ناونیشانی بابەت: بارزانی.. ژەنەراڵى چیاکان و ناوی هەرە درەوشاوەی ئازادیخوازان
ئامادەکردنی: #زانیار سەردار قڕگەیی#

ژەنەراڵ #مستەفا بارزانى#، کاریزما و سیمبولێکى شۆڕشگێڕى نەتەوەیى هێندە دیار و ناسراوە، بە جۆرێک ناوی لە خەباتى کوردایەتیدا درەوشاوەتەوە، کە یار و نەیار پێی سەرسام بوون و شاهێدیی ڕەوایی شۆڕشەکانی و قارەمانێتی و سەر ڕاستیی بۆ دەدەن.
بارزانی، سەراپاى تەمەن و ژیانى بۆ گەلى کورد کردە قوربانى و هەرگیز ڕۆژێ لە ڕۆژان سازشى بۆ دوژمنەکانى گەلى کورد نەکرد، لە کاتێکدا ڕابەرایەتیى مەزنترین شۆڕشى باشوورى کوردستانى کرد. بۆیە جگە لە نەتەوەى کورد، بیانییەکانیش، بەدرێژایى ئەو قۆناغەى بارزانى سەرکردایەتیى شۆڕشى کردووە، هەمیشە بە ڕێز و بایەخ و گرنگییەوە لێى دواون، خەڵکێکی زۆریش هەوڵیان داوە خۆیان بگەیەننە ناوچە ئازادکراوەکان و لە نزیکەوە بارزانى ببینن و دیدار و گفتوگۆى لەگەڵدا بکەن، یان لە نزیکەوە ئاگادارى شێوازى هەڵوێست و هەڵسوکەوت و سیاسەتەکەى بن. لە هەمان کاتدا، شرۆڤەى خەبات و هەڵوێستە ڕاستگۆ و مرۆڤدۆستانەکانیان کردووە و بەرز نرخاندوویانە.
بارزانی سەرکردەى نەتەوەی کورد بوو، خەباتى بۆ ئەوە بوو گەلى کوردستان بگاتە مافەکانى خۆی. بە شاهێدیى سیاسەتوانان و ڕووناکبیران و شۆڕشگێڕان و کەسایەتییە ناسراوەکانى ناوخۆیی و بیانی، هەرگیز سازشی لەسەر بستە خاکێکى کوردستان، یان بچووکترین مافى گەلى کورد نەکرد، بەتایبەت لەو قۆناغەی خەباتى بارزانیدا، کە گەرمترین پرس کێشەى #کەرکووک# و ئەو ناوچە داگیرکراوانە بووە، کە لە دوای ڕاپەڕینی خەڵکی کورستان، بە ناوچە دابڕێنراوەکان ناوزەند کراون و هەمیشە بارزانى داکۆکیکارێکى سەرسەختى ئەو ناوچانە بووە. بەتایبەتى خەمى گەورەى بارزانی کوردستانیبوونى کەرکووک بووە و بە دەیان وتە و هەڵوێستى جوانى لەو ڕوانگەیەوە دەربڕیوە، کە ئێستاش جێگەى شانازیین بۆ نەتەوەى کورد.

بارزانى زیاتر لە نیو سەدە بەپاکی و دڵسۆزى ڕابەرایەتیى بزووتنەوەى ڕزگاریخوازى لە باشوورى کوردستان کرد و کوردایەتییەکى ڕاستەقینەى پەیڕە و کرد، کە زۆر لە مێژوونووسە سەر ڕاست و بەویژدانە نێوخۆیى و بیانییەکان گەواهی بۆ دەدەن و کۆکن لەسەر ئەوەى، کە بەهەق بارزانیی نەمر ژەنەڕاڵى چیاکان و سەرکردەی چۆکدانەدەر بووە. بەهۆى ئەو هەڵوێستانەشییەوە ناو و ناوبانگ و یاد و ڕێبازەکەى هەمیشە بەزیندوویی دەمێنێتەوە، جگە لەو دەستکەوتە گەورانەى بەدەستى هێنان، کە دیارترینیان ڕێککەوتننامەى ئادارى 1970 بوو، تیایدا بناغەى بۆ ئەو کات و ئێستا و داهاتووى گفتوگۆ و وتووێژەکانى کورد و دەسەڵاتدارە یەک لەدوا یەکەکانى ئێراق دانا.
ئەم کورتە مێژوو و باس و خواس و خەبات و شۆڕشگێڕییە و سەرجەم لایەنە سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتییەکانى مستەفا بارزانى، ناکرێت هەروا بەسەرماندا تێپەڕن، بێ ئەوەى لێکدانەوە و شرۆڤەى زانستییانەیان بۆ نەکرێت، کە باسەکەمان لێرەوە دەست پێ دەکات، دواى ئەوەى بەکورتى و بەوردی هەنگاومان بەناو مێژووى سەختى نەتەوەکەماندا نا، ناوبەناو ئاوڕێک لە مێژووى ڕابردووى نزیکى سەردەمى ژیان و خەباتى (بارزانی) بدەینەوە، هەڵبەتە ئەویش یەکێک لە پێویستییەکانى ئەم باسەمان دەبێت، کە لەم بابەتەدا، بە پشتبەستن بە سەرچاوە و دۆکیۆمێنتی گرنگ و دانسقە، وتەی ڕووناکبیران و سیاسەتمەداران و بیرمەندانى گەورەی کورد و جیهان پەیوەست بە بارزانى و چەمکێک لەو هەڵوێست و خەبات و تێکۆشانەی مستەفا بارزانییان بۆ مێژوو تۆمار کردووە.

باسەکەشمان لە دەستپێکى قۆناغى ژیانى پڕمەینەتى و دەردەسەرى و دەربەدەرى و ئاوارەیی و پاشان پشکداری لە شۆڕش و خەبات و تێکۆشانى شۆڕشەکانى بارزان و بەشدارییان لە کۆمارى دیموکراتى کوردستان لە #مەهاباد# و دواى خامۆشبوونى کۆمار و ڕووخاندنی، بارزانی زیاتر لە پەنجا ڕۆژ لە ‌بەرانبەر هێزی سێ دەوڵەتى دوژمنى کورد شەڕ و بەرگریی کرد و ئینجا لەگەڵ 503 پێشمەرگەی هاوەڵی، ڕێوڕۆیشتنە مێژووییەکەى بەرەو سۆڤیەتى جاران ئەنجام دا و لە #18-06-1947# گەیشتنە سنوورى ئەو وڵاتە و بۆ ماوەی نزیکەى 12 ساڵ ژیانى غوربەت و زەحمەتی و نەداریى ژیان، دواى بەرپابوونى شۆڕشى 14ى تەمووزى 1958، بڕیارى گەڕانەوەى بۆ ئێراق دا و لە #6-10-1958# گەیشتەوە فڕۆکەخانەى موسەننا لە بەغدا، خەڵکێکی زۆر لە کورد و عەرەب و تورکمان و هەموو پێکهاتەکان، لە کەرنەڤاڵێکی بێوێنەدا، پێشوازییەکی گەورەیان لێی کرد، دوای ئەویش، گەڕانەوەى هەڤاڵانى بارزانى لە سۆڤیەتەوە بۆ ئێراق لە #16-04-1959# لە شارى بەسڕە، کە بە ڕێوڕەسمێکی گەورەوە پێشوازییان لێ کرا.
بەڵام دواى ئەوەى حکوومەتى ئێراق ئەو بەڵێنانەی بە کوردی دابوو جێبەجێى نەکرد و لێیان پاشگەز بووەوە، دەرەنجام بە ڕابەرایەتیى بارزانى، لە 11ى ئەیلوولى 1961 بڕیارى هەڵگیرسانی (شۆڕشى مەزنى ئەیلوول) درا.

دوای نزیکەى نۆ ساڵ لە شۆڕش و خەبات و تۆمارکردنى داستانەکان و هەڵوێستى ڕاستگۆیانەى بارزانى لەمەڕ پرسی کەرکووک و سازشنەکردنى لەسەر ئەو شارە و دەوروبەرى، حکوومەتى ئێراق ناچار گفتوگۆ و دانووستانەکانى دەستپێکرد، ئەنجام ڕێککەوتننامەى 11ى ئادارى 1970ى لێ کەوتەوە. لەو نێوەشدا کردەوەیەکی تیرۆرستى دژى بارزانى لە #29-09-1971# ئەنجام درا، کە بارزانى بە پەرجوو (موعجیزە) لێی ڕزگار بوو. هەروەها هەڵوێستى بارزانى لە دیدگاى ڕووناکبیرانى کوردەوە، کە گەواهى بۆ سازشنەکردنى دەدەن. ئەوانەى ئاماژەمان پێ کردن، بەشێکن لەو لایەنانەی ژیان و خەباتى مستەفا بارزانی، هەتا دەگات بە ماڵاوایی یەکجارەکى لە #01-03-1979# لە نەخۆشخانەیەک لە ئەمریکا و گەڕاندنەوەى تەرمی پیرۆزی بۆ ڕۆژهەڵاتى کوردستان و بەخاکسپاردنی لە شارى #شنۆ#.

دوای ڕاپەڕینى ساڵى 1991یش، هێنانەوەى تەرمى نەمران بارزانیى نەمر و کاک ئیدریس بارزانیئیدریس بارزانیى هەمیشەزیندوو لە ڕۆژى #06-10-1993#، بە پێشوازیی جەماوەرێکى زۆرى باشوورى کوردستان، لە ڕێوڕەسمێکى شکۆدار و شایستە بە وەها سەرۆک و ڕێبەرێکى ڕۆحیى نەتەوەیى کورد، لە خاکى شنۆوە گەڕێنرانەوە ئەو مەکۆ و زێدەى، کە لەوێوە شۆڕش چەکەرەى کرد و دواتر سەراپاى کوردستانى تەنى. لەو کەرنەڤاڵی پێشوازییە لە شارۆچکەى پێنجوێنەوە تا سلێمانى و هەولێر و ناو پەڕڵەمانى کوردستان و تا جارێکى دیکەى بەخاکسپاردنیان لە بارزان، بە سەدان هەزار کەس لە هەموو چین و توێژى کۆمەڵایەتى و پیاوانى ئایینى و سیاسەتمەدار و ڕووناکبیر و ڕۆشنبیران و کەسایەتیى کورد و تورکمان و ئاشوورى و عەرەب بەشدارییان کرد.
لەم وتارەدا، تا ڕادەیەک تیشکمان خستووەتە سەر دڵۆپێک لە دەریایەک لە ژیان و خەبات و تێکۆشان و هەڵوێستە گرنگەکانى مستەفا بارزانى، کە وەک کاریزمایەکى مەزن، ڕۆڵی گەورەی لە مێژووی شۆڕشگێڕیی گەلى کورددا بینیوە، هەر بۆیە لەنێو لاپەڕەکانى مێژووى نەتەوەى کورددا، بەشانازییەوە لاپەڕەی گەش و سەنگینى بۆ تۆمار کراون.[1]