بییەی نەتەوەیی کوردی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی سەڎ و پەڼجا و ششەمە
(مروڤ هەر هەرمانێش بۊن ئانە سەرەمڕە کوڕو نەتەوەکەیشەن، کۊ ئا ویر و ئاگایی و سۊزا کە تاکەکانو هەر نەتەوێ چا ڕوۆن کە پېڎێ مەبان، چەنی وېشان ماراشان، ڕۊحو ئا نەتەوەینې، ئینې دلې ماهیەتو وېشانە پەنهانې و نادیارېنې، بەڵام دلې ئاسەوارەکاشانە بە بەرکۆتێ تەمام بەرمەگنان، چوونکوم جە ڕاسینە حاکمېنې سەرو پەرەئەسای نەتەوەی).
لۆبۆن، پەی ئانەی دلې تاکو نەتەوەینە، تاکو دلې خېزانی و تاکو نەتەوەی جە یۊی جیابکەرۊوە، تاکی بە بەرهەموو دوې نۊعا جە پەیمەنەیۆ مزانۊن، یەکەمشان پەیمەنەیۆ خېزانییەن کە پاسە کەرۊن ئا تاکە سیفەتە جەسەییەکانیشەنەو جە باعزێ سیفەتە سایکولوجییە تایبەتەکانە جیابۊن جە تاکو دلې خېزانەکانو تەری یام تاکو دلې بنەیانەکانو تەری. دوەمشان پەیمەنەیۆ میللەتیەن، کە دیاریکەرو سیفەتە میللیەکانو ئا تاکەینەو جیاش مەکەرۊوە جە تاکەکانو میللەتەکانو تەری. ئینەی دوەمشان ڕیشێوە قووڵتەرش هەن، گەرچی هەرپېسە ئانەو یەکەمی جە ئەڎا و تاتەیۆ مەفاڕیۊوە، بەڵام ئی سیفەتې بە تەنیا دلې یەک ئەڎا و تاتەینە بییەیشان نییەن و هەر پېسە چەنی (ونەو) باوانە یەکەمینەکانی دلې گردیشانە بییەیش هەن، دلې تەمامو تاتا و ئەڎاکا ئا میللەتەینە بییەیشان هەن. ئینە پاسە کەرۊن ئا تاکې کە ئەچا سەردەمەنە جە ئەڎا و تاتا ئا میللەتەیە مەگناوە گردشان بباوە بە هۊرگیرو عەینو ئا سیفەتا کە دلې باوانە یەکەمینەکانە بیېنې و پینەیچ ببان بە کوڕې میللەت و نەتەوەکەیشان.
پاڵو ئی دوە بنەمایەینە باس جە بنەمێ یەرەمې مەکەرۊن کە کەریگەری پاسنەش نییەن، ئاڎیچ ئا دۆروبەرە مادی و مرۊییەن کە ئا تاکې دلېشەنە گۆرې مەبان، ئەچی بارۆ ماچۊ: (ئا کارێ کە مرۊڤ کاتو هورستەو نیشتەیشەنە مەگنۊ چېرو جڵەوېشا گەر گوزارشتێ ساڎەشان چەنە بکەرمېن یەرې نۊعېنې: یەکەمینشان و کاراتەرینشان کاراو ئەژداڎان، دوەمینشان کاراو ئەڎا و تاتەین، یەرەمینشان کاراو ژیوگایەن، کە بڕێ مەرەجیۊشان ئینەو دماییشان بەهېزتەرینشانەن، کە جە ڕاسینە لاوازتەرینشانەن).
پاسەبۊن دماجار ئانەی هورستەو نیشتەی تاکەکانی دیاری مەکەرۊن ئا سیفەتېنې کە جە باوانە یەکەمینەکاوە مەنېنێ. گەر ئا سیفەتې جڵەوەو ڕەفتارو تاکەکانو دلې کۊمەڵگایێشان نەکەردو زاڵې نەبیې سەرو ئا سیفەتە تایبەتیانەی کە جە ئەڎا و تاتە و بنەیانۆ مەفاڕیاوە، ئا نەتەوە بییەیش نمەبۊن. گەر سیفەتەکانو ئەڎا و تاتەکانی زاڵ ببۊن سەرو سیفەتەکانو بابایارە، جیاتی نەتەوەی کۊمەڵە بنەیانێ جیاواز جە یۊترینی دلې ئا کۊمەڵگاینە پېڎێ مەبان. پاسەبۊن بنەماو بییەی نەتەوەی، ئا سیفەتېنې کە جە ڕاو تاتایان و ئەڎایانو کۊمەڵگایێوە جە باوانە یەکەمینەکاوە مەفاڕیاوە پەی وەچەکانی و هورستە و نیشتەی تەمامو ئا وەچەیە دیاری مەکەران.
پەی ڕۊشن کەردەیۆی زیاتەرو ئی مەسەلې، لۆبۆن باس جە نموونەی میانەی مەکەرۊن. نموونەو میانەی، ئا تاکە خیاڵییەن کە تەنیا هورگیرو ئا سیفەتانەن کە جە باوانە یەکەمینەکاوە مەفاڕیاوە، ئا سیفەتې جە ڕوەو تیۊریۆ چەنە ماڵیێنېرە کە جە ئەڎا و تاتەیۆ مەفاڕیاوەو تاکەکانو دلې بنەیانەو خېزانە جیاوازەکانو دلې یەک نەتەوەی جە یۊترینی جیا مەکەراوە.
نموونەو (میانە)ی نموونەو تاکە کەسێوە پوختیەن جە کاریگەرییە پەیمەنەیۆکانو ئەڎا و تاتەی و کاریگەرییەکانو ژیوگا کۊمەڵایەتیەکەی. ئی تاقە کەسە نموونەی باڵاو تاکی نەتەوەییەن. بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی #عیرفان مستەفا#، هۊرگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: #ئەسعەد ڕەشید#. [1]