Bibliothek Bibliothek
Suchen

Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen


Suchoptionen





Erweiterte Suche      Tastatur


Suchen
Erweiterte Suche
Bibliothek
Kurdische Namen
Chronologie der Ereignisse
Quellen
Geschichte
Benutzer Sammlungen
Aktivitäten
Suche Hilfe?
Kurdipedische Publikationen
Video
Klassifikation
Zufälliger Artikel!
Registrierung der Artikel
Registrierung neuer artikel
Bild senden
Umfrage
Ihre Rückmeldung
Kontakt
Welche Informationen brauchen wir!
Standards
Nutzungsbedingungen
Artikel Qualität
Instrumente (Hilfsmittel)
Über
Kurdipedi Archivare
Artikel über uns!
Fügen Sie Kurdipedia auf Ihre Website hinzu
E-Mail hinzufügen / löschen
Besucherstatistiken
Artikel Statistik
Schriftarten-Wandler
Kalender-Konverter
Rechtschreibkontrolle
Sprachen und Dialekte der Seiten
Tastatur
Lebenslauf Nützliche Links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Kekse
Sprachen
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Mein Konto
Anmelden
Mitgliedschaft!
Passwort vergessen!
Suchen Registrierung der Artikel Instrumente (Hilfsmittel) Sprachen Mein Konto
Erweiterte Suche
Bibliothek
Kurdische Namen
Chronologie der Ereignisse
Quellen
Geschichte
Benutzer Sammlungen
Aktivitäten
Suche Hilfe?
Kurdipedische Publikationen
Video
Klassifikation
Zufälliger Artikel!
Registrierung neuer artikel
Bild senden
Umfrage
Ihre Rückmeldung
Kontakt
Welche Informationen brauchen wir!
Standards
Nutzungsbedingungen
Artikel Qualität
Über
Kurdipedi Archivare
Artikel über uns!
Fügen Sie Kurdipedia auf Ihre Website hinzu
E-Mail hinzufügen / löschen
Besucherstatistiken
Artikel Statistik
Schriftarten-Wandler
Kalender-Konverter
Rechtschreibkontrolle
Sprachen und Dialekte der Seiten
Tastatur
Lebenslauf Nützliche Links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Kekse
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Anmelden
Mitgliedschaft!
Passwort vergessen!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Über
 Zufälliger Artikel!
 Nutzungsbedingungen
 Kurdipedi Archivare
 Ihre Rückmeldung
 Benutzer Sammlungen
 Chronologie der Ereignisse
 Aktivitäten - Kurdipedia
 Hilfe
Neue Artikel
Biografie
Hüseyin Aykol
11-07-2024
هەژار کامەلا
Biografie
Serdar Karakoç
11-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wiener Jahrbuch für Kurdische Studien
10-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Muttersprachlicher Unterricht in kurdisch Entwicklung von Unterrichtsmaterialien
09-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
27-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
25-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
11-06-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wegweiser zur Geschichte. Irak und Syrien
08-06-2024
هەژار کامەلا
Statistik
Artikel  522,657
Bilder  105,736
PDF-Buch 19,696
verwandte Ordner 98,586
Video 1,419
Bibliothek
Einbruch ins verschlossene ...
Bibliothek
Strategiepapier über die re...
Bibliothek
Der Kurdische Fürst Mîr Muh...
Bibliothek
Christen und Jesiden im Ira...
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
کۆماری باشکوردستان
Kurdipedia archiviert die Geschichte der Vergangenheit und Gegenwart für die nächsten Generationen!
Gruppe: Artikel | Artikel Sprache: کوردیی ناوەڕاست
Teilen Sie
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Rangliste Artikel
Ausgezeichnet
Sehr gut
Durchschnitt
Nicht schlecht
Schlecht
Zu meinen Favoriten hinzufügen
Schreiben Sie Ihren Kommentar zu diesem Artikel!
Geschichte des Items
Metadata
RSS
Suche im Google nach Bildern im Zusammenhang mit dem gewählten Artikel!
Googeln Sie das ausgewählte Thema.
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
کۆماری باشکوردستان
Artikel

کۆماری باشکوردستان
Artikel

دکتۆر جەبار قادر
بەر لە چەند ساڵێک برادەریکی کوردی ڕووسیا زۆر بە گەرمی باسی لە کۆمارێک بە نێوی باشکوردستان دەکرد لە ڕووسیای فیدیرالی. کەس لە ئێمە، ئەوانەی گوێمان لێدەگرت، شتێکی لەو ‌بارەوە نەژنەوتبوو. پێم سەیر بوو کۆمارێکی وا هەبێ و ئێمە ئەوەندە لێی بێ ئاگا بین، بە تایبەتی ئەوانەی ساڵانێکیان لە یەکێتی سۆڤیەتی جاران و ڕووسیای دوای پیریسترۆیکا و گڵاسنەست بەسەر بردووە. ئەو برادەرە، کە ناوەکەیم لە بیر کردووه،‌ دەیوت لە گەڵ هەندێ لە کەسانی شارەزای ئەو کۆمارە قسەی کردووە و ئەوان پێیان وتووە کە ناوی وڵاتەکەیان باشکوردستانە، بەڵام کراوە بە باشکۆرتۆستان. بە بۆچوونی ئەو برادەرە بێت دەبێ‌ ئەوە لە ژێر فشاری تورکیادا کرابێت‌. هەر ئەو کاتە هەندێک گەڕام بە دوای زانیاریدا لەو بارەی باشکوردستانەوە و لە یەک دوو کوردناسی دیاری ڕووسیا وەکو ڵازەرێف و هەسراتیانم پرسی، وەڵامەکەیان ئەوە بوو کە شتی وا نیە. ئەو ڕۆژانە گەڕان بەدوای زانیاریدا کارێکی ئاسان نەبوو وەکو ئێستا.
مەسەلەکەم لە بیر کرد و لە دڵی خۆمدا وتم وادیارە ئەمەش خەیاڵێکی خۆشی کوردانه بوو، کە زۆر دەوڵەمەندە بۆ چیرۆکی سەیر و سەمەرە. ساڵانێک بەسەر ئەو چیرۆکەدا‌ تێپەڕین بێ ئەوەی شتێکی نوێ لە بارەی باشکوردستانەوە بژنەوین. لەم ڕۆژانەدا ئەو برادەرەم لە ڕیپۆرتاژێکدا لە یەکێ لە کەناڵە ڕووسییەکان بەرچاو کەوت. خوا هەڵناگرێ بەهەمان هەستی گەرمی کوردانەوە قسەی دەکرد. ئەم جارەیان دەیویست ڕووسەکان بەوە قایل بکات کە هاوکاری کورد بکەن و هەقیان بەسەر هیچەوە نەبێ. زوو زوو دەیوت " با دونیا بەس یارمەتی کوردان بدات و ئیتر هەقێ نەبێ، بزانە ئەوان چۆن ئاسایش و سەقامگیری بۆ هەموو ڕۆژهەڵات دەگێڕنەوه"‌. دەرکەوتنی لە ناکاوی ئەو برادەرە باس وخواسی کۆماری لە بیرکراوی باشکوردستانی وەبیر هێنامەوه. لە ئەنجامی گەڕانێکی کەمدا ئەم زانیارییانەم لە لا گەڵاڵە بوون، پێمخۆشە بیخەمە بەر دیدی ئێوەی بەڕێزیش.
کۆمارەکە ناوی" باشکۆرتۆستانە"، کۆمارێکی ئۆتۆنۆمییە لە ڕووسیای فیدیرالی، دەکەوێتە هەرێمی ئۆراڵ، پایتەختەکەی شاری ئوفایه و بە گەلی بەشکیرەوە ناو نراوە. بەڵام ئەم ناوە نوێیە و ناوی ئەم کۆمارە چەند جارێک گۆڕانی بەسەردا هاتووە. بۆ یەکەمین جار لە نۆڤەمبەری 1917، واتا چەند ڕۆژێک دوای شۆڕشی ئوکتۆبەر، بە نێوی "دەڤەری ئۆتۆنۆمی نەتەوەیی باشکوردستان" ڕاگەیاندرا. واتا قسەی برادەرەکەمان بنەمایەکی هەبوو، چونکە ناوەکە باشکوردستانە نەک باشکۆرتۆستان. نازانرێ ئەم ناوی باشکوردستانە لە کوێوە هاتووە و چۆن لەو کۆمارە ئۆتۆنۆمییە نراوە. ئایە لە پەلە پەلی بەلشەڤییەکاندا تێکەڵی و پێکەڵی دروست بووە لە گەڵ کوردستانی ئازەربایجاندا؟. ئەوەی ئازەربایجان قەزایەک بوو بە ناوی کوردستان و پایتەختەکەی لاچین بوو و لە ساڵانی 1923 – 1929 لە ئارادا بوو و لە ساڵی 1929 لە ژێر پەردەی گۆڕانکاری و سەرلەنوێ ڕێکخستنەوەی سیستەمی کارگێڕی لە بەین برا. هەرێمی کوردستانی ئازربایجان زۆر جار لە سەرچاوەکاندا بە کوردستانی سور ناوی دەبرێت. بەڵام ئەمەیان لە کەفکاز (قەوقاز) بوو و باشکوردستان‌ لە هەرێمی ئۆڕاڵ و ڤۆڵگا بوو‌. کوردستانی سور دەڤەری نەگۆڕنە - قەرەباخی لە ئەرمەنستان جودا دەکردەوە. لە ساڵانی 1988 – 1994 ئەرمەن و ئازەری شەڕیان بوو لە سەر ئەم هەرێمه. ئێستاش کێشەکە هەر بە هەڵواسراوی ماوەتەوە. نەگۆڕنە - قەرەباخ لە ژێر دەستی ئەرمەنەکانە، هەرچەندە دەکەوێتە نێو خاکی ئازەربایجانەوە. ئێستا کەس باسی کورد ناکات وەکو ئەوەی لەوێ هەر نەبووبێ.
لە 20 مارتی 1919 لە ئەنجامی ڕێکەوتننامەیەکدا لە نێوان دەسەڵاتی سۆڤیەتی و حکومەتی خۆجێی بەشکیریا ناو‌ی باشکوردستان کرا بە کۆماری ئۆتۆنۆمی سۆڤیەتی سۆسیالیستی بەشکیریا. بەشکیریا بە یەکەمین دەڤەری جوگرافی ئۆتۆنۆمی لە نێو ڕووسیای فیدیرالیدا دەژمێردرێت. لە 11 ئوکتۆبەری 1990 ناوی ئەو کۆمارە ئۆتۆنۆمییە سۆڤیەتییە گۆڕا و بوو بە کۆماری سۆسیالیستی باشکۆرتۆستان و لە 22 شوباتی 1992 بە کۆماری باشکۆرتۆستان.
ژمارەی دانیشتوانی زیاتر لە چوار ملیۆنە. پانتایی جوگرافی باشکۆرتۆستان 142،947 کم. زمانی ڕەسمی بەشکیری و ڕووسییە. سەرۆکی کۆمار: ڕۆستەم خامیتۆف (دەتوانێ حامیدۆف یا حەمیدۆف بێت)، سەرۆک وەزیرانیشی ڕۆستەم مەردانۆفە. ئالا و مارشی نەتەوەیی خۆی هەیه.
لە سەرچاوە مێژووییە کۆنەکاندا، کە بە زمانی عەرەبی و فارسین، باشکۆرتۆستان بە باشگورد، باشگیردیا، باسکاردیا، باشگیرد و هەندێ ناوی تری لەم جۆرە نێوی هاتووە. مێژوونووسانی وەک فەزڵەڵا ڕەشیدەدین، ئەحمەد ئیبن فەزڵان، ئەلبەلخی و هەندێ گەڕیدە و نووسەری ئەوروپاییش باسیان لە وڵاتی بەشکیرەکان کردووە. لە سەدەکانی شازدە و حەڤدە بووە بە بەشێک لە ڕووسیا. بەر لەوەش شەڕی زۆری لە دژی مەگۆلەکان کردووە.
دانیشتوانی ئەم کۆمارە ئۆتۆنۆمییە لەم گەلانە پێهاتوون: ڕووس 36،1%، بەشکیر 29،5%، تەتار 25،4%، چوڤاش 2،7%، ماریتس 2،6% و ئۆکراینی 1% و 2،7% دانیشتوانی دیکەی سەر بە نەتەوەی جیاواز. لەو دەڤەرەی کە کۆماری باشکۆرتۆستانی تێدا هەڵکەوتووە نوێنەرانی زیاتر لە 120 نەتەوە و گروپی ئەتنیکی جیاواز دەژێن. باشکۆرتۆستان سروشتێکی جوان و دڵرفێنی هەیە و زۆر جار لە ڕووسیا بە سویسرای دووەم نێوی دەبەن و گەلێ گەشتیار ڕووی تێدەکەن، بەڵام گەشتیاریی نەبووە بە پیشەسازییەکی پێشکەوتوو، بۆیە لە دەرەوەی ڕووسیا نێوبانگی نیە‌. 67% دانیشتوان باشکۆرتۆستان موسوڵمانی سوننە مەزهەبن و 22% کرستیانی پراڤەسڵا‌ڤیانن (ئەرتەدۆکسن)، زیاتر لە هەزار مزگەوت و 200 کلیسا لەو وڵاتە هەن.
زمانی بەشکیری سەر بە گروپی زمانە تورکییەکانی ئۆڕاڵە و لە سێ دیالێکتی سەرەکی پێکهاتووە: دیالێکتی ڕۆژهەڵاتی، باکوری ڕژئاوایی و باشوری. زمانی بەشکیری لە ساڵی 1920 هاوشانی زمانی ڕووسی زمانی دەوڵەتە لەم وڵاتە.
پێویستە لێرەدا‌ ئاماژە بەو ڕاستییە بکەین، کە لە نێو دانیشتوانی ئەم کۆمارەدا باسی لە کورد نەکراوە. ئەوانەشی شارەزاییەکی کەمیان لە بارەی یەکێتی سۆڤیەتی جاران و ڕووسیای ئەوڕۆەوە هەیە دەزانن کە کوردەکانی ئەوێ لە کۆمارەکانی ئەرمەنستان، گورجستان، ئازەربایجان، کازاخستان، تورکمەنستان، کیرگیزیا دەژێن. لە دوای هەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت و پەرەسەندنی کێشە و ململانێی نەتەوەیی و باری سەختی ئابوری کۆمارەکانی کەفکاز، ژمارەیەکی زۆر لە کوردانی ئەو وڵاتانە ڕوویان لە دەڤەر و شارە گەورەکانی ڕووسیا و ئۆکراینا کردووە.
Dieser Artikel wurde in (کوردیی ناوەڕاست) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Dieser Artikel wurde bereits 7,011 mal angesehen
HashTag
Quellen
Verlinkte Artikel: 2
Gruppe: Artikel
Dokumenttyp: Ursprache
Inhaltskategorie: Geschichte
Technische Metadaten
Das Copyright wurde vom Eigentümer des Artikels auf Kurdipedia übertragen
Artikel Qualität: 76%
76%
Hinzugefügt von ( هاوڕێ باخەوان ) am 15-03-2016
Dieser Artikel wurde kürzlich von ( هاوڕێ باخەوان ) am 15-03-2016 aktualisiert
URL
Dieser Artikel ist gemäss Kurdipedia noch nicht finalisiert
Dieser Artikel wurde bereits 7,011 mal angesehen
Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
Biografie
Ismail Küpeli
Artikel
Der Völkermord von 1915: Anfang vom Ende des syrisch-aramäischen Christentums im Vorderen Orient
Biografie
Dilan Yeşilgöz
Biografie
Halil Öztoprak (Xalil Alxas)
Biografie
Mely Kiyak
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
Artikel
Bozan: In Kurdistan herrscht Kolonialrecht
Biografie
Fevzi Özmen
Bibliothek
Muttersprachlicher Unterricht in kurdisch Entwicklung von Unterrichtsmaterialien
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
Biografie
Leyla Îmret
Artikel
Entwicklung des muttersprachlichen Unterrichts Kurdisch in der Bundesrepublik
Artikel
DIE LEBENSGESCHICHTE VON YILMAZ GÜNEY UND EIN ÜBERBLICK SEINER FILMKUNST
Artikel
Pteridophyta und Anthophyta aus Mesopotamien und Kurdistan sowie Syrien und Prinkipo
Bibliothek
Wiener Jahrbuch für Kurdische Studien
Biografie
Saya Ahmad
Biografie
Hüseyin Aykol
Biografie
Serdar Karakoç
Biografie
Sebahat Tuncel

Actual
Bibliothek
Einbruch ins verschlossene Kurdistan
24-10-2011
هاوڕێ باخەوان
Einbruch ins verschlossene Kurdistan
Bibliothek
Strategiepapier über die regionale Autonomie Sindschar (kurd. Şengal)
01-04-2023
هەژار کامەلا
Strategiepapier über die regionale Autonomie Sindschar (kurd. Şengal)
Bibliothek
Der Kurdische Fürst Mîr Muhammad-î Rawandizî
27-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Der Kurdische Fürst Mîr Muhammad-î Rawandizî
Bibliothek
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
05-06-2024
هەژار کامەلا
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
27-06-2024
هەژار کامەلا
SOZIALE ÖKOLOGI
Neue Artikel
Biografie
Hüseyin Aykol
11-07-2024
هەژار کامەلا
Biografie
Serdar Karakoç
11-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wiener Jahrbuch für Kurdische Studien
10-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Muttersprachlicher Unterricht in kurdisch Entwicklung von Unterrichtsmaterialien
09-07-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
27-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
25-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
11-06-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wegweiser zur Geschichte. Irak und Syrien
08-06-2024
هەژار کامەلا
Statistik
Artikel  522,657
Bilder  105,736
PDF-Buch 19,696
verwandte Ordner 98,586
Video 1,419
Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
Biografie
Ismail Küpeli
Artikel
Der Völkermord von 1915: Anfang vom Ende des syrisch-aramäischen Christentums im Vorderen Orient
Biografie
Dilan Yeşilgöz
Biografie
Halil Öztoprak (Xalil Alxas)
Biografie
Mely Kiyak
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
Artikel
Bozan: In Kurdistan herrscht Kolonialrecht
Biografie
Fevzi Özmen
Bibliothek
Muttersprachlicher Unterricht in kurdisch Entwicklung von Unterrichtsmaterialien
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
Biografie
Leyla Îmret
Artikel
Entwicklung des muttersprachlichen Unterrichts Kurdisch in der Bundesrepublik
Artikel
DIE LEBENSGESCHICHTE VON YILMAZ GÜNEY UND EIN ÜBERBLICK SEINER FILMKUNST
Artikel
Pteridophyta und Anthophyta aus Mesopotamien und Kurdistan sowie Syrien und Prinkipo
Bibliothek
Wiener Jahrbuch für Kurdische Studien
Biografie
Saya Ahmad
Biografie
Hüseyin Aykol
Biografie
Serdar Karakoç
Biografie
Sebahat Tuncel
Ordner
Artikel - Art der Veröffentlichung - Born-digital Artikel - Dialekt - Deutsch Artikel - Inhaltskategorie - Kurdenfrage Artikel - Inhaltskategorie - Menschenrecht Artikel - Inhaltskategorie - Politik Artikel - Provinz - Iran Artikel - Ordner - Jîna - Aufstand in Rojhilat Artikel - Inhaltskategorie - Frauen Artikel - Dokumenttyp - Ursprache Artikel - Inhaltskategorie - Geschichte

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| Kontakt | CSS3 | HTML5

| Generationszeit Seite: 0.391 Sekunde(n)!