Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
Şekroyê Xudo Mihoyî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
24-04-2024
Burhan Sönmez
Jimare
Babet 519,541
Wêne 106,566
Pirtûk PDF 19,267
Faylên peywendîdar 97,105
Video 1,385
Kurtelêkolîn
Cihên geştiyarî yên parêzge...
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Jiyaname
Şekroyê Xudo Mihoyî
Pirtûkxane
Lenînîsm
Kürdistan'da dönüşüm çiçekleri açıyor
Kurdîpêdiya derfetên (mafê gihandina agahiyên giştî) ji bo her mirovekî kurd vedike!
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Türkçe
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Kürdistan

Kürdistan
Dönüşüm çiçeğinin tam anlamıyla açması zorlu ve uzun vadeli mücadeleler gerektirecektir. Devletçi sistemlerin karşılarına çıkardığı muazzam zorluklara rağmen karanlığın içindeki bu ilham verici iğne uçları daha aklı başında bir dünya için umut veriyor.
Bu senaryoyu hayal edin. İHA’lar üzerinize bombalar yağdırıyor, #NATO#'nun ikinci büyük ordusu üzerinize geliyor, birkaç yüz yıllık zulümle etnik kimliğinizi yok etmeye çalışıyor, militan ve dini faşist bir örgüt, insanlarınızı öldürüyor, kadınlarınızı ve çocuklarınızı köle yapmak için kaçırıyor. Ama siz tüm bunların ortasında kadın özgürlüğü, ekolojik yaşam ve demokrasi konularında eğitim kampları düzenliyor ve toplumlarınızı bu idealleri hayata geçirmeleri için seferber etmeye çalışıyorsunuz. Kulağa fantastik bir film gibi mi geliyor? Gerçekten de öyle -ancak bu çok gerçek, çok ayakları yere basan ve şu anda gerçekleşiyor.

Dünyanın en az rapor edilen ve anlaşılan savaş bölgelerinden birine; aynı zamanda adil, sürdürülebilir, eşitlikçi yaşam için en az bilinen ve takdir edilen girişimlerden birine hoş geldiniz. Burası, bugün Türkiye, Irak, Suriye ve İran olarak bilinen bölgelerin kesiştiği, #Kürt# etnik topluluğunun yanı sıra diğer birçok etnik topluluğun (#Ermeniler#, #Êzidîler#, #Araplar#, #Hıristiyanlar#) yaşadığı geniş bir bölge olan Kürdistan. #Kürtler# 1970'lerden bu yana, içinde yaşadıkları ulus-devlet rejimlerinin zulüm ve katliamlarına karşı direnmiş ve kendi özgürlük ve demokrasi versiyonlarını uygulamak için yüzlerce yerleşim birimini örgütlediler.

Mart 2022'de, Hindistan ve başka yerlerdeki köklü girişimlerden ortaya çıkan radikal alternatiflere ilişkin bir çerçevenin parçası olan aşağıdaki beş yaprağı kapsayan “Dönüşüm Çiçeği” hakkında yazmıştım (aşağıdaki resime bkz):

a. Doğanın ve doğal çeşitliliğin korunması, ekolojik işlevlerin sürdürülmesi, ekolojik sınırlara (yerelden küresele) saygı gösterilmesi ve tüm insan eylemlerinde ekolojik etik dahil olmak üzere ekolojik bütünlük ve dayanıklılık.

b. Yaşamların (fiziksel, sosyal, kültürel ve ruhsal olarak) tatmin edici olması, topluluklar ve bireyler arasında eşitlik, toplumsal ve etnik uyum; ve inanç, cinsiyet, kast, sınıf, etnik köken, yetenek ve benzeri özelliklere dayalı hiyerarşi ve bölünmelerin sıfırlanması dahil olmak üzere sosyal refah ve adalet.

c. Doğrudan ve yetkilendirilmiş demokrasi; karar alma süreçlerinin herkesin anlamlı bir şekilde katılımına imkan veren mekanlarda başlaması ve aşağıya doğru hesap verebilir kurumlar tarafından daha geniş yönetişim seviyelerine doğru inşa edilmesi; ve tüm bunların halihazırda ötekileştirilenlerin ihtiyaç ve haklarına saygılı olması.

d. Yerel toplulukların ve bireylerin üretim, dağıtım, değişim ve pazar araçları üzerinde kontrol sahibi olduğu, temel ihtiyaçlar için yerelleşme ilkesine ve bunun üzerine inşa edilen ticarete dayanan ekonomik demokrasi; bunun merkezinde özel mülkiyetin yerini müştereklerin alması olacaktır.

e. Kültürel çeşitlilik ve bilgi demokrasisi, müştereklerde bir arada var olan çoklu bilgi sistemleri, farklı yaşam biçimlerine, fikirlere ve ideolojilere saygı ve yaratıcılık ve yenilikçiliğin teşvik edilmesi.



“Dönüşüm çiçekleri” (Flower of Transformation) teorisinin diyagramı

KÜRT TOPRAĞINDA ÇİÇEK AÇIYOR

Yukarıdaki alanların her biri Kürdistan'daki temel girişimlerle örneklendirilebilir. Aşağıda ele alabileceğimden daha fazla boyut ve detay, Demokratik Modernite Akademisi gibi çeşitli web sitelerinde bulunabilir.

RADİKAL DEMOKRASİ

Kürt özgürlük hareketi, içinde bulundukları ulus-devletlerden tam bir bölgesel özerklik ve bu bölgelerde yer alan komün ve yerleşim birimleri için doğrudan, radikal demokrasi ya da demokratik konfederalizm talep etmektedir.

Rus devletinin ve devrimci partilerin iktidara geldiği, ancak gerçek anlamda demokratik bir toplum yaratmada başarısız olduğu diğer pek çok ülkenin deneyimlerine bakan Kürt özgürlük hareketi, sosyalist bir Kürt 'devleti' talep eden bir ideolojiden, halkın ve komünlerin içinde yer alan radikal bir siyasete hızla geçiş yaptı. Bu radikal demokrasi ideolojisi, hareketin önderliği, 1978'den beri Kürt İşçi Partisi'nin (Partiya Karkerên Kurdistan, PKK) kurucusu ve başkanı olan Abdullah Öcalan tarafından desteklendi. Dünyanın dört bir yanındaki hareketlerin tarihini çok iyi okuyan Öcalan, gerçek özgürlüğün insanların kelimenin tam anlamıyla siyasi aktörler olmasında, siyasetçilerin ve bürokratların onları yönetmesine izin vermemesinde yattığı sonucuna vardı. Öcalan, 1999 yılında Türk devletiyle işbirliği yapan NATO güçleri tarafından kaçırıldı ve o tarihten bu yana uluslararası hukuk ve insan hakları ihlal edilerek bir adada (çoğunlukla hücre hapsinde) hapsedildi. Yine de Kürt halkına özgürlüğün ne anlama geldiğine dair en radikal düşüncelerden bazılarını, özellikle de kadınların özgürleşmesi ihtiyacını (bu konuya aşağıda döneceğim) iletmeyi başardı ve dünyaya şaşırtıcı derecede üretken bir dizi devrimci düşünce ve öneri verdi.

Öcalan'ın siyaset, iktidar ve demokrasi hakkındaki fikirleri ilk bakışta şaşırtıcı derecede karmaşık gelebilir. Öcalan kapitalist modernite yerine demokratik moderniteyi desteklemektedir; ona göre kapitalist modernite insanlığı ve doğanın geri kalanını köleleştirmeye devam ederken, demokratik modernite her ikisi için de gerçek özgürlüğe yol açabilir. 'Modernite' teriminin, birkaç yüzyıldır batılı sanayi uluslarının sömürgeleştirme projesi olduğu ve binlerce geleneksel var olma ve bilme biçimini sildiği için tartışmalı olduğunun farkındadır. Ancak bu terimi, insan merkezli bir siyaset hareketinin tarihsel olduğu kadar çağdaş da olduğunu belirtmek için kullanıyor. Kapitalist modernitenin homojenleştirici eğilimlerine karşı çıkarak, çoğulcu, olasılıkçı, alternatiflere açık, çok kültürlü, ekolojik ve feminist süreçlere saygı duyuyor.

Bu temel ideolojiyi merkeze alarak, kendilerini bir ulusun parçası olarak tanımlayan halkların (ulus-devletle eşitlenmemeli, daha ziyade çeşitlilik içinde birlik ilkesine dayanan ortak bir demokratik bilinç olarak tanımlanmalıdır), kendi özgür iradeleri ve kendi etnik, dini ve diğer kimlikleriyle karar alma süreçlerine tamamen dahil oldukları demokratik ulus ihtiyacını ortaya koymaktadır. Bu tür halklar ve uluslar, kendi kendini yöneten komünlerin, bu komünlerin her birinin özerkliğinden ödün vermeden daha geniş bölgelerde federasyonlaşacağı demokratik konfederalizmi uygulayabilir. Bu yolla demokratik topluma ya da demokratik sosyalizme geçilebilir (Öcalan'ın da belirttiği gibi, Rusya, Çin ve diğer ülkelerde uygulanan devlet sosyalizminden çok farklıdır, zira bu ülkeler gücün ulus-devletin elinde merkezileşmesine dayanmaktadır).

Kürt toplumu bu yolda en çok Rojava'da (Kürdistan'ın Suriye'de kalan kısmı) ilerledi ve Türk devletinin tekrarlanan saldırıları son birkaç yılda büyük gerilemelere neden olana kadar Bakur bölgesinde de (şu anda Türkiye'nin işgali altında) önemli ilerlemeler kaydedildi.

Hem demokratik modernite hem de konfederalizm, incelikli bir güç ve siyaset anlayışına dayanır. Öcalan'ın kullandığı orijinal Türkçe sözcüklerde, “iktidarcı yönetim” (başkaları üzerindeki iktidar) ile “demokratik yönetim” (demokratik siyaset ya da kendini yönetme iktidarı - ya da Hannah Arendt'in 'birlikte iktidar' olarak adlandırdığı şey) arasında net bir ayrım vardır. Siyaset özgürlük sanatıdır ve bu nedenle herkesin siyasallaşmasına ve siyasetin ahlaki yaşama, yani toplumun günlük yaşamı yürütmek için oluşturduğu gelenek ve kurallara ve topluma ve toplumsal yaşama saygı ve bağlılığa dayanmasına ihtiyaç vardır.

Kürtlerin demokratik bir toplum yaratma çabaları, Meksika'daki Zapatista'lar ve dünyanın çeşitli yerlerindeki yerli halklar gibi diğer özerklik ve kendi kaderini tayin etme mücadelelerine birçok yönden benzemektedir.

SOSYO-KÜLTÜREL ADALET VE EŞİTLİK

Kürt hareketinin merkezinde, kadınların binlerce yıldır ataerkilliğin ve erkekliğin çeşitli biçimlerinde köleleştirilmesinden kurtarılması yer almaktadır. Öcalan'a göre devlet, ataerkilliğin bir tezahürüdür ve aile 'erkeğin küçük devleti'dir, dolayısıyla kadınların özgürlüğü toplumun en küçük biriminden en büyüğüne kadar olmalıdır.

Bölgedeki Kürt (ve diğer komşu etnik) toplulukların yoğun ataerkil karakteri göz önüne alındığında, bu hareket için en zor mücadelelerden biri olmuştur. Bireylerin ya da kadın gruplarının küçük isyan eylemleriyle başlayan, kadınların silahlı gerillalar da dahil olmak üzere ulus-devlet dayatmalarına karşı isyana giderek daha fazla katılmalarıyla teşvik edilen (daha fazlası aşağıda) ve Öcalan tarafından yüksek sesle savunulan ataerkillik (ya da erkeklik) sütunu sistematik olarak aşındırıldı. Her yönetim, ekonomi ve sosyo-kültürel kurumun eşbaşkanının bir kadın ve erkek olması gibi hareket tarafından belirlenen kural ve normlar da buna yardımcı oldu. Belki de en önemlisi, başlangıçta Öcalan tarafından ortaya atılan ancak daha sonra kadın hareketindeki pek çok kişi tarafından bir dizi Jineoloji Akademisi ve diğer faaliyetler aracılığıyla sofistike, derin bir sosyal bilim ve yaşam/anlayış/varoluş biçimi haline getirilen bir fikir olan jineolojinin, yani 'kadın özgürlüğü biliminin' teşvik edilmesi olmuştur.

Kürt kadın hareketinin tarihi ve elde ettiği pek çok kazanım, tüm dünya için büyüleyici dersler içermektedir. Ancak mücadele henüz bitmiş değil; kadınlar düzenli olarak erkek egemenliğinin devam eden boyutlarıyla karşı karşıyadır. Tekmil gibi, bu tür davranışların yüzleşmeden ziyade öğrenme atmosferinde gündeme getirilebildiği forumlara sahip olmak yardımcı olmaktadır (bu konuya aşağıda döneceğim). Birkaç bin yıllık cinsiyetçi baskının üstesinden gelmek, Öcalan'ın kibar toplumu şok edecek bir ifade kullanarak, “egemen erkeği öldürmek” dediği duruma doğru ilerlemek zaman alacaktır. Bu aynı zamanda geleneksel toplumun eşcinsel ilişkilere ya da çoklu cinsiyet ve cinselliklere bakışındaki dönüşümleri ve hevjiyana azad (birlikte özgür yaşam) olarak adlandırılan arkadaşlık biçimlerine doğru ilerlemeyi de içeriyor.

Kürdistan'daki sosyo-kültürel dönüşümün tek boyutu, toplumsal cinsiyet değildir. Radikal demokrasinin her yerde karşılaştığı en zorlu sorunlardan biri, farklı etnik veya ulusal kimlikler arasındaki gerilimdir. Kürdistan'da Kürtler, aralarında Êzidîler, Hıristiyanlar, Ermeniler ve Arapların da bulunduğu çok sayıda etnisiteden sadece biridir. Bazı bölgelerde Kürtler çoğunlukta, bazılarında ise değil. Ancak ilkinde bile hareket, örneğin ilgili karar alma kurumlarında, toplantılarda ve eğitim kurumlarında dillerin kullanımında ve hatta silahlı gerilla birliklerinde tüm etnik gruplara eşit söz ve alan vermeye çalışmıştır.

Çatışma ve gerilimlerin ya da adaletsiz ve sömürücü davranış olarak değerlendirilebilecek şeylerin sürekli ve düzenli olarak gündeme getirilmesine yardımcı olan benzersiz bir süreç tekmil'dir. Bu, toplumsal seferberliğin çeşitli düzeylerinde, PKK ve diğer siyasi kurumlarda ve gerilla birimlerinde düzenlenen kurumsallaşmış bir eleştiri ve özeleştiri forumudur. Görünüşe bakılırsa bunun tonu, Kürt direnişinin ilk yıllarında Öcalan ve Haki Karer, Kemal Pir, Sakine Cansız gibi yoldaşları tarafından belirlendi; kendileri de dahil olmak üzere herkesin buna tabi tutulmasında ısrar ettiler. Bu tür geri bildirim ve açıklık süreçlerinin denendiği bir örgütte ve bazı ağ girişimlerinde yer almış biri olarak, bir başkasını eleştirirken yoldaşlık ruhunu sağlamanın, kendi kendini eleştirmeye açık olmanın ve özeleştiri yapmanın ne kadar zor olduğuna tanıklık edebilirim. Yine de Kürt hareketi, Kürdistan'da zaman geçiren birçok dış gözlemcinin de belirttiği gibi, en acımasız savaş ve çatışma koşullarından birinin ortasında bile bunu iyi yapıyor gibi görünüyor.

Bu gözlemciler bir başka etkileyici deneyime de dikkat çekmişlerdir: Hareket veya komün üyelerinin katıldığı düzenli 'eğitim' oturumları. Birkaç saatten birkaç güne kadar süren bu eğitimlerde, demokratik modernite ve konfederalizm, jineoloji, Ortadoğu ve diğer yerlerdeki sömürgecilik ve dini dogmatizmin tarihi, dünyanın çeşitli yerlerinden radikal düşünce ve pratikler gibi devrimin temelleri sunuluyor ve tartışılıyor. Kısmen Öcalan'ın düzenli tavsiyeleriyle teşvik edilen okuma tutkusu, avukatları ve ailesiyle çok nadiren görüşebildiği hapishane döneminde bile (yaklaşık son iki yıldır bu da durdu) yaygınlaştı. Hareket artık bu tür 'eğitim' toplantılarını Kürdistan dışına da taşıyor; yakın zamanda kurulan Demokratik Modernite Akademisi Avrupa'da birkaç seminer yaptı (bunlardan birine Ağustos 2022'de katılma şansına sahip oldum).

Hareket, mümkün olduğu ölçüde, Ortadoğu tarihi ve kültürünün temellerini, yerel bilgi sistemlerini, Kürdistan hareketinin anlaşılmasını ve ekolojik duyarlılığın temellerini resmi eğitim kurumlarının müfredatına ve pedagojilerine de dahil etti. Ancak bu (ve toplum sağlığı gibi diğer hususlar), ulus-devletin dayattığı eğitim rejimlerinin baskın olduğu yerlerde ciddi şekilde sınırlıdır; çoğu durumda Türkçe gibi 'ulusal' dillerin dayatıldığı acımasız bir tarih devam etmektedir (Kürtçe konuşan çocuklar okullarda dövülmekte ve yetişkinler sokaklarda tutuklanmaktadır).

EKONOMİK DEMOKRASİ

Yukarıdaki tüm girişimler, ekonomik hayatta kalma ve güvenlik için önemli olan kaynaklar üzerinde yönetişim ve yönetim hakları talep etme becerisini de kapsamaktadır. Bu, kara ve deniz müşterekleri, su, tohum ve biyoçeşitlilik üzerinde kolektif haklar ya da endüstriyel veya zanaat temelli üretim araçları üzerinde demokratik kontrol veya sosyal, dayanışma ve topluluk ekonomileri olabilir. Kürt hareketi, devlet gibi kapitalizme de açıkça karşı olduğundan, amacı ekonomiyi 'demokratik komünal' biçimlere doğru dönüştürmektir. Bu, işçilerin ve üreticilerin kontrolde olduğu, azami kâr yerine toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanmasına dayanan kooperatif modeliyle işletmeleri yönetmeyi içeriyor. Ayrıca tarım ve imalatta ekolojik olarak sürdürülebilir olmayı hedefliyor; Öcalan buna sanayiciliğin yerine 'eko-sanayi'nin geçmesi diyor. Burada da ekonominin kadınsılaştırılması, bakım ve paylaşım ilişkilerinin vurgulanması çok önemlidir.

Ortak toprakların kolonizasyonu, 2,5 milyon insanın geleneksel yurtlarından zorla göç ettirilmesi, Kürdistan'ın içinde bulunduğu ulus-devletlerin devam eden saldırı ve tahakkümleri, tarım ve toprağın özelleştirilmesi mirası, ekonomik faaliyetlerde erkek egemenliği ve benzeri faktörler, ekonominin demokratikleşmesinin önündeki başlıca engeller. Ancak hareket devam ediyor. Etkileyici girişimlerden bazıları, çeşitli türlerde faaliyet ve işletmeler yürüten yüzlerce kooperatifin kurulması ve sürdürülebilir geçim seçeneklerinin teşvik edildiği benzersiz bir kadın köyü olan Jinwar'dır. Hareket aynı zamanda dünyanın başka yerlerindeki başarılı sosyal, dayanışmacı ve topluluk ekonomisi girişimlerinden de bir şeyler öğrenmeye hevesli.

EKOLOJİK BİLGELİK VE DAYANIKLILIK

Kadın özgürlüğü ve demokrasi, Kürt hareketinin iki önemli ayağıdır, üçüncüsü ise ekolojik duyarlılıktır ve hepsi birbiriyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Kapitalist modernitenin ve ulus-devletin yeryüzüne zarar verdiğini ve insanları doğanın geri kalanına yabancılaştırdığını fark eden Öcalan, erken dönemlerden itibaren bu konuya vurgu yapmaya başladı. Bunu yaparken de geleneksel Ortadoğu toplumunun doğanın geri kalanıyla olan manevi ve etik bağlarına dayanmış, örneğin Sümerce özgürlük anlamına gelen 'Amargi' kelimesinin ana-doğaya dönüş anlamına gelmesi dikkat çekicidir. İnsan ve doğa arasında yarı bir aşk ilişkisi vardır; ve ayrıca, doğaya dair bu geçmiş farkındalık, doğadaki çok sayıda kutsallığı ve tanrısallığı tanıyan bir zihniyeti beslemiştir. Kolektif yaşamın özünün, ana-kadına duyulan saygıdan kaynaklanan kutsallık ve tanrısallık metafiziğine dayandığını kabul edersek daha iyi anlayabiliriz. Kürt hareketi için doğanın haklarına da insanların haklarına gösterildiği gibi saygı gösterilmelidir. Güç ve kâr değil, insanlar ve gezegen devrimin dayanak noktasıdır. Hevjiyana azad felsefesi sadece insan-insan ilişkilerine değil, insan ve diğer türler arasındaki ilişkilere de genişletilmelidir.

Ancak hareketin de kabul ettiği gibi bu, devrimin en az gelişmiş yönlerinden biridir ve pratik uygulamaları ancak 1990'larda ciddiyetle başlamıştır. Bölgedeki sömürgeci ve ulus-devlet güçlerinin ekolojik tahribat tarihi, Kürdistan'ın sürekli kuşatılması, yıkıcı altyapı projelerinin dayatılması, tarımın sanayileşmesi ve petrol gibi gelir kaynaklarına bağımlılığın devam etmesi, yenilenme ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmayı çok zorlaştırıyor. Bölgede son zamanlardaki ilk ekolojik hareketler arasında Dicle nehri üzerindeki Ilısu ve Dersim'deki Munzur nehri üzerindeki barajlar gibi mega-hidro projelerine karşı yürütülen kampanyalar yer alıyor.

Make Rojava Green Again gibi kampanyalar büyük ölçekli ağaç dikimi, su kaynaklarının temizlenmesi, topluluk bahçeleri ve benzeri faaliyetleri içeriyor. Yukarıda bahsedilen ve sürdürülebilir kendine yeterlilik hedefleri olan 'kadın köyü' Jinwar da, hareketin diğer benzer girişimler için öğrenmeyi umduğu bir başka deney. HDP gibi Kürt hareketinin desteklediği siyasi partilerin yönetimde olduğu birçok belediyede kentsel dönüşüm, toplu taşıma, su kaynaklarının temizlenmesi, yoksullar için uygun konutlar ve diğer önlemler ciddi bir şekilde denenmektedir. Geniş bir platform olan Mezopotamya Ekoloji Hareketi, hem direnişe hem de il ve tematik komisyonlar aracılığıyla çevre konusundaki tartışma ve eylemlerin daha ileri götürülmesine yardımcı olmuştur.

İlginçtir ki, son otuz yılda Kürt hareketinin gerilla birlikleri de ekolojik yaşama vurgu yapmıştır. Yaşadıkları dağlarda doğaya en az baskı uygulamak, ağaç kesimini ve avlanmayı kesinlikle gerekli olan yerlerle sınırlandırmak, plastik veya metal atıkları dışarı atmamak, geçmişte bozulan ekosistemlerin yeniden oluşturulmasına yardımcı olmak ve 'eğitim' oturumlarının bir parçası olarak sürekli ekoloji tartışmaları yapmak gibi.

KESİŞİMSELLİK VE DEĞERLER

Ayrımcılık ve ötekileştirme kesişimsel olabilir; örneğin çevresel açıdan kötü çalışma ve yaşam koşulları ırk, kast veya sınıf açısından ötekileştirilenler için daha belirgindir veya besleyici gıdaya yetersiz erişim kadınlara yönelik diğer ayrımcılıkların üzerine inşa edilebilir. Dolayısıyla, yukarıdaki girişimlerin çoğunda bunlara verilen yanıtlar da kesişimseldir veya beş alanı kesmektedir.

Kürt hareketinde açık ve genellikle önceden yapılandırılmış bir kesişimsellik söz konusudur. Bu durum en çok dönüşümün siyasi, sosyal, kültürel, ekolojik her bir boyutundaki toplumsal cinsiyet boyutunda kendini göstermektedir. Kürtlere göre devrim gelecekte değil, şimdi; ve parçalı değil bütüncül, yani mümkün olduğunca tüm boyutlarıyla eşzamanlı olarak yaşamak anlamına geliyor. Geçmişteki devrimci hareketlerin hatalarını tekrarlamak istemiyorlar; bu hareketlerde önceden yapılandırma eksikliği ya da hem dış hem de iç boyutlarda eş zamanlı dönüşümler, hareket kontrolü ele geçirdikten sonra bile birçok başarısızlığa yol açmıştır.

Siyasi karar alma mekanizmalarının radikalleşmesini sosyo-kültürel dönüşüm, ekonomik demokrasi ve ekolojik akıl sağlığı ile bütünleştirmeye çalışan Kürt hareketi gibi hareketler, Radikal Ekolojik Demokrasi ya da (Hindistan'daki bağlamdan kaynaklanan bir terim kullanmak gerekirse) eko-swara'yı örneklemektedir. Yerel karar alma mekanizmalarını savunurken aynı zamanda diğer insanlar ve doğanın geri kalanı için de sorumluluk taşırlar. Ve topluluk yaşamı, dayanışma, karşılıklı bağımlılık ve çeşitlilik gibi birçoğu çağlar boyunca aktarılan; radikal demokrasi, kadın özgürlüğü ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi birçoğu daha yeni olan bir dizi değer ve norma dayanırlar. Demokratik toplum ve jineoloji çerçeveleri, bu ve diğer değerleri sadece teorik yapılar olarak kalmayıp her gün yaşanan şekillerde içermektedir. Kürt aktivistlerin ve entelektüellerin sürekli özeleştiri geleneği içinde işaret edecekleri gibi, hiçbiri mükemmel bir şekilde başarılamamıştır. Ancak en azından sürekli olarak samimi girişimlerde bulunulmaktadır ve bunların birçoğu yukarıda açıklanan siyasi, sosyo-kültürel ve ekonomik faaliyetlerde görülebilir.

Belki de hareketin vermek zorunda kaldığı en zor tavizlerden biri silahlı direnişe geçmek olmuştur. Şiddet esasen felsefesine aykırıdır. İlk yıllar boyunca özerk bir bölge arayışıyla Türk devletiyle müzakere etmeyi denedi. Ancak Türkiye'nin askeri saldırganlığı ile kültürel ve ekonomik tahakkümü devam ettikçe ve hem burada hem de Türkistan'ın başka yerlerinde Kürtler neredeyse yok edilme durumuyla karşı karşıya kaldıkça, kendini savunma dürtüsü hareketi silahlanmaya yöneltti. Bu, ulus devletlerin daha fazla işgaline direnmesini ve bazı bölgelerde İslam Devleti (DAİŞ) güçlerini geri püskürtmesini sağladı. Bununla birlikte hareket, şiddetin sadece meşru müdafaa için kullanılacağını, asla saldırı amaçlı kullanılmayacağını ve barışçıl çözüm arayışlarını sürdüreceğini açıkça ifade etmiştir. Bu tür bir çözümü denemek için defalarca tek taraflı ateşkes ilan etti, ancak Türkiye bunlara karşılık vermedi ya da uymadı. Öcalan'ı 23 yıldır utanmazca hapsetmesi de anlamlı bir barış sürecinin önündeki engellerden biri olmuştur.

Dönüşüm çiçeğinin tam anlamıyla açması zorlu ve uzun vadeli mücadeleler gerektirecektir. Ancak Kürt toplumunun başarmaya çalıştığı şey, oluşum halindeki bir 'nowtopia' olarak adlandırılabilir ve dünya çapında ufukta çok daha fazlası, gerçek bir pratikler ve Pluriverse (dünya görüşleri çokluğu) görülebilir. Egemen askeri-endüstriyel-kapitalist-devletçi sistem ile süregelen ataerkillik, ırkçılık ve insan merkezcilik biçimlerinin karşılarına çıkardığı muazzam zorlukları hiçbir şekilde küçümsememekle birlikte, karanlığın içindeki bu ilham verici iğne uçları daha aklı başında, daha adil bir dünya için umut veriyor.
Tekrar etmek gerekirse, Kürtlerin dediği gibi, devrim şimdi. Ve bu devrim jin-jiyan-azadî -kadın, yaşam, özgürlük- temelleri üzerinde yükselecek![1]
Ev babet bi zimana (Türkçe) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
Bu makale (Türkçe) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
Ev babet 975 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | کوردیی ناوەڕاست | firatnews.com
Gotarên Girêdayî: 4
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Türkçe
Dîroka weşanê: 15-10-2022 (2 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Çîrokên şîdetê
Kategorîya Naverokê: Raport
Kategorîya Naverokê: Mafî mirov
Welat- Herêm: Kurdistan
Ziman - Şêwezar: Turkî
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Sara Kamela ) li: 29-10-2022 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 29-10-2022 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 29-10-2022 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 975 car hatiye dîtin
Pelên pêvekirî - Versiyon
Cûre Versiyon Navê afirîner
Dosya wêneyê 1.0.168 KB 29-10-2022 Sara KamelaS.K.
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Jiyaname
Necat Baysal
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
Çand di çarçoveya giştî de
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Cihên arkeolojîk
Temteman
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Jiyaname
AYNUR ARAS
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê

Rast
Kurtelêkolîn
Cihên geştiyarî yên parêzgeha Îlamê – Beşa 1em
07-04-2024
Aras Hiso
Cihên geştiyarî yên parêzgeha Îlamê – Beşa 1em
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Firîca Hecî Cewarî
Jiyaname
Şekroyê Xudo Mihoyî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Şekroyê Xudo Mihoyî
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Lenînîsm
Babetên nû
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
Şekroyê Xudo Mihoyî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
26-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
24-04-2024
Burhan Sönmez
Jimare
Babet 519,541
Wêne 106,566
Pirtûk PDF 19,267
Faylên peywendîdar 97,105
Video 1,385
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Jiyaname
Necat Baysal
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
Çand di çarçoveya giştî de
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Cihên arkeolojîk
Temteman
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Jiyaname
AYNUR ARAS
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.422 çirke!