێژەری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی ڕووداوە، سەرەتای درووست بوونی کەناڵی کەی ئێن ئێن و دواتر لە کەناڵی ئێن ئاڕتی وەک بێژەر
دڵدار هەرکی
سەڵاح هەورامی
ناو: سەڵاح
نازناو: سەڵاح هەورامی
ساڵی لەدایکبوون: 1976
شوێنی لەدایکبوون: هەورامان
جۆری یاری: لەشجوانی
ژیاننامە
یاریزانی نێودەوڵەتی لەشجوانییە، ساڵانێکی زۆرە وەک ڕاهێنەر کار دەکات چەندین یاریزانی
سەڵاح هەورامی
سۆران ئەمیر
ناو: سۆران
ناوی باوک: ئەمیر
ژیاننامە
سۆران ئەمیر، دەرچووی بەشی شوێنەواری زانکۆی سەڵاحەدینە و لە ئێستادا 2023 بەڕێوەبەری فەرمانگەی شوێنەوار و کەلەپووری مێرگەسوورە.[1]
سۆران ئەمیر
سانا عوسمان
ناو: سانا
ناوی باوک: عوسمان
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
سانا عوسمان پێشکەشکاری کەناڵی ناوخۆیی بوار میدیایە، هەر لەسەرەتای درووست بوونی ئەو کەناڵە وەک خانمێکی دیار و سەرکەوتوو بەرنامەی ڕودا
سانا عوسمان
عەبدولوەهاب سولەیمان
ناو: عەبدولوەهاب
ناوی باوک: سولەیمان
ژیاننامە
عەبدولوەهاب سولەیمان، خەڵکی دەڤەری سۆران لە پارێزگای هەولێرە. دەرچووی بەشی شوێنەوارناسی زانکۆی سەڵاحەدینە و لە ئێستادا 2023 بەڕێوەبەری فەرمانگەی شوێنەو
عەبدولوەهاب سولەیمان
چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
ناونیشانی بابەت: چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
ئامادەکردنی: عەزیز مورادی

زەماوەندی پیرشالیار، یەکێکە لە کۆنترین جەژنەکانی کوردستان، کە بۆ شالیاری کوڕی جاماسپی زەردەشتیی دەگێڕدرێت. پیرشالیار یەکێک بو
چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
زریان کامەران
ناو: زریان
ناوی باوک: کامەران
شوێنی لەدایکبوون: کۆیە
جۆری یاری: تۆپی پێ
شوێنی یاری: هێرشبەر
ژیاننامە
یاریزانی تۆپی پێی تیپی وەرزشی ئیلنجاغییە، لە ئێستادا 2023 پەیوەندی کردووە بە تیپی وەرزشی دێگە
زریان کامەران
ئیسماعیل سێپی
ناو: ئیسماعیل
ناوی باوک: سێپی
شوێنی لەدایکبوون: مەڕەش
جۆری یاری: تۆپی پێ
شوێنی یاری: گۆڵپارێز
یانە: گەلاتە سەرای

ژیاننامە
گۆڵپارێزی یانەی گەلاتە سەراییە، گۆڵپارێزێکی زۆر سەرکەوتووە خەڵاتی باش
ئیسماعیل سێپی
سیامەند ئەحمەد محەمەد
ناو: سیامەند
ناوی باوک: ئەحمەد
-رۆژی لەدایکبوون: 17-12-1977
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
سیامەند ئەحمەد محەمەد، ساڵی 1977 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. ئەو هەر لە منداڵییەوە هەندێک بەهرەی خو
سیامەند ئەحمەد محەمەد
ژیانی مارگریت
ناونیشانی پەڕتووک: ژیانی مارگریت
ناوی نووسەر: هیوا شەمسی بورهان
گرافیک و پێداچوونەوە: ژیان بەهرامیان
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
کورتەی ڕۆمان
ئەوە دەستی چارەنووسە کە
ژیانی مارگریت
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لە ژێر باڵەخانەکاندا ماون
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لەژێر باڵەخانەکاندا ماون
چوارشەممە 08-02-2023
دوای دوو ڕۆژ لە بوومەلەرزە بەهێزەکەی باکووری کوردستان و تورکیا، هێشتا ئاماری تەواوەتی قوربانییان نەزانراوە، پ
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لە ژێر باڵەخانەکاندا ماون
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
چوارشەممە 08.02.2023
بەهۆی ڕێگری کردن و نەناردنی هاوکاری و فریاگوزاری لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە،
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
چوارشەممە 08.02.2023
هێرش جەلال
سەرلەبەیانی 6ی ئەم مانگە چەند بومەلەرزەیەکی بەهێز باکوورو ڕۆژاوای کوردستانی هەژاندو
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
دێراو سەعید عوسمان
ناو: دێراو
ناوی باوک: سەعید عوسمان
ڕۆژی لەدایکبوون: 04-11-1979
شوێنی لەدایکبوون: هەڵەبجە
ژیاننامە
دکتۆر دێراو سەعید، لەدایکبووی شاری هەڵەبجەیە لە ساڵی 04-11-1979 لە ئێستادا 2023 نیشتەجێی شاری سلێ
دێراو سەعید عوسمان
خالید ماملێ - هێدی
ناو: خالید
نازناو: خالیدی ماملێ - هێدی
ناوی باوک: محەمەدی ماملێ
ڕۆژی کۆچی دوایی: 07-02-2023
شوێنی لەدایکبوون: مەهاباد
شوێنی کۆچی دوایی: شاری پاریسی پایتەختی فەڕەنسا
ژیاننامە
کوڕی هونەرمەندی گە
خالید ماملێ - هێدی
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە.
سێشەممە، 07.02.2023
ئەو بومەلەرزانە لە مەرەش و دیلۆکیان دا کاریگەرییان کردووەتە سەر دە شا
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە
شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ناونیشانی پەڕتووک: شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ناوی نووسەر: ئەنوەر عەباسی (هەرەس)
بابەت: دیداری ئەدەبی
پرسیارساز: دیار لەتیف
شوێنی چاپ: سوید
وەشانخانە: کتێبی ئەرزان
ساڵی چاپ: 2021
ژمارەی چاپ:
شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
ناونیشانی پەڕتووک: ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
ناوی نووسەر: نیاز مەحمود عەبدولقادر - ئیمان ئەحمەد زێدان
شوێنی چاپ: کەلار
ساڵی چاپ: 2020-2021
ژمارەی چاپ: یەکەم
[1]
ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
پاداشت یوسف
ناو: پاداشت
ناوی باوک: یوسف
شوێنی لەدایکبوون: کۆیە
پیشە: ڕاهێنەر
جۆری یاری: تۆپی پێ

ژیاننامە
ڕاهێنەری تیپی چیای کۆیە بوو، لە ئێستادا 2023 وەک ڕاهێنەری یانەی وەرزشی تەقتەق دەستنیشانکراوە، لە سا
پاداشت یوسف
ئامار
بابەت 425,234
وێنە 87,807
پەڕتووک PDF 16,144
فایلی پەیوەندیدار 70,597
ڤیدیۆ 433
میوانی ئامادە 27
ئەمڕۆ 7,949
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
دڵگرانین بە کارەساتی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای وڵات.. مەڕەش و شارەکانی تری وڵات بە تەنیا نین و هاوزمانانیان لەگەڵ ماڵوێرانییەکانیاندا دەژین!
ژیاننامە
ئەحمەد موفتی زادە
ژیاننامە
ئیبراهیم یونسی
ژیاننامە
شێخ حەسەن عەواڵانی
شوێنەکان
مەڕەش
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
06-02-2023
История Курдистана
کوردیپێدیا، مێژووی ڕۆژ بە ڕۆژی کوردستان و کورد دەنووسێتەوە..
پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: Pусский
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
  
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
زۆرتر
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS

گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
ئەم بابەتە باشتر بکە!
|

История Курдистана

История Курдистана
название книги: История Курдистана
Название издательства или типографии: Институт востоковедения РАН
ИМЯ Автора: 1.Лазарев М. 2.С., Васильева Е. И., 3.Мгои Ш. Х., 4.Жигалина О. И., 5.Гасратян
место печати: Москва
год печати: 1999
[1]
Редакторы: М.С.Лазарев Ш.Х.Мгои
Авторы: М.С.Лазарев, Ш.Х.Мгои, Е.И.Васильева, М.А.Гасратян, О.И.Жигалина

В этой книге, впервые излагается история Курдистана, исторической родины и страны постоянного обитания одной из древнейших наций Западной Азии — курдов. Хронологические рамки работы — с эпохи арабских завоеваний, когда окончательно сформировалась курдская народность, до наших дней. Курды были участниками почти всех больших событий региона, внесли заметный вклад в региональную и мировую цивилизацию. Ныне 30-миллионный курдский народ упорно добивается своего законного права на самоопределение, а курдский вопрос является одним из самых актуальных вопросов современной международной жизни.
В центре внимания авторов — освободительные движения, красной нитью проходящие через всю курдскую историю.
Монография написана как на основе первоисточников и неизученной еще литературы, так и с использованием уже опубликованных работ самих авторов и других курдоведов.

ОГЛАВЛЕНИЕ Введение
ЧАСТЬ ПЕРВАЯ Выход на историческую арену
Глава I. Курдистан в эпоху арабских и тюрко-монгольских завоеваний (VII-XI вв.)
Основные источники Курдистан: территория и население в VII-XV веках
Под властью Халифата (VII-XI вв.)
Курдистан под властью Сельджукидов (XI-XIII вв.)
Монгольские нашествия в XIII-XIV веках
Курдистан и туркменские династии Кара-Коюнлу и Ак-Коюнлу (XIV-XV вв.)
Курдские племена и династии
Хасанвайхиды (959—1015)
Марваниды (985—1085)
Шаддадиды (951—1088)
Айюбиды (1169—1252)

Глава II. Курдистан в составе Османской империи и Ирана (XVI—XVIII вв.)
Основные источники Курдистан на рубеже XV и XVI столетий
Курды в войнах Османской Турции и Ирана
Политика османских султанов и сефевидских шахов в отношении курдов
Курдистан между двумя империями
Курдское сопротивление

ЧАСТЬ ВТОРАЯ Национальное пробуждение
Глава III. Курдистан в XIX веке (1800 — 1880-е годы)
Международное и внутреннее положение
Курдские эмираты в первой четверти XIX века.
Подъем курдского движения в 30-40-х годах XIX века и «вторичное завоевание» Курдистана
Курдские движения в 50-80-х годах XIX века.

Глава IV. Курдистан накануне крушения Османской империи
Курдистан на рубеже XIX—XX веков
«Пробуждение Азии» и курды
Курды в Первой мировой войне

ЧАСТЬ ТРЕТЬЯ Новейшая история
Глава V. Курдистан после нового раздела (1918—1945)
Курдский вопрос после Первой мировой войны (1918—1923)
Курдские движения в первые послевоенные годы Восстания в 20-30-е годы
Курды в Сирии
Курдский вопрос в период Второй мировой войны Курды в СССР
Глава VI. Курдистан после Второй мировой войны (1945-1960)
Ситуация в Курдистане после Второй мировой войны
Курдская автономия в Мехабаде
Внутреннее и международное положение Курдистана во второй половине 40-х — первой половине 50-х годов
Багдадский пакт. Революция в Ираке и начало нового обострения курдского вопроса

Глава VII. Курдистан в 1960 — 1970-х годах Начало восстания под руководством Мустафы Барзани
Курдская проблема в Ираке в 1963-1968 годах
Становление курдской автономии в Ираке
Возрождение курдского национального движения в Турции
Подъем национального движения в Иранском Курдистане
Курдский вопрос в Сирии в 50-80-е годы

Глава VIII. Курдистан на пороге третьего тысячелетия
Заключение
Примечания
Хронология
Указатель имен
Указатель географических
названий
Указатель этнических названий
Список иллюстраций
Список карт

ВВЕДЕНИЕ
Курды - один из немногих народов не только Западной Азии, но и всего земного шара, сохранивших в общих чертах свой этнический облик с древности до наших дней. Их историческая жизнь, если ее начинать с установленных наукой первых упоминаний о курдах и их ближайших предках, превышает два с половиной тысячелетия. Как этнос курдская народность сформировалась примерно полторы тысячи лет тому назад. Этого нельзя сказать ни об одном из современных народов Европы, да и о многих народах Азии и Африки. К тому же первоначальное формирование курдской народности и последующая консолидация ее в нацию - этногенез -происходили на одной и той же территории, где сейчас расположен современный Курдистан. Таким образом, курдов с полным правом можно считать автохтонной нацией ближневосточного региона (каких в нем меньшинство). Такова первая главная особенность курдской истории.
Другая важная особенность - этнонациональный процесс у курдов, несмотря на его длительность, еще продолжается, курдская нация до сих пор недостаточно консолидирована. Социально-экономический компонент этнического процесса у курдов отличается низкими темпами развития, вследствие чего он до сих пор носит явные черты слаборазвитости и архаичности, в значительной мере остается традиционным.
Что касается политического аспекта этнонационального процесса у курдов, то он всегда протекал в крайне неблагоприятных исторических условиях. Недаром выдающийся российский лингвист, кавказовед и курдовед академик Н.Я.Марр называл курдов «пасынками истории». Бесконечные войны, опустошительные нашествия, кровавые усмирения курдских восстаний, сопровождавшиеся прямым геноцидом и массовыми депортациями коренного населения и приведшие к многочисленным разделам и переделам этнической территории Курдистана, поставили непреодолимые препятствия политической консолидации курдского этноса, становлению централизованного курдского государства, независимого и единого Курдистана. А это всегда оказывало долговременное негативное воздействие на социально-экономический базис и этнокультурный уровень курдского народа. Такова была общая причина замедленных темпов этнонационального процесса у курдов, приведших к их заметному отставанию от других народов Западной Азии, имеющих государственный статус, не говоря уже о народах высокоразвитых стран других регионов планеты. Следствием этого уникального в своем роде стечения неблагоприятных обстоятельств явилось то, что ныне курды, обладающие ярко выраженными национальными признаками и богатейшей своеобразной культурой, остались самым многочисленным этносом земного шара (около 30 млн.), фактически и юридически лишенным права на самоопределение, не имеющим собственного государства. А это, в свою очередь, тормозит их национальное развитие.
Уже из названных наиболее характерных особенностей курдской истории вытекает ее важное познавательное значение для изучения всего всемирно-исторического процесса. При всей уникальности курдского исторического опыта он ценен и для многих других народов, он помогает осмыслить их прошлое и извлечь уроки для будущего.
История курдского народа - это одновременно и история курдского вопроса. Принято считать, что понятие и термин «курдский вопрос» возникли сравнительно недавно, в новейшее время, точнее во время раздела побежденной державами Антанты в Первой мировой войне Османской империи (при подготовке Севрского мирного договора 1920 г., оставшегося нереализованным). Впоследствии о курдском вопросе начинали говорить при каждой новой вспышке курдского национально-освободительного движения. Таким образом, для большей части XX в. понятия «история курдов» и «курдский вопрос» в основном являются идентичными и взаимозаменяемыми, ибо это движение составляло главное содержание исторического процесса у курдов, было приоритетным для всего курдского народа.
Однако на самом деле курдский вопрос гораздо старше. Как историческая категория, требующая определенного ответа, т.е. решения, он объективно возник еще в средневековую эпоху, когда первые курдские эмираты, появившись на ближневосточной арене, заявили о своем праве на суверенное существование. С тех пор курдский вопрос стал постоянным фактором политической жизни тех государств Западной Азии, в которых обитали курды. С течением времени, под влиянием бурных событий, происходивших в регионе, курдский вопрос играл разную роль, менялось его содержание, на первый план выступали разные его ипостаси. Но всегда его сердцевину составляла борьба курдского народа за свободу и независимость.
Таким образом, изучение курдской истории приобретает важное актуально-политическое значение в первую очередь для самого курдского народа, стоящего перед насущной жизненной необходимостью решения своей главной национальной задачи - создания независимого и демократического Курдистана - и черпающего в своем прошлом необходимые для достижения этой святой цели уроки. Однако не одним курдам это нужно.
Историческая жизнь курдского народа проходила в тесном единении и непосредственном соседстве с другими народами Западной Азии. Многие из них давно исчезли с ближневосточной арены, будучи истреблены во время многочисленных войн и нашествий или ассимилированы более поздними пришельцами. Другие же, как и курды, в процессе этногенеза и исторического развития консолидировались в современные нации: большинство из них в процессе деколонизации образовали суверенные государства. На территории современных Турции, Ирана, Ирака и Сирии находится Курдистан, в отдельных частях которого абсолютное или относительное большинство населения составляют курды. История Курдистана неразрывно связана с историей указанных стран. Кроме того, значительное число курдов проживают вне территории этнического Курдистана (на северо-востоке Ирана, в Закавказье, Центральной Азии, в некоторых странах Арабского Востока и в диаспоре на Западе). Короче говоря, история курдов составляет интегральную часть истории Западной Азии (Ближнего и Среднего Востока), а также Закавказья, и в то же время история стран и народов этих регионов неотделима от истории курдов и Курдистана. Поэтому ее изучение со¬вершенно необходимо для целостного восприятия всего исторического процесса на этой части огромного азиатского материка. Разумеется, многие важные элементы и сюжеты курдской истории характерны и присущи преимущественно курдскому народу, курдскому обществу и имеют самостоятельное значение и историко-культурную ценность.
Таким образом, изучение истории курдов и Курдистана представляет большой интерес и с практической ( преимущественно политической), и с познавательной точки зрения. О последней следует сказать особо.
Курдская история - одна из наименее изученных в сравнении с историями других крупных народов Западной Азии, она изобилует белыми пятнами, требующими по многим направлениям углубленной и всесторонней научной разработки, начиная с ранних стадий этногенеза курдов вплоть до наших дней. Причина этого отставания очевидна. При отсутствии своего государства у курдов не было условий для успешного и свободного развития своей культуры, в том числе научных знаний, включая родную историю. В странах, разделивших Курдистан, правящие круги, действуя в интересах господствующих наций, или сознательно препятствовали развитию курдской историографии, или поощряли фальсификацию курдской истории вплоть до прямого отрицания ее, а следовательно и идентификации курдов как нации. Парадоксально, но вполне объяснимо, что большинство наиболее значимых трудов по истории курдов и Курдистана появилось за пределами стран проживания курдов, раньше главным образом в России и СССР, теперь на Западе (хотя авторами многих этих работ были сами курды).
Настало время приступить к систематическому изучению истории курдов и Курдистана, к созданию по этой покуда отстающей востоковедной проблеме фундаментальных обобщающих исследований. Этого требуют и интересы общекурдского национально-освободительного движения, нуждающегося в глубоком научном обосновании безусловного права курдов на самоопределение как автохтонной древней нации, проживающей на собственной национальной территории и создавшей богатую и оригинальную культуру, и интересы востоковедной науки, важной и неотъемлемой частью которой является курдоведение. Эта цель может быть достигнута лишь объединенными усилиями ученых разных национальностей и разных стран.
Конечно, такая работа требует времени, но приступить к ней необходимо уже сейчас. Следует выработать общую концепцию 2500-летней курдской истории, ее периодизацию, выделить основные этапы, уточнить хронологию, дать объективную оценку важнейшим, судьбоносным событиям и охарактеризовать ее наиболее выдающихся деятелей. Разумеется, для этого требуется привлечение и введение в научный оборот нового фактического материала, скрытого в еще не выявленных и не изученных источниках и в литературе.
Настоящая работа представляет собой первую попытку создать обобщающий труд по истории курдов и Курдистана за период от завершения формирования курдской народности (середина I тысячелетия н.э.) до наших дней. Такого рода исследований нет ни в нашем, ни в зарубежном курдоведении, как в курдском, так и в западном. Были только хроникальные описания истории курдских династий или конспективные изложения военно-политической истории Курдистана, связанные с курдскими освободительными восстаниями. Авторы данной книги ставят перед собой значительно более широкие задачи. Они делают попытку представить на суд читателей корпус основных фактов, относящихся к многовековой истории курдского народа и содержащих ее Целостную концепцию. При этом они опираются главным образом на достижения российского и советского курдоведения, которое до последнего времени держало пальму первенства в мировом курдоведении. Конечно, используются и те результаты, которые накопила зарубежная наука о курдах.
Авторы отдают себе отчет в том, что трудно выполнить эту задачу в полном объеме. Мешают, как уже отмечалось, общий низкий уровень историографии курдов и Курдистана, отсутствие устоявшихся традиций в освещении основной канвы и узловых моментов курдской истории, слабость и недостаточность источниковой и литературной базы. Поэтому в данной работе не удалось добиться единства в авторском подходе к изложению различных периодов курдской истории. Приходилось исходить из наличия доступного материала и степени изученности той или иной проблемы.
Наибольшие трудности вызывает освещение ранних периодов курдской истории, хуже всего изученных востоковедами. В первую очередь имеется в виду тысячелетняя эпоха этногенеза курдов (приблизительно VI-V вв. до н.э. - VI в н.э.), когда шел процесс формирования курдской народности в ареале его нынешнего обитания. По многим ключевым вопросам этого процесса в науке нет авторитетного и устоявшегося мнения. Основная причина - острый дефицит достоверных источников, особенно письменных. Известные источники материальной культуры, добытые археологами, во-первых, малочисленны и, во-вторых, как правило, допускают различные и часто противоречивые толкования. Косвенные источники (этнографические, лингвистические и др.) также многовариантны и, порой, недостаточно доказательны.
К этим объективным причинам, затрудняющим получить достоверную картину этногенеза и ранней истории курдов, прибавляются субъективные, а вернее сказать -политические. Они наиболее отчетливо проявляются среди исследователей, принадлежащих к господствующим нациям в странах, разделивших Курдистан, а также среди некоторых курдских историков. На первых давит шовинистическая тенденция отрицания исконной этничности курдов, имеющая конечной целью отказать им в идентификации как отдельной нации. Вторые же, исходя из понятных в нынешней ситуации патриотических побуждений, склонны искать корни «курдизма» в такой глубокой древности, насчет которой вообще нет никаких достоверных сведений. В обоих случаях искажается подлинная, а главное - логически и научно обоснованная, картина.
Таким образом, при нынешнем состоянии курдоведения вряд ли стоит открывать систематическое изложение истории курдов и Курдистана с «истоков», когда начинался этногенез курдского народа. Достаточно отослать всех интересующихся этим вопросом к наиболее солид-ным и фундированным исследованиям признанных специалистов, где поставлены все дискуссионные проблемы. Здесь же можно ограничиться несколькими общепризнанными и научно обоснованными констатациями.
Этногенез курдов начался в одном из древнейших центров мировой цивилизации - в бассейне верхнего и среднего течения крупнейших рек Передней (Западной) Азии Тигра и Евфрата, их восточных притоков и в рай¬онах окружающих горных систем. Северную границу ареала формирования курдского народа составляют крупнейшие озера региона - Ван и Урмия. Физическая география, ландшафтно-географический фактор, оказали большое влияние на этнические процессы у курдов, особенно на ранних этапах этногенеза. Горный рельеф страны, с одной стороны, затруднял контакты между различными группами формирующейся курдской народности, с другой - служил для нее как бы естественным Убежищем и крепостью во время многочисленных войн и нашествий. В значительной степени благодаря этому курды смогли противостоять постоянно угрожавшим им геноциду и ассимиляции. Ландшафтные особенности Курдистана в значительной мере предопределили и традиционную хозяйственную деятельность курдов - отгонное животноводство, основанное на выпасах мелкого рогатого скота на тучные горные пастбища. Имеется прямая связь между характерными для Курдистана природными особенностями и глубоко укоренившимся в курдском обществе родо-племенном строе, пережитки которого сохраняются до нашего времени (относительная изолированность отдельных групп курдов друг от друга, неблагоприятные условия для занятия интенсивным земледелием, трудности в прокладке надежных путей сообщения и т.д.). В таких обстоятельствах род-племя долго могло сохраняться как самодовлеющая социальная категория.
Автохтонное происхождение курдского народа - общепризнанный и научно обоснованный факт. Первоначальный очаг этногенеза курдов находится в Северной Месопотамии, в самом центре современного Курдистана. Сама автохтонность служит важным, хотя и не основным, аргументом в пользу этничности курдов и их идентификации как отдельной и самостоятельной нации в семье современных народов мира (эту несомненную истину продолжают отрицать или подвергать сомнению шовинисты в странах обитания курдов). Во всяком случае, несомненно право курдов на свободное и самостоятельное проживание на своей исторической родине, исконной колыбели народа.
Сказанное, разумеется, не означает, что этническая территория Курдистана изначально была определена и очерчена, соответствовала современным географическим
координатам. Речь шла только об очаге первоначального этнического процесса. Расположенный в центре Западной Азии, Курдистан как территория, на которой курды составляют абсолютное или относительное большинство, постоянно менял свои этнические границы (весьма условные сами по себе) под влиянием бурных исторических событий, сопровождавшихся крупными этнодемографическими сдвигами. Поэтому очень трудно точно определить очертания не только древнего, но и средневекового Курдистана.
Также нелегко назвать более или менее определенно время, когда началось формирование курдского этноса. Этот процесс следует разделить на два основных этапа. Первый - это период появления на исторической арене объединений племен, которые предположительно могут считаться этническими предками современных курдов. По понятным причинам эта эпоха, относительно которой остались только весьма немногочисленные археологические данные, является наиболее темной для изучения проблем этногенеза, немногочисленные факты, ставшие достоянием науки, вызывают неизбежные споры, единая точка зрения так и не выработана. Пожалуй, единственное, на чем сошлись специалисты, это - глубокая древность исходного начала этого процесса. Оно датируется примерно IV тысячелетием до н.э., когда в регионе Двуречья, в том числе в его горной части на севере, возникли первые очаги цивилизации, а первобытно-общинный строй постепенно уступал место классовым раннегосударственным образованиям. К концу IV тысячелетия этот процесс окончательно набрал силу.
Именно в конце IV - III тысячелетии до н.э. на перед-неазиатской исторической сцене появились народы, которые могут считаться этническими предками курдов. Это - хурриты, или субарейцы, кутии, луллубеи, касситы, кардухи и некоторые другие племена. Однако их этническое родство с современными курдами весьма отдаленно.
Поэтому современная наука не ставит задачу искать прямых предков курдов среди этих народов. С равным основанием на это могут претендовать и другие современные нации Западной Азии, тем более, что регион, куда входит твердо установленный очаг первоначального этногенеза курдов (Северная Месопотамия), является территорией, на которой возникали древнейшие центры мировой цивилизации. Еще 8 тысяч лет тому назад там появилась так называемая Халафская культура (в сирийской части современного Курдистана), просуществовавшая около 600 лет, получившая широкое распространение в сопредельных землях и заложившая основы хозяйственной деятельности и культурного облика народов, населявших эти земли в древности. Ее сменила Обейдская, или протоевфратская, культура (равнинная часть Месопотамии вплоть до предгорий), просуществовавшая около тысячи лет и оказавшая частичное воздействие и на горные народы.
Далее наступила эпоха культуры гуриев (примерно с 4300 г. до середины II тысячелетия до н.э.). Гурии обитали в пределах горной системы Загроса - Тавра и в прилегающих к ней долинах Месопотамии и Иранского плато. По языку они принадлежали к северо-восточной группе кавказской семьи языков. Следы Гурийской цивилизации дошли до нашего времени. Они видны в материальной культуре, религиозных верованиях, мифологии и даже обнаруживаются на генетическом уровне. Гурийские элементы прослеживаются в топонимике и этнонимах современного Курдистана (до двух третей названий курдских племен). Однако до начала видимого этногенеза курдского народа в гурийскую эпоху было еще далеко.

Для этого отсутствовали хотя бы лингвистические предпосылки. Народы той эпохи, в том числе и могущественные кутии, доминировавшие на территории нынешнего Центрального и Южного Курдистана в последней четверти III тысячелетия до н.э., могли считаться этническим субстратом курдов разве что в антропологическом и в какой-то степени культурном отношении, и то только отчасти.
Во II тысячелетии до н.э. этническая картина нынешнего курдского региона претерпела существенные изменения. Сюда происходила массовая экспансия племен индийского происхождения (митанни и др.), которая оказала влияние на социально-экономический уклад и культуру оседлого населения гор и долин. В это же время на севере региона расселялись армяне, а на юге - ираноязычные племена (мидийцы, персы, скифы, сарматы и др.).
С середины IX в. до н.э. в регион начались вторжения ариев, а к III в. до н.э. его арианизация была завершена. Таков был этно-исторический фон, на котором начался этногенез собственно курдской народности.
Что касается самих курдов, то можно говорить об их непосредственных этнических предках уже с середины I тысячелетия до н.э.. Видимо, это ираноязычные пастушеские по своим хозяйственным занятиям племена, входившие в основной состав мощных миграционных потоков, захлестнувших регион в этот период и образовавших преобладающий этнодемографический фон древних Мидийской и Персидской держав, причем мидийский компонент выделялся. Именно приблизительно в это время наступил второй и самый важный этап в процессе этногенеза курдов, их этнической консолидации в особую народность, а в последующие века и в нацию
Географическим центром этого процесса становится район южного Загроса, как горная его часть, так и равнинная. Кажется, именно здесь зародился этноним «курд», или «курт», или близкие к нему наименования (например, «куртии»). Этот термин упоминают многие античные авторы (Полибий, Страбон, Плиний Старший, Тацит и др.). Греческий полководец и историк Ксенофонт в своем «Анабазисе» рассказывает о «кардухах» (рубеж V - IV вв. до н.э.), но современная наука скептически смотрит на отождествление их с курдами. Высказывается мнение, что термин «курд» первоначально использовался для наименования всех кочевников, поэтому его появление в древней литературе (в III в. до н.э.) не может служить убедительным аргументом в пользу существования курдского этноса в то время.
Гораздо более существенное, можно сказать основное, значение в длительном процессе становления курдского этноса имел лингвистический фактор. Консолидирующийся курдский этнос начал обретать свой язык, основанный на древнеиранском субстрате и ставший главным интегрирующим фактором в этническом обособлении курдов, материальной базой создания собственной оригинальной культуры.
Этот этап курдского этногенеза занял достаточно продолжительное время - не менее тысячи лет. Его завершающий период приходится на II - VI вв. н.э., когда над курдским регионом владычествовали парфянские Аршакиды и Сасаниды. В сасанидскую эпоху курдский язык окончательно обособился от других иранских язы¬ков. Арабы, завоевавшие Курдистан в середине VII в., нашли там уже вполне сформировавшийся народ, обладавший собственным языком, культурным обликом и общественным устройством. Этногенез курдов был в основном завершен. Начиналась собственно курдская история. Уточним: гражданская, политическая история (включая, естественно, историю развития социально-экономических отношений, культуры и т.д.). Что касается именно этнической истории курдов в узком понимании сущности этой категории, то она, как видим, нача¬лась задолго до периода поздних Сасанидов и продолжает развиваться по собственным закономерностям вплоть до наших дней.
Подводя общий итог, можно констатировать, что курдский этнос, в основе которого находится автохтонный субстрат, в процессе своей консолидации и интеграции, занявших несколько тысяч лет, вобрал в себя преимущественно индо-арийские (главным образом иранские, особенно мидийские), а также семитские (ассирийские, арамейские, позже арабские) элементы. Короче говоря, курдский этнос, как и все другие современные этносы-нации нашей планеты, является продуктом синтеза самых разнообразных этнических элементов, которые образовались в процессе исторического развития, начавшегося в незапамятные времена (не менее 7-8 тысяч лет тому назад).

Как уже отмечалось, в мировом востоковедении хуже всего изучены ранние периоды курдской истории. Прежде всего это касается почти девятивековой эпохи нашествий, смут и волнений (со второй трети VII в. до начала первых десятилетий XVI в.). То было поистине «смутное время» для курдского народа, когда он боролся за выживание перед лицом постоянной угрозы геноцида или ассимиляции со стороны арабских, монгольских и тюркских завоевателей. История возникавших в то время курдских эмиратов (в некоторых из них «курдскими» были только правящие династии и только часть, нередко меньшая, населения), в сущности, еще не написана, изобилует белыми пятнами.
Примерно то же самое можно сказать и о последующем трехвековом периоде курдской истории (с начала XVI до начала XIX в.), когда Курдистан, разделенный между Османской империей и сефевидским Ираном, представлял собой конгломерат полунезависимых эмиратов, связанных с центральной властью в Стамбуле и Исфахане вассальными отношениями. И в эту эпоху бесконечные турецко-иранские войны, происходившие в основном на территории Курдистана с непременным участием воинственных курдских племен, создавали в курдском регионе постоянную атмосферу кровавых междоусобиц, смут и нестабильности, создавшую серьезную преграду для консолидации курдской нации, для ее социально-экономического, политического и культурного развития.
Поэтому первая часть настоящей работы (главы I и II) предлагается читателям в виде оригинального исследо¬вания с соответствующим научным оформлением.
Вторая часть (главы III и IV) посвящена истории Курдистана в новое время (с первых десятилетий XIX в. до конца первой мировой войны), когда началась борьба курдского народа за свободу и независимость в виде феодально-сепаратистских, а с конца XIX в. - национально-освободительных движений, направленных на полное освобождение от турецкого и иранского ига и создание объединенного и независимого Курдистана. В это же время началась экспансия России и западных колониальных держав (главным образом Англии, а с конца века и Германии) в Курдистан и борьба между ними за сферы влияния в этой стратегически и экономически важной стране, а потом и за ее раздел. Именно тогда возник курдский вопрос как важный фактор в международных отношениях как ближневосточного, так и мирового масштаба.
Этот период курдской истории сравнительно неплохо освещен российскими курдоведами. Поэтому представляется достаточным эту часть настоящего труда изложить в виде своего рода «дайджеста» из уже известных публикаций, разумеется критически переработанных. Следовательно, ссылки на источники и литературу в данном случае можно почти не давать.
В третьей части излагается новейшая история Курдистана от конца Первой мировой войны до наших дней. Вклад советских (российских) востоковедов в исследо¬вание этого периода Курдистана хорошо известен. Те сюжеты, по которым имеются достаточно полные разработки в нашей и зарубежной литературе, подаются с самыми минимальными ссылками или вовсе без них. Те же, которые требуют существенных уточнений или но-вого подхода, а также остроактуальные события последнего времени, еще не проанализированные наукой, освещаются с максимально возможным научным аппаратом.
К сказанному следует добавить, что в настоящем издании вопросы экономической и культурной истории не освещаются. Главное внимание уделено политической истории курдов и Курдистана. Тем не менее авторы выражают надежду, что в этой книге выполнена основная задача: систематическое изложение наиболее значимых факторов и узловых моментов всей исторической жизни курдского народа от его появления на ближневосточной арене как самостоятельного этноса в середине прошлого тысячелетия до рубежа будущего. Хочется верить, что этот отражающий современный уровень изучения исто¬рии курдского народа, труд, несмотря на все его недостатки, внесет свой вклад в курдоведение.
Настоящая работа предпринята по инициативе Центра курдских исследований (руководитель академик АН Армении Ш.Х. Мгои), осуществившего ее издание. Ее выполнили сотрудники Лаборатории курдских исследований Института востоковедения Российской Академии наук и курдского кабинета Санкт-Петербургского филиала ИВ РАН. Введение написано М.С.Лазаревым, главы I и II — Е.И.Васильевой, главы III и IV — М.С.Лазаревым, глава V — М.А.Гасратяном, глава VI — О.И.Жигалиной, главы VII и VIII — Ш.Х.Мгои, заклю¬чение — М.С.Лазаревым. Во Введении использованы материалы О.И.Жигалиной, в главе V — тексты М.С.Лазарева и Ш.Х.Мгои. Хронология составлена О.И.Жигалиной и М.С.Лазаревым, указатели — О.И.Жигалиной и Ш.Х.Мгои.

تێبینی: ئەم پەڕتووکە فایلی پی دی ئێفی لەگەڵدا نییە، تکایە یارمەتیی کوردیپێدیا بدە بۆ بەدەستهێنانی!. ناردنی پەڕتووک
ئەم بابەتە بەزمانی (Pусский) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Этот пункт был написан в (Pусский) языке, нажмите на значок , чтобы открыть элемент на языке оригинала!
ئەم بابەتە 1,747 جار بینراوە
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | Pусский | orientalstudies.ru
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 6
پۆل: پەڕتووکخانە
زمانی بابەت: Pусский
پەڕتووک - کوورتەباس: مێژوو
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: چاپکراو
زمان - شێوەزار: ڕووسی
فایلی PDF: نەخێر
لە جارێک زۆرتر چاپکراوە: بەڵێ
وڵات - هەرێم: کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
 30%-39%
خراپ
 40%-49%
خراپ
 50%-59%
خراپ نییە
 60%-69%
باش
 70%-79%
زۆر باشە
 80%-89%
زۆر باشە
 90%-99%
نایاب
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەڕ عوسمان عوزێری )ەوە لە: 14-02-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( زریان سەرچناری )ەوە لە: 14-02-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( ڕاپەڕ عوسمان عوزێری )ەوە لە: 20-02-2022 باشترکراوە
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 1,747 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.1144 KB 14-02-2022 ڕاپەڕ عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.

ڕۆژەڤ
ئەحمەد موفتی زادە
ئەحمەدی موفتی زادە کوری مەلا مەحمودی موفتی کوڕی عەللامە مەلا عەبدوڵلای دشەیییە.
لە ساڵی 1933 لە شاری سنە لە دایک بووە، خوێندنی لە حوجرە بووە و سەرەتای خوێندنی بە فەقێیایەتی دەست پێکردووە شارەزایی لە زۆربەی زانستەکانی ئایین دا هەبووە، دوو جار هاوسەرگیری کردووە و یەک منداڵی هەیە کە لە ژنی دووهەمیانە بە ناوی محەمەد ژیان.
زیاتر لە 10 ساڵ زیندانی کراوە پاش ئەشکەنجە و ئازاردانێکی زۆر لە زینداندا لە کۆتایی تەمەنی لاشەی زۆر لاواز و بێ هێز دەبێت توشی کۆمەڵێک نەخۆشی دەبێت لەوانە شکانی ئێسکی پشت ملی کە ت
ئەحمەد موفتی زادە
ئیبراهیم یونسی
لە ساڵی 1305 هەتاوی لە شاری بانە بەدنیا هات. لە ساڵی 1333 تاکو 1341 بەهۆی تێکۆشانی سیاسی کەوتە بەندەوه. دوکتور براییم کاری وەرگێڕان و چیرۆک نووسی خۆی لە بەند دەست پێ کرد و پەڕتووکی ” هونەری چیرۆک نووسین ” کە لە بەند نووسیبوی، بڵاوی کردەوه.
کاتژمێر 3ی پاش نیوەڕۆی ڕۆژی 08-02-2012 لە شاری تاران کۆچی دوایی کرد.
دوای ئازادی لە بەندیخانە لەسەر خوێندن بەردەوام بوو و لە بواری ئابووریدا بڵگەی دوکتوری لە زانکۆی سورین وڵاتی فەرانسە لە ساڵی 1356 هەتاوی وەرگرت.
دوکتور براییم لە کاتی زیندوو بوونی لەبارەی
ئیبراهیم یونسی
شێخ حەسەن عەواڵانی
شێخ حەسەن عەواڵانی شاعیرێکی دیار و نیشتمانپەروەری کوردستانە، لە ڕێی شیعرەکانی بە گشتی و شیعرە نیشتمانییەکانی بەتایبەتی خزمەتێکی زۆری بە گەل و نیشتمانەکەی کردووە و کوانووی شۆڕشی گەلی کوردستانی جۆش داوە.
شیعری ئەو شەهیدانەی کە بۆ دوو شەهیدی خزمی خۆی لە ساڵی 1962 نووسیوە، وەک مامۆستا ئەنوەر قەرەداغی پێی وتم، ئەم شیعرە ساڵی 1974 لەلایەن تیپی مۆسیقای شۆڕشەوە لە گوندی وەسانی ناوچەی باڵەکایەتی کراوە بە سروود، بە دەقێکی بەرز و پیرۆز دائەنرێ و گیان و ورەی تێکۆشانی خەڵک و پێشمەرگەی بەرز کردۆتەوە و تا ئێس
شێخ حەسەن عەواڵانی
مەڕەش
یەک لە پارێزگاکانی باکووری کوردستانە، ناوەندی پارێزگاکە گورگومە، بە توورکی ناوەکەی کراوە بە (کەهرەمانماراش)
دیمۆگرافیای پاڕێزگاکە بەمشێوەیەیە:
بە پێی سەرژمێری ساڵی 2009 ژمارەی دانیشتووانەکەی 1.037.491 کەس بووە، ڕووبەری پارێزگاکە 14.327 کم2، چڕی دانیشتووان بۆ هەر کیلۆمەتر دووجایەک 72، 42 کەسە.
لەڕووی کارگێڕییەوە: ژمارەی ناوچەکانی (10) ناوچە، ژمارەی شارۆکەکانی 64، ژمارەی گوندەکانی 476 گوند سەر بەم پاڕێزگایەن.[1]
ڕۆژی 06-02-2023 بەهۆی بوومەلەرزەیەکی بەهێزەوە زۆرێک لە خانوو و باڵەخانەکانی ئەم
مەڕەش
06-02-2023
باکووری کوردستان
- بوومەلەرزەیەکی بەهێز بە گووڕی 7.4ی ڕێختەر لە باکووری کوردستان و تورکیای دا، بوومەلەرزەکە لە دوای 4ی بەیانییەوە بوو لە کەشێکی سارد و بەفراویدا. بوومەلەرزەکە کارەساتێکی مرۆیی گەورەی بەدواوەهات. بەتایبەتی لە شاڕی مەڕەش، ئامەد، دیلۆک، مەلاتێ، سەنسوور و شوێنەکانی تر. هەزاران کەس گیانیان لەدەستدا، دەیان هەزار کەس برینداربوون و هەزاران خانوو و باڵەخانە زیانی مادیی گەورەیان بەرکەوت. بوومەلەرزەکە هێندە بەهێز بووە لە ئەرمەنستان و یۆنانیش هەستی پێکراوە. هەر بەهۆی بوومەلەرزەکەوە قەڵای مێ
06-02-2023
بابەتی نوێ
کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
ناونیشانی پەڕتووک: کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
ناوی نووسەر: محەمەد گۆران
ساڵی چاپ: 2023
[1]
کچانی مەکتەب لە سەدەی ڕابردوودا
کۆمیونیکەیشنی کەسی
ناونیشانی بابەت: ‎کۆمیونیکەیشنی کەسی
نووسینی: فێنک ئیدریس

کۆمیونیکەیشنی کەسی، پەیوەندی نێوان کەسەکان: بریتییە لە پڕۆسەی ئاڵوگۆڕی زانیاری و بیرۆکە و هەست لەنێوان دووکەس یان زیاتر لە ڕێگەی شێوازی زا
کۆمیونیکەیشنی کەسی
ڕزگار جەباری
ناو: ڕزگار
نازناو: جەباری
ناوی باوک: تەیب
ساڵی لەدایکبوون: 1980
شوێنی لەدایکبوون: کەرکووک
ژیاننامە
ڕزگار جەباری، ناوی تەواوی ڕزگار تەیب محەمەدە، ساڵی 1980 لە شاری کەرکووک گەڕەکی شۆریجە لەدایک بو
ڕزگار جەباری
بارین سامان حەمەغەریب
ناو: بارین
ناوی باوک: سامان
ساڵی لەدایکبوون: 2007
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
خوێندکاری دەیەمی زانستی قوتابخانەی خانزادی کچانە لە شاری سلێمانی، سەرەڕای هەموو ساڵەکانی خوێندی پلەی یەکەم بو
بارین سامان حەمەغەریب
سەردەشت عوسمان 1
ناو: سەردەشت
ناوی باوک: عوسمان
شوێنی لەدایکبوون: کەرکووک

ژیاننامە
پەیامنێری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی کەرکووکە، چەندین ساڵە بوێرانە لەو کەناڵە کاردەکات کەسێکی سەرکەوتوو چالاکە.[1]
سەردەشت عوسمان 1
سامیا حەسەن
ناو: سامیا
ناوی باوک: حەسەن
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
ژیاننامە
بێژەری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی ڕووداوە، چەندین بەرنامەی تایبەت بە بۆنەکان یاخود ڕوماڵی تایبەتی پێشکەش کردووە یەکێکە لە خانمە دیارەکا
سامیا حەسەن
دڵدار هەرکی
ناو: دڵدار
نازناو: دڵدار هەرکی
شوێنی لەدایکبوون: هەرکی
ژیاننامە
دڵدار هەرکی بێژەری هەواڵە سیاسییەکانی کەناڵی ڕووداوە، سەرەتای درووست بوونی کەناڵی کەی ئێن ئێن و دواتر لە کەناڵی ئێن ئاڕتی وەک بێژەر
دڵدار هەرکی
سەڵاح هەورامی
ناو: سەڵاح
نازناو: سەڵاح هەورامی
ساڵی لەدایکبوون: 1976
شوێنی لەدایکبوون: هەورامان
جۆری یاری: لەشجوانی
ژیاننامە
یاریزانی نێودەوڵەتی لەشجوانییە، ساڵانێکی زۆرە وەک ڕاهێنەر کار دەکات چەندین یاریزانی
سەڵاح هەورامی
سۆران ئەمیر
ناو: سۆران
ناوی باوک: ئەمیر
ژیاننامە
سۆران ئەمیر، دەرچووی بەشی شوێنەواری زانکۆی سەڵاحەدینە و لە ئێستادا 2023 بەڕێوەبەری فەرمانگەی شوێنەوار و کەلەپووری مێرگەسوورە.[1]
سۆران ئەمیر
سانا عوسمان
ناو: سانا
ناوی باوک: عوسمان
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
سانا عوسمان پێشکەشکاری کەناڵی ناوخۆیی بوار میدیایە، هەر لەسەرەتای درووست بوونی ئەو کەناڵە وەک خانمێکی دیار و سەرکەوتوو بەرنامەی ڕودا
سانا عوسمان
عەبدولوەهاب سولەیمان
ناو: عەبدولوەهاب
ناوی باوک: سولەیمان
ژیاننامە
عەبدولوەهاب سولەیمان، خەڵکی دەڤەری سۆران لە پارێزگای هەولێرە. دەرچووی بەشی شوێنەوارناسی زانکۆی سەڵاحەدینە و لە ئێستادا 2023 بەڕێوەبەری فەرمانگەی شوێنەو
عەبدولوەهاب سولەیمان
چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
ناونیشانی بابەت: چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
ئامادەکردنی: عەزیز مورادی

زەماوەندی پیرشالیار، یەکێکە لە کۆنترین جەژنەکانی کوردستان، کە بۆ شالیاری کوڕی جاماسپی زەردەشتیی دەگێڕدرێت. پیرشالیار یەکێک بو
چیرۆکی زەماوەندی پیرشالیار
زریان کامەران
ناو: زریان
ناوی باوک: کامەران
شوێنی لەدایکبوون: کۆیە
جۆری یاری: تۆپی پێ
شوێنی یاری: هێرشبەر
ژیاننامە
یاریزانی تۆپی پێی تیپی وەرزشی ئیلنجاغییە، لە ئێستادا 2023 پەیوەندی کردووە بە تیپی وەرزشی دێگە
زریان کامەران
ئیسماعیل سێپی
ناو: ئیسماعیل
ناوی باوک: سێپی
شوێنی لەدایکبوون: مەڕەش
جۆری یاری: تۆپی پێ
شوێنی یاری: گۆڵپارێز
یانە: گەلاتە سەرای

ژیاننامە
گۆڵپارێزی یانەی گەلاتە سەراییە، گۆڵپارێزێکی زۆر سەرکەوتووە خەڵاتی باش
ئیسماعیل سێپی
سیامەند ئەحمەد محەمەد
ناو: سیامەند
ناوی باوک: ئەحمەد
-رۆژی لەدایکبوون: 17-12-1977
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
سیامەند ئەحمەد محەمەد، ساڵی 1977 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. ئەو هەر لە منداڵییەوە هەندێک بەهرەی خو
سیامەند ئەحمەد محەمەد
ژیانی مارگریت
ناونیشانی پەڕتووک: ژیانی مارگریت
ناوی نووسەر: هیوا شەمسی بورهان
گرافیک و پێداچوونەوە: ژیان بەهرامیان
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
کورتەی ڕۆمان
ئەوە دەستی چارەنووسە کە
ژیانی مارگریت
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لە ژێر باڵەخانەکاندا ماون
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لەژێر باڵەخانەکاندا ماون
چوارشەممە 08-02-2023
دوای دوو ڕۆژ لە بوومەلەرزە بەهێزەکەی باکووری کوردستان و تورکیا، هێشتا ئاماری تەواوەتی قوربانییان نەزانراوە، پ
لە تورکیا و باکووری کوردستان 184 هەزار کەس لە ژێر باڵەخانەکاندا ماون
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
چوارشەممە 08.02.2023
بەهۆی ڕێگری کردن و نەناردنی هاوکاری و فریاگوزاری لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە،
بەهۆی نەناردنی تیمی فریاگوزاری لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە ژمارەی قوربانیانی بوومەلەرزەکان لە زیادبووندایە
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
چوارشەممە 08.02.2023
هێرش جەلال
سەرلەبەیانی 6ی ئەم مانگە چەند بومەلەرزەیەکی بەهێز باکوورو ڕۆژاوای کوردستانی هەژاندو
ئەکادیمیای زانستیی تورکیا: پێشتر دەسەڵاتمان لەبوومەلەرزەی وێرانکەر ئاگادارکردەوە
دێراو سەعید عوسمان
ناو: دێراو
ناوی باوک: سەعید عوسمان
ڕۆژی لەدایکبوون: 04-11-1979
شوێنی لەدایکبوون: هەڵەبجە
ژیاننامە
دکتۆر دێراو سەعید، لەدایکبووی شاری هەڵەبجەیە لە ساڵی 04-11-1979 لە ئێستادا 2023 نیشتەجێی شاری سلێ
دێراو سەعید عوسمان
خالید ماملێ - هێدی
ناو: خالید
نازناو: خالیدی ماملێ - هێدی
ناوی باوک: محەمەدی ماملێ
ڕۆژی کۆچی دوایی: 07-02-2023
شوێنی لەدایکبوون: مەهاباد
شوێنی کۆچی دوایی: شاری پاریسی پایتەختی فەڕەنسا
ژیاننامە
کوڕی هونەرمەندی گە
خالید ماملێ - هێدی
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە.
سێشەممە، 07.02.2023
ئەو بومەلەرزانە لە مەرەش و دیلۆکیان دا کاریگەرییان کردووەتە سەر دە شا
ئاماری زیانەکانی بوومەلەرزەکەی باکوور و ڕۆژاوای کوردستان بەرزتر دەبێتەوە: 3 هەزار و 381 کەس گیان لەدەستداوە
شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ناونیشانی پەڕتووک: شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ناوی نووسەر: ئەنوەر عەباسی (هەرەس)
بابەت: دیداری ئەدەبی
پرسیارساز: دیار لەتیف
شوێنی چاپ: سوید
وەشانخانە: کتێبی ئەرزان
ساڵی چاپ: 2021
ژمارەی چاپ:
شێعری هاوچەرخ و چەن پەراوێزێک
ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
ناونیشانی پەڕتووک: ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
ناوی نووسەر: نیاز مەحمود عەبدولقادر - ئیمان ئەحمەد زێدان
شوێنی چاپ: کەلار
ساڵی چاپ: 2020-2021
ژمارەی چاپ: یەکەم
[1]
ئیستاتیکای شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانەکانی فەرهاد پیرباڵ دا
پاداشت یوسف
ناو: پاداشت
ناوی باوک: یوسف
شوێنی لەدایکبوون: کۆیە
پیشە: ڕاهێنەر
جۆری یاری: تۆپی پێ

ژیاننامە
ڕاهێنەری تیپی چیای کۆیە بوو، لە ئێستادا 2023 وەک ڕاهێنەری یانەی وەرزشی تەقتەق دەستنیشانکراوە، لە سا
پاداشت یوسف
ئامار
بابەت 425,234
وێنە 87,807
پەڕتووک PDF 16,144
فایلی پەیوەندیدار 70,597
ڤیدیۆ 433
میوانی ئامادە 27
ئەمڕۆ 7,949
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!

Kurdipedia.org (2008 - 2023) version: 15.02
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 7.25 چرکە!