پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان
  

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان




گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
Dark Mode
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
Dark Mode
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2025
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی لە دەقە شیعرییەکانی (لەتیف هەڵمەت)دا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی کولتووری (دەنگی گێتی تازە) لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی مەلای جەباری لە شیعری کوردیدا (1806 – 1876)
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی ئافرەت لە کۆچیرۆکی (خۆر کەوتن)ی (محەمەد فەریق حەسەن)دا
05-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک قوتابی پەیمانگا بەشی کارەبا لە کەرکووک ساڵی 1987
04-01-2025
کشمیر کەریم
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
03-01-2025
سروشت بەکر
ئامار
بابەت
  533,027
وێنە
  113,751
پەرتووک PDF
  20,716
فایلی پەیوەندیدار
  109,774
ڤیدیۆ
  1,781
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
292,907
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,119
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,451
عربي - Arabic 
32,977
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,457
فارسی - Farsi 
11,727
English - English 
7,854
Türkçe - Turkish 
3,692
Deutsch - German 
1,837
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
109,150
ژیاننامە 
26,987
پەرتووکخانە 
26,198
کورتەباس 
19,409
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
15,140
پەند 
13,754
شوێنەکان 
12,314
شەهیدان 
11,938
کۆمەڵکوژی 
10,919
هۆنراوە 
10,503
بەڵگەنامەکان 
8,455
وێنە و پێناس 
7,645
ئامار و ڕاپرسی 
4,628
کلتوور - مەتەڵ 
3,149
ناوی کوردی 
2,561
ڤیدیۆ 
1,664
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,470
فەرمانگەکان  
1,029
پۆلێننەکراو 
989
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
826
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
773
شوێنەوار و کۆنینە 
639
گیانلەبەرانی کوردستان 
391
یارییە کوردەوارییەکان 
279
ئیدیۆم 
247
نەخشەکان 
189
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
187
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
101
خواردنی کوردی 
83
زانستە سروشتییەکان 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
28
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
539
PDF 
32,630
MP4 
2,942
IMG 
209,664
∑   تێکڕا 
245,775
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
ژیاننامە
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی - ع...
ژیاننامە
زارا محەمەدی
ژیاننامە
ئیسماعیل ساڵح ئاکرەیی
ژیاننامە
خزر بێنەوا
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرا...
تاک‌ و کۆمەڵگەی ئێراق لەدیدی عەلی وەردییەوە
بەهۆی کوردیپێدیاوە دەزانیت هەر ڕۆژێکی ڕۆژژمێرەکەمان چیی تیادا ڕوویداوە!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish
بەشکردن
Facebook1
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)1
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0

تاک‌ و کۆمەڵگەی ئێراق لەدیدی عەلی وەردییەوە

تاک‌ و کۆمەڵگەی ئێراق لەدیدی عەلی وەردییەوە
ناونیشانی بابەت: تاک‌ و کۆمەڵگەی ئێراق لەدیدی عەلی وەردییەوە
ئامادەکردن: ئەردەڵان عەبدوڵڵا
دکتۆر عەلی وەردی بیرمەند و کۆمەڵناس و مێژوونووسێکی دیاری ئێراق و گێتی عەرەبییە. زۆربەی مێژوونووس و کۆمەڵناسانی ئێراق و جیهانیش لەو باوەڕەدان کە هیچ کەسێک هێندەی عەلی وردی کۆمەڵگەی ئێراقی نەناسیوە. عەلی وەردی لە ساڵی 1913 لە بەغدا لە دایک بووەو لە ساڵی 1995 لە بەغدا کۆچی دواییکردووە. زانکۆ و پلەی ئەکادیمی لە ئەمریکا خوێندووە و خاوەنی کۆمەڵێک پەڕتووکی گرنگە لەوانە کەسایەتی تاکی ئێراقی، چەپکێک لە مێژوویی کۆمەڵناسی ئێراق، گاڵتەجاری عەقڵی مرۆڤایەتی، واعیزەکانی سوڵتان کۆمەڵێک بەرهەمی تر. ئەو خاوەنی دیدێکی تەواوی جیاوازە بۆ تاک و کۆمەڵگەی ئێراقی، ئەمەش لە بەشێکی زۆری پەڕتووکەکانیدا بەڕوونی دەریخستووە.
لە ماوەی پێشوودا چاوم بە دیدارێکی زۆر تایبەتی کەوت کە ئەویش لەگەڵ نووسەری ئێراقی حەمید مەتبەعی سازیکردووە، ئەمەش لە پەڕتووکێکدا بە ناونیشانی عەلی وەردی داکۆکی لە خۆی دەکات کە لەلایەن وەرگێڕی هێژا. د. نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد کراوەتە کوردی و دەزگای ڕۆشنبیری جەمال عیرفان چاپی کردووە.
لەم پەڕتووکەدا عەلی وەردی تێڕوانینی خۆی لەسەر کۆمەڵێک مەسەلە باسکردووە لەوانە: کەسایەتیی و کۆمەڵگەی ئێراقیی، زانست ، ئەدەبی کۆن و نوێ، شۆڕش، مێژوو. کۆمەڵێک بابەتی تریش. لە هەمووشی گرنگتر، وەڵامی ئەو ڕەخنانە دەداتەوە کە لە بۆچوونەکانی دەگیرێت. زۆرجار لەرێگەی دیدارێکەوە، مرۆڤ دەتوانێت تێڕوانینی کەسی بەرانبەر بزانێت، بەتایبەتی ئەگەر کەسێکی شارەزا ئەم دیدارە بکات. ئێمەش لەرێگەی ئەم پەڕتووکەوە بە بەشێکی بیروبۆچوونی عەلی وەردی ئاشنا دەبین.
زانست
لەم پەڕتووکەدا قسەوباسی زۆری تێدایە لەبارەی زانست و ئەدەب و نووسین. کاتێک حەمید مەتبەعی پرسیاری ئەوەی لێدەکات کە بۆچی ئێستا دژی بۆچوونەکانی سەلام موسای ڕووناکبیری میسری دەوەستێتەوە لەکاتێکدا سەلامە موسا وەسفی کارەکانی ئەوی کردووە . وەردی لە وەڵامدا دەڵێت:
لە زانستدا مەسەلەی وەفایی و بێ وەفایی بوونی نییە، بواری وەفا لە پەیوەندییە شەخسییەکاندا بوونی هەیە. ئەگەر زانست لەسەر بنەمای وەفای شەخسی کاری بکردایە، ئەوا پێش نەدەکەوت.
شۆڕش و مێژوو
عەلی وەردی تێڕوانینی تایبەت بە خۆی هەیە لەبارەی مێژوو و شۆڕشەوە، کە زۆرجار بەدڵی ئەو کەسانە نەبووە کە خۆیان بە شۆڕشگێر و خەباتگێڕ دادەنێن. لەمبارەیەوە دەڵێت:
مێژوو بریتییە لە زنجیریەک شۆڕشی بەدوای یەکداهاتوو، ئەوەی لەسەردەمێکی دیاریکراودا شۆڕشگێر و پێشکەوتنخواز بووە، دەشێت لە قۆناغی دواتردا کۆنەپەرست بێت. ل26
مرۆڤ
لەبارەی مرۆڤیشەوە دیدێکی تەواو جیاوازی هەیە، بەتایبەتی ئەوەی کە پەیوەندیی بە کەسایەتیی و ڕۆڵی کۆمەڵگە لەسەر تاک هەیە. لەمبارەیەوە کۆمەڵێک بۆچوونی تایبەتی هەیە .
مرۆڤ بە گشتی هەقیی خۆش ناوێ، بەڵکوو من ی خۆش دەوێ، ئەو کاتێک باسی هەق دەکات کە لەگەڵ من دا بگونجێت. خۆ ئەگەر هەق و من جیاواز بوون، ئەوا مرۆڤ بە دوای من دا دەڕوات و هەقی لەبیر دەچێتەوە...ل72
گرفتی مرۆڤ ئەوەیە خۆی دەستی لە درووستکردنی کەسێتی خۆیدا نییە لە چوارچێوەیەکی زۆر دیارییکراودا نەبێت. ئەو وا دەزانێت دەتوانێ خۆی خۆی درووست بکات، بەڵام بە هەڵەدا چووە. نازانێ خۆی درووستکراوە، درووستکەر نییە، ، ، ل 86
ژیری زاڵ نییە بەسەر سرووشتی مرۆییدا، بەڵکوو سرووشتی مرۆیی زاڵە بەسەر عەقڵدا و هەڵیدەسوڕێنێ. کاتێک مرۆڤ ڕەفتارێکی دیاریکراو دەگرێتە بەر، یان باوەڕ بە بیروباوەڕێک دەهێنێت، ئەو وادەزانێت ئەمە بە ئیرادەی خۆیی و بە هەڵبژاردنی ئازادانە و بیرکردنەوەی خۆی ئەمەی کردووە، ئەو نازانێت لە پشتی ڕەفتارەکەی یان بۆچوونەکەیدا چەندین فاکتەر هەیە، ئەو فاکتەرانەش کار دەکەنە سەر بیرکردنەوەی بێئەوەی پێی بزانێت، ، ل 106
هەموومان شێتین
هەر لەبارەی سرووشتی مرۆییەوە، عەلی وەردی قسەی زیاتری هەیە، بەتایبەتی ئەوەی پەیوەندیی بە ژیریی و شێتییەوە هەیە. لەمبارەیەوە دەڵێت:
زانستی نوێ دەڵێ ، ئێمە هەموومان شێتین، بەڵام بە ڕێژە و پلەی جیاجیا، بەڕێژەی زۆر یان کەم. هیچ کەسێک لە دنیادا سەد لە سەد عاقڵ نییە.ئەمە مانای ئەوەیە ئێمە هەموومان لە ڕەفتارو بیرکردنەوەکانماندا ملکەچی ئەو فاکتەرانەین کە کارمان تێدەکەن و ئێمە نایزانین، یاخود هەستی پێ ناکەین، بەڵام ئەو کەسانەی خودا شانسی پێ بەخشیون دەتوانن ڕەفتارو بیرکردنەوەیان کۆنتڕۆڵ بکەن، بە جۆرێک ڕێگە نادەن پاڵنەرە نەستییەکان کاریان تێبکات، ، ، ل 110
هەموومان بێ ئابڕووین
خاڵێکی تر کە مایەی سەرنجم بوو، تێڕوانینییەتی بۆ مەسەلەی ئابڕوو، لەمەشدا بەهەمانشێوەی مەسەلەی شێتی، پێی وایە ئەمەش ڕێژەییە.
زاناکان پێمان دەڵێن ئێمە هەموومان، بە جۆرێ لە جۆرەکان بێ ئابڕووین، وەک چۆن ئێمە هەموومان شێتین بە ڕێژەی جیاجیا ، ئاواش هەموومان بێئابڕووین بە ڕێژەی جیاواز. کەسێک خاڵی بێت لە بێئابڕوویی وەکوو ئەو کەسە وایە سەد دەر سەد عاقڵ بێت. یان بەتەواوەتی کامڵ بێت و هیچ کەموکوورتی نەبێت.کەسی واش لە هەموو دونیادا بوونی نییە...ل113 .
کاریگەریی کۆمەڵ و خەونی موگناتیزی
عەلی وەردی زۆر باوەڕی بە کاریگەریی کۆمەڵ بەسەر تاکەوە هەیە، بەتایبەتی لەکاتی جەنگ و ئاژاوەگێڕیدا. ئەمەش زیاتر بە پشت بە بەستن بە تێزەکانی فەیلەسوفی فەرەنسی گۆستاڤ لۆپۆن.
وەردی لەمبارەیەوە دەڵێت:
مرۆڤ دەکەوێتە ژێر کاریگەریی ئەو خەواندنەی لە ڕێگەی هوتافلێدان یان وتاری زایەڵەداری سەرکردەکانی ئاژاوەچییانەوە، کۆنتڕۆڵ دەکرێت. ئەوان دونیای بۆ پڕ دەکەن لە وەهم و زۆر پێوەنان، ئەویش باوەڕ بە هەموو قسەکانیان دەکات و بەپێی فەرمانی ئەوان دەجووڵێتەوە. کاتێک لە دواییدا ئەو خەواندنەی لەسەر دەرەوێتەوە، پێی سەیرە ئەو کارانەی کردووە و سەری لە کردەوەکانی خۆی سوڕ دەمێنێ، وا دەزانێ خەون بووە. ، ، ،
نابێ ئەوەمان لەیاد بچێت کە سرووشتی ئاژاوەگێڕی تەنیا لەو کەسانەدا نییە کە بەکردەوە بەشداری دەکەن، بەڵکوو لەوانەیە ئەو کەسانەش بگرێتەوە کە بەدڵ و بە زمان لەگەڵیدان، ، ، ل116
سیستمی کۆمەڵایەتی
هەمیشە جۆری ئەو سیستمەی کە کۆمەڵگەکان بەڕێوە دەبات، مایەی مشتومڕ و نیقاشی گەورەی نێوان فەیلەسوفان و بیرمەندانی جیهان بووە. لەو کاتەشدا کە عەلی وەردی ژیاوە، جیهان لەنێوان دوو فیکرە یان فەلسەفە دابەشبووە، فەلسەفەی کۆمۆنیستی ڕووسیا، فەلسەفەی لیبڕاڵیی ئەمریکا. بەڵام عەلی وەردی خاوەنی تێروانینی خۆی بووە. ئەو پێی وایە هیچ سیستمێکی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و ئیداری کامڵ نییە و بەدەر نییە لە کەمووکوورتی.
لەمبارەیەوە دەڵێت:
مرۆڤ بە سرووشتی خۆی ناتەواوە، مرۆڤ توانای ئەوەی نییە سیستمێکی کامڵ دامەزرێنێت کە هەموو خەڵکی ڕازی بکات، ، ، مادام من تەوەری کەسێتی مرۆڤە، کەواتە مرۆڤ هیچ شتێک قایلی ناکات، تەنانەت ئەگەر بچێتە بەهەشتیشەوە، هەرچەند شتێکی دەست بکەوێت، هەوڵ بۆ شتێکی تر دەدات. ل193
ئێراق لە سەردەمی عوسمانیدا
ئێراقیش وەکوو هەموو شوێنەکانی تری ژێردەستەی دەوڵەتی تورکی عوسمانی، لەوپەڕی دواکەوتوویی ڕەوشی خراپدا بووە. وەردی زۆر بەجوانی لە پەڕتووکەکانیدا، باسی ئەو ڕەوشە خراپەی ئێراق دەکات لەسایەی تورکدا. لێرەشدا دووبارە جەخت لەم خاڵە دەکاتەوەو دەڵێت:
ئێراق لە چەرخی عوسمانیدا لە بارودۆخێکی کۆمەڵایەتی وادا دەگوزەرا، لە ڕووی دواکەوتنی شارستانی و برسێتی و نەخۆشی، هەر لە بارودۆخی سەدەکانی ناوەڕاست دەچوو. فەیسەڵی یەکەم هات و هەوڵی دا ئێراق لە نەهامەتی ڕزگار بکات، لەم پێناوەدا زۆر تێکۆشا، بەڵام بەر لەوادەی خۆی مرد، ئەمەش بەدبەختی ئێراق بوو، ، ، ل 152
گۆڕانکاری لە کۆمەلگەی ئێراق
لەلایەکی ترەوە عەلی وەردی بەحوکمی ئەوەی شارەزایی زۆر باشی مێژووی ئێراقە، ئاگاداری قۆناغە گرنگەکانی کۆمەڵگەی ئێراقییە، بەتایبەتی لەسەرەتاکانی سەدەی بیستەم و هاتنی ئینگلیز و کرانەوەی بەرووی جیهان، کە ئەمەش گۆڕانکاری گەورەی لە کۆمەڵگەی ئێراقیی کرد، لە هەمانکاتیشدا ڕووبەروی کۆمەڵێک کێشەی کردووە.
لەمبارەیەوە دەڵێت:
لەسەرەتای سەدەی بیستمەدا واعیزێک پەیدابوو داوای دەکرد کەس شەمەندەفەر بەکارنەهێنێت بۆهاتووچو، ئەو وتی: ئێوە واز لە گوێدرێژی خودا دەهێنن و سواری شەمەندەفەری کافران دەبن؟ بێگومان کەس بە گوێی ئەو قسەیەی نەکرد، خەڵکی بەبێ دوودڵی شەمەندەفەریان بۆ سەفەر بەکاردەهێنا، ، 124
نووسین پیشەیە
عەلی وەردی خاوەنی دیدێکی تەواو تایبەت بووە بۆ ئەدەب و نووسین، کە زۆرجار بەدڵی زۆرینەی ئەدیبان و نووسەرانی ئێراق نەبووە، ئەو پێی وایە ئەدەبێکی کامڵ و باڵا بوونی نییە، پێشی وایە نووسین پیشەیە وەکوو هەموو پیشەکانی تر. لەبارەی ئەدەبیشەوە بۆچوونی تەواو جیاوازی هەیە و لەمبارەیەوە دەڵێت:
لە واقعدا لە ڕووی سرووشتی مرۆییەوە، جیاوازی نییە لەنێوان ئاسنگەر و ئەدیب، جیاوازی دیاری ئەمان لەو جیاوازییەدایە کە لەسەرێک هەریەکەیان لەهەلومەرجێکی جیاواز پێگەیشتوون، لەسەرێکی تر ئەو بەهرە زەینییە کە خودا پێی بەخشیوە، دەشێت تاک بەبەهرەیەکی زەینی وا لەدایک بێت کە ڕێگەی بۆ خۆش بکات ببێ بە ئەدیب، پاشان لە بارودۆخێکدا بژی یارمەتیدەر یان هاندەربێت بۆ ئەو کارە ، بۆیە لەوانەیە ببێ بە ئەدیبێکی دیارو بەناوبانگ، بەڵام گرفتی ئەو تاکە ئەوەیە، کاتێک دەگاتە پایەیەکی دیار، لە خۆبایی دەبێت و وا دەزانێ خۆی خۆی درووستکردووە، ئەو بەهرە زەینییەی بیر دەچێتەوە کە خودا پێی بەخشیوە، هەروەکوو ئەو هەلومەرجەشی بیر دەچێتەوە کە یارمەتیی داوە، ئەگەر ئەو شتە نەبوایە لەوانەیە ببوایە بە ئاسنگەر یان ببوایە بە حەماڵ و یان ببوایە بە سواڵکەر. ل35
ئەدەبی کۆن و نوێ
لەبارەی جیاوازی نێوان ئەدەبی کۆن و نوێشەوە بۆچوونێکی جیاوازی هەیە و دەڵێت:
لە کۆندا ئەدیب گوێی بە کەس نەدەدا و تەنیا دەیویست ڕەزامەندی سوڵتان بە دەستبێنێت، چونکە سوڵتان دەتوانێت شاعیر بۆ بڵندترین پایەبەرز بکاتەوە، هەروەکوو دەشتوانێ بۆ نزمترین ئاست دایبەزێنێت، بەڵام ئەدیبی نوێ چاو دەبڕێتەوە میللەت، میللەتیش بە سرووشتی خۆی ئارەزووی ئەوەی نییە شاعیرەکە ستایشی بکات، وەکوو ئەوەی لە ڕابردوودا لەبەرانبەر سوڵتان دەیکرد. میللەت تاکەکەس نییە حەز بکات ئیگۆی خۆی من ی خۆ بەرز بکاتەوە، بەڵکوو ژمارەیەکی زۆری گرووپ و تاکەکەسن داوا لە ئەدیب دەکەن لە تێگەیشتنی ئەم دنیایەی تیایدا دەژین سوودیان پێ بگەیەنێت.
بەداخەوە ئەمڕۆ لە ئێراق و تاڕادەیەک زۆربەی وڵاتانی جیهانیش، زۆرکەم نووسەران دەتوانن بە بەرهەمەکانیان بژین، ئەمەش زیاتر بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە فرۆشی پەڕتووک کەم بۆتەوە، ئەمەش وا لە نووسەران دەکات، کە بۆ بژێوی ژیانیان پشت بە سەرچاوەیەکی تری بژێوی بگەڕێن. ئەمەش یەکێکە لە مەترسییە گەورەکان کە ڕووبەروی دونیای نووسین و مەعریفەی ئێستامان دەبێتەوە.
شاعیرانی تاکسی ئامێز
لەلایەکی ترەوە عەلی وەردی بۆچوونی زۆر تایبەتی بەرانبەر بە شیعر و شاعیران هەبووە، بەتایبەتی ئەوەی کە پەیوەندی بە شاعیرانی کلاسیکی عەرەبەوە هەیە بۆ نموونە موتەنەبی. ئەمەش بووەتە مایەی نیگەرانی زۆرێک لە نووسەران و ئەدیبانی ئێراقی و گێتی عەرەبی. لەم پەڕتووکەشدا بەوردی ئەم دیدگایەی باس کردووە. لە هەمووی گرنگتر باسی شاعیرانی تاکسی ئامێز دەکات، لێرەدا زۆر بەجوانی ئەم دەستەواژەییەی شیکردۆتەوەو دەڵێت:
من ڕێز و حورمەت و شکۆیەکی زۆرم بۆ شاعیری پابەند-مولتەزیم هەیە، بەڵام شاعیری نامولتەزیم ئەوەی من حەز دەکەم ناوی بنێم شاعیری تاکسی ئامێز ، ئەوا من قینم لێ دەبێتەوەو ڕقم لە هەموو ئەو کەسانە دەبێتەوە کە ئەو ڕێچکەیە دەگرن. شاعیرانی تاکسی ئامێز، ئەوانەن کە ستایشی سوڵتانەکانیان کردووە وە هەقیان بە ناهەق و ناهەقیان بەهەق زانیوە، بەپێی ئەو خەڵات و پاداشتەی لە سوڵتانەوە وەریان گرتووە.
هەر بۆیە ئەو بۆچوونێکی تەواو پێچەوانەی بەرانبەر بە شاعیری گەورەی عەرەب موتەنەبی هەیە، زۆرکەسیش بە دوژمنی موتەنەبی دادەنێن. هەرچەندە ئەو تەنیا دەڵێت:
موتەنەبی ساتیشی حاکمی میسری کافوری ئیخشیدی کرد و دوایش زەمی کرد، ئەو بۆیە ستایشی کرد، چونکە تەماحی لە پاداشتەکانی هەبوو، بەڵام کە پاداشتی لێ بڕا، ئیتر زەمی کرد.پێشتریش بەپێی بەرژەوەندییەکانی خۆی ستایشی حاکمی سووریا سیف الدولە الحمدانی کردووە و لە دوایشدا زەمی کردووە، ڕەخنەگران چاوپۆشی لەم لایەنەی شیعری موتەنەبی دەکەن، تەنیا دەڕواننە لایەنی هونەری و شیعرەکە، ل31
دوا قسە
بە دڵنییایەوە لەم پەڕتووکەدا قسەوباسی زۆری تێدایە هەمووشیان قسەی تایبەت و گرنگ و جوانن، ئەم پەڕتووکە هاوکاری زۆرمان دەکات بۆ تێگەیشتن لەبەشێکی بۆچوونەکانی عەلی وەردی لەبارەی مرۆڤ، تاک، کۆمەڵگەی ئێراقی و جیهانی.
لێرەدا جێگەی خۆیەتی کە دەست خۆشیی لە برای هێژامان کاک نەوزاد بکەین، هیوای کاری جوانتری بۆ دەخوازین. [1]

کوردیپێدیا بەرپرس نییە لە ناوەڕۆکی ئەم تۆمارە و خاوەنەکەی لێی بەرپرسیارە. کوردیپێدیا بە مەبەستی ئەرشیڤکردن تۆماری کردووە.
ئەم بابەتە 412 جار بینراوە
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی ئاوێنە - 08-07-2023
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 2
1. ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 31-05-2022
زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
ڕۆژی دەرچوون: 31-05-2022 (3 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: ژیاننامە
پۆلێنی ناوەڕۆک: ڕانانی پەرتووک
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: کرمانجیی ناوەڕاست
وڵات - هەرێم: باشووری کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 08-07-2023 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( شادی ئاکۆیی )ەوە لە: 08-07-2023 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( شادی ئاکۆیی )ەوە لە: 08-07-2023 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 412 جار بینراوە
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
شاناز
ژیاننامە
ئەڤین ئەحمەد
ژیاننامە
ژیا ئومێد ئەنوەر
ژیاننامە
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
پەرتووکخانە
زمانی کورد، بگونجێنە بۆ 0 و 1
کورتەباس
نەتەوە یەکگرتووەکان: 948 پەنابەری سووری لە هەرێمی کوردستانەوە گەڕاونەتەوە وڵاتی خۆیان
ژیاننامە
هێمن کامیل
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
وێنە و پێناس
هەڵپەڕکێی کۆنی کوردان لە ڕۆژاوای کوردستان ساڵی 1900
ژیاننامە
لۆنا مەریوان
پەرتووکخانە
پێگەی کولتووری (دەنگی گێتی تازە) لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا
کورتەباس
پەیامی وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە دیمەشقەوە لەبارەی کورد
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
ژیاننامە
مەهناز ئێرەوانی
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
کورتەباس
ڕاوێژکارێکی خامنەیی: دەبووایە حکومەتی پێشووی سووریا پەیوەندیی لەگەڵ کورد کردبا
شوێنەوار و کۆنینە
نەخشی بەردینی ئەشکەوتی سەلمان، یان پەرەستگای تاریشا
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
کورتەباس
نیگارخانەی دڵنیایی جوانڕۆ بە 30 وێنە ژیان پیشان دەدات
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
پێگەی مەلای جەباری لە شیعری کوردیدا (1806 – 1876)
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕووداوەکانی شنگال لە پێشخستنی دۆزی کورد
وێنە و پێناس
سێ حاجی خەڵکی شاری کەرکووک لە کاتی گەڕانەوەیان لە حەج لە ساڵی 1965
پەرتووکخانە
سینەما چییە؟ بەرگی 01 و 02
پەرتووکخانە
فەیلی-نامە (وەشانی 1)
پەرتووکخانە
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی لە دەقە شیعرییەکانی (لەتیف هەڵمەت)دا
کورتەباس
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە دیمەشقەوە: کورد هاوپەیمانی ئێمەن
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
شوێنەوار و کۆنینە
پردی قەڵاتاسیان
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای میرزا
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
شوێنەوار و کۆنینە
پردی کەڵهۆرت
پەرتووکخانە
پێگەی ئافرەت لە کۆچیرۆکی (خۆر کەوتن)ی (محەمەد فەریق حەسەن)دا

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی - ع.ح.ب
18-11-2008
هاوڕێ باخەوان
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی - ع.ح.ب
ژیاننامە
زارا محەمەدی
28-05-2019
هاوڕێ باخەوان
زارا محەمەدی
ژیاننامە
ئیسماعیل ساڵح ئاکرەیی
09-01-2019
سەریاس ئەحمەد
ئیسماعیل ساڵح ئاکرەیی
ژیاننامە
خزر بێنەوا
13-11-2023
شادی ئاکۆیی
خزر بێنەوا
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
04-01-2025
کشمیر کەریم
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی لە دەقە شیعرییەکانی (لەتیف هەڵمەت)دا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی کولتووری (دەنگی گێتی تازە) لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی مەلای جەباری لە شیعری کوردیدا (1806 – 1876)
05-01-2025
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پێگەی ئافرەت لە کۆچیرۆکی (خۆر کەوتن)ی (محەمەد فەریق حەسەن)دا
05-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک قوتابی پەیمانگا بەشی کارەبا لە کەرکووک ساڵی 1987
04-01-2025
کشمیر کەریم
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
03-01-2025
سروشت بەکر
ئامار
بابەت
  533,027
وێنە
  113,751
پەرتووک PDF
  20,716
فایلی پەیوەندیدار
  109,774
ڤیدیۆ
  1,781
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
292,907
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,119
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,451
عربي - Arabic 
32,977
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,457
فارسی - Farsi 
11,727
English - English 
7,854
Türkçe - Turkish 
3,692
Deutsch - German 
1,837
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
109,150
ژیاننامە 
26,987
پەرتووکخانە 
26,198
کورتەباس 
19,409
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
15,140
پەند 
13,754
شوێنەکان 
12,314
شەهیدان 
11,938
کۆمەڵکوژی 
10,919
هۆنراوە 
10,503
بەڵگەنامەکان 
8,455
وێنە و پێناس 
7,645
ئامار و ڕاپرسی 
4,628
کلتوور - مەتەڵ 
3,149
ناوی کوردی 
2,561
ڤیدیۆ 
1,664
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,470
فەرمانگەکان  
1,029
پۆلێننەکراو 
989
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
826
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
773
شوێنەوار و کۆنینە 
639
گیانلەبەرانی کوردستان 
391
یارییە کوردەوارییەکان 
279
ئیدیۆم 
247
نەخشەکان 
189
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
187
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
101
خواردنی کوردی 
83
زانستە سروشتییەکان 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
28
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
539
PDF 
32,630
MP4 
2,942
IMG 
209,664
∑   تێکڕا 
245,775
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
شاناز
ژیاننامە
ئەڤین ئەحمەد
ژیاننامە
ژیا ئومێد ئەنوەر
ژیاننامە
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
پەرتووکخانە
زمانی کورد، بگونجێنە بۆ 0 و 1
کورتەباس
نەتەوە یەکگرتووەکان: 948 پەنابەری سووری لە هەرێمی کوردستانەوە گەڕاونەتەوە وڵاتی خۆیان
ژیاننامە
هێمن کامیل
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
وێنە و پێناس
هەڵپەڕکێی کۆنی کوردان لە ڕۆژاوای کوردستان ساڵی 1900
ژیاننامە
لۆنا مەریوان
پەرتووکخانە
پێگەی کولتووری (دەنگی گێتی تازە) لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا
کورتەباس
پەیامی وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە دیمەشقەوە لەبارەی کورد
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
ژیاننامە
مەهناز ئێرەوانی
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
کورتەباس
ڕاوێژکارێکی خامنەیی: دەبووایە حکومەتی پێشووی سووریا پەیوەندیی لەگەڵ کورد کردبا
شوێنەوار و کۆنینە
نەخشی بەردینی ئەشکەوتی سەلمان، یان پەرەستگای تاریشا
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
کورتەباس
نیگارخانەی دڵنیایی جوانڕۆ بە 30 وێنە ژیان پیشان دەدات
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
پێگەی مەلای جەباری لە شیعری کوردیدا (1806 – 1876)
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕووداوەکانی شنگال لە پێشخستنی دۆزی کورد
وێنە و پێناس
سێ حاجی خەڵکی شاری کەرکووک لە کاتی گەڕانەوەیان لە حەج لە ساڵی 1965
پەرتووکخانە
سینەما چییە؟ بەرگی 01 و 02
پەرتووکخانە
فەیلی-نامە (وەشانی 1)
پەرتووکخانە
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی لە دەقە شیعرییەکانی (لەتیف هەڵمەت)دا
کورتەباس
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە دیمەشقەوە: کورد هاوپەیمانی ئێمەن
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
شوێنەوار و کۆنینە
پردی قەڵاتاسیان
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای میرزا
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
شوێنەوار و کۆنینە
پردی کەڵهۆرت
پەرتووکخانە
پێگەی ئافرەت لە کۆچیرۆکی (خۆر کەوتن)ی (محەمەد فەریق حەسەن)دا

Kurdipedia.org (2008 - 2025) version: 16.17
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.375 چرکە!