پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان
  

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان




گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
Dark Mode
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
Dark Mode
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2025
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک قوتابی پەیمانگا بەشی کارەبا لە کەرکووک ساڵی 1987
04-01-2025
کشمیر کەریم
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
موڕاد عەبدوڵڵا عومەری
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
ئیبراهیم گوڵعەنبەر
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
ئەسعەد ئەمینی
03-01-2025
سروشت بەکر
ئامار
بابەت
  532,956
وێنە
  113,707
پەرتووک PDF
  20,712
فایلی پەیوەندیدار
  109,702
ڤیدیۆ
  1,780
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
292,815
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,116
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,445
عربي - Arabic 
32,956
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,444
فارسی - Farsi 
11,726
English - English 
7,854
Türkçe - Turkish 
3,690
Deutsch - German 
1,837
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
109,149
ژیاننامە 
26,970
پەرتووکخانە 
26,193
کورتەباس 
19,373
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
15,139
پەند 
13,754
شوێنەکان 
12,314
شەهیدان 
11,938
کۆمەڵکوژی 
10,919
هۆنراوە 
10,504
بەڵگەنامەکان 
8,454
وێنە و پێناس 
7,639
ئامار و ڕاپرسی 
4,628
کلتوور - مەتەڵ 
3,149
ناوی کوردی 
2,561
ڤیدیۆ 
1,663
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,469
فەرمانگەکان  
1,029
پۆلێننەکراو 
989
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
826
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
772
شوێنەوار و کۆنینە 
639
گیانلەبەرانی کوردستان 
368
یارییە کوردەوارییەکان 
279
ئیدیۆم 
246
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
187
نەخشەکان 
186
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
101
خواردنی کوردی 
87
زانستە سروشتییەکان 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
28
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
537
PDF 
32,620
MP4 
2,941
IMG 
209,547
∑   تێکڕا 
245,645
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
ژیاننامە
عەزیز سەلیم
ژیاننامە
زارا محەمەدی
ژیاننامە
میرزا عەبدوڵڵا مەحمود
ژیاننامە
مەحمود سەید بەسێ
ئامار و ڕاپرسی
ئاماری کار و چالاکییەکانی ڕ...
جینی خۆپەرەست
بەهۆی کوردیپێدیاوە دەزانیت هەر ڕۆژێکی ڕۆژژمێرەکەمان چیی تیادا ڕوویداوە!
پۆل: زانستە سروشتییەکان | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
Türkçe - Turkish0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0
جینی خۆپەرەست
زانستە سروشتییەکان

جینی خۆپەرەست
زانستە سروشتییەکان

$جینی خۆپەرەست$
نووسینی: حوسەین ڕابی
مانای ژیان گەورەترین پرسی هەموو بوارەکانی مەعریفەی بەشەرییە. ئیتر ئەم بوارانە ئایین و عیرفان بێت یان هونەر و زانست پرسەکە هەر هەمان شتە. مرۆڤ لە هەر بارودۆخ و دڵمەشغوڵی و سەرگەرمییەکدا بژی ئەم پرسیارە بەردەوام یەخەی دەگرێت. ئەو پرسیارەی من بۆچی هەم و دوای مەرگ چیم بەسەر دێت بەدرێژیی مێژوو بزوێنەرو سەرچاوەی هەموو چالاکی و خەڵاقییەتە گرنگەکانی مرۆڤ بەچاک و خراپییەوە بووە. هەر سەرلێشێوای سەبارەت بەم پرسیارەیە مرۆڤ دەکات بە عارف، دەیکا بە فەیلەسوف و یان زانای سروشتناس. هەر هەوڵێکی گریمانەکراو لە دەرەوەی ئەم پرسیارە لە کۆتاییدا دەکەوێتە وە چوارچێوەی خۆی، کارەکانمان، هەوڵەکانمان، خوردوخۆراکمان و زاوزێمان هەمووی لە چوارجیوەی پرسی ئەرێ بۆ من لێرەم و بۆ کوێ دەچم؟” جێگەی دەبێتەوە. ئەم پرسیارە دەکرێ ورد ببێتەوە بۆ چەند پرسیاری تر کەهەرکامیان سەرچاوەی چەندین بواری مەعریفەی بەشەرین. من بۆ لێرەم دەکرێ ببێت بە پرسیار لەسەرچاوەی گەردوون و سەرچاوەی ژیان و تەنانەت سەرچاوەی ئاگامەندی ئێمە، ئەرێ گەلۆ ئێمە ئەم پرسیارانە بۆ دەکەین، ئایا ئاژەڵانی تریش هەمان پرسیار دەکەن؟
قسەکردن لەسەر ئەپرسیارانە لانیکەم بەشێوەی سیستەماتیک دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی یۆنانی کۆن. لەو سەردەمەوەیە مرۆڤ هەندێک سیستەمی هزری دادەهێنێت تاوەکو لەناو ئەو سیستەمانەدا بەشێوەیەکی سوودمەند وڵامی پرسیارەکانی بداتەوە، کە بە شێوەیەک لەخزمەتی ڕێکخستنی ژیان لەسەردەمی کۆیلەدارییدا بێت.
ویست و هەستی مرۆڤ بۆ مانەوەو نەمری بووە بەهۆی ئەوەی چەندین بواری مەعریفە بێتە ئاراوە و ببن بە سیستەم بۆ ڕێکخستنی کۆمەڵگەی مرۆیی. جگە لە هەستی مرۆڤ بۆ نەمری لە دوای مردن چی شتێک دەتوانێ تا ئەو ڕادە سیستەمی ئایینی وئایین بەهێز بکات کە بە ئێستاشەوە هەموو لایەنەکانی ژیانی ئێمەی داگیر کردووە. ئێمە لێرەدا بەشێوازێکی تر سەیری ئەم پرسی نەمری و هەرمانە دەکەین بەڕاستی ڕیشەی ئەمە لە کوێدایە. بازدەدین بەسەر هەزاران ساڵ هەوڵی مرۆڤ بۆ تێگەیشتن لە خۆی و دەوروبەری و دێین بۆ سەدەی نۆزدەهەم واتە سەدەی تەحەدا گەورەکانی مرۆڤایەتی. دینە سەدەی بەرهەمی هزری کانت و هێگل و ڕۆسۆ و ڤۆلتەر و دەیان فەیلەسوفی مەزنیتر، دینە سەدەی لوتکەی شۆڕشی پیشەسازییەگەورەکانی بەرهەمی شۆڕشی زانستی سەدەکانی ناوەڕاست لە گالیلۆ و کۆپرننیکۆسەوە بۆ نیوتن و لایبنیتز ودەیان و سەدانیتر.
گۆڕانکارییەکان لەبواری زیندەناسیدا لەچاو بوارەکانی تری زانستی سروشتی تاوەکو سەدەی بیستەم زۆر هێواش بوو، کە ئەمەش هۆکارە سەرەکییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئاڵۆزی سیستەمی زیندوو. ئیمە بۆ لێکۆڵینەوە لە سیستەمێکی زیندوو، پێوستە زانستەکانی تری وەکو فیزیا و کیمیا بەکاربهێنین، لە ڕاستیدا ئەو زانستانەی تر ئامرازن لەم بوارەدا. واتە پێشکەوتنی گەورەی ئەوان لە کۆتاییدا دەبێت بەهۆی پێشکەوتنی بچوک لە زیندەناسیدا.
زانست و تێڕوانینی مرۆڤ بۆ ژیان دوای دەرکەوتنی تیۆریی پەرەسەندنی داروین و میکانیزمی هەڵبژاردنی سروشتی، ڕێڕەوێکی تری گرتە بەر. تیۆریی داروین هەوڵێکە بۆ پاساوی بەبەردبووەکان و جۆراجۆری بوونەوەرە زیندووەکان و تیۆرییەکە بۆ زانستی زیندەناسییە لە ئاستی گەورەدا. واتە گێڕانەوەی بوونەوەرەکان بۆ باوانی هاوبەش و ڕؤلی سروشت لە بەجۆرکردنی بوونەورەکان و ڕیکخستنیان لە جۆر و پۆل و تیرە و گروپی جیاوازدا.
کاریگەرییەکانی تیۆریی داروین تەنها سنوردار نەما بەبواری زیندەناسیی و بەشێوەی تایبەتی بە لقێکی ئەم زانستە واتە ئاژەڵناسیی. زۆر زوو ئەم تیۆرییە لەلایەن ئایدۆلۆژییە سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکانی سەدەی بیستەم بەتایبەتی لەلایەن فاشیسمەوە پێشوازی لێکرا. بۆیە ئێمە شایەدی دەرکەوتنی زڕەزانستی داروینیسمی کۆمەڵایەتین، کە بەرپرسە لەچەندین تاوانکاریی گەورە.، فاشیستەکان ئەم تیۆرییەیان بۆ بەرژەوەندی ڕەگەزیی ئەفسانەیی ئاریایی بەکاردەهێنا وهەموو ڕەگەزەمرۆییەکانی تریان بە پلەیەکی نزمتر دادەنا و تەنانەت ڕەگەزی ئەفریقاییان بەنزیک لە مەیمونەکان وێنە دەکرد. هەر بۆیە تەنانەت ئێستاش حەزەرێکی گەورە هەیە کە تیۆریی داروین بۆ پەیوەندییە کۆمەڵاتییەکان و تەتبیقی لەسەر مرۆڤی ئەم سەردەمە وەکو بوونەوەرێک لە بوونەوەرەکانی تر هەیە. بەبەئاگابوون لە مەترسییە هەوڵ دەدەین تیۆریی داروین وڵامی پرسەسەرەکییەکە کە لەسەرەوە باسمان کرد بەکاربهێنین. بەڵام دەبێت ئاگادار بین بەکارهینانی زانست وەکو بەکارهێنانی تەکنیکێکی کوێر نییە. زانست هەڵگری بەهایەکی بەرزە، بەهایەک کە پرسیارە سەرەکییەکانی ژیانی مرۆڤی لەسەر بەندە. لێرەدا من نامەوێ باسی فەلسەفەی زانست بکەم. تەنها ئاماژە بەوە دەدەم زانست لە دوای عیرفان و ئایین و هونەر دوایین دەسکەوتی مەعریفەی بەشەرییە کە بەندە لەسەر فەلسەفە بۆ پشکنینی سروشت و بۆ تێگەیشتن لە بوونی خۆمان، کە هەڵبەت لەگەڵ بوارەکانیتردا جیاوازییەکی گەورەی هەیە، ئەویش بریتییەلەوەی کە تەکنەلۆژیای لێدەکەوێتەوە کە دەکرێ ژیانی مرۆڤ باشتر بکات.
تیۆریی پەرەسەندنی داروین دەکرێ بۆ یەکەم مەشینەکانی خۆ دووپاتکەرەوە، وەکو باوانی سەرەتایی بوونەوەری زیندوو، بەکاربهێنرێت. بەپێی ئەم تیۆرییە گونجاوترین مۆڵکیوڵە ئاڵۆزەکانی شلەی سەرەتایی لەکاتی خۆدووپاتکردنەوەدا دەکرێ دەرباس ببن، ئەوانەی زیاتر هەلی خۆ دووپاتکردنەوەیان هەیە. خۆ دووپاتکردنەوە بەشێوەی 100% نییە، دەکرێ تۆزێک جیاوازی هەبێت، هەر ئەمە دەبێت بەهۆی تەنەوع لە مادە دووپاتبووەکان، بەرەبەرە تەنەوعی زیاتر دەبێت. بەهۆی ئاڵۆزی زیاتر و مەشینی ئاڵۆزت، مەشینە ئاڵۆزەکان بەردەوام لەماوەی چەندین میلیارد ساڵدا ئاڵۆزتر و فروانتر دەبن تاوەکو لە کۆتاییدا ئەم بوونەوەرانەی لێدەکەوەێتەوە کە لەماوەی ئەم چەند سەد میلیۆن ساڵەدا هاتوونەتەوە ئاراوە. ئێمە ئێستا دەزانین لەناو خانەکاندا مۆڵکیوڵێکی ئاڵۆز هەیە بەناوی (DNA) کە سیفەتەکانی ئاژەڵان لە وەچەیەکەوە بۆ وەچەیەکی تر بەهەندێک گۆڕانی زۆر بچوکەوە دەگوازێتەوە. ئەم مۆڵکیوڵە لەگەڵ هەندێک مادەی تری. ناوخانەی مەشینی زیندوەە هەڵگری جینەکانن کەئەم جینانە سیفەتەکانی گیانداران بە ئێمەشەوە دەپارێزن، ئێشی جەستە وەکو مەشینێکی مانەوە پارێزگاری لەم جینانەیە بۆ ئەوەی بۆ نەوەی داهاتووی بگوازێتەوە، هەموو هەڵسوکەوتەکانی ئاژەڵان (حەزەر دەکەم کە بڵێم بە مرۆڤیشەوە) بەشێوەی خۆنەویست بۆ پاراستنی ئەم جینانەیە. خوردو خۆراک زاوزێ، حەزی عاتیفی دەکرێ بەم شێوە پاساو بدرێتەوە. بۆ نموونە (تەنانەت لە نموونەی مرۆڤدا) بۆچی ئیمە هەوڵدەدەین براوخوشکەمان بپارێزین یان تەنانەت دایکوباوکمان بپارێزین. بۆچی ژن هەوڵدەدا پیاوێکی بەهێز بەتەواوەتی پابەستەی خۆی بکات، بۆچی پیاو حەزی لە فرەژنی و مێ بەپێچەوانەوەوە، هەمووی لە چوارچێوەی جینی خۆپەرەستدا وەڵامبدرێتەوە. ژن بەدوای کوالیتی(چۆنایەتی)یەوە و نێر بەدوای کوانتیتی(چەندیەتی) چونکە هەرکام لەوان تواناییان لە یەکێکیاندا هەیە. نێر دەتوانێت لەماوەیەکی کەمدا ژمارەیەکی زۆر مێ ئاوس بکات و بەم ڕیگە ئەگەری دەرباسبوونی جینەکانی بەرزبکاتەوە، بەڵام مێ ئەو تواناییەیی نییە، بۆیە گرنگی بەکوالیتی ئەو ژمارە کەمە بێچووە دەدا کە دەکرێ لەماوەی ژیانیدا بیبێت. لەنموونە ی ئاژەڵە کێوییەکاندا بۆچی هەندێک ئاژەڵ لاوازترین بێچووەکانیان دەخۆن؟ ڕوونە بۆ پاراستنی جینەکانیانە چونکە لە کەم خۆراکیدا ناکرێ هەموو بێچەوەکان گەورە بکات، هەندێکیان دەکات بەخۆراک بۆ ئەوەی ئەوانیتر دەرباس بکات. ئێمەی مرۆڤ دێین ئەمە لێکدانەوەی لۆژیکی و زانستی بۆ دەکەین(بۆیە مەترسیدارتریشین) بەڵام ئاژەڵەکان بیر ناکەنەوە، ئەم شتە بەپێی پەرەسەندنی داروین دەکرێت. جینی مناڵخۆری لەو ئاژەڵانەدا هەیە، و پارێزراوە و دەرباسی بووە، ، ئەو ئاژەڵانەی جینی مناڵخۆرییان نەبووە نەیانتوانیوە لە بارودۆخی قورسدا دەرباس ببن و سڕاونەتەوە.
شیردەرەکان بەشێوەی خۆنەویست لەبەرامبەر بینینی مارو دوپشکدا کارادنەوەیان هەیە یان لە بەرزی دەترسن، لە ماردا چی هەیە کە شیردەرەکان بەشێوەی زاتی لێی دەترسن و لێی ڕائەکەن. هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمێک کە خشۆکەکان فەرمانڕەوای سەرزەوی بوون، تەنها ئەو شیردەرانە توانیویانە دەرباسبن کە هەڵگری جینی ترس و خۆپارێزی لە خشۆکەکانن یانی ئەو کاتەی لەدارستانەکان و بۆ خواپارێزی لە دوژمنە سروشتییەکان لەسەر دارەکان دەحەسانەوە تەنها ئەوانە دەرباسبوون کە بەئاگا لەسەردارەکان نووستوون ترساون بەربنەوە، ئەوانەی نەترساون بەربوونەتەوە و جینەکانیان بۆ ئەم سەردەمە ڕزگاری نەبووە.
بەنزیکەیی هەموو ڕەفتارو هەڵسوکەوتەکانی ئاژەڵان دەکرێ لە چوارچێوەی جینی خۆپەرەستدا کە هەوڵدان بۆ نەمرییەکەی لە کۆتاییدا دەبێت بەهەوڵدان بۆ پارێزگاری لە جینە خۆپەرەستەکەی وەڵام بدرێتەوە، بەڵام سەبارەت بە مرۆڤ شتەکە تۆزێک ئاڵۆزترە. مرۆڤ تەنها بەڕێگەی جینەکانی نییە کە دەکرێ نەمر بێت، لە ڕاستیدا جینی دەرباسبووی کەسێک دوای چەند وەچە زۆر تراو دەبێتەوە، مرۆڤ بە ڕێگەیەکی تریش هەوڵی نەمری دەدا ئەویش مێمی خۆپەرەستە. [1]
ئەم بابەتە 444 جار بینراوە
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی دابڕان
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
1. پارت و ڕێکخراوەکان پلاتفۆڕمی دابڕان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 82%
82%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هومام تاهیر )ەوە لە: 17-11-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( زریان سەرچناری )ەوە لە: 18-11-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 05-04-2024 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 444 جار بینراوە
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
ژیاننامە
ژیا ئومێد ئەنوەر
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
شوێنەوار و کۆنینە
پردی قەڵاتاسیان
کورتەباس
نەتەوە یەکگرتووەکان: 948 پەنابەری سووری لە هەرێمی کوردستانەوە گەڕاونەتەوە وڵاتی خۆیان
شوێنەوار و کۆنینە
نەخشی بەردینی ئەشکەوتی سەلمان، یان پەرەستگای تاریشا
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
پەرتووکخانە
فەیلی-نامە (وەشانی 1)
کورتەباس
ڕاوێژکارێکی خامنەیی: دەبووایە حکومەتی پێشووی سووریا پەیوەندیی لەگەڵ کورد کردبا
پەرتووکخانە
زمانی کورد، بگونجێنە بۆ 0 و 1
ژیاننامە
لۆنا مەریوان
ژیاننامە
ئەڤین ئەحمەد
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
ژیاننامە
شاناز
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
پەرتووکخانە
سینەما چییە؟ بەرگی 01 و 02
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
ژیاننامە
هێمن کامیل
شوێنەوار و کۆنینە
پردی کەڵهۆرت
کورتەباس
پەیامی وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە دیمەشقەوە لەبارەی کورد
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 2
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
ژیاننامە
مەهناز ئێرەوانی
وێنە و پێناس
سێ حاجی خەڵکی شاری کەرکووک لە کاتی گەڕانەوەیان لە حەج لە ساڵی 1965
پەرتووکخانە
هەواڵی عەشیرەتی هەمەوەند لە ڕۆژنامە و چاپەمەنییە عوسمانیی و بیانییەکاندا
پەرتووکخانە
پڕۆسەی ئەنفال و ڕەنگدانەوەی لە ئەدەبی کوردیدا
ژیاننامە
موڕاد عەبدوڵڵا عومەری
پەرتووکخانە
فەزاسازیی لە ڕۆمانی کوردیدا کرمانجی خواروو (2005-2010)
وێنە و پێناس
هەڵپەڕکێی کۆنی کوردان لە ڕۆژاوای کوردستان ساڵی 1900
کورتەباس
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە دیمەشقەوە: کورد هاوپەیمانی ئێمەن
کورتەباس
نیگارخانەی دڵنیایی جوانڕۆ بە 30 وێنە ژیان پیشان دەدات
پەرتووکخانە
گەشتێکی خۆش بە جیهاندا
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕووداوەکانی شنگال لە پێشخستنی دۆزی کورد
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای میرزا

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
عەزیز سەلیم
04-10-2010
هاوڕێ باخەوان
عەزیز سەلیم
ژیاننامە
زارا محەمەدی
28-05-2019
هاوڕێ باخەوان
زارا محەمەدی
ژیاننامە
میرزا عەبدوڵڵا مەحمود
01-04-2022
زریان عەلی
میرزا عەبدوڵڵا مەحمود
ژیاننامە
مەحمود سەید بەسێ
24-08-2022
ئاراس ئیلنجاغی
مەحمود سەید بەسێ
ئامار و ڕاپرسی
ئاماری کار و چالاکییەکانی ڕێکخراوی کوردیپێدیا بۆ ساڵی 2024
03-01-2025
هاوڕێ باخەوان
ئاماری کار و چالاکییەکانی ڕێکخراوی کوردیپێدیا بۆ ساڵی 2024
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
04-01-2025
کشمیر کەریم
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک قوتابی پەیمانگا بەشی کارەبا لە کەرکووک ساڵی 1987
04-01-2025
کشمیر کەریم
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
موڕاد عەبدوڵڵا عومەری
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
ئیبراهیم گوڵعەنبەر
03-01-2025
سروشت بەکر
ژیاننامە
ئەسعەد ئەمینی
03-01-2025
سروشت بەکر
ئامار
بابەت
  532,956
وێنە
  113,707
پەرتووک PDF
  20,712
فایلی پەیوەندیدار
  109,702
ڤیدیۆ
  1,780
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
292,815
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,116
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,445
عربي - Arabic 
32,956
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,444
فارسی - Farsi 
11,726
English - English 
7,854
Türkçe - Turkish 
3,690
Deutsch - German 
1,837
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
109,149
ژیاننامە 
26,970
پەرتووکخانە 
26,193
کورتەباس 
19,373
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
15,139
پەند 
13,754
شوێنەکان 
12,314
شەهیدان 
11,938
کۆمەڵکوژی 
10,919
هۆنراوە 
10,504
بەڵگەنامەکان 
8,454
وێنە و پێناس 
7,639
ئامار و ڕاپرسی 
4,628
کلتوور - مەتەڵ 
3,149
ناوی کوردی 
2,561
ڤیدیۆ 
1,663
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,469
فەرمانگەکان  
1,029
پۆلێننەکراو 
989
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
826
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
772
شوێنەوار و کۆنینە 
639
گیانلەبەرانی کوردستان 
368
یارییە کوردەوارییەکان 
279
ئیدیۆم 
246
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
187
نەخشەکان 
186
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
101
خواردنی کوردی 
87
زانستە سروشتییەکان 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
28
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
537
PDF 
32,620
MP4 
2,941
IMG 
209,547
∑   تێکڕا 
245,645
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
محەمەد بێهروزی
ژیاننامە
ژیا ئومێد ئەنوەر
ژیاننامە
تۆفیق ئەمینی
شوێنەوار و کۆنینە
پردی قەڵاتاسیان
کورتەباس
نەتەوە یەکگرتووەکان: 948 پەنابەری سووری لە هەرێمی کوردستانەوە گەڕاونەتەوە وڵاتی خۆیان
شوێنەوار و کۆنینە
نەخشی بەردینی ئەشکەوتی سەلمان، یان پەرەستگای تاریشا
وێنە و پێناس
تیپی لاوانی قەڵا لە کەرکووک، حەفتاکانی سەدەی بیستەم
پەرتووکخانە
فەیلی-نامە (وەشانی 1)
کورتەباس
ڕاوێژکارێکی خامنەیی: دەبووایە حکومەتی پێشووی سووریا پەیوەندیی لەگەڵ کورد کردبا
پەرتووکخانە
زمانی کورد، بگونجێنە بۆ 0 و 1
ژیاننامە
لۆنا مەریوان
ژیاننامە
ئەڤین ئەحمەد
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی خوێندکاری کورد وتار دەدات ساڵی 1940
ژیاننامە
شاناز
وێنە و پێناس
حاجی عەبود تەها قەساب، و چەند کەسێکی دیکە، لە شاری کەرکووک ساڵی 1980
پەرتووکخانە
سینەما چییە؟ بەرگی 01 و 02
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
ژیاننامە
هێمن کامیل
شوێنەوار و کۆنینە
پردی کەڵهۆرت
کورتەباس
پەیامی وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە دیمەشقەوە لەبارەی کورد
ژیاننامە
نوورەدین مەلا عەلیزادە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 2
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
ژیاننامە
مەهناز ئێرەوانی
وێنە و پێناس
سێ حاجی خەڵکی شاری کەرکووک لە کاتی گەڕانەوەیان لە حەج لە ساڵی 1965
پەرتووکخانە
هەواڵی عەشیرەتی هەمەوەند لە ڕۆژنامە و چاپەمەنییە عوسمانیی و بیانییەکاندا
پەرتووکخانە
پڕۆسەی ئەنفال و ڕەنگدانەوەی لە ئەدەبی کوردیدا
ژیاننامە
موڕاد عەبدوڵڵا عومەری
پەرتووکخانە
فەزاسازیی لە ڕۆمانی کوردیدا کرمانجی خواروو (2005-2010)
وێنە و پێناس
هەڵپەڕکێی کۆنی کوردان لە ڕۆژاوای کوردستان ساڵی 1900
کورتەباس
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە دیمەشقەوە: کورد هاوپەیمانی ئێمەن
کورتەباس
نیگارخانەی دڵنیایی جوانڕۆ بە 30 وێنە ژیان پیشان دەدات
پەرتووکخانە
گەشتێکی خۆش بە جیهاندا
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕووداوەکانی شنگال لە پێشخستنی دۆزی کورد
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای میرزا

Kurdipedia.org (2008 - 2025) version: 16.17
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.219 چرکە!