پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
ساڤرولا
30-07-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
سەلاح گادانی
30-07-2024
زریان سەرچناری
شوێنەکان
دالەرێ
30-07-2024
زریان عەلی
ڤیدیۆ
فیلمی یان دەبێت بچن یان دەبێت بمرن
29-07-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک گەنجی شارەدێی دارەتوو، بەردەڕەش ساڵی 1998
29-07-2024
زریان عەلی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای زەرزوان
29-07-2024
سارا سەردار
وێنە و پێناس
خانەوادەیەکی گوندی کێلەبی شارەدێی گردەسێن ساڵی 1986
29-07-2024
زریان عەلی
ژیاننامە
سەعدۆ دەخیل سەعدۆ
28-07-2024
سروشت بەکر
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای سەردار
28-07-2024
سارا سەردار
ژیاننامە
مەنسوور محەمەد نەژاد
28-07-2024
شادی ئاکۆیی
ئامار
بابەت 527,573
وێنە 106,821
پەرتووک PDF 19,811
فایلی پەیوەندیدار 99,843
ڤیدیۆ 1,455
زمان
کوردیی ناوەڕاست 
301,803
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,810
هەورامی 
65,787
عربي 
29,011
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,555
فارسی 
8,702
English 
7,180
Türkçe 
3,576
Deutsch 
1,461
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
130,242
پەرتووکخانە 
25,236
ژیاننامە 
24,415
کورتەباس 
17,163
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
14,503
پەند و ئیدیۆم 
12,424
شوێنەکان 
11,578
شەهیدان 
11,561
کۆمەڵکوژی 
10,884
هۆنراوە 
10,201
بەڵگەنامەکان 
8,319
وێنە و پێناس 
7,309
ئامار و ڕاپرسی 
4,624
کلتوور - مەتەڵ 
3,150
ناوی کوردی 
1,919
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,444
ڤیدیۆ 
1,359
پۆلێننەکراو 
990
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
815
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
723
شوێنەوار و کۆنینە 
630
فەرمانگەکان  
269
گیانلەبەرانی کوردستان 
243
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
188
نەخشەکان 
182
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
94
زانستە سروشتییەکان 
80
خواردنی کوردی 
79
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
یارییە کوردەوارییەکان 
39
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
21
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
311
PDF 
30,011
MP4 
2,359
IMG 
194,968
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
ژیاننامە
زارا محەمەدی
ژیاننامە
شاهۆ حەمە فەرەج
ژیاننامە
بەشیر موشیر
ژیاننامە
محەمەد بامەندی
ژیاننامە
سەربەست بامەڕنی
پێندرۆ
زانیارییەکان لە هەردوو باری بابەتی و زمانەوانیدا پوخت و پۆلێن دەکەین و بەشێوازێکی سەردەمییانە دەیانخەینە بەردەست!
پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

پێندرۆ

پێندرۆ
پێندرو
Pêndro
گوند
وڵات- کوردستان
پارێزگا- #ھەولێر#
شارۆچکە- #مێرگەسۆر#
شارەدێ -شێروانی مەزن
بەرزایی
1325 مەتر (4٬347 پێ)
$ژمارەی دانیشتووان$
(2017)
• سەرجەم 2547
$زمانەکان$
• ناوچەیی-بادینی
• فەرمی - کوردی ناوەڕاست
پێندرۆ گوندێکی باشووری کوردستانە، سەربە شارەدێی #شێروان مەزن#، شارۆچکەی مێرگەسۆر، پارێزگای ھەولێر. دەکەوێتە سەر سنووری پارێزگای ھەولێر و #ھەکاری# و بە دووری 20 کیلۆمەتر دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی #بارزان#. دانیشتووانی ئەم دێیە زیاتر لە 2540 کەس دەبن و دەکەوێتە ناوچەی #مزووری باڵا# لە دەڤەری بارزان. پێندرۆ دەکەوێتە ناو دۆڵێکی بچووک کە بە شاخی بەرز و نزم دەورەدراون، چیای بۆتین بە دووری 2 کم دەکەوێتە باکووری خۆرھەڵاتی گوندەکە. پێندرۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی شیڤێ، بەنان و لە باکووری ڕۆژھەڵات پارێزگای ھەکاری ە، لە ڕۆژھەڵات گوندەکانی ئێدلبێ، زێت و لە باشوور لەگەڵ گوندەکانی سێلکێ، گیزا وڵاتی، ستوپێ، لێرا و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندەکانی بناڤیێ، ناڤکورکا و لە باکووری ڕۆژاوا لە گەل گوندەکانی دێزو و سپیندارێ و مەمیدا ھاوسنوورە. ڕووبەری ئەم گوندە لە سەروی 10کم چوارگوشەیە. زەوی پێندرۆ زوری شاخاوییە و دەکەوێتە ناو زنجیرە چیای زاگرۆس.
$مێژوو$
مێژووی پێندرۆ بەلایەنی کەم دەگەرێتەوە بوو سەردەمی میرنشینی بادینان. پێندرۆ یەکێکە لە گوندەکانی ھۆزی مزووری بۆیە مێژووی درووستبوونی دەگەرێتەوە بۆ سەدان ساڵ پێش ئێستا، مزوورییەکان یەکێکن لە ھۆزە ھەرە کۆنەکانی کوردستانن کە لە شەرەفنامە لە ساڵی 1597 ش ئاماژەیان پێکراوە، لە ساڵی 1638 ئەڤلیا چەلەبی لە گەشتەکەی بەنێو کوردەکاندا (سیاحەتنامە) ناوی بردوون، و لە ساڵی 1909 لەلایەن مارک سایکس نێردەی ئینگلیزەوە ئاماژەی بە ھۆزی مزووری کراوە، [4] ھەروەھا ئەمین زەکی بەگ لە پەڕتووکی مێژووی کورد و کوردستان باسی لە مزوورییەکان کردووە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ھۆزێکن لە ھەولێر و دھۆک نیشتەجێن.
لە ڕووی جیۆ سیاسییەوە دەڤەری بارزان بە گشتی و ناوچەی مزووری باڵا بە تایبەتی بەھۆی سەختی و سرووشتی ناوچەکە، گرنگییەکی زۆری ھەبووە بۆ بەرگری کرن بەرانبەر دوژمنان، لە ھەمان کاتدا نزیکی لە سنووری نێودەوڵەتی بۆیە پێندرۆ و گوندەکانی تری ناوچەکە بوونەتە بە شوێن و پەناگا بۆ بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کوردستان، بە درێژاییی مێژوودا ناوچەکە زور جار لەلایەن ھێزە دەرەکییەکان داگێر کراوە، و ھەروەھا گوندنشینەکان بە زورەملێ دەرکراون و گوندەکانیان سوتێنراون. لەسەرەتای سەدەی بیستەمدا شێخ عەبدولسەلام بارزانی چەند جار لە دژی دەسەلات دارانی عوسمانی ڕاپەرینی بەرپاکردووە، بۆ یەکەم جاریش پێندرۆیەکان بەژداری ئەم ڕاپەرینە کردووەو و شەھیدو قوربانیان داوە. ھەروەھا خەڵکی پێندرۆ لە ڕاپەرینی یەکەمی بارزان لە سالی 1931 بۆ 1932 بە سەرکردایەتیی شێخ ئەحمەد بارزانی بەژداری یان کردووەو و لە کاتی دامرکاندنی ڕاپەرین لەلایەن ئینگلیزەکانەوە لە 1932 دا، زیاتر لە 400 خێزانی بارزانییەکان لە گەل شێخ ئەحمەد ئاوارەی تورکیا بوون کە لەوانە 31 خێزان پێندرۆی بوون.
یەکەمین شەری ڕاپەرینی دووەمی بارزان لە گوندی پێندرۆ بوو کە لە ساڵی 1943 ھاتە بەرپاکردن، ئەمەش دوای ئەوەی مەلا مستەفا بارزانی لە نەفی شاری سلێمانی توانی خوی لەژێر دەستی دەسەلات دارانی ئەو سەردەمە ڕزگار بکات و بەرەو ڕۆژھەڵاتی کوردستان ەوە بروات و پاشان بگەرێتەوە دەڤەری بارزان و لەو کاتەدا سەرەدانی گوندی پێندروی کرد و ھەر لە گوندی پێندرۆ شەر لەنێوان شورش و حکوومەتی ئەو کاتەدا درووست بوو 3 پولیسی حکوومەت لە گوندی پێندرو کوژران، کە ئەمە سەرەتای دەسپێکی شورشی دووەمی بارزان بوو. لە تشرینی یەکەمی ساڵی 1945 دا، مەلا مستەفا لە گەل زیاتری 3700 بارزانی بەژداری لە کۆماری کوردستان دەکەن لە مەھاباد، کە 161 کەس خەلی گوندی پێندرۆ بوون و چەندین شەھید و بریندارانی بەرگری کوماری کوردسات خەڵکی پێندرۆ بوون. لە دوای ڕوخانی کۆماری کوردستان لە ساڵی 1947، مەلا مستەفا لە گەل زیاتر 500 ھەڤالانی دەپەرنەوە بوو ناو یەکێتیی سۆڤیەت کە 19 کەس پێندرۆی بوون. زیاتر لە 150 کەس لە گوندی پێندرو بەژداری شۆڕشی ئەیلوول و گوڵانیان کردووە، لە دوای ڕێکەوتننامەی جەزائیر، لە ساڵی 1975 زیاتر لە 116 خێزانی پێندرۆی ئاوارەی ئیران بوون. لە 25 ی حوزەیرانی 1978 ڕژیمی ئێراق تەواوی گوندەکانی ناو چەکە خاپورکردن و گوێزانەوە بوو کومەلگەکانی زورەملێ و خەلکێ پێندرۆ بوو کومەلگای بەحرکە گوێزانەوە. لە ساڵی 1983 ڕژێمی ئێراق 8000 بارزانی ئەنفال کرد کە 16 کەس لە گوندی پێندرۆ بوون، ئەو کاتە بەشێک لە پێندرۆیەکان گەڕانەوە بوو پێندرۆ گوندێکی نوێ یان درووست کرد لە بناری چیای بۆتین کە بەو شوێنە دەڵێن مڵانێ، بەڵام لە 1987 بوو جارێکیتر ڕژێمی ئێراق گوندەکەیان سووتاندو و خەلکەکە ئاوارەی ئیران بوون. لە پاش ڕاپەڕینی 1991 جارێکیتر خەلکەکە گەڕانەوە بوو گوندەکەیان، لەلایەن ڕێکخراوێکی بەریتانی لە ساڵی 1994 گوندیکی نوێ بە دووری 1٬5کم لە ڕوژئاوای پێندرۆ درووست کرا بەڵام لە ساڵی1997 ئەم جارە لە بەر شەری نێوان پەکەکە و تورکیا خاپور کرا.
$جوگرافیا$
پێندرۆ دەکەوێتە سەر 1325م لەسەر ئاستی دەریا و ڕووبەرەکەی لە سەڕوی 10 کم2، دە کەوێتە باکووری ھەرێمی کوردستان. زوربەی خاکی پێندرۆ لە شاخ و گرد پێکدێت، ھەروەھا زور بە کەمی لە دەشتێکی لار و لێژ پێکدێت. خالی ھەرە نزم لە پێندرۆ جۆگەی چەمایە کە 1274م لەسەر ئاستی دەریایە و خاڵی ھەرە بەرز چیای بۆتینە کە بەرزییەکەی 2534م. چیایە نزیکەکان چیای بۆتین و کێرێی سپیندارە یە و ئەگەر زیاتر بۆ باشوور بروێن چیای میسەک و کورێ ھورێ یە. لە ڕووی سنووری خاکەوە پێندرۆ ھاوسنوورە لە گەل گوندەکانی ئێدلبێ، زێت، بەنان، شیڤێ، دێزو، سپیندارێ، ناڤکورکا، بناڤیێ، سێلکێ، گیزا وڵاتی، ستوپێ، لێرا و دێرکێ. نێزیکترین شاروچکە شێروان مەزن ە کە بە دوری 14کم دەکوێتە باشووری ڕوژ ھەلات، شاروچکەی بارزان بەدوری 18 کم دەکوێتە باشوور و ھەولێری پایتەخت بەرێگای ئۆتۆمبیل 172 کم دوورە. زەوییە ھاوبەشەکانی گوند پێکدێن لە بۆتین، ملانێ، سەباسکی، چەما، لێری، گورێ، ئەلێی و سەر خنگێلی کەئەم شوێنانە بوو کشتوکاڵ بەکاردەھێنرێت. پێندرۆ ھیچ ڕووبارێی لێ نێیە بەڵام زور کانیاوی ھەیە کە گرنگترینیان کانی گوند، کانی میرا، کانی بوتینی، کانی ھەلارا، کانی سارداڤ، کانی جێفرێ، کانی ملانێ و لە چەندین کانیاوی تر پێک دێت
$گوندە ھاوسنوورەکان$
ھەکاری بەنان، شیڤێ دێزو، سپیندارێ، مەمیدا
ئێدلبێ، زێت باکوور بناڤیێ، ناڤکورکا
ڕۆژھەڵات پێندرۆ ڕۆژاوا
باشوور
سێلکێ، گیزا وڵاتی، ستوپێ، لێرا
$کەش و ھەوا$
بەگوێرەی پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن ئەو شوێنەی کە پێندرو لێ یە ئاووھەواکەی لە ھاویندا نیمچە گەرمە و لە زستانیشدا پلەی گەرماش دادەبەزێت بۆ پلەی ژێر سفر. بارانبارین لە ھەندێک ساڵدا لە 1500ملم زیاترە، لە مانگی بەفرانبار و ڕێبەنداندا یەک پارچە ناوچەکە سپی دەکات لە بەفر، بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی زەوی ماوە و ڕێژەی بەفر و بارانبارینی تیا کەم بووەتەوە.

$زانیاریی کەشوھەوا$ بۆ پێندرۆ (2009–2016)
مانگی زایینی 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ساڵ
-بەرزترین پلەی تۆمارکراو 13٫0
(55) 17٫0
(63) 20٫0
(68) 27٫0
(81) 33٫0
(91) 39٫0
(102) 44٫0
(111) 44٫0
(111) 40٫0
(104) 31٫0
(88) 22٫0
(72) 14٫0
(57) 44٫0
(111)
-نێونجی بەرزترین پلە 9٫5
(49) 12٫2
(54) 16٫2
(61) 23٫0
(73) 29٫6
(85) 36٫7
(98) 41٫0
(106) 40٫7
(105) 35٫2
(95) 27٫5
(82) 18٫8
(66) 12٫2
(54) 25٫2
(77)
-نێونجی ڕۆژانە 6٫1
(43) 8٫5
(47) 11٫7
(53) 18٫0
(64) 25٫6
(78) 31٫7
(89) 35٫3
(96) 34٫7
(94) 29٫1
(84) 22٫3
(72) 14٫6
(58) 7٫1
(45) 20٫4
(69)
-نێونجی کەمترین پلە 1٫8
(35) 3٫2
(38) 5٫0
(41) 9٫5
(49) 15٫6
(60) 21٫2
(70) 23٫6
(74) 22٫2
(72) 17٫3
(63) 13٫5
(56) 7٫6
(46) 3٫5
(38) 12٫0
(54)
-کەمترین پلەی تۆمارکراو −9
(16) −12
(10) −2
(28) 10٫0
(50) 14٫0
(57) 20٫0
(68) 22٫0
(72) 20٫0
(68) 14٫0
(57) 9٫0
(48) −1
(30) −5
(23) −12
(10)
-نێونجی باران بارین میلیمەتر 155٫1
(6٫11) 91٫0
(3٫58) 143٫6
(5٫65) 89٫1
(3٫51) 51٫0
(2٫01) 2٫9
(0٫11) 1٫5
(0٫06) 1٫3
(0٫05) 3٫9
(0٫15) 53٫9
(2٫12) 85٫0
(3٫35) 141٫6
(5٫57) 819٫9
(32٫28)
نێونجی بەفر بارین سانتیمەتر 12٫0
(4٫7) 34٫3
(13٫5) 16٫9
(6٫7) 1٫0
(0٫4) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 0٫0
(0) 7٫2
(2٫8) 71٫4
(28٫1)
نێونجی ژمارەی ڕۆژە باراناوییەکان 12٫3 10٫5 14٫8 12٫5 10٫7 3٫7 0٫5 1٫5 2٫3 8٫5 9٫8 11٫1 98٫2
نێونجی ژمارەی ڕۆژە بەفراوییەکان 2٫2 3٫6 5٫5 0٫9 0٫0 0٫0 0٫0 0٫0 0٫0 0٫0 0٫0 1٫7 13٫9
نێونجی شێی ڕێژەیی (٪) 64٫8 60٫8 58٫8 51٫5 37٫3 22٫8 18٫6 18٫7 24٫7 36٫8 47٫8 59٫2 41٫8

$دیمۆگرافیا$
پێندرۆ سێیەم گەورەترین گوندە لە ناوچەی مزووری باڵا. بەپێی ئامارەکانی ساڵی 2017 کە لەلایەن محەمەد عەلی سەعید پێندروی کراوە، ژمارەی دانیشتووانی پێندرۆ 2547 کەس بووە، ڕەگەزی مێ 1290 کەسە کە دەکاتە 50٫65٪ ڕێژەی خەڵکی گوند و ڕەگەزی نێر 1257 کەسە کە دەکاتە 49٫35٪ ڕێژەی خەڵکی گوند. زیاتر لە نیوەی خەڵکی پێندرۆ لە بەحرکە دەژین. بەشێکی زوری خەڵکی پێندرۆ قوتابین و ئەوانی تر زیاتر بە کاروباری کارمەندی حکوومەت، کاری تایبەت پێشمەرگاتی، دوکانداری، بازرگانی، کشتوکاڵی، ئاژەڵداری بەسەر دەبەن.[11]

$هاووڵاتیانی پێندرو ی لە ھەرێمی کوردستان$ (2017)
ژمارە ناوی شوێن ژمارەی خێزان
1 بەحرکە 342
2 ھەولێر 67
3 پیرمام 59
4 سۆران 46
5 بارزان 18
6 دھۆک 16
7 ڕێزان 11
8 بلێ 9
9 سیرێی 5
10 زاخۆ 1
11 سێلکێ 1
12 گۆڕەتوو 1
13 شانەدەر 1
14 شاخۆلان 1
پێندرۆی لە تاراوگە (2017)
ژمارە ناوی شوێن ژمارەی خێزان
1 ئەمریکا 10
2 ئەڵمانیا 8
3 سوید 7
4 دانمارک 5
5 ڕووسیا 5
6 ھۆلەند 4
7 بەڕیتانیا 3
8 کەنەدا 2
9 ئوسترالیا 1
پەروەردە

مامۆستا و قوتابی قوتابخانەی پێندرۆ 1968
یەکەم جار لە مێژووی پێندرۆ لە ئەیلوولی 1960 قوتابخانەیەکی سەرەتایی لەخانوویەکی بچووک دەستی بەخوێندن کرد، مامۆستا محەمەد چیچۆ پێندروی ڕولێکی بالای بینیوە لە ھێنانی ئەو قوتابخانە بوو پێندرۆ، سەرەتا یەک پۆل قوتابی تیادا دەیانخوێند. بە گوێرەی ئاماری ساڵی 2017 کە لەلایەن محەمەدعەلی سەعید پێندروی کراوە، لە ھەموو قۆناغەکانی خوێندندا گوندی پێندرو 794 قوتابی بوونە. لە شارۆچکەی مێرگەسۆر دا، گوندی پێندرۆ یەکیێکە لەو گوندانە کە ئاستێکی ھەرە بەرزی ھەیە لە پەروەردە.[11][12]

دەرچووی پەیمانگا، زانکۆ و خوێندنی باڵا
ژمارە بڕوانامە نێر مێ کۆ
1 پەیمانگا 65 77 142
2 زانکۆ 131 98 229
3 دیبلۆمی باڵا 2 0 2
4 ماستەر 14 4 18
5 دکتۆرا 4 2 6
قوتابی لە ھەموو قوناغێکی خوێندن دا
ژمارە قوناغ نێر مێ کۆ
1 بنەرەتی و ئامادەیی 343 310 653
2 پەیمانگا 16 17 33
3 زانکۆ 59 42 101
4 ماستەر 1 1 2
5 دکتۆرا 4 1 5
ژیانی ژینگەیی

گوند نشینەکان خەریکی لێکردنەوەی توێکلی بایەم ن لە پێندرۆ 2007
پاراستنی ژینگە لە دەڤەری بارزان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی شێخ عەبدولسەلامی بارزان و شێخ ئەحمەدی بارزان، کە زیاد لە سەد ساڵە لەلایەن پێشەوای خانەدانی بارزان بە میرات ماوەتەوە. پێندرو وەکوو گوندیک لە دەڤەری بارزان ژینگەیەکی دەوڵەمەندی ھەیە لە دارستان و ئاژەڵی کێوییەکان، بەڵام بەردەوام لەلایەن دوژمنانی کوردستان دەستدرێژی کراوە سەر ژینگەی دەڤەری بارزان و بەوھۆیەشەوە ھەزاران جۆر ئاژەڵی کێویی لەناوچوون، بێجگە لە سووتانی بەشێکی زوری دارستانی ئەو دەڤەرە.[13][14][15]

ڕوەک
ناوچەی پێندرۆ و دەور و بەری بە سەدان جۆری ڕوەک دەوڵەمەندە، زیاتر لە 70٪ خاکی پێندرۆ لە دارستان پێک دێت، وەکوو بەڕوو، مازوو، سماق، گوێز، چنار، قەزوان، دارمێو، ھەرمێ، سێو، ھەنار، قۆخ، کرۆسک، ھەنجیر، بادەم، توو، سپیندار و دەیان جۆری داری تر. لە پێندرۆ و ناوچەکە گژوگیای کێوی جۆراوجور دەڕوێ وەک کوارگ، کەنگر، کاردوو، شنگ، ڕێواس، لۆ، لووشە، مەندۆک و گژوگیا بەھارییەکانی دیکە. لە گوڵەکاندا وەکوو نێرگز، ھەڵاڵەبرمە، لاولاو، وەنەوشە، ھێرۆ، شەوبۆ، مەرزە، وەرکەمەر، ڕەبەنیک و چەندین گوڵی تر.[16][17]

گیانلەبەران
شیردەر
ئەو گیانلەبەرە کێوییانە کە لە پێندرۆ و دەڤەرەکە ھەن پێک دێن لە بزنی کێوی، ورچ، پڵنگ، سمۆرە، بەراز، گورگ، کەمتیار، چەقەڵ، چالگ، سیخوڕ، ڕێوی، کەروێشک، ژووشک و چەند جۆرێکی تر.[18]

باڵندە
ھەموو ساڵی بە دەیان ھەزار باڵندەی جۆراوجۆر دەربازی پێندرۆ و ناوچەکە دەبن، ئەم باڵندانە ساڵانە دوو جار کۆچ دەکەن لە وەرزی زستان لە قەوقازەوە بۆ باشووری ئێراق و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئیران و لە وەرزی بەھار دەگەرێنەوە، بەشێکی زور لەم باڵندانە دەمێنەوە لە ناوچەکە. تەواوی ناوچەکە خالی وەستانی ھەزاران بالندەیە کە کۆچ دەکەن لەنێوان ئەورووپای ڕۆژھەڵات و ئەفریقای ڕۆژھەڵات، قوڵینگەکان لەکاتی کۆچکردن ھەندێک جار لە بەر خراپی کەش و ھەوا کەمێک دەمێنەوە لە ناوچەکە. ئەمانەش ھەندێک لەو باڵندانەن کە لە ناوچەکە ھەن کەو، ھەڵۆ، شەھێن، داڵاش، شاوە، حاجی لەق لەق، کۆتر، کوند، کەندەسمە، چوڕە، ڕەشیشە، ڕەشیشەکان، گۆرەویچنە، قەلەڕەش، ڕیشۆڵی، بە دەیان جۆری چۆلەکە، فشە کڵاونە، کوڕکوڕە، مراوی، داوەکۆستە و بە سەدان جۆری باڵندەی تر.[19]

خشۆکەکان و ئەوانی تر
لە گیانەوەرە خشۆکەکان زیاتر لە دە جۆر مار ھەن، دەیان جۆر لە مارمێلکە و چەند جۆرێک لە کیسەڵ. لە بنەماڵەی وشکاوی چەند جۆورێک لە بۆق. لە کۆمەڵەی بێبڕبڕەکان وەکوو ھەنگ، دەیان جۆری پەپوولە، دەیان جۆری کوللە، دەیان جۆری مێشوولە و ھەزاران جۆری تری ئەم کۆمەڵانە لە ناوچەکە ھەن.[20]
ئەم بابەتە 5,596 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی ویکیپێدیا
فایلی پەیوەندیدار: 2
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 22
زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
زمان - شێوەزار: کرمانجیی سەروو
شار و شارۆچکەکان: هەولێر
وڵات - هەرێم: باشووری کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 04-03-2010 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( سەریاس ئەحمەد )ەوە لە: 11-03-2023 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 5,596 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.2108 KB 10-03-2023 سەریاس ئەحمەدس.ئـ.
فایلی وێنە 1.0.159 KB 04-03-2010 هاوڕێ باخەوانهـ.ب.
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
کورتەباس
ئۆچین دیلاکرۆ پێشەوای ڕۆمانسیەت
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
کورتەباس
ناساندنی کەسایەتی و گەوهەرێک لە دەریای مەدرەسە ئایینییەکەی هەشەزینی
کورتەباس
سلێمانی لەئەفسانەی نیشتمانپەروەرێکدا
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
مەنسوور محەمەد نەژاد
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
کورتەباس
هەگمەتانە لە ناو لیستی کەلەپووری رێکخراوی جیهانی یونسکۆ تۆمار کرا
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
سەیوان سەحیحی
ژیاننامە
ڕەوا جەلیزادە
پەرتووکخانە
ئەرکی مێژوونووس و بایەخی مێژوو
پەرتووکخانە
ئەلێکسەندەر ئەرۆنسۆن (کاک ئەسکەندەر) لە کەمپی نازییەکانەوە بۆ بەرپەتی سێدارەی بەعسییەکان
وێنە و پێناس
چوار شوانی گوندی دەربێستان مەزن لە شارەدێی ڕۆڤیا ساڵی 1979
شوێنەوار و کۆنینە
کاروانسەرای قەسری شیرین
پەرتووکخانە
لەمپەرەکانی بەردەم ناسیۆنالیزمی کوردی چین؟
ژیاننامە
شانیا شەهاب
ژیاننامە
شیلان شەماڵ مستەفا
ژیاننامە
سەلاح گادانی
ژیاننامە
لیڤا شاخەوان عەلی
ژیاننامە
سایە ئیبراهیم خەلیل
پەرتووکخانە
ساڤرولا
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای سەردار
وێنە و پێناس
سێ گەنجی گوندی جوجەر گچکە شارەدێی ڕۆڤیا ساڵی 1993
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
کورتەباس
مۆری شێخ عەبدولقادری کوڕی شێخ حەسەنی هەشەزینی (شێخ قادری چل فەقێ)
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای زەرزوان
ژیاننامە
سەید جەعفەر فەرەجی
وێنە و پێناس
خانەوادەیەکی گوندی کێلەبی شارەدێی گردەسێن ساڵی 1986
پەرتووکخانە
وشەی بێگانە لەفەرهەنگی زمانی کوردی دا؛ کاریگەریی زمانی فارسی وەک نموونە
وێنە و پێناس
قوتابییانی بەشی زمانی عەرەبی پەیمانگەی مامۆستایانی دهۆک ساڵی 2000
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
فەرید ڕۆبینا
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک گەنجی شارەدێی دارەتوو، بەردەڕەش ساڵی 1998

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
زارا محەمەدی
28-05-2019
هاوڕێ باخەوان
زارا محەمەدی
ژیاننامە
شاهۆ حەمە فەرەج
29-07-2014
هاوڕێ باخەوان
شاهۆ حەمە فەرەج
ژیاننامە
بەشیر موشیر
02-01-2016
هاوڕێ باخەوان
بەشیر موشیر
ژیاننامە
محەمەد بامەندی
30-07-2023
هومام تاهیر
محەمەد بامەندی
ژیاننامە
سەربەست بامەڕنی
24-07-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
سەربەست بامەڕنی
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
ساڤرولا
30-07-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
سەلاح گادانی
30-07-2024
زریان سەرچناری
شوێنەکان
دالەرێ
30-07-2024
زریان عەلی
ڤیدیۆ
فیلمی یان دەبێت بچن یان دەبێت بمرن
29-07-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک گەنجی شارەدێی دارەتوو، بەردەڕەش ساڵی 1998
29-07-2024
زریان عەلی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای زەرزوان
29-07-2024
سارا سەردار
وێنە و پێناس
خانەوادەیەکی گوندی کێلەبی شارەدێی گردەسێن ساڵی 1986
29-07-2024
زریان عەلی
ژیاننامە
سەعدۆ دەخیل سەعدۆ
28-07-2024
سروشت بەکر
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای سەردار
28-07-2024
سارا سەردار
ژیاننامە
مەنسوور محەمەد نەژاد
28-07-2024
شادی ئاکۆیی
ئامار
بابەت 527,573
وێنە 106,821
پەرتووک PDF 19,811
فایلی پەیوەندیدار 99,843
ڤیدیۆ 1,455
زمان
کوردیی ناوەڕاست 
301,803
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,810
هەورامی 
65,787
عربي 
29,011
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,555
فارسی 
8,702
English 
7,180
Türkçe 
3,576
Deutsch 
1,461
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
130,242
پەرتووکخانە 
25,236
ژیاننامە 
24,415
کورتەباس 
17,163
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
14,503
پەند و ئیدیۆم 
12,424
شوێنەکان 
11,578
شەهیدان 
11,561
کۆمەڵکوژی 
10,884
هۆنراوە 
10,201
بەڵگەنامەکان 
8,319
وێنە و پێناس 
7,309
ئامار و ڕاپرسی 
4,624
کلتوور - مەتەڵ 
3,150
ناوی کوردی 
1,919
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,444
ڤیدیۆ 
1,359
پۆلێننەکراو 
990
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
815
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
776
کارە هونەرییەکان 
723
شوێنەوار و کۆنینە 
630
فەرمانگەکان  
269
گیانلەبەرانی کوردستان 
243
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
188
نەخشەکان 
182
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
94
زانستە سروشتییەکان 
80
خواردنی کوردی 
79
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
یارییە کوردەوارییەکان 
39
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
21
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
311
PDF 
30,011
MP4 
2,359
IMG 
194,968
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
کورتەباس
ئۆچین دیلاکرۆ پێشەوای ڕۆمانسیەت
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
کورتەباس
ناساندنی کەسایەتی و گەوهەرێک لە دەریای مەدرەسە ئایینییەکەی هەشەزینی
کورتەباس
سلێمانی لەئەفسانەی نیشتمانپەروەرێکدا
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
مەنسوور محەمەد نەژاد
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
کورتەباس
هەگمەتانە لە ناو لیستی کەلەپووری رێکخراوی جیهانی یونسکۆ تۆمار کرا
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
سەیوان سەحیحی
ژیاننامە
ڕەوا جەلیزادە
پەرتووکخانە
ئەرکی مێژوونووس و بایەخی مێژوو
پەرتووکخانە
ئەلێکسەندەر ئەرۆنسۆن (کاک ئەسکەندەر) لە کەمپی نازییەکانەوە بۆ بەرپەتی سێدارەی بەعسییەکان
وێنە و پێناس
چوار شوانی گوندی دەربێستان مەزن لە شارەدێی ڕۆڤیا ساڵی 1979
شوێنەوار و کۆنینە
کاروانسەرای قەسری شیرین
پەرتووکخانە
لەمپەرەکانی بەردەم ناسیۆنالیزمی کوردی چین؟
ژیاننامە
شانیا شەهاب
ژیاننامە
شیلان شەماڵ مستەفا
ژیاننامە
سەلاح گادانی
ژیاننامە
لیڤا شاخەوان عەلی
ژیاننامە
سایە ئیبراهیم خەلیل
پەرتووکخانە
ساڤرولا
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای سەردار
وێنە و پێناس
سێ گەنجی گوندی جوجەر گچکە شارەدێی ڕۆڤیا ساڵی 1993
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
کورتەباس
مۆری شێخ عەبدولقادری کوڕی شێخ حەسەنی هەشەزینی (شێخ قادری چل فەقێ)
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای زەرزوان
ژیاننامە
سەید جەعفەر فەرەجی
وێنە و پێناس
خانەوادەیەکی گوندی کێلەبی شارەدێی گردەسێن ساڵی 1986
پەرتووکخانە
وشەی بێگانە لەفەرهەنگی زمانی کوردی دا؛ کاریگەریی زمانی فارسی وەک نموونە
وێنە و پێناس
قوتابییانی بەشی زمانی عەرەبی پەیمانگەی مامۆستایانی دهۆک ساڵی 2000
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
فەرید ڕۆبینا
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک گەنجی شارەدێی دارەتوو، بەردەڕەش ساڵی 1998
فۆڵدەرەکان
بەڵگەنامەکان - وڵات - هەرێم - باشووری کوردستان وشە و دەستەواژە - وڵات - هەرێم - ڕۆژهەڵاتی کوردستان پەند و ئیدیۆم - بەشە شێوەزارەکانی کوردیی ناوەند - بەشە شێوەزاری سلێمانی پەند و ئیدیۆم - شار و شارۆچکەکان - سلێمانی پەند و ئیدیۆم - شار و شارۆچکەکان - سەیدسادق (شارەزوور) پەند و ئیدیۆم - شار و شارۆچکەکان - شارباژێڕ (چوارتا و ماوەت) پەند و ئیدیۆم - وڵات - هەرێم - باشووری کوردستان شوێنەکان - جۆری شوێن / شوێنەوار - گوند شوێنەکان - زمان - شێوەزار - کرمانجیی سەروو شوێنەکان - شار و شارۆچکەکان - ئەلعەزیز

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.172 چرکە!