بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورئەوەگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: ئەسعەد ڕەشید
بەشەی شەسس و چوارەمە
ئا ویرلې کە واچې ڕسەی مەیاونۊش بییەیێ گرڎینەیی و پەتیش هەن و جە ئەنجامو ئانەیۆ یاوێنمې پا ویرلې کە ئانەی میانو ڕسەکانە جیاوازەن و بییەن بە مایې ئانەی هەریۊ چاڎیشا دلې واقېعینە پېسە زیڼەوەرێ هەستەکی بییەی پېڎابکەرۊن، جە گرڎیشان ماڵانمارەو بە هۊ ئەرەماڵای ئی جیاوازییا دلې ویرو وېمانە یاوێنمې پانەی کە دلې گرڎیشانە یۊن، ئانەیچ جە گرڎیشانە یۊن بییەیێ پەتیش هەن و نمەتاویۊن پېسە هەریۊ جە ڕېسە جیاوازەکانی بییەیێ واقېعی و جیاوازش ببۊن، هەر ئینەیچەنە کە ئېمە نامېمان نییان ڕېسە.
ئا ویرلە پەتیې کە بە ئەرەماڵای جیاوازییەکانو ڕېسەکانی پەنەش یاوێنمې، هەر ئا ویرلە پەتیې نییەنە کە دلې ویرو ویرمەڼەکانە بییەی پېڎامەکەرۊن و دماتەر جە دلې فەلسەفە جیاوازەکانە وېش عەینی مەکەرۊوە. ئا ویرلې کە جە ڕاو ئەرەماڵای جیاوازییەکاوە مەیاومېش پەنە، ویرلێوەنە جە ڕاو جیاوازییەکاوە بییەیش جە بییەیێ پەتی فاڕیان پەی بییەیێ عەینی و دماو ئی تەقەیۊر و پەرەئەسایە، ئېمە حۆلې مڎەیمې جە ڕاو پروسەو ئەرەماڵای ئانەی کە دلې پەرەئەسای وېشەنە وېش پەنەش عەینی کەرڎەنۆ، بیاومېن پانەی کە گرڎینەیی و پەتین و وەر جە پەرەئەساکەی بییەیش دلې ویرینە بییەن.
ئی ڕاو یاوایە بە گرڎینەیی، ڕێوە سەلبییەنەو جە ڕاو سەلبکەرڎەی ئانەیۊ پەنەش مەیاومېن کە ئاڎ جە پەرەئەسای وېشۆ بە دەسش ئاردەن. پەی جیاکەرڎەیۆ ئی ویرلە پەتیې چا ویرلې کە هەڵای بییەی وېش دلې واقېعینە جە ڕاو پەرەئەسایۆ عەینی نەکەرڎەنۆ، مەتاومېن دوې واچې جیاوازې بەکاربارمېن و یەکەمیشان نامې بنییەیمېن پەتی و دوەمیشان نامې بنییەیمېن گرڎینەیی. یەکەمشان پەتین، چوونکوم بە مەڵامەتو ئەرەماڵای ئانەی کە عەینین پەنەش مەیاومېن و دوەمیچشان گرڎینەیین، چوونکوم جە ڕاو پەرەئەسایۆ بییەی وېش عەینی مەکەرۊوەو پەی ئېمە مەوزۊش ڕوە.
ویرلې ڕېسەی، دلې ویرو ئېمەنە ویرلێوە پەتییەنە نەک گرڎینەییە، چوونکوم ئېمە جە ڕاو ئاڎېوە یاوێنمې ئەپا ویرلې کە ئانەی عەینین چەنەمان ماڵانەرەو ڕووتمان کەرڎەنۆ چانەی کە جە پەرەئەسایە ئەنتۆلۆجییەکەو وېشۆ پەنەش یاوان، بەڵام کاتێ ئېمە تۊمو ڕېسێوەمان ئېستۆو نەزانامان ئی تۊمە مەبۊن بە چ نۊعە ڕېسێ، ئەچی بارەنە ئینایمې وەردەمو ویرلە گرڎینەییەکې ڕېسەینە و ئی تۊمە هیچمان جە بارەو ئانەیۊ پەنە نمەواچۊن کە دماتەر دلې پروسەو پەرەئەساینە عەینی مەبۊوەو وېش جە ڕاشۆ دیاری مەکەرۊن.
ئېمە جە ڕاو ئا تۊمەیۆ تەنیا ئاڼە مەزانمېن کە تۊمو ڕېسێوەن، بەڵام نمەزانمېن ئا ڕېسە گیۋاۋەن یام درەخت، کاتێ مەزانمېن گیۋاۋەن یام درەختەن گەر نییامانە دلې ئا زەمینەیە کە دلېشەنە گەشەمەکەرۊو ئانەی وېشەنە ئاشکەرامەکەرۊن گیۋاۋەن یام درەختەن. کاتێ ئی تۊمە دلې زەمینو وېشەنە مەڕسۊو ڕاو گەشەکەرڎەی وېش مەگېرۊن و مەگنۊ سەرو زەمینی و سەرەبەرمارۊن، ئینجا ئاشکەرا مەبۊن کە ئی تۊمە تۊمو گیۋاۋێن جە گیۋاۋەکا، یام تۊمو درەختێن جە درەختەکانی. دمای ئانەی چانەی زیاتەر گەشەمەکەرۊن و ڕوەو کامڵبییەی ملۊن، جا مەتاومېن پېسە درەختێ جیاوازی جە درەختەکانو تەری بوینمېش. پی پروسەو پەرەئەسایە ئېمە چانەیۊ کە گرڎینەیین مەیاومېن پانەی کە بەشەکی و عەینین. ویرلەکې دلې ویری، پېسە ئا تۊمە نەشناسیایە ویرلې گرڎینەیېنې و پېسە ئا ویرلې پەتی نییەنې کە بە مەڵامەتو ئەرەماڵای ئاڎیۆ دەسمان مەگنۊن کە ویرلې گرڎینەیی دلې گەشەکەرڎەی وېشەنە دەسش وستەن. بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی عیرفان مستەفا، هۊرئەوەگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]