Kütüphane Kütüphane
Arama

Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır


Arama Seçenekleri





Gelişmiş Arama      Klavye


Arama
Gelişmiş Arama
Kütüphane
Kürtçe isimler
Olayların kronolojisi
Kaynaklar
Tarih
Kullanıcı koleksiyon
Etkinlikler
Yardım iste
Kurdipedi yayınları
Video
Sınıflamalar
Olayla ilişkili konu
Öğe kaydı
Yeni başlık kaydı
Görüntü gönder
Anket
Yorumlar
İletişim
Ne tür bilgilere ihtiyacımız var!
Standartlar
Kullanım Koşulları
Ürün Kalitesi
Araçlar
Hakkında
Kurdipedi arşivcileri
Bizim hakkımızda makaleler!
Kurdipedia'yı web sitenize ekleyin
E-posta Ekle / Sil
Ziyaretçi istatistikleri
Makale istatistikleri
Font Çevirici
Takvim - Dönüştürücü
Yazım Denetimi
Sayfaların dil ve lehçeleri
Klavye
Kullanışlı bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
Diller
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Benim Hesabım
Oturum Aç
Destek verme
Şifremi unuttum
Arama Öğe kaydı Araçlar Diller Benim Hesabım
Gelişmiş Arama
Kütüphane
Kürtçe isimler
Olayların kronolojisi
Kaynaklar
Tarih
Kullanıcı koleksiyon
Etkinlikler
Yardım iste
Kurdipedi yayınları
Video
Sınıflamalar
Olayla ilişkili konu
Yeni başlık kaydı
Görüntü gönder
Anket
Yorumlar
İletişim
Ne tür bilgilere ihtiyacımız var!
Standartlar
Kullanım Koşulları
Ürün Kalitesi
Hakkında
Kurdipedi arşivcileri
Bizim hakkımızda makaleler!
Kurdipedia'yı web sitenize ekleyin
E-posta Ekle / Sil
Ziyaretçi istatistikleri
Makale istatistikleri
Font Çevirici
Takvim - Dönüştürücü
Yazım Denetimi
Sayfaların dil ve lehçeleri
Klavye
Kullanışlı bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Oturum Aç
Destek verme
Şifremi unuttum
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Hakkında
 Olayla ilişkili konu
 Kullanım Koşulları
 Kurdipedi arşivcileri
 Yorumlar
 Kullanıcı koleksiyon
 Olayların kronolojisi
 Etkinlikler - Kurdipedia
 Yardım
Yeni başlık
Biyografi
EVDIREHÎM REHMÎ HEKARÎ
23-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
AHMET KARDAM
20-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
MEHMET EMİN SEVER
20-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
İbrahim Küreken
14-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
Kemal Astare
14-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
Çiller Özel Örgütü TBMM Susurluk Komisyonu\'na Sunulan Dosya ve Belgeler
13-04-2024
Sara Kamele
Biyografi
Ekrem Cemilpaşa
11-04-2024
Rapar Osman Ozery
Kütüphane
MARDIN \'i DINLERKEN MÜZEYLE BAŞLAYAN DEĞİŞİM
08-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
MARDİN 1915
08-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
KOMÜNİST
07-04-2024
Sara Kamele
Istatistik
Makale  517,441
Resim 105,974
Kitap PDF 19,160
İlgili Dosyalar 96,492
Video 1,307
Biyografi
Ekrem Cemilpaşa
Kısa tanım
Kadınlar Dünyası’nın Kürt k...
Kısa tanım
Dünya yeni bir savaşın eşiğ...
Biyografi
AHMET KARDAM
Kısa tanım
1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
Yekkirina zimanê kurdî jibo nivîsînê
Tarihi fotoğraflar milli servetimizdir! Lütfen logolarınızla, yazılarınızla ve renklerinizle onların değerini düşürmeyin!
Grup: Kısa tanım | Başlık dili: Kurmancî - Kurdîy Serû
Paylaş
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Değerlendirme
Mükemmel
Çok iyi
Orta
Kötü değil
Kötü
Favorilerime ekle
Bu makale hakkında yorumunuzu yazın!
Öğenin tarihçesi
Metadata
RSS
Seçilen konunun resmini Google'da arayın!
Seçilen konuyu Google'da arayın.
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Yekkirina zimanê kurdî jibo nivîsînê

Yekkirina zimanê kurdî jibo nivîsînê
=KTML_Bold=Yekkirina zimanê kurdî jibo nivîsînê=KTML_End=
Siddik BOZARSLAN
Bi taybetî li Bakurê Kurdistanê Zimanê Kurdî (kurmancî û zazakî) li hemberî asimilasyona ku sedsal e didome û kurdî nebûye zimanê resmî û perwerdeyê; ew li hemberî xetereke mezin maye û roj bi roj ev xeter mezintir dibe. Mixabin di vî sed salê pratika kurdên siyasî da jî pêşveçûnek bi dest neketîye. Eger tabîr di cîyê xwe da be, piranîya sîyasetmedarên kurd ên bakurî jî di vî 50-60 salî da bûne alîkarê asimilasyona Sistema Ankarayê. Ji ber ku piranîya van sîyasetmedaran zêde qîmet û rûmetê nedane zimanê xwe û giranîyê dane zimanê tirkî; em bixwazin nexwazin di vê pratikê da xizmeta asimilasyonê kirine û li hemberê Sistema Ankarayê bûne karikator. Ev karikarorî di warê sîyasî da jî xwe nîşan daye.
Dema li derek zimanek nebe zimanê resmî û bazarê ku rojane were bikaranîn; ew ziman li ber xeterê ye û mehkûmê mirinê ye. Rewşa kurdî jî li Bakurê Kudistanê di rewşeke weha xeternak da maye û ev pêvajoya pişaftinê (asimilasyonê- helandinê) berdewam e.
Ji vir sed sal berê jî hin nivîskar, ronakbîr, xwendekar û sîyasetmedarên kurd giringîyek dane zimanê kurdî û ev xwe di rûpelên Kovara Jîn da jî nîşan daye. ”Zimanê Kurdî û xebata li ser wî, wê demê jî di bernama welatevîn û neteweevînên kurd da maddeka giring pêkanîye. Ev yek, ji hin nivîsarên kovara ”Jîn” bi awayekî eşkera û berçav kifş dibe. Giringîya ziman û giringîyên xebata li ser ziman, di belavoka Komela Kurd jibo Belavkirina Zanînê û Weşanan (Kurd Tamim-i Maarif ve Neşrîyat Cemîyetî) da weha hatîye numandin:
”Dibêjin ku berata heq û îstîhqaqa neteweyan, hebûna tarîxê ye û hebûna zimanekî wisa ye ku beranberê cereyana demê be; yanî hebûna sazgehên neteweyî ye. Tenê ev in ku ji mirov ra dibin kaxidê huwîyetê û nîşana destûra ku mirov dikare bi wê têkeve wî xanîyê heq û emanê yê ku edaletê belav dike. Bê ku em îddîayên cahilkî û dersînor bikin, divê ku em li xwe bên mikurê ku ji vî alî ve kêmayîya Kurdîtîyê mezin e û dilêşîn e”. (Eslê vê belavokê Tirkî ye û M. Emîn Bozarslan wê wergerandîye Kurmancîya îroyîn)
Di belavokê da paşê hatîye ragihandin ku temamkirina vê kêmayîyê û dagirtina vê valahîyê ne tiştekî bêmikûn e; bi xîret û xebatê, di demeka ne dîrêj da mimkun e ku ev kêmayî bê temamkirin û ev valayî bê dagirtin. Paşê weha gazinc hatîye kirin:
”Di van deman da ku neteweyên dî dûwayî li xebata xwe ya li ser vê axa pîr anîne û dest bi xebata li ser asîmanan kirine, tiştekî dilêşîn e ku mirov hêj bi ziman û sererastkirina ziman û wekhevkirina ziman xerîk be; lewra ziman, di hîmê medenîyeta mirovîyê da kevirê pêşîn e.” (. KMND r. 171- 175 37. Jîn, Jimare 10, r.1011)
Çawa ku me li jor jî gotibû, xebata li ser zimanê kurdî û amadekirina ferhengeka neteweyî, yek ji maddên bernama komelê bûye.
Kurdîyê Bedlîsî (#Xelîl Xiyalî# ) jî şola zimanê kurdî û xebata li ser wî girtîye destê xwe, di wî babetî da du nivîsarên hêja nivîsîne; di wan nivîsaran da jibo xebata li ser zimanê kurdî bernameyek û metodekî zanistî danîye. Wî, di nivîsara xwe ya pêşîn da şola hebûna zarên Kurdî yên cure-cure girtîye destê xwe û di wî babetî da weha nivîsîye.:
”Gelo mimkun e ku zimanekî yekbûyî bê qebûlkirin? Digel ku ev şol xebateka timî û demeka dirêj dixwaze jî, welama vê pirsê bi kurtî ´belê´ ye. Madem ku wisa ye, îcar em kurd bi çi awayî dikarin bibin xwedîyê zimanekî yekbûyî? Ez kesna dinasim ku hebûna zarên cure-cure di kurdî da, jibo gîhana vê amancê wek ritmek qebûl dikin. Lê ew dixapin û pirr di rû da difikirin. Zarên cure-cure ne ku dibin ritim; lê jibo zimanê me kaneka peyvikan a bêdûwayî ne û nîmetek in. Pisporekî ku rîya îstîfadê bibîne, dikare ji zaran mefayên bêdûwayî bi dest xe. Yek jî, ev bûyer ne ku tenê di nava me kurdan da heye; ew neteweyên ku xwedîyên zimanên têkûztirîn û dewlemendtirîn in, digel ku bi sedsalan demên wan ên bêjeyî jî hebûne; di nava wan da hê jî zarên (patoîs) wisa hene ku wek berê dijîn û tên peyivîn. Di nava wan da zarin hene ku ji alîyê piranîya peyvikan ve jorda li zimanê giştî û bêjeyî dinêrin; zarin jî hene ku ji alîyê xwedîyên zarên dî ve qet nayên famkirin. Lê cudayîya zarên me, hema hema ji guhartina tîpan û dengan îbaret e. Li gora vê yekê, zar dikarin li nava kîtleyên heqê jîyana xwe biparêzin; lê digel vê parastinê jî, ez wisa bawer dikim ku mirov dikare zimanekî yekbûyî û bêjeyî pêkbîne ku ew bibe malê giştî.” (Jîn, jimare 14, r.13-14)
Nivîskar di nivîsara xwe ya diduyan da jî daye zanîn ku xebata li ser zimanê kurdî divê ku bi awayekî ciddî û bi berpirsîyarî bê meşandin; jibo ku ew xebat berdar bibe, divê ku berê hazirî bê kirin û bernameka zanistî bê amadekirin. Paşê li ser kan û serçavîya ziman weha gotîye:
”Bingehokek heye ku bi awayekî giştî hatîye qebûlkirin. Ew jî ev e: Zimanê rastîn û safî ew ziman e ku kîtleya nexwendî ya wî neteweyî, xasma pîrejinên wî pê dipeyîvin. Li gora vê bingehokê, ez dixwazim ku, awa û peyvikên ku kîtleya nexwendî ew bijartine, di têkûzkirina ziman da ew bingeh bên girtin. Ew, serçavî û xizneka rastîn in. Eger em bikarin têdadîyên wê serçavîya bibereket bi destê xwe xin û materyalê ku bi destê me dikeve em bikarin li gora bingehokên zanistî yên dûwayîn wan rêz û saz bikin, ez dikarim bê dudilî îddîa bikim ku, em´ê di demeka kurt da bibin xwedîyê zimanekî nivîsînê û peyivînê ku dê ji pirê zimanên Rojhilat ên îroyîn dewlementir be.”
Nivîskar paşê li ser rê û awayên xebata li ser ziman û awayên îstîfadekirina ji wan kan û serçavîyan dîtinên xwe nivîsîne; di wî babetî da bernameyek pêşkêş kirîye. Yek ji maddên wê bernamê jî ew bûye ku, di bunya Komela Kurd jibo Belavkirina Zanînê û Weşanan da, qomîteka timî bi navê ”Qomîta Ziman” (Dil Encûmenî) bê sazkirin û ew qomîte sirf li ser zimanê Kurdî bixebite. Wî, awa û şîweyê xebata wê qomîtê jî di bernama xwe da kifş kirîye. Ew bername ji neh maddên sereke û deh maddên şaxîn pêkhatîye. (Jîn, jimare 15, r. 11-18, M. E. Bozarslan tirkîya wê wergerandîye kurdî.)
Lê belê, gelek mixabin ku ew bername jî wek hemî xebatên dî yên wê demê li ser kaxid maye; welatevînên Kurd jibo pêkanîna wê jî mecal û fersend nedîtine.
Bi rastî ew bername wisa ye ku, îro jî mirov dikare bi hin guhartinên biçûk, wê, jibo xebata li ser zimanê Kurdî wek bernameka hevdem û zanistî qebûl bike û xebata li ser ziman li gora wê sererast bike.
Wê demê rêzimaneka Kurdî jî derketîye. Navê wê ”Muqeddîmet´ul Îrfan” bûye. Lê nivîskarê wê ne kifş e. Di çend jimareyên Jînê da derketina wê hatîye ragihandin û ji xwendevanan ra tewsîye hatîye kirin. Ji alîyekî dî ve, di Jîn´ê da alfaba kurdî jî bi tîpên erebî hatîye nivîsîn. Di wê alfabê da dengên ku di zimanê kurdî da hene yeka-yek bi tîpên erebî hatine numandin û jibo her yekê ji wan jî peyvikek wek numûne hatîye nîşandan. Ew alfabe jî di çend jimareyên kovarê da derketîye.” (Jîn, Cild I, r. 74-76)[1]
Bu makale (Kurmancî - Kurdîy Serû) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
Bu başlık 1,377 defa görüntülendi
HashTag
Kaynaklar
[1] İnternet sitesi | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://portal.netewe.com/ - 21-05-2023
Bağlantılı yazılar: 55
Belgeler
Kısa tanım
Kütüphane
Tarih ve olaylar
Video
Yayın tarihi: 04-11-2021 (3 Yıl)
Belge Türü: Orijinal dili
İçerik Kategorisi: Dil bilimi
İçerik Kategorisi: Makaleler ve röportajlar
Özerk: Kurdistan
Yayın Türü: Born-digital
Teknik Meta Veriler
Ürün Kalitesi: 99%
99%
Bu başlık Aras Hiso tarafından 21-05-2023 kaydedildi
Bu makale ( Sara Kamele ) tarafından gözden geçirilmiş ve yayımlanmıştır
Bu başlık en son Sara Kamele tarafından 23-05-2023 tarihinde Düzenlendi
Başlık Adresi
Bu başlık Kurdipedia Standartlar göre eksiktir , düzenlemeye ihtiyaç vardır
Bu başlık 1,377 defa görüntülendi
Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır
Kısa tanım
Anadolu’nun İlim ve Tasavvuf Hayatında Öne Çıkan Berzencî Ulemâsı
Kütüphane
MARDİN 1915
Kütüphane
MARDIN 'i DINLERKEN MÜZEYLE BAŞLAYAN DEĞİŞİM
Biyografi
Vedat Türkali
Biyografi
Dilan Yeşilgöz-Zegerius
Kısa tanım
Mehmed Mihri Hilav’ın Kürd dili üzerine çalışmaları-2
Kısa tanım
Osmanlı-Kürt ilişkisi ve İdris-i Bidlisi
Kütüphane
KOMÜNİST
Resim ve tanım
1905 Mardin
Biyografi
Reşan Çeliker
Biyografi
Rahime Kesici Karakaş
Biyografi
MEHMET EMİN SEVER
Biyografi
İbrahim Küreken
Biyografi
Kemal Astare
Kısa tanım
Özgürlük Denizine Akan Nehirde Şeyh Ahmed Barzani
Kütüphane
TÜRKİYE: KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜ VE PKK
Resim ve tanım
Mardin 1950 hasan ammar çarşisi
Resim ve tanım
Erbildeki Patlama 19 kasım 2014
Biyografi
Pervin Çakar
Kütüphane
Çiller Özel Örgütü TBMM Susurluk Komisyonu'na Sunulan Dosya ve Belgeler
Biyografi
AHMET KARDAM
Kısa tanım
Kürt-Ermeni ilişkileri ve kimi gerçekler
Biyografi
JAKLİN ÇELİK

Gerçek
Biyografi
Ekrem Cemilpaşa
11-04-2024
Rapar Osman Ozery
Ekrem Cemilpaşa
Kısa tanım
Kadınlar Dünyası’nın Kürt kalemi: Mes’adet Bedirxan
12-04-2024
Rapar Osman Ozery
Kadınlar Dünyası’nın Kürt kalemi: Mes’adet Bedirxan
Kısa tanım
Dünya yeni bir savaşın eşiğinde iken, Birinci Dünya Savaşı sürecinde Kürdlerin tehcirini hatırlamak-8
17-04-2024
Rapar Osman Ozery
Dünya yeni bir savaşın eşiğinde iken, Birinci Dünya Savaşı sürecinde Kürdlerin tehcirini hatırlamak-8
Biyografi
AHMET KARDAM
20-04-2024
Rapar Osman Ozery
AHMET KARDAM
Kısa tanım
1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
25-04-2024
Rapar Osman Ozery
1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
Yeni başlık
Biyografi
EVDIREHÎM REHMÎ HEKARÎ
23-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
AHMET KARDAM
20-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
MEHMET EMİN SEVER
20-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
İbrahim Küreken
14-04-2024
Rapar Osman Ozery
Biyografi
Kemal Astare
14-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
Çiller Özel Örgütü TBMM Susurluk Komisyonu\'na Sunulan Dosya ve Belgeler
13-04-2024
Sara Kamele
Biyografi
Ekrem Cemilpaşa
11-04-2024
Rapar Osman Ozery
Kütüphane
MARDIN \'i DINLERKEN MÜZEYLE BAŞLAYAN DEĞİŞİM
08-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
MARDİN 1915
08-04-2024
Sara Kamele
Kütüphane
KOMÜNİST
07-04-2024
Sara Kamele
Istatistik
Makale  517,441
Resim 105,974
Kitap PDF 19,160
İlgili Dosyalar 96,492
Video 1,307
Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır
Kısa tanım
Anadolu’nun İlim ve Tasavvuf Hayatında Öne Çıkan Berzencî Ulemâsı
Kütüphane
MARDİN 1915
Kütüphane
MARDIN 'i DINLERKEN MÜZEYLE BAŞLAYAN DEĞİŞİM
Biyografi
Vedat Türkali
Biyografi
Dilan Yeşilgöz-Zegerius
Kısa tanım
Mehmed Mihri Hilav’ın Kürd dili üzerine çalışmaları-2
Kısa tanım
Osmanlı-Kürt ilişkisi ve İdris-i Bidlisi
Kütüphane
KOMÜNİST
Resim ve tanım
1905 Mardin
Biyografi
Reşan Çeliker
Biyografi
Rahime Kesici Karakaş
Biyografi
MEHMET EMİN SEVER
Biyografi
İbrahim Küreken
Biyografi
Kemal Astare
Kısa tanım
Özgürlük Denizine Akan Nehirde Şeyh Ahmed Barzani
Kütüphane
TÜRKİYE: KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜ VE PKK
Resim ve tanım
Mardin 1950 hasan ammar çarşisi
Resim ve tanım
Erbildeki Patlama 19 kasım 2014
Biyografi
Pervin Çakar
Kütüphane
Çiller Özel Örgütü TBMM Susurluk Komisyonu'na Sunulan Dosya ve Belgeler
Biyografi
AHMET KARDAM
Kısa tanım
Kürt-Ermeni ilişkileri ve kimi gerçekler
Biyografi
JAKLİN ÇELİK

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| İletişim | CSS3 | HTML5

| Sayfa oluşturma süresi: 0.953 saniye!