Bibliothek Bibliothek
Suchen

Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen


Suchoptionen





Erweiterte Suche      Tastatur


Suchen
Erweiterte Suche
Bibliothek
Kurdische Namen
Chronologie der Ereignisse
Quellen
Geschichte
Benutzer Sammlungen
Aktivitäten
Suche Hilfe?
Kurdipedische Publikationen
Video
Klassifikation
Zufälliger Artikel!
Registrierung der Artikel
Registrierung neuer artikel
Bild senden
Umfrage
Ihre Rückmeldung
Kontakt
Welche Informationen brauchen wir!
Standards
Nutzungsbedingungen
Artikel Qualität
Instrumente (Hilfsmittel)
Über
Kurdipedi Archivare
Artikel über uns!
Fügen Sie Kurdipedia auf Ihre Website hinzu
E-Mail hinzufügen / löschen
Besucherstatistiken
Artikel Statistik
Schriftarten-Wandler
Kalender-Konverter
Rechtschreibkontrolle
Sprachen und Dialekte der Seiten
Tastatur
Lebenslauf Nützliche Links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Kekse
Sprachen
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Mein Konto
Anmelden
Mitgliedschaft!
Passwort vergessen!
Suchen Registrierung der Artikel Instrumente (Hilfsmittel) Sprachen Mein Konto
Erweiterte Suche
Bibliothek
Kurdische Namen
Chronologie der Ereignisse
Quellen
Geschichte
Benutzer Sammlungen
Aktivitäten
Suche Hilfe?
Kurdipedische Publikationen
Video
Klassifikation
Zufälliger Artikel!
Registrierung neuer artikel
Bild senden
Umfrage
Ihre Rückmeldung
Kontakt
Welche Informationen brauchen wir!
Standards
Nutzungsbedingungen
Artikel Qualität
Über
Kurdipedi Archivare
Artikel über uns!
Fügen Sie Kurdipedia auf Ihre Website hinzu
E-Mail hinzufügen / löschen
Besucherstatistiken
Artikel Statistik
Schriftarten-Wandler
Kalender-Konverter
Rechtschreibkontrolle
Sprachen und Dialekte der Seiten
Tastatur
Lebenslauf Nützliche Links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Kekse
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Anmelden
Mitgliedschaft!
Passwort vergessen!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Über
 Zufälliger Artikel!
 Nutzungsbedingungen
 Kurdipedi Archivare
 Ihre Rückmeldung
 Benutzer Sammlungen
 Chronologie der Ereignisse
 Aktivitäten - Kurdipedia
 Hilfe
Neue Artikel
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
27-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
25-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
11-06-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wegweiser zur Geschichte. Irak und Syrien
08-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
DIE ALTSTADT VON ALEPPO Strategien für den Wiederaufbau
08-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
05-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lage der jesidischen Bevölkerung in Ninawa
05-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Zehn Jahre nach dem Völkermord: Zur Lage der Jesidinnen und Jesiden im Irak
05-06-2024
هەژار کامەلا
Statistik
Artikel  519,742
Bilder  105,216
PDF-Buch 19,552
verwandte Ordner 97,889
Video 1,414
Bibliothek
Einbruch ins verschlossene ...
Biografie
Celile Celil
Bibliothek
Strategiepapier über die re...
Bibliothek
Der Kurdische Fürst Mîr Muh...
Bibliothek
Christen und Jesiden im Ira...
شۆڕشی ماگوشە میدییەکان لە گێڕانەوەکانی هێرۆدۆتسدا
Kurdipedia garantiert das Recht auf öffentliche Informationen für jeden Kurden!
Gruppe: Artikel | Artikel Sprache: کوردیی ناوەڕاست
Teilen Sie
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Rangliste Artikel
Ausgezeichnet
Sehr gut
Durchschnitt
Nicht schlecht
Schlecht
Zu meinen Favoriten hinzufügen
Schreiben Sie Ihren Kommentar zu diesem Artikel!
Geschichte des Items
Metadata
RSS
Suche im Google nach Bildern im Zusammenhang mit dem gewählten Artikel!
Googeln Sie das ausgewählte Thema.
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

شۆڕشی ماگوشە میدییەکان لە گێڕانەوەکانی هێرۆدۆتسدا

شۆڕشی ماگوشە میدییەکان لە گێڕانەوەکانی هێرۆدۆتسدا
ناونیشانی بابەت: شۆڕشی ماگوشە میدییەکان لە گێڕانەوەکانی هێرۆدۆتسدا
ئامادەکردن: #فاتیح عەبدوڵڵا شوانی#

=KTML_Bold=ماگوشەکان کێین؟=KTML_End=
ماگوشەکان (مەگوش، ماگی، موگ، موغ، مەجوس) یەکێک بوون لە شەش هۆزە بەناوبانگ و دیارەکانی میدیا لە سەرەتای درووستبوونی یەکێتی خێڵە میدیەکاندا لەسەردەستی دیاکۆ.
لە سەرچاوە ئایینەکان و بەتایبەتی لە قورئاندا ناویان وەکوو (مەجوس) هاتووە کە هەر (مەگوشی) زمانی ئاڤێستای دێرینی کوردە، بەڵام لای عەرەب بووە بە (مەجوس) و زۆربەی سەرچاوە عەرەبییەکانی دواتر هەر بە مەجوس ناویان بردووەو بەهەڵە بە (ئاگرپەرست) دادەنرێن. لەڕاستیدا ئەوان ئاگرپەرست نەبوون، بەڵکوو ڕووناکی و ئاگر پایەیەکی گرنگی ئایینەکەیان بوو، دەبوو لە ئاتەشگەدە ئاگری بەردەوام هەبێت و هەرگیز نەکوژێتەوە. هەروەها زەردەشتی مەزنیش سەربەم هۆزەیەو لە ورمێ لەدایک بووە، دوای ئەوەی ئایینی زەردەشت بلاوبۆیەوە، بووە ئایینی ڕەسمی دەوڵەتی میدیاو ئەخمینی و ساسانی.
ئەم موگانە بوون بە میراتگرو خاوەنی ڕاستەقینەی ئایین و بەریوەبەرو هەڵسوڕاندنی کاروباری ئایینی زەردەشتی لە وڵاتدا، بوون بە بەرپرسی یەکەمی ئاتەشگاو شوێنە ئایینییە.ان.
بوونی ئاتەشگەو ئاگردانی زەردەشتی لە هەموو شوێنەوارەکانی کوردستاندا وەک باشووری کوردستان: شوێنەواری (قزقەپان) و شوێنەوارەکانی (نەوێ) و قەڵای (دەربەند بازیان) و دەربەندیخان، ئەوانەی باکووری کوردستان و ڕۆژاوای کوردستان و ڕۆژهەڵاتیش دەیسەلمێنن خەڵکی کوردستان زەردەشتی بوون و بە هاتنی ئیسلام و کاریگەریی ئەو ئایینە، زەردەشتییەت کاڵ بووەتەوە. دواتر وشەی مەجوسی وەک سووکایەتی بەو ئایینە لەلایەن عەرەبەوە بۆ کورد و فارس بەکارهات تا بە ئاگرپەرست و مەجوسی ناویان ببەن و ئایینە نوێیەکەیان بەسەردا بسەپێنن.
هەرچەندە لە سەردەمی ساسانیدا ئایین لە ڕەوتی خۆی لایداوەو دەوڵەت بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکاری هێناوەو پیاوانی ئایینی زەردەشتی -واتە موگەکان- تووشی گەندەڵی و لادانی ئایینی بوون و دورکەوتنەوە لە بەها پیرۆزەکانی زەردەشتی و ناوبانگی خراپیان پەیداکرد. لەگەڵ ئەوەشدا تا هاتنی ئیسلام، ماگوشەکان بە هۆزێکی گرنگی میدیا دادەنرێن. لە سەردەمی دیاکۆی پاشای میدیاو پایەیەکی گرنگی درووستکردنی دەوڵەت و ئیمپراتۆریەتی میدیا بوون، هەر لە سەرەتاوە ڕۆڵی گەورەی ڕامیاری دەبینن و لە پلەو پایەکانی دەوڵەتدا ناوو جێگایان دیارە، لە سەردەمی ئیمپراتۆری میدیاو ئەخمینی و ساسانیدا کاریگەرن و لە زۆربەی ڕووداوەکاندا بەشدارن، چی وەک هێزێکی ڕامیاری، چی وەک لایەنێکی ئایینی و خۆ بەخاوەنزانینی ئایینی زەردەشتی.
دوای ڕوخاندنی ئیمپراتۆری میدیاش لەسەردەستی کۆرشی ئەخمینی فارسی، ماگوشەکان ئەو شکستەیان زۆر بەلاوە مەترسی بووە. بۆیە هەر زوو کەوتنە شۆڕش و ڕاپەڕین و بەگژداچوونەوەی کۆرش و قەمیزو داراو…هتد. چونکە ماگوشیەکان خۆیان بە میراتگری میدیاو زەردەشت و دەوڵەتداری دەزانی، نەک فارسی ئەخمینی. هەرچەندە دوای شکستی شۆڕشەکەیان، میدییەکان و موگەکانیش لە ڕیزی سوپای داراو خێرخیسی کوڕیدا دژی لیدیاو یۆنان لەشەڕدا بوون، بەڵام بەشیک لە میدیەکان بەردەوام دژی دەسەڵاتی فارس وئەخمینی بوون.
لەم باسەداو لە ڕوانگەی گێڕانەوەکانی (هێرۆدۆتس) دا ئەو بابەتە ڕوون دەبێتەوە کە چۆن ماگوشەکان هەوڵی گرنگی خۆیان داوە بۆ گەڕانەوەی شکۆی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری میدیاو دەسەڵاتی (ئەستیاگ) ی پاشای گەورەی میدیا. هەورەوها ڕۆڵ و کاریگەریی مەگوشەکان لە ڕووداوو لەشکرکێشیەکانی ئەو سەردەمەدا چۆن باس دەکات. هێرۆدۆتس باس لەوەش دەکات دوای شکستی ماگوشەکان لەسەر دەستی دارا چۆن ماگوشەکان هاوکاری سوپای فارس بوون لە داگیرکردنی دورگەکانی یۆنان و زۆربەی شەڕەکانی داراو خێرخیسی کوڕیدا دژی گەلانی ڕۆژاوا.
=KTML_Bold=ئەمە کوورتەیەک بوو لەسەر ماگوشەکان وەک پێشەکییەک بۆ بابەتەکە.=KTML_End=
=KTML_Bold=“لیرەوە گێڕانەوەکەی هێرۆدۆتس دەست پیدەکات”=KTML_End=
کاتێ قەمبیز لە میسر لە شەڕدا بوو، تەواو سەرقاڵی ئەو ناوچانە بوو، لە شەڕێکدا چاوەکانی لەدەست دەدات. لە هەمان کاتدا لە وڵاتی (ماد- میدیا) دوو مەگوشی -کە برابوون- شۆڕشیان دژی قەمبیز کرد، یەکێکیان لە وڵاتی فارس دەژیاو دەیویست دەست بگرێت بەسەر کۆشکی دەسەڵاتی قەمبیزو لەوێشەوە دەستی کرد بە شۆڕشەکەی. ئەوەی تریان کە ناوی (سیمیردیس-Smerdis) بوو، گوایە بە لێدانێک مردووە لەلایەن فارسەکانەوە، بەڵام زۆرێک پێیان وابوو ئەو کەسە نەمردووەو لە ژیاندا ماوە، ئەوە درۆی خۆی بووەو بەشێک بووە لە پلانەکەی بۆ ئەوەی بگات بە تاجی پاشایەتی، ئەم کەسە برایەکی لە دایکی خۆی هەبوو، قسەی لەگەڵ کردووە پێش ئەوەی شۆڕش هەڵگیرسێنێت، ئەم پلانەی داناوە.
لێرەدا ناوی کەسێکی تری موگی هاتووە کە هاوکار و پشتیووانی سیمیردیس بووە لە کارەکانیدا بۆ شۆڕش بەناوی (پاتیسیزیس-Patiseithes) (1) ، ئەم کەسە مەگوشیە وەکوو کەسێکی شۆڕشگێڕو هەڵگەڕاوە دانراوە لەلایەن قەمبیزەوە کە پێدەچێت هەر سیمیردیس بێت، چونکە هەواڵگرەکان ئەم دەنگوباسەیان گەیاندە قەمبیز لە میسرو زۆر شتێان لەسەر ئەم دووبرا مەگووشیە بۆ باسکرد، وەکوو ئەوەی وتیان ئەوانە دژی تۆ شۆڕشیان کردووەو ئەیانەوێت دەسەڵاتی ئەستیاگ زیندوو بکەنەوەو دژی تۆ کاردەکەن و سیمیردیس دەیەوێت ببێ بە پاشاو جێی تۆ بگرنەوە.
ئەو کەسەی وەک نوێنەروهەواڵگری قەمبیز بوو، هەواڵەکەی بۆ قەمیز باسکرد ناوی (پرێکساسپێس-Prexaspes) بوو، هەر لەوێدا گفتوگۆیەکی زۆر دەکات لەگەڵ قەمبیزدا، پاشان قەمبیز لێی دەپرسێت: ئێستا پێم بڵێ کێی ترلەگەڵ سیمیردیس بووە لە دژی من؟
ئەویش وەڵامی دەداتەوەو دەڵێت:: دوو ماگوشین کە یەکێکیان دەیویست ماڵ و منداڵەکەت و کۆشکەکەت داگیر بکات، ئەوی ترییش سیمیردیسە. لەم کاتەدا قەمبیز خۆی کۆدەکاتەوەو دەیەوێت سوپایەک بنێرێتە سەر ماگوشەکان لە ناوچەی سوسە.
هەروەها قەمبیز زۆرشتی هێناوەتەوە بیری خۆی، وەکوو دەسەڵاتی میدیەکان لە هەمەدان و هەمەدانی پایتەخت کە پڕی بوو لە زێڕو بابەتی ڕازاندنەوەو جوانکاری، وەک بڵێی ئەم شۆڕشگێڕانە سەربە میدیەکانن و دەیانەوێت میدیا درووست بکەنەوە لە هەمەدان، بەڵام خۆی دەپرسێت هەمەدان؟
هەموو ئەمانە مانای وابوو ماگوشەکان لە میدیاوە لە هەمەدانەوە شۆڕشیان دژی ئەو ئەنجامداوە. (هێرۆدۆتس لە پەڕتووکی سێیەمدا شتێکی ناوازە باس دەکات لەسەرشۆڕشی مووگەکان وهەڵگەڕانەوەکەیان دژی قەمبیز) ، لە هەمان کاتدا دوای 22 ڕۆژ سوپاکەی قەمبیز گەیشتنە سوسە کە خودی نوێنەرەکەی قەمبیز (پرێکساسپێس-Prexaspes) ی تێدابوو، تا ئەم کاتەش باوەڕی وابوو کە ئەو کەسەی شۆڕشی کردووە، براکەی خۆی نییە، بەڵکوو ئەو سیمیردیسە (ماگوشییە) و براکەی کاری وا ناکات بۆ تاجی پاشایەتی. لەم کاتەدا کە پرێکساسپێس وەک خانەدانێکی گەورە گەیشتۆتە سوسە، ئەوەیان ڕاگەیاندو هەڕەشەی ئەوەیان کرد کە پاشاکەیان (قەمبیز) هەرگیز ڕێگا نادات بەم ماگوشانە دەسەڵاتی ئەخمینی بڕۆخێنن و دەسەڵاتی میدیا درووست بکەنەوە، بەڵام لەم کاتانەدا بوو قەمبیز مرد.
ڕۆژ لەداوی ڕۆژ ماگوشەکان دەسەڵاتیان زیاتر دەبوو، فراوانتر دەبوو بەرەو دەسەڵاتی پاشایەتی دەچوون. ئیتر لێرەوە بە ماوەی دەسەڵاتی ماگوشەکان دادەنرێت. لە هەشتەمین ساڵی دەسەڵاتی قەمبیزدا کە زۆربەی نەتەوەکان کەوتنە ژێر دەسەڵاتی ماگوشەکانەوە، تەنیا ناوچەی فارس نەبێت، بۆ ماوەی سێ ساڵ بەئازادی ژیان و باج وسەرانەیان بە کەس نەدا.
لەو سەردەمەدا لەناکاو کەسێک پەیدابوو بەناوی (ئوتانیس-Otanes) کوڕی (فارانسپێس-Pharanspes) ( کەباس لە (گوماتا) سیمیریس دەکات و بەدرۆی دەخاتەوە) لە ناوچەی فارس وەک خانەدانێکی فارس یەکەم کاری دژی ماگوشیەکان بەتایبەت سیمیریس دەستپێکرد و لای خەڵک وتی ئەم پیاوە کوڕی کۆرش نییە. هەرگیز لەوەپێش لە خانەوادە و بنەماڵەی فارس و پاشایەتیدا کەسێک بەم ناوەوە نییە. ئەم کەسە ڕاست نییە. ئەوەش گومانی لای زۆربەی شوێنکەوتوانی درووستکرد، لەپێش هەموو کەسێکەوە کچەکەی خۆی کە شووی بە قەمبیز کردبوو بەناوی (فادیما-Phaedima) ، هەر بۆیە ئەم کچە خۆی و باوکی کەوتنە دژایەتی ماگوشەکان.
ئوتانیس و فادیما وەکوو کچ وباوکێک کەوتنە نامەناردن و بڵاوکردنەوەی ئەو هەواڵە. هەروەها نامەیان نارد بۆکچی قەمبیز بەناوی (ئاتوسا-Atossa) -ئەم ژنە کچی کۆرش بوو، ژنی قەمبیزو داراش بووە- پێی دەڵێن تۆ ئەم کەسە دەناسی یان نا؟ لەگەڵ ڕوونکردنەوەکەی خۆیدا بۆ ئاتوسا، ئەوەی پێ دەڵێن تۆ لە خوێنی پاشایەتیت، نابێت ڕێگە بدەی بەو کارەی ماگوشەکان، چونکە تۆ دڵنیایت لەوەی ئەم کەسە کوڕی کۆرش نییە. ئەوە دەزانی لە ماگوشەکانە. هەروەها جارێکی تر فادیما لە وەڵامدا پێی ئەڵێ ئەمە مەترسییەکی زۆر گەورەیە.
لەسەر ئەم کارانە فادیما لەلایەن سیمیریسەوە سزای بۆ دەرچوو، پاشان گیراو ماگوشەکان لەگەڵیدا خەوتن وەک تۆڵەیەک. دواتر ئەم هەواڵە گەیشتەوە باوکی فادیماو کێشەکە گەورەتر بوو، چونکە ئۆتیانس پەنای بردەبەر دوو سەرکردەی تری بەهێزی فارس بەناوەکانی (ئاسپاسینیس-Aspathins) و (گوبریاس-Gobryas) کە جێی باوەڕی بوون و ئەویش هەموو شتێکی پێوتن دەربارەی کێشەکەیان، پاشان هەوڵیدا پەیوەندی بە سەرکردەی تری فارسەوە بکات و لایانگریان زۆرتر بوو ژمارەیان گەیشتە شەش کەس بە داراوە، وەک ئەمانەی تر: (ئینتافێرنیس-Intaphernes) و (ئاسپاسینس-Aspathines) و (میگابیزوس-Megabyzus) و (هیدران-Hydran) ، پاشان (دارای کوڕی هیستاسپێس-Darius-Hystaspes) کە پێشتر لە دەسەڵاتدا بوون. پاشان بە ئۆتانسەوە بوون بە حەوت پیاو، ئەم حەوت پیاوە پێکەوە بیریان لە کارێکی گرنگ کردەوە لەژێر سەرکردایەتی دارادا و یەکەم کاریان دژی سیمیریس ئەنجامدا، ئەویش ئەوە بوو ئەوەیان بۆ خەڵک سەلماند کە ئەو کەسەی ئەیەوێت ببێتە پاشا کوڕی کۆرش نییە. نەمردووەو لە ژیاندا ماوەو ئەو کەسە ماگوشیەو دەیەوێت لەو ڕێگایەوە دەسەڵات بەسەر ئێمەدا بسەپێنێت، هەر بۆیە دارا دەڵێت: “لێرەدا من دێم و ماگوشەکان دەوەستێنم و دەیانکوژم”. بەم شێوەیە کەوتنە گفتوگۆو پلاندانان بۆ لەناوبردنی ماگوشەکان.
ئیتر لێرەوە وردەوردە ڕۆڵ وکاریگەریی دارا دەرکەوت، ئوتیانس کە زانی دارا زۆر گەرموگوڕە، بایەخیان پێداو بە پیرۆزو گەورەیان داناو لە دەوری کۆبوونەوە، هێزیان بۆ درووستکردو بەڕێزەوە هێنایان بۆ کۆشک و وتاریان بۆ خەڵک دا. گوبریاس وەک وتەبێژی دارا، یەکەم وتاری داو تێیدا دەڵێت: “هاوڕێ بەڕێزەکان باشترین دەرفەت بۆ ئێمە گەڕانەوەی شاهەنشایەکەمانە، ئەگەر ئێوە بەهێز نین باشە لێیگەڕێن، با بمرین گەلی فارس و وڵاتی فارس لەلایەن ماگوشەکانەوە فەرمانڕەوایەتی بکرێت، وەکوو چۆن بینیتان و زانیتان قەمبیز بەشێوەیەکی خراپ مرد، ئەگەر ئێمەش هەوڵ نەدەینەوە بۆ گەڕانەوەی دەسەڵاتەکەمان ئاوها ئەمرین، ئێمە کە ئێستا لیرەدا بیردەکەینەوە قسە دەکەین بۆ ئەوەیە دژی دوو براکە کاربکەین، سەرەتا دەنگی من ئەوەیە دارا هەڵبژێرین وەک ڕاوێژکار و سەرپەرشتیاری کۆشک لە شوێنی ماگوشیەکان”. لەم کاتەدا کە ئەم قسەی دەکرد زۆرینەی خەڵک پاڵپشتیان لێکرد. ئەمەش هەوڵێکی گرنگ بوو بۆ ئەوەی ئەو حەوت پیاوە پێکەوە کاریان کردو وەک ڕاوێژکاری فارس دەرکەوتن.
دواتر ماگوشەکان کەوتنە خۆئامادەکردن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم کارو پلانانەی حەوت کەسەکە، بەڵام تادەهات فارسەکان بەهێزتر دەبوون و سەرکردە سەربازیەکانیان دەرکەوتنەوەو پەیوەندییان بە فارسەوە کرد، وەک (پرێکساپێس-Prexapes) کە ڕۆڵی گرنگی گێڕا لە سەرکەونتی فارسەکان بەسەر ماگوشەکاندا، ئەویش سووربوو لەسەر گەڕانەوەی دەسەڵاتی فارس.
دوای ئەوەی کارەکانیان ڕێکخست، حەوت پیاوەکە پەلامارو هێڕشەکانیان بۆ سەر موگەکان دەستپێکرد بەبێ ئەوەی زیاتر دوای بخەن.
بۆ سەرکەوتنی ئەم کارەیان نوێژیان بۆ خواوەند کرد، پاش ڕۆژێک لە کۆشک کۆبوونەوەو دانیشتن، ئەم کارەشیان بەسەرپەرشتی پرێکساپێس بوو، بۆیە لێرەدا بڕیاردەدەن بچنە سەر دوو برا مەگوشیەکان و بیانکوژن، لەم کاتەدا دارا دەرکەوت کە خەریکی کارێکی تری دژی موگەکان بوو بەرەو کۆشک هات و پێشوازییەکی گەرمی لێکراو پاشان سوپاسی خوایان کردو تاوتوێی ئەوەیان کرد چی بکەن و چۆن کارەکان ئەنجام بدەن، هەر ئەوکات پیاوەکان دارایان وەک سەرکردەی خۆیان هەڵبژاردو دەنگیان پێدا، لێرەوە بوون بە هێزێکی گەورە بەرانبەر بە موگەکان.
بەو شێوەیە وەکوو هێزێکی ترسێنەر هاتنە مەیدان و هەردوولا دەستیان بۆ چەک بردو کەوتنە شەڕەوە، سەرەتای شەڕەکە بە تیربارانکردنی یەکتری دەستی پێکرد، پاشان سەرکردەکان لە یەکتری نزیک بوونەوەو دوو هێزی دوژمنی یەک پێکدا هەڵپژان، هەریەک لەلایەکەوە کەوتنە شەڕو بەرگری لەگەڵ هێزو کەسانی بەرانبەر بەخۆیان، لەم کاتەدا دوان لە حەوت پیاوەکەی فارس برینداربوون: (ئینتافێرنیس-Intaphernes) چاوەکانی لەدەست داو (ئاسپاسینس-Aspathines) قاچەکانی، بەڵام ئەمانە نەبوونە هۆی مردنیان، تەنیا لە شەڕکردن کەوتن، ماگوشەکان هاتن بۆ کوشتنیان، ئەوانیش یەکسەر خۆیان کوتایە ژورێکی تاریک و دەرگاکەیان لەسەر خۆیان داخست، لەم کاتەدا دارا و (گوبریاس-Gobryas) لەو ژورەدا بوون و ماگوشەکان هاتنە ژوورەوەو کەوتنە شەڕ لەگەڵیان، بەڵام زۆر تاریک بوو، کەس کەسی بەباشی نەدەبینی، زۆری نەبرد گوبریاسیش بەسەختی برینداربوو، دارا پێی وت: ئەوە لە ئازارەکەت دەترسی؟ وتی نا. وتی بێدەنگ بە با نەمان بینن. یەکسەر دارا، گوبریاسی کوشت بە خەنجەرەکەی بۆ ئەوەی دەنگی لێوە نەیەت و بتوانێ بە ئاسانی ماگوشەکان بکوژێ، بەو هەنگاوەشی توانی سەرکەوتن بەدەست بهێنێت و لەناکاودا توانی پیاوە ماگوشیەکان بکوژێت.
بەم شێوەیە داراو هاورێکانی لەو شەرەدا سەرکەوتن بەسەر ماگوشەکاندا، توانییان سەری سەرکردەکانی ماگوشەکان لە لاشە بکەنەوەو بیانبەنە دەرەوە تا خەڵک باوەڕیان پێبکات و بیبینن. پاشان لە دەروازەی کۆشک هەڵواسران. ئیتر لێرەوە کەوتنە پەلامارو کوشتنی ماگوشەکانی تر، بەوەش زۆربەی جەنگاوەری ماگوشەکان کوژران. هەر ئەو شەوە، یان ئەورۆژە، کەوتنە ئاهەنگ گێڕان وناویان نا (سەربڕینی ماگوشەکان) ، فارسەکان کەوتنە خۆشی وماگوشەکان شکستیان هێناو بەدرێژای ئەورۆژە لە ماڵەکانیان خۆیان دەشاردەوە.
پێنج ڕۆژ لەدوای ئەم سەرکەوتنەیانەوە فارسەکان کۆبوونەوەیەکیان ڕێکخست، تێیدا ئۆتیانیس ئامۆژگاری کردن بۆ ڕێکخستن و کاروباری دەوڵەت، بەبەشداری گشت نەتەوەکان، هەر بۆیە ئەلێت: “من وای بەباش دەزانم، یان باشترە یەک پیاو ڕۆڵی سەرەکی نەگێڕێت لە بەڕێوەبردن و کاروبارەکاندا بۆ ماوەیەکی زۆر، بینیتان قەمبیز چۆن خۆی بە گەورە زانی و ماگوشەکان سەرکەوتن بەسەریا، من داوای پاشایەتییەکی بەهێزو خاوەن یاسا دەکەم، کە تێیدا خەڵک خاوەن هێز بێ و بۆ هەموو خەڵک بێت…”، پاشان ئۆتینایس (میگابیزوس-Megabyzus) وتاری دا، داوای دەسەڵاتی ئۆلگاریشی کرد، دوای ئەمیش یەکسەر دارا هات و قسەی کردو وتی: “هەموو ئەو قسانەی میگابیزوس کردی دژی دیموکراتییە، بەبڕوای من بۆدانانی هەرسێ جۆرەکانی حکومەت لە پاشایەتی و کەمینەو دیموکراتی، دەبێت بزانین کامیان باشترە لە کامیان، من مونارچی بە باشتر دەزانم لەوانی تر بۆ درووستکردنی حکومەتێکی بەهێز کەسێک بیبات بەڕێوە لەگەڵ ڕاوێژکارو خەڵک”.
بەم شێوەیە سەرکەوتن وشانشینەکەیان دامەزراند بە ئامۆژگاری ئۆتیانیس و هەوڵەکانی ئەو کەسە. دواتر ساڵ لەدوای ساڵ بەهێز بوون توانیان بەتەواوەتی سەربکەون بەسەر میدییە شۆڕشگێڕەکانداو جاریکی تر فارسیان درووست کردەوە. دوای ئەم هەنگاوو سەرکەوتنانە هەریەک لە داراو ئۆتیانیس کەوتنە کێبڕکی بۆ ئەوی ببن بە پاشای وڵاتی فارس.
دوای پێشبڕکێیەکی ئەسپسواری، دارا لە ئۆتیانیسی بردەوەو بوو بە پاشای وڵاتی فارس و عەرەب و بەشێکی زۆری ئاسیا. بەو کارانەش دارای کوڕی هیسیتاپیس بوو بە جێگری قەمبیزی کوڕی کۆرش چووە سەر کورسیی پاشایەتی. دارا یەکەم جار هەستا بە مارەکردنی هەندێک ژنی فارس لە خۆی، کە دوانیان کچی کۆرش بوون، وەک (ئاتوسا-Atossa) و (ئارتیستۆنە-Artystone) ئەمەش لەکاتێکدا بوو ئاتوسا دوو شووی تری کردبوو، پێشتر بە قەمبیزی براکەی خۆی و ئەوی تری بە ماگوشیەک، ئەوەی تریان ئارتیستۆنە کچ بوو، کچی سمیردیسی کوڕی کۆڕش بوو، دوای ئەمە حەزی لە کچی ئۆتیانیسیش کرد، ئەوی ماگوشەکانی بۆ ئاشکرا کردبوو، هەر ئەوەش بووە هۆی ئەوەی دارا ببێت بە پاشای وڵات. پاشان یەکەم کاری تری درووستکردن و هەڵکۆڵینی نووسینێک بوو لەسەر بەردێک کە پێکهاتبوو لە پیاوێک و ئەسپێک لەگەڵ کۆمەڵێ نووسین کە تێیدا دەڵێت: “من دارای کوڕی هیسیتاپیس بەئامانجی خواوەند، بووم بە جێگری قەمبیزی کوڕی کۆرش چوومە سەر کورسی پاشایەتی”. پاشان دەوڵەتەکەی کرد بە 22 ساتراپەوە، زۆربەی خێڵ و نەتەوەکانیشی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوەو وەکوو حکومەتی بچوک بچوک لەژێر دەسەڵات و چاودێری خۆیدا بێت. توانی دەسەڵاتی سەردەمی کۆرش بەدەست بهێنێتەوە، هەر بۆیە فارسەکان دەڵێن کۆرش باوک بوو، قەمبیز بەڕێزو گەورەو سەرۆک بوو، داراش بریکاری وەرگرتنی دەستاو دەستی دەسەڵات بوو.
بەو شێوەیە دارا توانی سەربکەوێت بەسەرشۆڕشگێڕانداو باجی سەپاند بەسەر گەلانی ناوچەکەدا.
=KTML_Bold=سەرچاوەو پەراوێزەکان:=KTML_End=
(1) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p241.
(2) پێدەچێت ئەم دوو برایە کە هێرۆدۆتس باسیان دەکات (گوماتا) یان (چیتران توخمە) بێت.
(3) هێرۆدۆتس لە پەڕتووکی سێیەمدا شتێکی ناوازە باس دەکات لەسەرشۆڕشی مووگەکان و هەڵگەڕانەوەکەیان دژی قەمبیز، باس لەوە دەکات لە ئەگبەتانەی سووریا شۆڕش هەڵگیرساوەو گڵپەی کردووەو لە برەودا بووە بە سەرکردایەتی (پاتیسیزیس-Patiseithes) وەک ماگوشێکی بەناوبانگ و زۆر بەهێز. لەم کاتەدا قەمبیز ویستوێتی لە هەمەدانی سووریا بیبینێت. هەروەها دواتر لە لاپەڕەکانی (243) دا جارێکی تر دێتەوە سەر باسی ئەو شۆڕشەو دەڵێت: “قەمبیز دەیەوێت چاوی بە نوێنەری ئەو ماگوشانە بکەوێت کە سەرکردایەتی شۆڕشەکە ئەکەن لە هەمەدانی سووریا”. لێکدانەوەی ئەم قسانەی ئەوە ئەگەیەنێت شۆڕشی مەگوشە میدیەکان بەتەواوەتی سەرکەوتنی بەدەست هێناوەو شۆڕشەکە زۆربەی وڵاتی میدیای گرتۆتەوە تا ڕۆژاوای کوردستانیش، بۆیە قەمبیز ناچار بووە لەگەڵیان ڕێکەوێت و بکەوێتە گفتوگۆو دانووساندن یان ئەوەتا میدیەکان لە ناوچانەدا زیاتر خاوەن هێزو پێگەی خۆیان بوون و ڕۆڵی سەرەکی سەربازی و ڕامیاری ئەو ناوچانە لەژێر دەسەڵاتی میدیەکاندا بووە”.
. ( 4) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p241.
(5) کەواتە مەگوشە میدیەکان تەواوەتی دەوڵەتی ئەخمینیان خستۆتە ژێردەستی خۆیان و میدیان ڕزگارکردۆتەوەو دەسەڵاتی ئیمپراتۆری میدیایان گەڕاندۆتەوە، بەڵام هێشتا دوژمنەکانیان بەتەواوەتی لەناو نەبردووە، بۆیە ئەستێرەی فارسی ئەخمینی جارێکی تر ئەدرەوشیتەوە. وەرگێڕ.
(6) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p245.
(7) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p247.
. (8) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p248-249.
. (9) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p250.
. (10) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p251.
(11) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p252-255.
. (13) ، (12) Herodotus; The Persian Wars, Translated By ,George Rawlinson,The Modern Library, New York,1942, Book 3 , p257-259.
[1]
=KTML_Bold=ئەم بابەتە بە ڕێنووسی سەرچاوەی ئاماژە پێکراو نووسراوە=KTML_End=
Dieser Artikel wurde in (کوردیی ناوەڕاست) Sprache geschrieben wurde, klicken Sie auf das Symbol , um die Artikel in der Originalsprache zu öffnen!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Dieser Artikel wurde bereits 213 mal angesehen
HashTag
Quellen
[1] Website | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی چاوی کورد - 14-04-2023
Verlinkte Artikel: 1
Gruppe: Artikel
Art der Veröffentlichung: Born-digital
Dokumenttyp: Ursprache
Inhaltskategorie: Report
Inhaltskategorie: Untersuchung
Inhaltskategorie: Geschichte
Technische Metadaten
Artikel Qualität: 99%
99%
Hinzugefügt von ( ڕۆژگار کەرکووکی ) am 14-04-2023
Dieser Artikel wurde überprüft und veröffentlicht von ( شادی ئاکۆیی ) auf 14-04-2023
Dieser Artikel wurde kürzlich von ( شادی ئاکۆیی ) am 14-04-2023 aktualisiert
URL
Dieser Artikel wurde bereits 213 mal angesehen
Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen
Biografie
Kenan Engin
Artikel
Pteridophyta und Anthophyta aus Mesopotamien und Kurdistan sowie Syrien und Prinkipo
Biografie
Dilan Yeşilgöz
Biografie
Saya Ahmad
Biografie
Sebahat Tuncel
Artikel
Urteile im Kobanê-Verfahren gesprochen
Biografie
Ismail Küpeli
Biografie
Fevzi Özmen
Artikel
Kobanê-Verfahren: DEM kündigt Gerechtigkeitswachen an
Artikel
Aufstandsversuche an der Oberfläche: Das Unternehmen “Mammut” (Irak) von 1943
Artikel
Der Völkermord von 1915: Anfang vom Ende des syrisch-aramäischen Christentums im Vorderen Orient
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
Biografie
Mely Kiyak
Biografie
Leyla Îmret
Biografie
Cahit Sıtkı Tarancı
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
Biografie
Halil Öztoprak (Xalil Alxas)

Actual
Bibliothek
Einbruch ins verschlossene Kurdistan
24-10-2011
هاوڕێ باخەوان
Einbruch ins verschlossene Kurdistan
Biografie
Celile Celil
04-04-2022
هەژار کامەلا
Celile Celil
Bibliothek
Strategiepapier über die regionale Autonomie Sindschar (kurd. Şengal)
01-04-2023
هەژار کامەلا
Strategiepapier über die regionale Autonomie Sindschar (kurd. Şengal)
Bibliothek
Der Kurdische Fürst Mîr Muhammad-î Rawandizî
27-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Der Kurdische Fürst Mîr Muhammad-î Rawandizî
Bibliothek
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
05-06-2024
هەژار کامەلا
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
Neue Artikel
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
27-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
25-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
11-06-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
11-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Wegweiser zur Geschichte. Irak und Syrien
08-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
DIE ALTSTADT VON ALEPPO Strategien für den Wiederaufbau
08-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Christen und Jesiden im Irak : aktuelle Lage und Perspektiven
05-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Lage der jesidischen Bevölkerung in Ninawa
05-06-2024
هەژار کامەلا
Bibliothek
Zehn Jahre nach dem Völkermord: Zur Lage der Jesidinnen und Jesiden im Irak
05-06-2024
هەژار کامەلا
Statistik
Artikel  519,742
Bilder  105,216
PDF-Buch 19,552
verwandte Ordner 97,889
Video 1,414
Kurdipedia ist die grösste Quelle für Informationen
Biografie
Kenan Engin
Artikel
Pteridophyta und Anthophyta aus Mesopotamien und Kurdistan sowie Syrien und Prinkipo
Biografie
Dilan Yeşilgöz
Biografie
Saya Ahmad
Biografie
Sebahat Tuncel
Artikel
Urteile im Kobanê-Verfahren gesprochen
Biografie
Ismail Küpeli
Biografie
Fevzi Özmen
Artikel
Kobanê-Verfahren: DEM kündigt Gerechtigkeitswachen an
Artikel
Aufstandsversuche an der Oberfläche: Das Unternehmen “Mammut” (Irak) von 1943
Artikel
Der Völkermord von 1915: Anfang vom Ende des syrisch-aramäischen Christentums im Vorderen Orient
Bibliothek
SOZIALE ÖKOLOGI
Biografie
Mely Kiyak
Biografie
Leyla Îmret
Biografie
Cahit Sıtkı Tarancı
Bibliothek
Das Kadiamtsprotokollbuch von Mārdīn 247: Edition, Übersetzung und kritischer Kommenta
Bibliothek
Kurdische Märchen Und Volkserzählungen
Bibliothek
Lehrbücher-Katalog Kurdische Lehrbücher für Kinder
Bibliothek
100 Jahre Türkei Die Republik zwischen Tradition und Erneuerung
Biografie
Halil Öztoprak (Xalil Alxas)
Ordner
Biografie - Geschlecht - Männlich Biografie - Nation - Kurde Artikel - Provinz - Nord-Kurdistan Artikel - Provinz - Iran Artikel - Provinz - Türkei Artikel - Provinz - Kurdistan Bibliothek - Provinz - Deutschland Artikel - Provinz - Deutschland Biografie - Persönlichkeitstyp - Parlamentsmitglied Biografie - Persönlichkeitstyp - Jurist

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.58
| Kontakt | CSS3 | HTML5

| Generationszeit Seite: 0.235 Sekunde(n)!