بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: ئەسعەد ڕەشید
بەشەی سەڎ و چل و یەرەمە
لایبێنتز و هیگڵ بە چەپەوانەو ئی پەیلوایەوە مەرەجیۊشان مروڤ تەواناو ئانەیش چەنەن کە بە ژیوایێ پېوەرەیی بژیوۊن و قوربانی بە پەنەوازییەکایچش نەڎۊن، بەشەرتێ ئا پەنەوازیې جبەرو وېشۆ پەیش نامێبا و پاڎی بېگانې نەبان و ئا پەنەوازیې بان کە دلې وېشەنە دمای هاڵیبەیۆ جە پەنەوازییە دەرەکیەکا بەرکۆتېبان.
کاتێ تاکەکې دلې کۊمەڵگایێ، هەریۊشان داواکارییە ئامێ و چنیێکې دلې کۊمەڵگاکەیش ڕازیش نمەکەرۊن و دلې وېشەنە داواکارییە هەرەقەتینەکاو وېش مەئېزۊوەو پەی بە ئایدیاڵە ئەقڵیەکەیش مەبەرۊن و پینەیچە بەڎیئامایش مەکەرۊن بە مەرامو وېش و مەگنۊ سەرو ڕاو وېش، پینەی مەگنۊ دلې ئا پیلانە خوڎایېوە، کە بەبې ئانەی بە پیلانەکې هوشیاربۊن ڕوەو مەملەکەتو خوڎای یام بە شېوەواچە هیگڵیەکەی ڕوەو دۆڵەتو ئەقڵی هەنگامېش پەنە هورمەنیۊ و مەبۊن بە مەڵامەتێ جە مەڵامەتەکا. ئەقڵ ئاڎیشا پەی بەڎیئاردەی ئایدیاڵی کۊیی میللەتی کە ڕۊحو نەتەوەیەن بەکارمارۊن، هەریۊ ئەچا تاکا بە بەڎیئاردەی داواکارییە ئەقڵیەکەو وېشۆ سەرقاڵەن، بەڵام گرڎشان پېوەرە ڕوەو ئانەی هەنگامە مەنیان کە ڕۊحو نەتەوەی دلې دۆڵەتینە شېوەگیرش مەکەرۊن، ئانەی ئاڎې پېسە وەرمی و حەزێ تاکەکەسی پەی وېشان بەڎیش ماران، ئەقڵ بەڎیئامێکې ئاڎیشا دلې بەڎیئاردەی مەرامەکەو وېشەنە کۊیی مەکەرۊوەو ئانەی جە هەرتاکێنە بەڎی مێ، پېسە زەمینێ مەوزۊش وەردەمو تاکەکانو تەری و پینەی جە بەڎیئاردەی ئایدیاڵەکەو وېشانە کۊمەکشان مەکەرۊن.
ئانەی کە پېوەڼی میانو تاکەکانی ڕېکمەوزۊن ڕېککۆتەو تاکەکانی نییەن سەرو مەرامێ، بەڵکوم ئا ئەقڵە بەپاو ئایدیاڵە خودیەکەو ئاڎیشا، بەبې ئاگایی وېشان ڕانموونیشان مەکەرۊن،
ڕەفتارې و کاروکەردە خودیەکېشان پەی یۊترینی مەکەرۊن بە کۊمەک جە بەڎیئامای داوا ئەقڵیەکانە. ئەقڵ چېگەنە پا قەدەرە پېوەڼییەکانو میانیشان ڕېکمەوزۊن کە ئا ئایدیاڵە کۊییە دلې پېوەڼیەکاشانە شېوەگیرببۊن کە ڕۊحی نەتەوەیی میللەتی مەوازۊن دلې دۆڵەتینە شېوەگیرش بکەرۊن. دۆڵەت ئا کەسیەتیەن کە ئایدیاڵەکەش ئینا دلې منی کۊیی میللەتینەو میللەت وېش پېسە تاکێ کۊیی دلېشەنە بەڎی مەکەرۊن و گرڎ ئیرادە تاکەکەسیەکانو دلې وېش پاسە ڕوەو بەڎیئاردەی ئایدیاڵە کەسیەکانیشان ئاراسە مەکەرۊن کە دماجار جە شېوەو دۆڵەتینە کەسیبییەو وېش بەڎی بێن و پېسە تاکێوە کۊیی ڕازی ببۊن بە کەسیبییەو وېش دلې کەسیبییەو نەتەوەکانو تەرینە، چېگەنە داواکې ئەقڵی و داواکې تاکەکانی پېوەرە بەڎی مەیان و بەڎیئامای هەریۊیشان بەڎیئامای ئەویتەریشانەن.
ئا تاکې کە هەریۊشان چەنی بییەیش پانەی کە دلې (من)ەکەیشەنە هەن و گەرەکشەن ببۊن بە تەوەنێ جە تەوەنەکانو ئا باڵەخانەیە کە هیگڵ بە دۆڵەت نامېش مەبەرۊن، ڕاو وېش گېرتېنەوەر و ئەقڵ پېسە یەکێوە دلې مەملەکەتەکەو وېش ئاراسەش مەکەرۊن. ئا پەنەوازیې کە پەی بەڎیئاردەی کەسیەتیەکەو وېش پەنەوازشەن ئینا دلې تاکەکانو تەرینە، بەڵام ئا پەنەوازیې پاسەش پەنە نمەکەرۊن ڕاکې وېش وەرەبڎۊو ڕێوە تەرە بگېرۊنەوەر پەی ئانەی پەنەوازییەکەو وېش کە دلې تاکەکانو تەرینە هەن بەدەسش بارۊن. ئاڎ گەر ڕاکې وېش وەرنەڎۊن جە کاتو پەنەوازی وېیی و یاگې پەنەوازی وېشنە ئا پەنەوازیېشە دەسمەگنان، چوونکوم ئەقڵ پەی بەڎیئاردەی مەرامە کۊییەکەو وېش، ئا تاکا ئەپا ڕێرە مەبەرۊن کە ئانەی پەی بەڎیئاردەی داواکارییە ئەقڵیەکەیشان پەنەوازشانەن، بێ سەرو ڕێشان. بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی عیرفان مستەفا، هۊرگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید. [1]