المکتبة المکتبة
البحث

کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!


خيارات البحث





بحث متقدم      لوحة المفاتيح


البحث
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المفضلات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
ارسال
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
الأدوات
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
اللغات
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
حسابي
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
البحث ارسال الأدوات اللغات حسابي
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المفضلات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 حول...
 موضوع عشوائي
 قوانين الأستعمال
 امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
 تقييماتکم
 المفضلات
 التسلسل الزمني للأحداث
 النشاطات - کرديبيديا
 المعاينة
موضوعات جديدة
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد الثامن
23-07-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
حماية الأقليات الدينية والإثنية واللغوية في العراق
22-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
النزاعات الاثنية وتأثريها على مستقبل الدول -حالة تركيا والعراق
22-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
المراسل التلفزيوني والعوامل المؤثرة في إنتاج المادة الخبرية
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
زمن الأنظمة الاستبدادية
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
العلاقة الشيعية - الكوردية ومستقبلها
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
الناجياتُ بأجنحة مُنكسرة
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد السابع
21-07-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
منظور الشباب في اقليم كوردستان-2023
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
استطلاع الانتخابات
21-07-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 525,586
الصور 106,441
الکتب PDF 19,790
الملفات ذات الصلة 99,617
فيديو 1,449
اللغات
کوردیی ناوەڕاست 
301,349
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,756
هەورامی 
65,744
عربي 
28,846
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,307
فارسی 
8,547
English 
7,168
Türkçe 
3,571
Deutsch 
1,458
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
صنف
عربي
بحوث قصیرة 
11,140
الأماکن 
4,854
الشهداء 
4,663
السيرة الذاتية 
4,512
المکتبة 
2,313
وثائق 
863
صور وتعریف 
226
المواقع الأثریة 
60
فيديو 
47
الأحزاب والمنظمات 
42
قصيدة 
34
المنشورات 
31
الخرائط 
18
احصائيات واستفتاءات 
12
المتفرقات 
11
الأبادة الجماعية 
8
العشيرة - القبيلة - الطائفة 
6
نكت 
4
بيئة كوردستان 
1
الدوائر 
1
المکتبة
الکرد وکردستان
المکتبة
تاريخ الموصل - الجزء الاول
بحوث قصیرة
انطلاق الكونفرانس الرابع لم...
بحوث قصیرة
باحثة مصرية تطالب الشعب الع...
بحوث قصیرة
الشعب الكردي وقضيته في فكر ...
مەترسییەکانی تاڵیبان بۆ سەر کوردستان: بەشی دوو
مِن خلال كورديبيديا ستعرفُ ماذا حدثَ في كل يومٍ من أيام تقويمنا السنوي!
صنف: بحوث قصیرة | لغة السجل: کوردیی ناوەڕاست
شارک
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

مەترسییەکانی تاڵیبان بۆ سەر کوردستان: بەشی دوو

مەترسییەکانی تاڵیبان بۆ سەر کوردستان: بەشی دوو
ناونیشانی بابەت: مەترسییەکانی تاڵیبان بۆ سەر کوردستان: بەشی دوو
ئامادەکردن: #عادل قادری#

“ئاماژە”
تێگەیشتن لە سەلەفییەت بە بێ تێگەیشتن لە تێڕوانینی ئەوان یان ئەو فۆرمە لە ژیان لە ناو شوناسێکی دیاریکراودا پێناسەی دەکەن ئەستەمە، واته؛ ‌ پێکهاتی شوناسێک کە پێناسەی دەکەن و ئەو مۆدێل و چەشنە لە ماناسازیی دەیخەنە ڕوو، دیاریکەری ماهییەتی ئەوان دەبێت. لێرەدا ئەمەمان بۆ ڕوون دەبێتەوە؛ ‌ هەر فۆرمێکی سیاسی یان ئایدۆلۆژیکی کۆمەڵایەتی ڕادیکاڵ کۆمەڵێک گریمانە و پێناسەی هەیە بۆ شووناسی خۆی و لەوێوە هەڵسوکەوتی خۆی لەگەڵ هەموو دونیادا دیاری دەکات، له و کڵاڕۆژنەیەوە دەڕوانێتە دونیا و هەموو تێگەیشتنیشی لەسەر کۆڵەکەی ئەو پەنجەرەیەوە بوونیاد دەنێت! بۆیە گرینگە ئەو تێڕوانینانەی کە بۆ شووناس لە ناو گرووپە سەلەفییەکاندا هەیە بناسین، تاکوو لە ماهییەت و پێکهات و تایبەتمەندیی خۆجێیی سەلەفییەت و سەلەفییەکان لە کوردستاندا باشتر تێبگەین، بۆ ئەم مەبەستە سێ کۆمەڵناسی شارەزای ئەم بوارە دێنینە بەرباس.
=KTML_Bold=“ئامارتیا سێن؛ شووناس و تووندوتیژی”=KTML_End=
“ئامارتیا سێن” لەبەرچاوانەگرتنی چەند دەنگی و فرەڕەهەندی لە شووناس بە هۆکاری “تاقبوون”ی شوناس دەزانێت. لە تێڕوانینی ئەودا کەسەکان شووناسی فرەڕەنگ و فرەڕەهەندییان هەیە. بەڵام کاتێک ئەم فرەڕەهەندییە پشتگوێ دەخرێت و تەنیا یەکێک لە سەرچاوە شووناسییەکانی کەس یان تاک زەق دەبێتەوە و هەر مرۆڤێک تەنیاوتەنیا بە یەک شووناس دەناسرێتەوە “تاق” بوون یان تاقانەیی لە شووناسدا دێتە ئاراوە. بە ڕای “سێن” تاقبوونی شووناس هۆکاری سەرەکی هاتنەئارای تووندووتیژییە. ئەو ئەم تێڕوانینە لە هەمبەر تێڕوانینی فرەچەشن و فرەڕەنگخوازی دادەنێت و داکۆکیی دەکات کە ئەم جۆرە لە هەڵسوکەوت و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ شووناسەکان دەتوانێت گرژی لێبکەوێتەوە. (بێگومان گریمانەی “تاق”ایەتی نە تەنیا سەرچاوەی سەرەکی زۆرێک لە بیردۆزەکانی شوناسە، بەڵکوو چەکی زۆر کۆن و سواوی بکەران و ئەکتەرانی ئەو دەستە و تاقمانەشە کە خوازیاری پشتگوێخستنی گشتیی هەرجۆرە پەیوەندییەک لەگەڵ ئەویدین، پەیوەندییەک کە ببێتە هۆی کزبوونی وەفاداریی خەڵکەکە بۆ گرووپێکی دیاریکراوی تایبەت کە خۆیان بن. پاڵنەر و ئاخێزگەی پشتگوێخستنی هەموو وابەستەیی و گرێدراوێتی و وەفادارییەکان، جگە لەوەی کە پەیوەستە بە شووناسێکی بەرتەسککەرەوە و لە کانیی ئەو هەڵدەقوڵێت، دەتوانێت بە شێوەیەکی قووڵیش فریودەر بێت و گرژیی کۆمەڵایەتی و توندووتیژییش زیاتر بکات) ) ( (سێن، 1388: 25-51) .
“سێن” هۆکاری تووندوتیژییە سیاسییەکان لە ئاستی جیهان لە هەڵسوکەوت و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ موسوڵمانان و ڕادیکاڵبوونی موسڵمانان بە بەرەنجامی تێڕوانینی تاقانە بۆ شووناس دەزانێت و باوەڕی وایە کە تەنیا و تاقانە شتێک کە لە شوناسی کەسی موسوڵماندا دەناسرێت و پێناسە دەکرێت شوناسی ئیسلامییە و گوێ نادرێتە لایەنەکانی دیکەی شوناسی ئەو. ئەو زۆر بەتوندی بیردۆزی پێکدادان و شەڕی شارستانییەتەکان؛ کە سامۆئێل هانتینگتۆن خستییە ڕوو ڕەت دەکاتەوە و خستنەڕووی ئاوەها بیردۆزێک دەگەڕێنێتەوە بۆ هەڵەی تاقانەبینینی شوناسەکان. (لە ڕیزبەندیی خاوی شارستانییەتەکاندا، یەکێک له و تەتڵە و جوداکارییانەی کە زۆر لێڵ و ناڕوونە…جیاوازیی و هەڵاواردنی نێوان 1) کەسێک کە موسوڵمانبوون بۆ ئەو شوناسێکی گرینگە بەڵام حەتمەن تاقانە شوناسی ئەو نییە و 2) کەسێک کە بە گشتی یان لە بنەڕەتدا بە شووناسی ئیسلامیی خۆیەوە پێناسە دەکرێت. ئەم لێڵی و تەمومژاویبوونە، کە لە باسەکانی پەیوەست بە سیاسەتەکانی هاوچەرخ لەبارەی جیاوازیی نێوان موسڵمانبوون و هەبوونی شوناسی ئیسلامیی تاقدا هەیە، دەگەڕێتەوە بۆ هەندێک نیگەرانیی گومڕاکەر و گێژکەرانە‌ کە بە دڵنیاییەوە پشتبەستنی تایبەت و دانسقە بە ڕیزبەندییەکی خاوی شارستانیانە یەکێک لەوانەیە) (همان:130) .
=KTML_Bold=“ئیمانۆئێل کاستێلز؛ شووناس وەکوو پرۆسێسی ماناسازیی”=KTML_End=
“ئیمانۆئێل کاستێلز” قایل بە شووناسێکی دیاریکراو بۆ هەر بکەرێک نییە، بەڵکوو باوەڕی وایە؛ کە لە کۆمەڵگەکانی ئێستادا هەر کەسێک خاوەنی شوناسگەلی جۆراوجۆرە کە ئەمەش خۆی دەبێتە هۆی بەدیهاتنی شووناسە کۆییە جۆراوجۆرەکان. شووناسی کۆیی و دەستەجەمعی سەرچاوەی مانایە بۆ بکەر کە لەلایەن خودی ئەوەوە و لە پرۆسێسێکی کۆمەڵایەتیدا درووست دەبێت. “کاستێلز” هۆکارەکانی دەسەڵات و ڕێکخراوەکان و پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکان لە شکڵگریی شووناسە گشتییەکاندا بە کاریگەر دەزانێت، بەڵام شووناس تا کاتێک کە لەلایەن بکەرەوە نەبێت بە بەشێک لە دەروون و سرووشتی کرداریانەی نابێت بە سەرچاوەی مانا بۆی. هەڵبەت هەر کات یەکێک لە شووناسە کۆییەکان بە سەر ئەوانیدیکەدا زاڵ بوو هەمان شووناس وەکوو سەرچاوەی شوناسی کەسەکە دەناسرێت. “کاستێلز” شووناس بەم شێوەیە پێناسە دەکات (پرۆسێسی ماناسازی بە پێی تایبەتمەندییەکی کەلتووری یان کۆمایەکی پێکەوە گرێدراو لە تایبەتمەندییە کەلتوورییەکان کە لە چاوەی سەرچاوە ماناییەکانی دیکەدا بە سەرتر دادەنرێت) . (کاستێلز، 1384: 2/22) .
=KTML_Bold=“کاستێلز” بە پێی پەیوەندییەکانی دەسەڵات سێ جۆر شووناس لێک جودا دەکاتەوە؛=KTML_End=
1- شوناسی ڕەوایی بەخش؛ ئەم جۆرە شووناسە لەلایەن ڕێکخراوە زاڵەکانی ناو کۆمەڵگە و بە مەبەستی زیاتر زاڵبوونیان بە سەر بکەرە کۆمەڵایەتییەکان درووست دەبێت. ئەم شووناسە لەگەڵ بیردۆزە جۆراوجۆرە پەیوەستەکان بە نەتەوەخوازییش یەک دێتەوە و تەبایە.
2- شوناسی بەرگریکار؛ ئەم شووناسە لەلایەن بکەرانی کۆمەڵایەتی و لە هەلومەرجێکدا درووست دەبێت کە ئەوان لەلایەن لۆژیکی دەسەڵات و هەیمەنەوە بە بێ نرخ لە قەڵەم دراون یان مۆرکی نەنگی و هیچوپووچی و هەرچی و پەرچیبوونیان بە سەرا دراوە. لەم حاڵەتەدا بکەران، شووناسی خۆیان بە پێی بەرگری لە هەمبەر دیسیپلین و بنەما پەسەند و پشتیوانکراوەکانی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگە بوونیات دەنێت.
3- شوناسی بەرنامەدار؛ ئەم شووناسە کاتێک درووست دەبێت کە بکەرانی کۆمەڵایەتی شووناسێکی نوێ لەسەر بنەمای دیسانەوە پێناسەکردنی نوێی باردۆخ و شوێنگەی خۆیان لە کۆمەڵگە درووست دەکەن و بەم شێوەیە بە دوای گۆڕینی شکڵ و شێوەی کۆی پێکهاتی کۆمەڵایەتییەوەن. کاستێلز بۆ ئەم بابەتە نموونەی شووناسی فیمینیستی دێنێتەوە کە کۆی پێکهاتی باوکسالار و ڕەگەزییانەی کۆمەڵگە دەباتە ژێر پرسیار و ناو بازنەی گیروگرفتەوە.
=KTML_Bold=“ئولیڤییە ڕۆی؛ شکستی ئیسلامی سیاسیی و ئیسلامی جیهانگیر”=KTML_End=
“ئولیڤییه”‌ ڕۆی لە بواری ڕەوت و گرووپە ئیسلامییەکاندا لێکۆڵینەوەی زۆری کردووە کە ئەنجامەکەی بووە بە دوو پەڕتووک لەم بارەیەوە لەژێر ناوەکانی “شکستی ئیسلامی سیاسی” و “ئیسلامی جیهانگیر”. بیروڕاکانی ئەو لەبارەی گرووپە جۆراوجۆرە ئیسلامییەکان لە پەڕتووکی “شکستی ئیسلامی سیاسی”دا خراونەتە ڕوو و تێڕوانینەکانی لەبارەی ئیسلامییە ڕادیکاڵەکان یان هەمان سەلەفییەت لە پەڕتووکی ئیسلامی جیهانگیردا هاتووە. ئەو لە پەڕتووکی شکستی ئیسلامی سیاسیدا سێ گرووپی گەورە لە جیهاندا لە پاش ڕەوتی بێداریی ئیسلامیی (سەرەتای سەدەی بیستەم) چالاک بوون لە یەک جوێ دەکاتەوە:؛ زانا سونەتییەکان، ئیسلامییەکان، بناژۆخوازانی هاوچەرخ. زانا سونەتییەکان کەمتر خۆیان لە قەرەی بابەتە سیاسییەکان دەدەن. ئەوان زیاتر داکۆکییان لەسەر جێبەجێکردنی درووستی شەریعەتە و له و شوێنەشدا کە دێنە ناو پانتای سیاسەتەوە تەنیا داوا لە حاکمەکان دەکەن کە یاساکان لەگەڵ شەریعەتی ئیسلامیدا بگونجێنن و باوەڕێکیان بە شۆڕشی ئیسلامی نییە. بەڵام دەستەی دووەم، واته؛ ‌ ئیسلامییەکان لە ئەنجامی هەلومەرجی نالەباری کۆمەڵگە ئیسلامییەکاندا هاتۆتە ئاراوە، “ڕۆی” کۆمەڵگە ئیسلامیییەکانی سەردەمی بووژانەوە و پەرەسەندنی ئیسلامی سیاسی بە کۆمەڵگەیانی لێک هەڵوەشاو و هەژار و بێ بەش دەزانێت، کە خەڵکەکەی بە مەبەستی بینینەوەی شووناس و جۆرێک لە جێگیری، دەستیان لە ئایدۆلۆژییە نادینییەکانی دیکە شۆرد و ئەمجارەیان گرووپە ئیسلامییەکانیان کرد بە سەرچاوەیەک بۆ ئەم جێگیریی و شووناسدۆزییە. (لایەنگران و پشتیوانانی ئیسلامییەکان، نەریتخوازە پێشوەکان نیین، بەڵکوو ئەو شارنشینانەن کە بەبەها و بنەماکانی کۆمەڵگەی نەریتی و نوێباو دەژین و ژیانی گوندییان وەلایەک ناوە و هاتوونەتە شارەوە. ژیانی ئەمانە سینەما، قاوەخانە، ڤیدیۆ و فووتباڵ و…ە و بە شێوەیەکی خەست لەژێر کاریگەریی کۆمەڵگەی بەرخۆر و بەکارهێنەرن. بەڵام بێکاری، بێ سەرئەنجامی، هەژاری و مافدەستی خواریان بەر و داهاتی کۆمەڵگەی بەرخۆری و بەکارهێنەری بۆیان نەکردە و مەحاڵ کردووە و بە قووڵی لەم ڕووەوە ئازار دەکێشن. ڕۆی، 1378: 4) .ئەم گرووپە کە ڕۆی بە ئیسلامی سیاسیی ناوزەدیان دەکات بە شوێن درووستکردنی حکومەتی ئیسلامین. ئەمانە باوەڕیان بە شۆڕشی ئیسلامییە و بۆ گەیشتن بەم ئامانجە هەوڵێکی زۆر دەدەن.
“ڕۆی” دەستەی سێیەم بە نوێ بناژۆخواز ناوزەد دەکات کە بە باوەڕی ئەو لە ئەنجامی شکستی ئیسلامییە سیاسییەکان بەدیهاتن و شیکارییەکی وردی ئەمە لە پەڕتووکی دواتری واتە ئیسلامی جیهانگیردا بەدەستەوە دەدات. ئەو هەروەها یەکێک لە هۆکارە بنەڕەتییەکانی دەرکەوتن و ڕادیکاڵبوونی ئەم ڕەوتە ئیسلامییە دەگەڕێنێتەوە بۆ سەرنجی ڕووت و پەتی بۆ ڕەهەندی ئیسلامیی شووناسی موسڵمانان و ئایینیبوونی ململانێ نەتەوەییەکانی نێوان موسڵمانان و جیهانی ڕۆژاوا. (باوەڕمەندان بە ئایینێک بۆ ئەوەی شووناسی خۆیان لە هەمبەر ئەوانی دیکە بناسێنن بەخێرایی خۆیان هەڵدەپێکن بە گرووپێکەوە لە ناو ئایینزایەک، تەنانەت ئەگەر گرووپێکی کەمینەش بێت، کۆتاییەکەی جۆرێک بناژۆخوازیی و ڕەهاپەرستی کۆمەڵایەتییە بە قازانجی بەرپرسیارییەتی و دەرەوەستییەکی تاکەکەسی کە ببووەتە هۆی ئەوەی ئایینزا لە دۆخی یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکان (ڕەنگە هۆکاری سەرەکی و زاڵیش) ی درووستکەری هەموو ڕەهەندەکانی کۆمەڵگە، تێپەڕێت و ببێت بە کۆمەڵگەیەک بە پێی ئیرادەی لاواز و ژێرکەوتەی ئەندامەکان. کاتوولیکەکانی “فەرەنسه”‌ نایانەوێت شووناسی خۆیان لە پەیوەندی لەگەڵ شووناسی فەرەنسیدا پێناسە بکەن بەڵکوو خۆیان بە گرووپێک دەزانن لە هەمبەر زۆرینەی لائیکەکاندا. ڕۆی، 1387: 28-29) . هەروەها ڕۆی هۆکاری دەرکەوتنی گرووپە ڕادیکاڵە ئیسلامییەکان سەرەڕای کردەوەکانی ئیسلامییە سیاسییەکان، دەگەڕێنێتەوە بۆ جموجووڵە سیاسییەکانی ناوچەکە. (بە دڵنیاییەوە لە قۆناغی یەکەمدا لە ئاسایی و گشتیبوونەوەی ڕەوتە ئیسلامییەکان سەرچاوە دەگرێت کە فەزا بۆ هەموو ناڕەزایەتییە ئیسلامییەکان ئاوەڵا دەکات. دواتر دەگەڕێتەوە بۆ گۆڕانکاری لە هەڵوێستی ستراتیژیکی نێوان ساڵەکانی 1989 و 1992 واتە ؛ دوابەدوای دەرچوونی هێزکانی یەکێتی سۆڤییەت لە ئەفغانستان، شەڕی کەنداو، لەشکرکێشیی شکستخواردووی ئەمریکییەکان لە سۆماڵ، واتە لەسەر شانۆ نەمانی وردەوردەی دوژمنە کۆمۆنیستەکان و ئامادەیی سەربازیی ئەمریکییەکان لە هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. بەڵام ڕادیکاڵیزە بوون هەروەها یەکێک لە ئەنجامەکانی جیهانگیریی ئیسلام و گەشەسەندنی هاوتەریبی دەسەڵاتی ئامریکایە. بە هاتنەئارای پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی دووبارەی ئومەتی ئیسلامی، ڕادیکاڵەکان بێ سێ و دوو لەگەڵ تاقانە دەسەڵاتی جیهانی تاقجەمسەر واتە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەرەوڕوو دەبنەوە. ئەوان ئەم ململانێیە بە پێکدادانی نێوان دوو شارستانییەتی ئیسلام و ڕۆژاوا دەزانن و دەستەواژەی (ڕکابەر و دوژمن) ی سەربازی-سیاسیی هەڵدەپێکن بە ئیمپراتۆریی ئەمریکاوە. ڕۆی، 1387: 199) .
لە دواجاردا؛ کاستێلز شووناس بە پرۆسێسێکی ماناسازیی دەزانێت کە لە ڕەوتی پرۆسێسەکەدا بکەرەکان بە کەڵکوەرگرتن لە سەرچاوە جیاوازە کۆمەڵایەتییەکان مانا درووست دەکەن. سەلەفییت یان سەلەفیگەریش لە کوردستان بە پێی بیروڕاکانی “کاستێلز” سەرچاوەیەکی مانا بۆ هۆگران و پێڕەوکارانێتی کە لە درێژە و بەستێنی پرۆسێسێکی کۆمەڵایەتیدا لەلایەن خودی سەلەفییەکانەوە شکڵی گرتووە. ئەو بە پۆلێنبەندیکردنی شووناس بە سێ دەستەی ڕەوایی بەخش، بەرنامەدار و بەرگریکارانە، ئەم ئەگەرە دەخاتە بەردەم کە لە ڕێگەی دیاریکردنی جۆری شووناسی سەلەفییەت، لە چوارچێوە و قاڵبی یەکێک لەم سێ جۆرە سەلەفییەتە پێناسە کەین. لە لایەکی دیکەوە، بۆ شیکردنەوەی زیاتری شووناسی سەلەفییەت و دۆزینەوەی بنج و بناوانی هۆکارەکانی تووندوتیژیی ئەم شووناسە دەکرێت لە بیروڕاکانی “سێن” کەڵک وەربگیردرێت؛ بە پشتبەستن بە سەرچاوەیەکی مانابەخشی (ئیسلام) بۆ پێناسەکردنی ڕەهەندە شووناسییەکانی خۆی، بە پێی بیردۆزەی “سێن”، تاقبوون بووە بە تایبەتمەندیی زەق و دیاری شووناسی سەلەفییەت. بیردۆزەی دیکە پەیوەستە بە هۆکارەکانی گەشە و دەرکەوتن و سەرهەڵدانی سەلەفییەتی جیهانیی لە ڕوانگەی ڕۆی-ەوە. بەڵام بیرکردنەوەی سەلەفییەت هەڵگری جۆراوجۆریی زۆرە لە ئاستی دونیادا و ئەم ڕەوتە لە هەر کۆمەڵگەیەکدا بە سەرنجدان بە بەستێن و پێکهاتە کۆمەڵایەتییە ئامادەکان لەگەڵ سەلەفییەتی جیهانییدا هەڵگری جیاوازی و خالی هاوبەشیشە.
سەلەفییەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بە سەرنجدان بە بەستێنی کۆمەڵایەتی خۆی شکڵی گرتووە و هەلومەرجی جۆراوجۆر لە درووستبوونیدا کاریگەر بووە. سەلەفییەت لە کوردستان، سەرەڕای هەبوونی ڕەهەندی جیهانی، تایبەتمەندی ناوچەییشی هەیە. پرسی ئیتنیک لەنێو کوردەکان و زاڵبوونی حیزبە سیکولارەکان لە ناوچەکەدا دوو تایبەتمەندین کە سەلەفییەتی کوردستان لەگەڵ سەلەفییەتی جیهانی جوێ دەکەنەوە. بیرکردنەوەی سەلەفی لە کوردستان ناتوانێت بە بێ سەرنجدان بە بەستێنی کۆمەڵایەتی خۆی شکڵی گرتبێت و پرۆسێسی شوناسبەخشیی خۆی بە بێ پەیوەندی لەگەڵ پرسەکانی کوردستان تێپەڕاندبێت. بیردۆزی “ڕۆی” ئەگەرچی پەرژاوەتە سەر هۆکاری سیاسی و ژینگەی کۆمەڵایەتی ئەم ڕەوتانە، بەڵام ناتوانێت نیشاندەر و نواندنەوەی هەموو ڕاستییەکان بە نیسبەت سەلەفییەتەوە لە هەموو شوێنەکانی دونیا بێت. لەم ڕووەوە کە هێشتا کوو بیردۆزێکی تایبەت لەبارەی بیرکردنەوەی کۆمەڵایەتیی سەلەفییەت و هۆکارەکانی پەرەسەندنی لە کوردستان نەخراوەتە ڕوو، ئەم توێژینەوەیە مەبەستێتی بۆ دیاریکردنی جیهانبینیی سەلەفییەکان بە نموونە وەرگرتن لە چەمکەکانی بیرمەندە ناوبراوەکان بپەرژێتە سەر ناسینی بنەمای بیرکردنەوەی ئەم ڕەوتە شووناسسازە و بەستێن و زەمینە کۆمەڵایەتییەکانی سەرهەڵدانی لە کوردستان زیاتر ڕوون بکاتەوە. [1]
دون هذا السجل بلغة (کوردیی ناوەڕاست)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
تمت مشاهدة هذا السجل 596 مرة
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی چاوی کورد - 06-06-2023
السجلات المرتبطة: 7
تأريخ الأصدار: 00-00-2023 (1 سنة)
الدولة - الأقلیم: جنوب کردستان
اللغة - اللهجة: ک. جنوبي
تصنيف المحتوى: سياسة
تصنيف المحتوى: بحث
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( ڕۆژگار کەرکووکی ) في 06-06-2023
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( شادی ئاکۆیی ) في 06-06-2023
تم تعديل هذا السجل من قبل ( شادی ئاکۆیی ) في 06-06-2023
عنوان السجل
تمت مشاهدة هذا السجل 596 مرة
کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!
المکتبة
دور احداث شنكال في تطوير القضية الكردية
السيرة الذاتية
إسحاق سكوتي
السيرة الذاتية
منى واصف
السيرة الذاتية
منى بكر محمود
صور وتعریف
تويلة من كردستان الجنوبية 1965
المواقع الأثریة
قلعة جوامير آغا في مدينة قصر شرين
المواقع الأثریة
قلعة كركوك
المکتبة
النزاعات الاثنية وتأثريها على مستقبل الدول -حالة تركيا والعراق
السيرة الذاتية
عبد العزيز قاسم
المواقع الأثریة
قلعة خانزاد في أقليم سوران 1825م
المکتبة
حماية الأقليات الدينية والإثنية واللغوية في العراق
السيرة الذاتية
جوردي تيجيل
بحوث قصیرة
ما أبعد من فوضى الشرق
السيرة الذاتية
هيفين عفرين
المکتبة
زمن الأنظمة الاستبدادية
صور وتعریف
مدينة آكري- كوردستان تركيا 1976
المکتبة
المراسل التلفزيوني والعوامل المؤثرة في إنتاج المادة الخبرية
المواقع الأثریة
ناعورة الرشيدية في الشدادي حضارة عريقة وتاريخ يشهد
السيرة الذاتية
أسما هوريك
صور وتعریف
إمرأة كردية من مدينة موش في عام 1893
بحوث قصیرة
حينما تكون الحقوق؛ استفزاز وخيانة
صور وتعریف
أسرة كردية من كردستان الجنوبية في قلعة دزة – سنة 1991 وقد دمرت طائرات البعث العراقي منزلهم
بحوث قصیرة
الكورد ضد الحرب الطائفية
المواقع الأثریة
قصر حسين قنجو في محافظة ماردين، 1705م
السيرة الذاتية
ملا كاكه حمى
المکتبة
شهدائنا في حرب ضد الدولة الاسلامية - داعش، الطبعة 2
بحوث قصیرة
بانوراما أردوغانية “ما الذي يؤرق أردوغان
بحوث قصیرة
قضية الحرية في الكون المدرك لذاته
السيرة الذاتية
حليمة شنگالي
السيرة الذاتية
عزيز شريف
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد الثامن
صور وتعریف
جني التوت في مدينة آمد - عام 1940

فعلي
المکتبة
الکرد وکردستان
27-12-2013
هاوري باخوان
الکرد وکردستان
المکتبة
تاريخ الموصل - الجزء الاول
29-06-2017
هاوري باخوان
تاريخ الموصل - الجزء الاول
بحوث قصیرة
انطلاق الكونفرانس الرابع لمؤتمر ستار لإقليم عفرين في مقاطعة الشهباء
12-10-2022
اراس حسو
انطلاق الكونفرانس الرابع لمؤتمر ستار لإقليم عفرين في مقاطعة الشهباء
بحوث قصیرة
باحثة مصرية تطالب الشعب العربي بدعم أكبر للكرد في مواجهة الدولة الفاشية التركية
15-11-2022
اراس حسو
باحثة مصرية تطالب الشعب العربي بدعم أكبر للكرد في مواجهة الدولة الفاشية التركية
بحوث قصیرة
الشعب الكردي وقضيته في فكر الإخوان المسلمين
04-12-2023
اراس حسو
الشعب الكردي وقضيته في فكر الإخوان المسلمين
موضوعات جديدة
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد الثامن
23-07-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
حماية الأقليات الدينية والإثنية واللغوية في العراق
22-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
النزاعات الاثنية وتأثريها على مستقبل الدول -حالة تركيا والعراق
22-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
المراسل التلفزيوني والعوامل المؤثرة في إنتاج المادة الخبرية
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
زمن الأنظمة الاستبدادية
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
العلاقة الشيعية - الكوردية ومستقبلها
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
الناجياتُ بأجنحة مُنكسرة
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد السابع
21-07-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
منظور الشباب في اقليم كوردستان-2023
21-07-2024
هژار کاملا
المکتبة
استطلاع الانتخابات
21-07-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 525,586
الصور 106,441
الکتب PDF 19,790
الملفات ذات الصلة 99,617
فيديو 1,449
اللغات
کوردیی ناوەڕاست 
301,349
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,756
هەورامی 
65,744
عربي 
28,846
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,307
فارسی 
8,547
English 
7,168
Türkçe 
3,571
Deutsch 
1,458
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
صنف
عربي
بحوث قصیرة 
11,140
الأماکن 
4,854
الشهداء 
4,663
السيرة الذاتية 
4,512
المکتبة 
2,313
وثائق 
863
صور وتعریف 
226
المواقع الأثریة 
60
فيديو 
47
الأحزاب والمنظمات 
42
قصيدة 
34
المنشورات 
31
الخرائط 
18
احصائيات واستفتاءات 
12
المتفرقات 
11
الأبادة الجماعية 
8
العشيرة - القبيلة - الطائفة 
6
نكت 
4
بيئة كوردستان 
1
الدوائر 
1
کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!
المکتبة
دور احداث شنكال في تطوير القضية الكردية
السيرة الذاتية
إسحاق سكوتي
السيرة الذاتية
منى واصف
السيرة الذاتية
منى بكر محمود
صور وتعریف
تويلة من كردستان الجنوبية 1965
المواقع الأثریة
قلعة جوامير آغا في مدينة قصر شرين
المواقع الأثریة
قلعة كركوك
المکتبة
النزاعات الاثنية وتأثريها على مستقبل الدول -حالة تركيا والعراق
السيرة الذاتية
عبد العزيز قاسم
المواقع الأثریة
قلعة خانزاد في أقليم سوران 1825م
المکتبة
حماية الأقليات الدينية والإثنية واللغوية في العراق
السيرة الذاتية
جوردي تيجيل
بحوث قصیرة
ما أبعد من فوضى الشرق
السيرة الذاتية
هيفين عفرين
المکتبة
زمن الأنظمة الاستبدادية
صور وتعریف
مدينة آكري- كوردستان تركيا 1976
المکتبة
المراسل التلفزيوني والعوامل المؤثرة في إنتاج المادة الخبرية
المواقع الأثریة
ناعورة الرشيدية في الشدادي حضارة عريقة وتاريخ يشهد
السيرة الذاتية
أسما هوريك
صور وتعریف
إمرأة كردية من مدينة موش في عام 1893
بحوث قصیرة
حينما تكون الحقوق؛ استفزاز وخيانة
صور وتعریف
أسرة كردية من كردستان الجنوبية في قلعة دزة – سنة 1991 وقد دمرت طائرات البعث العراقي منزلهم
بحوث قصیرة
الكورد ضد الحرب الطائفية
المواقع الأثریة
قصر حسين قنجو في محافظة ماردين، 1705م
السيرة الذاتية
ملا كاكه حمى
المکتبة
شهدائنا في حرب ضد الدولة الاسلامية - داعش، الطبعة 2
بحوث قصیرة
بانوراما أردوغانية “ما الذي يؤرق أردوغان
بحوث قصیرة
قضية الحرية في الكون المدرك لذاته
السيرة الذاتية
حليمة شنگالي
السيرة الذاتية
عزيز شريف
المکتبة
الاثار الكاملة؛ الدكتور كمال مظهر: المجلد الثامن
صور وتعریف
جني التوت في مدينة آمد - عام 1940
ملف
الأماکن - الدولة - الأقلیم - جنوب کردستان الأماکن - اللغة - اللهجة - ترکماني الأماکن - اللغة - اللهجة - عربي الأماکن - اللغة - اللهجة - ک. جنوبي الأماکن - المدن - کرکوك الأماکن - المکان - قرية الأماکن - تضاريس - سهل الأماکن - عدد السكان - واحد الی الف الأماکن - الدولة - الأقلیم - غرب کردستان الأماکن - اللغة - اللهجة - الكوردية الشمالية (الكورمانجية)

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| اتصال | CSS3 | HTML5

| وقت تکوين الصفحة: 0.969 ثانية