Գրադարան Գրադարան
Որոնել

Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!


Որոնման ընտրանքներ





Ընդլայնված որոնում      Ստեղնաշար


Որոնել
Ընդլայնված որոնում
Գրադարան
քրդական անունները
Ժամանակագրություն միջոցառումներ
Աղբյուրները
Պատմություն
Այցելու Հավաքածուներ
Տուրիզմ
Որոնում:
Հրապարակումը
Տեսանյութ
Դասավորություն
Պատահական հատ.
Ուղարկել
Ուղարկել հոդվածը
Ուղարկել լուսանկար
Հարցում
Ձեր Կարծիքը
Հետադարձ կապ
Ինչ տեղեկություններ ենք պետք է!
Ստանդարտների
Օգտագործման պայմաններ
Նյութի Որակի
Գործիքներ
Օգտվողի մասին
Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
Հոդվածներ մեր մասին!
Ավելացնել Kurdipedia Ձեր կայքը
Ավելացնել / Ջնջել Email
այցելուներ վիճակագրություն
Նյութի վիճակագրություն
Տառատեսակներ Փոխակերպիչ
Օրացույցներ փոխակերպիչ
Ուղղագրության ստուգում
Լեզուներն ու բարբառները էջերում
Ստեղնաշար
Հարմար հղումներ
Ընդլայնել Kurdipedia-ն Google Chrome-ում
Թխվածքաբլիթներ
Լեզուներ
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Իմ հաշիվը
Մուտք
Անդամակցություն!
Մոռացել եք գաղտնաբառը!
Որոնել Ուղարկել Գործիքներ Լեզուներ Իմ հաշիվը
Ընդլայնված որոնում
Գրադարան
քրդական անունները
Ժամանակագրություն միջոցառումներ
Աղբյուրները
Պատմություն
Այցելու Հավաքածուներ
Տուրիզմ
Որոնում:
Հրապարակումը
Տեսանյութ
Դասավորություն
Պատահական հատ.
Ուղարկել հոդվածը
Ուղարկել լուսանկար
Հարցում
Ձեր Կարծիքը
Հետադարձ կապ
Ինչ տեղեկություններ ենք պետք է!
Ստանդարտների
Օգտագործման պայմաններ
Նյութի Որակի
Օգտվողի մասին
Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
Հոդվածներ մեր մասին!
Ավելացնել Kurdipedia Ձեր կայքը
Ավելացնել / Ջնջել Email
այցելուներ վիճակագրություն
Նյութի վիճակագրություն
Տառատեսակներ Փոխակերպիչ
Օրացույցներ փոխակերպիչ
Ուղղագրության ստուգում
Լեզուներն ու բարբառները էջերում
Ստեղնաշար
Հարմար հղումներ
Ընդլայնել Kurdipedia-ն Google Chrome-ում
Թխվածքաբլիթներ
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Մուտք
Անդամակցություն!
Մոռացել եք գաղտնաբառը!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Օգտվողի մասին
 Պատահական հատ.
 Օգտագործման պայմաններ
 Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
 Ձեր Կարծիքը
 Այցելու Հավաքածուներ
 Ժամանակագրություն միջոցառումներ
 Տուրիզմ - ՔՈՒՐԴԻՊԵԴԻԱ
 Օգնություն
նոր նյութեր
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
14-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Միքայելե Ռաշիդ
29-01-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
ՄԱՔՍԻՄ ՀՈՒՍԵՅՆԻ ԽԱՄՈՅԱՆ
22-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Ամարիկե Սարդար
26-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Շաքրո Մհոյան
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Կարլենե Չաչանի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Հովսեփ Օրբելի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Վիճակագրություն
Հոդվածներ 527,566
Նկարներ 106,819
Գրքեր 19,811
Կից փաստաթղթեր 99,843
Տեսանյութ 1,455
Լեզու
کوردیی ناوەڕاست 
301,803
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,810
هەورامی 
65,787
عربي 
29,011
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,555
فارسی 
8,702
English 
7,180
Türkçe 
3,576
Deutsch 
1,461
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
խումբ
Հայերեն
Կենսագրություն 
21
Հոդվածներ 
14
Գրադարան 
7
Կողմերը & Կազմակերպություններ 
1
Հրապարակումներ 
1
Պահեստարան
MP3 
311
PDF 
30,011
MP4 
2,359
IMG 
194,968
Բովանդակության որոնում
Հոդվածներ
Քրդերի ու եզդիների մասին
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
Language and negotiations o...
Կենսագրություն
Ամինե Ավդալ
Կենսագրություն
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
شتە بێ ماناکە: دۆزینەوەی مانا بۆ ژیان
Քուրդիպեդիի աշխատակիցները կարեւոր տեղեկություններ են արխիվացնում Քրդստանի իրենց գործընկերների համար։
խումբ: Հոդվածներ | Հոդվածներ լեզու: کوردیی ناوەڕاست
Կիսվել
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Աստիճան Հատ
Գերազանց
Շատ լավ
Միջին
Վատ
Վատ
Ավելացնել իմ հավաքածուների
Գրեք ձեր մեկնաբանությունը մոտ այս նյութը!
Նյութերի պատմություն
Metadata
RSS
Փնտրել Google պատկերների հետ կապված ընտրված տարրը.
Փնտրել Google ընտրված տարրը.
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
شتە بێ ماناکە: دۆزینەوەی مانا بۆ ژیان
نووسینی: کوردۆ شابان

هەر لەبەر ئەوەی هەین، لێرەین، لۆجیکێک لە هزری هەمووماندا دەخولێتەوە کە بە پرسیارێک هروژممان بۆ دەهێنێت، بریتییە لەوەی: مادام هەین، کەواتە مانایەکی هەیە، ئەو مانایەی بوونمان چییە؟ ئایا کۆی گشتیی مرۆڤ، یەک مانای بوون تەواو دەکەن، یان هەر یەکەمان هۆکارێکی تایبەتیی خۆی لە بوونەکەیدا هەیە؟ یان کۆی گەردوون هەموومان بەشێکین لە مانایەکی هاوبەش بۆ بوونەکە؟ فەیلەسووف و بیرکارەکان بەشێکی تیۆری و گوتەکانیان بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە تەرخان کردووە، ئەمەیش وای کردووە ئایینیش لەسەر ئەوە بدوێت. جیاوازییەکەی ئەوەیە، هەردەم ئایین وەڵامی پێ بووە و وەڵامەکەش هەرچەند سادەن و ڕازیکەر نین، بەڵام بە کۆنکرێتی بڕاندوویانەتەوە، بەشێوەیەک ئیدی ڕێیان بە بیرکردنەوەی زیاتر لەمەڕ ئەو بابەتە نەهێشتووەتەوە. هەر خۆی ڕزگاربوون و لەکۆڵبوونەوەی هەموو ئەو پرسیارەی دەیکەین، زۆرینە، لە پرسیارەکە بەلایانەوە باشترە. ئەمە هۆیەکی دیکەی زۆریی پێڕەوانی ئایینە، لەپاڵ ترس و تۆقینەکە و لەپاڵ هەلی ژیانێکی دی، بەتایبەتی بۆ ئەوانەی لە ژیاندا شکستیان هێناوە.

وەڵامی ئەم پرسیارە: “بۆ هەین” لای ئایینەکان هیچ گێرەیەکی نەویستووە، زۆر ئاسانە؛ ئێمە بۆیە هەین، چونکە خوا هەیە. دروستی کردووین، بۆ خۆی. واتە مرۆڤ و سەرجەم زیندەوەرانی گەردوون، ژووری تاقیکردنەوەی کیمیایین، خوا بە شێوەی جیاواز دروستی کردووین و هەر زیندەوەرە پەیامێکی پێ بەخشیوین دەبێ جێبەجێ بکەین و ئەویش لە تاقیگەکەیدا دانیشتووە بزانێت کامیان هاوکێشەکەی هەڵە دەردەچێ و کیهان باشترە. بۆ نموونە هۆکاری سەرەکیی دروستکردنی مەڕ و مانگا، بۆ خواردنیانە، وەک چۆن ڕووەک و میوەجاتی بۆ ئەوە دروست کردووە. هۆی یەکەمی دروستکردنی مرۆڤیش، بۆ پەرستنی خوایە بەپێی ئەو نەریت و تقووسانەی ئایینەکان بۆمانیان دیاری کردووە. لێرەدا واتە، کاتێک مرۆڤ ئەوە ناکات کە خوا دەیەوێت (وەک ئایینەکان دەیڵێن) پێش ئەوەیش شکستی مرۆڤەکە بێت، فەشەلی خوایە. هەر بۆیە دوور مەبینە ئەگەر زانی هەموو مرۆڤ لەم پەیامە سەرەکییە فەشەلیان هێنا، جۆرە زیندەوەرێکی دیکەی وەک مرۆڤ بەڵام مرۆڤ نەبێت، دروست دەکات. ئەمەش بە چەند شێوەیەک لە دەقە ئایینییەکاندا هاتووە.

زانست و فەلسەفە، بە شێوەیەکی تەواو پێچەوانە لەمەڕ دۆزینەوەی مانا بۆ ژیان، دەدوێن و چەندان هۆکاری دیکەیان دیتووەتەوە کە هیچی لەوەی ئایین ناچێت. زانست بڕوای بە ماددییات و بەرجەستەبوون هەیە و هەرچی دەکەوێتە ژێر هاوکێشەی کیمیایی و جووڵەی فیزیایییەوە، لەوە دەکۆڵنەوە و ناچنە ناو شتێکەوە کە دیار نییە. فەلسەفە دەچێتە ناو لایەنی ڕۆحانیی قووڵتر لە لایەنە فیزیایییەکەی زانست، هەر بۆیە کۆمەڵێک بۆچوونی جیاواز لەمەڕ مانای ژیان و بوون لەلایەن فەیلەسووفەکانەوە دەبینین و هەریەکەیان بەپێی کات و شوێن و ژینگەی جیاوازی خۆی وەڵامی داوەتەوە. هەندێک لەو وەڵامە فەلسەفییانە بە نەمریی ماونەتەوە و کێبەرکێی وەڵامە ئایینییەکان دەکەن، ئەگەرچی ئەمان هیچ هەڕەشە و پاداشتێکیان دانەناوە بۆ ئەوانەی هاوبۆچوونن یان لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکەن.

یۆنانییەکان، مانای ژیان بە گەیشتن بە لووتکەی مەعریفە دەزانن. ئەفڵاتوون سەرمەشقی ئەم بیرەیە و پێی وایە پێویستە هەموو شێوەکانی زانین بدۆزینەوە، تا مانای ژیانمان بۆ دەربکەوێت. کەواتە دۆزینەوەی “کۆمانا” دەبێتە کردنەوەی نهێنیی مانای ژیان. کۆمانا چییە؟ ئەفلاتوون و ئەرستۆ کە لەسەر کۆمانا کۆکن، لەوەی کۆمانا چی دەگرێتەوە، ناکۆکییان هەیە. د. حەممادە ئەحمەد عەلی، مامۆستای فەلسەفەی یۆنانی، پەڕتووکێکی بەنای “چەمکی کۆمانا لای ئەفلاتوون و ئەرستۆ” نووسیوە. تێیدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات، هەر کەسێک بیەوێت لە فەلسەفەی یۆنانی قووڵ بێتەوە، زوو دەگاتە ئەم بابەتی جیاوازییەی نێوان ئەفلاتوون و ئەرستۆ لەمەڕ کۆمانا، ئاخر بەتەواوی کاریگەری بەسەر تەواوی فەلسەفەکەی خۆیان و پاش وانیش دروست کردووە.

وەک ئاماژەمان پێ دا، گەڕانەوەی مانای ژیان بۆ “کۆمانا” لە یۆنانییەکانەوە هاتووە و دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسووفانی وەک تاڵیس و ئەنەکسیماندرۆس، بەڵام ئەفلاتوون و ئەرستۆ، قووڵتر و شیکاریتر چوونەتە ناوی. بۆ نموونە، ئەفلاتوون ئاوەزی مرۆڤی بۆ دۆزینەوەی کۆمانا لە سێ ڕەهەنددا چڕ کردووەتەوە: یەکەم، چڕبوونەوە، دووەم، گفتوگتۆ و سێیەمیش هێزی ویستەکانە یان پێشی گوتراوە خۆشەویستی. یەکەم کە چڕبوونەوەیە، کۆکردنەوەی هەموو زانیارییەکانە لەسەر بنەچەی مرۆڤ و بوونی کە کۆمانای پێش کاتی ئێستە دیاری کردووە و ئێمە دەبێت لەڕێی ئاوەزەوە بیگەڕێنینەوە، ئەمەیش واتە ڕۆحەکانمان پێش ئەوەی بکرێتە جەستەمانەوە، هەموو شتێکی زانیوە، تەنیا لەسەرمانە خۆمان لە کاریگەرییە جەستەیییەکان خاوێن بکەینەوە، بۆ ئەوەی بگەینە ڕۆحی بێگەرد و کۆمانا ئاشکرا بکەین. ئەگەر سەرنج بدەین، ئایینەکان زۆر سوودیان لەم تێگەیشتنەی ئەفلاتوون کردووە.

ئەم ڕێگە ئەفلاتوونییە لەمەڕ کۆمانا و دۆزینەوەی مانای ژیان، کاریگەریی گەورەی بەسەر هەموو بیرکار و فەیلەسووف و ئایین و ئایدیاکانی دوای خۆی دروست کردووە و بە شێوەی جیاواز پشتیوانی و درێژ کراوەتەوە، یان هەوڵ دراوە ڕەت بکرێتەوە، گرینگ ئەوەیە لەو چوارچێوەیەدا خۆی نواندووە، بەڵام مانای ئەوە نییە، هیچ کەسێک نەبووە لە دەرەوەی ئەو شێوە ئەفلاتوونییە، یان باشترە بگوترێ لەو شێوە یۆنانییە بیر لە مانای ژیان بکاتەوە. بۆ نموونە، ئەرتۆر شۆپنهاوەر، فەیلەسووفی مەزنی ئەڵمانی لە سەدەی هەژدە کە هەندێک بە فەیلەسووفی ڕەشبینی ناوی دەهێنن، قسەی دیکەی کردووە و پێی وایە، کرۆکی ژیان و ماناکەی دەگەڕێتەوە بۆ ویست (ئیرادە) کە مەبەستی لە ئیرادەیەکی قووڵترە لەوەی ئاوەزی ئاسایی مرۆڤەکان دەرکی پێ دەکەن. ئیرادە لای شۆپنهاوەر بریتییە لەو پاڵنەرە کوێرانەیەی بەرەو ژیان و حەزی ژیان ڕامان دەکێشێت و لەو شتانەی دەمانەوێت یان نامانەوێت چڕ دەبێتەوە. ئەمەش واتە مانای ژیان بریتییە لەو پاڵنەر و حەزانەی لە ژیاندا دەرکی پێ دەکەین یان دەرکی پێ ناکەین. دەرکپێنەکردن ئەو دیاردە سرووشتییانەن کە لە دەرەوەی توانای مرۆڤن، وەک پێوەندیی خۆر بە زەوییەوە. مرۆڤ لە ڕێی تێگەیشتن و مەعریفەی خۆیەوە، دەگات بە ئیرادە و شوێنی دەکەوێت، ئیدی ئاوا مانای ژیان دەدۆزێتەوە. بە کورتی، شۆپنهاوەر دەڵێ: “ئێمە شتەکانمان ناوێت، چونکە هۆکارمان بۆ دۆزیونەتەوە، بەڵکوو هۆکار دروست دەکەین، چونکە شتەکانمان دەوێ.” ژیان لای وی، خەباتێکی هەمیشەیی و ئاڵنگاری و ململانێیەکی نەبڕاوەیە، تەنیا بە مردن هێور دەبێتەوە. خۆ مردنیش کۆتایی بە دەردەسەرییەکانی مرۆڤ ناهێنێ، بەڵکوو کۆتایی بەو ویستانە دەهێنێت کە بۆی دەجەنگا، ئەوە بۆیە ئیرادە، بنەچەی نەگبەتییەکانی لە دونیادا. “جیهان بۆ مرۆڤ تەنیا ئەو شتانەیە کە دەیبینن.” شۆپنهاوەر وا دەڵێ، ئاخر ئێمە نازانین خۆر هەیە یان زەوی هەیە، ئێمە چاومان هەیە، خۆری پێ دەبینین، دەست و قاچمان هەیە، هەست بە زەوی دەکەین. واتە جیهان بۆ مرۆڤ، هەر خۆیەتی، هیچی دیکە نییە لە دەرەوەی ئیدراکی خۆی، ئەوە بۆیە هەر یەکەمان بە شێوەی تایبەتیی خۆی جیهان دەبینێ. لێرەدا دەتوانین بڵێین، هەرگیز مرۆڤ ناگات بە کۆمانا وەک یۆنانییەکان هەوڵیان بۆ داوە، کەواتە ناتوانن مانای ژیانیش بدۆزنەوە.

ڕۆژێکیان لە ساڵی 1865ز، فریدریک نیتچە، فەیلەسووفی گەورەی ئەڵمانی، بە ڕێکەوت لە یەکێک لە پەڕتووکخانەکانی شاری لایبزج، پەڕتووکی ” The World as Will and Representation” ی شۆپنهاوەر دەبینێ و دەیکرێ. دوای خوێندنەوەی، خۆی ددانی پێدا دەنێت کە تووشی سەرسووڕان و سەرسڕمانێکی زۆر دەبێت، ئەمەیش بۆ ماوەی نۆ ساڵ لەگەڵیدا دەژی و بەتەواوی وێنەی ژیان لەبەر چاویدا دەگۆڕێ. لەسەر ئەمە نووسیویەتی: “لێرەدا هەموو دێرێک هاوار بەسەر ناخدا دەکات و ڕەتی دەکاتەوە و ڕۆح هان دەدات. من لێرەدا ئاوێنەیەکم بینی، تێیدا جیهان و ژیان و ڕۆحی خۆم دیتەوە، بەڵام بە شکۆیەی سەرسووڕهێنەر، من لێرەدا هەم نەخۆشیم دیتەوە هەم چارەسەر، ئاوارەیی و داڵدە، دۆزەخ و بەهەشت.”

پەڕتووکەکانی شۆپنهاوەر بۆ نیتچە تەنیا سەرچاوەی فێربوون نەبوون، بەڵکوو هۆکارێکی دڵئارامیش بوون لەو هەموو دڵەڕاوکێیانەی هەیبوو، هەر بۆیە زۆر ئاسایی بوو کە ڕێچکەی ئەو لە دیتنی ژیان بگرێتە بەر، تا ئەو کاتەی نەخۆش کەوت و ئیدی لەوێوە شۆڕشەکانی بەسەر شۆپنهاوەر دەست پێ کرد.

لای شۆپنهاوەر، ئیرادە مانای ژیانە، نیتچە بەهۆی کاریگەرییەکانی نەخۆشییەکەی بەسەرییەوە گەیشتە ئەو بڕیارەی نەخێر، “ئیرادەی هێز” کرۆکی مانای ژیانە. نیتچە پێی وایە، ژیان هەردەم داوای گەشانەوەی زیاتر و بڵاوبوونەوە دەکات، ئەمەیش تەنیا بە ملکەچکردنی چواردەور و هێز دروست دەبێت. لای وی ژیان دادپەروەر نییە و هەرگیز هێزێک نییە بۆ نموونە ناوی هێزی خوایی بێت تا ئاگای لە پێداویستییەکانی مرۆڤ بێت. لە پەڕتووکی “مردنی خوا” ئەمەی بە تەواوی ڕوون کردووەتەوە. مادەم ژیان پێویستی بە ئیرادە و هێزی ئیرادە بێت و ئەم هێزە گەشەسەندنە لێکجیاوازەکانی مرۆڤ دیاری بکەن، ئیدی شوێنی خوا لە کوێیە؟

ڕەنگە گرینگیی هێز لای نیچە، وەک هیچ بیرکارێکی دیکە نەبێت. مرۆڤی باڵا، کەسێکی بەهێزە کە ئازایەتییەکەی بەسەر خەڵکیدا زاڵە، هەر بۆیە تاوانبارێکیش کە بە ئازایەتی خۆی پێی گەیشتووە، مرۆڤی باڵایە، بەڵام لە ژینگەیەکی نەخۆشدا گەشەی کردووە.

نیتچە دەڵێ: ” ئەو مرۆڤەی نایەوێ بەشێک بێت لە مێگەل، تەنیا دەبێت واز لەوە بێت بەرانبەر خۆی لێبوردە بێت. پێویستە لەو کاتەی ناخی بانگی دەکات، بۆی بڕوات، بێ سڵەمینەوە. ئەوەی ئێستە دەیکەیت و بیری لێ دەکەیتەوە، هیچی تۆ نین، شوێن ناخت بکەوە، ئینجا دەبیتە خۆت.” ئەو پێی وایە، چەندە ژیان بێ مانا دەبێت کاتێک ئیرادەی هێز زاڵ نابێت و مرۆڤ لە ئازادی دوور دەخاتەوە و ئیدی هەرگیز ناشگات بە ئاسوودەیی. لە سرووشتدا هیچ بوونەوەرێکی بەتاڵ نادۆزیتەوە هێندەی ئەو مرۆڤەی بەتەواوی لە بڕیارەکانی ڕۆحی خۆی جیا بووەتەوە و هیچ شتێک ناکات بەبێ ئەوەی سەیری ڕاست و چەپ، سەر و خواری نەکات. “خۆت بە” ڕەنگە پێناسەی تەواوی مانای ژیان بێت لای نیتچە. هەر بۆیە دەڵێ: “هیچ کەسێک ناتوانێت ئەو پردەت بۆ دروست بکات کە بە ژیاندا دەپەڕیتەوە. نە خۆت و نە کەس. ڕەنگە ڕێگەی لەژمارەنەهاتوو بۆ پەڕینەوە هەبێت و ڕێی خواییش زۆرن بۆ بەئاسانی پەڕینەوە، بەڵام گرتنەبەری ئەو ڕێیانە باجەکەی خۆت دەیدەی، کاتێک لە خۆت دوور دەکەویتەوە و شوێنیان دەکەویت. یەک ڕێگە هەیە لە ژیاندا کە تەنیا خۆت دەتوانی بەسەریدا بڕۆیت. بۆ کوێ دەڕوات؟ مەپرسە، بڕۆ!”

خۆ ئەوەندە ئاسانیش نییە، بۆیە دەبێژێ: “مرۆڤ چۆن دەتوانێ خۆناس بێت؟ ئەمە شتێکی پارمایی و تاریکە. ئەگەر کەروێشک حەوت پێستی هەبێت، مرۆڤ دەتوانێک حەفتاوحەوت کاژی خۆی لێ بکاتەوە، بەبێ ئەوەی بتوانێت بۆ جارێک بڵێت: ئێستە ئەمە منە ڕاستییەکەیە و بەرگی ساختەم پێوە نەماوە! هەروها پێبەندبوونێکە بە مەترسی ڕێژ کراوە، کاتێک مرۆڤ دەیەوێ بچێتە ناو قووڵایییەکانی خۆی و ڕاستەوخۆ لە کەناڵەکانی ناوەوەی بکۆلێتەوە و خۆیەتیی خۆی بدۆزێتەوە. زۆر ئاسانە مرۆڤ لەم قۆناغەدا تووشی جۆرە نەخۆشییەکی دەروونی بێت کە هیچ پزیشکێک لە توانایدا نەبێت چارەی بکات. خۆ لە بارێکیشەوە، پێویستیی ئەم قووڵبوونەوەیە بۆ چییە، بە بەراورد بە هەموو شەو شتانەی بەڵگەن لەسەر بوونمان، هاوڕێکانمان، دژمنەکانمان، بینینەکانمان، بیرەوەری و بیرچوونەوەکانمان، پەڕتووک و قەڵەمەکانمان…”

هەر لەسەر مانای ژیان، جان پۆل سارتەر، فەیلەسووفی ئازادیی فڕەنسی کە قۆناغێکی مەزنی بەسەر تەواوی بیرکردنەوەکان لەسەر ژیان بڕیوە، ئەگەرچی هاوخاڵی نیتچەیە لەبارەی تاکێتی و ئازادیی تاکەوە، بەڵام وەک چۆن لای نیتچە ئازایەتی چەقە، لای سارتەر ئازادی کڕۆکە. ئەو پێی وایە، مرۆڤ خۆی ئازادیی خۆی دروست دەکات و خۆیەتیی خۆی هەڵدەبژێرێ و هەمووی پێوەستە بە ئیرادەیەکی پوختی خۆیەوە. لێرەدا مەبەستی لەو تایبەتمەندییە بنەڕەتییانەن کە هەر کەسێک لەوی دی جیا دەکاتەوە. بەلای سارتەرەوە، ئەم ئازادییە بەرپرسیارییەتییەکی تەواوی لەگەڵدایە کە مرۆڤ تووشی دۆخێکی دڵەڕاوکێ و ترس لە ئەنجامەکەی دەکات، ئەو دڵەڕاوکێیەش شتێکی ئاسایی سرووشتی مرۆڤە، هەر ئەمەیە وای کردووە، مرۆڤی ئازاد هەردەم لە دڵەڕاوکێی بەردەوامدایە، چونکە بەپێی بەپرسیارییەتیی هەڵبژاردنەکانی کاریگەری لەسەر دەکات.

ئەگەرچی ئەمەی سارتەر کە دڵەڕاوکێی خستووەتە تەنیشت ئازادییەوە، لەوەی نیتچە گشتگیرترە و فەلسەفەکەشی نوێترە، بەڵام پێشوەختە نیتچە وەڵامی داوەتەوە، چونکە “ئیرادەی هێز” شکۆمەندترە لە “ئازادی و دڵەڕاوکێ”.

وەک دەزانین سارتەر کە فەیلەسووفێکی بوونگەرابووە، بەوە داکۆکی کردووە کە “مرۆڤ پڕۆژەی بوونی تایبەتی خۆیەتی، هیچ شتێک بە بوونی پێش خۆی لە ئاسمان نایبەستێتەوە.” ئەمەش وەڵامێکە بۆ هەرکەسێک ئەگەر ژیان مانای لە بەردەمیدا دۆڕاندبێت. بە مانایەکی تر، ئەو پێناسەیەی بۆ دۆڕاندنی مانای ژیان لەسەر کەسێک دەیکەین، پێناسەیەکی بەتاڵە، چونکە کۆی مرۆڤایەتی بازنەیەکی تەواوکەری یەکدی نین، بەڵکوو هەر مرۆڤە بازنەیەکی تایبەتی خۆیەتی و لەناو بازنەکەی خۆیدا، مانای ژیانی وەک چۆنی ویستووە بە ئازادیی خۆی، دۆزیوەتەوە.

سەرباری ئەم هەموو گوتەیە لەمەڕ “مانای ژیان” دەبینین لودڤیگ ڤیتگنشتاین، فەیلەسووفی نەمسایی لە ڕوانگەیەکی دیکەوە دەدوێ و دەپرسێ: جارێ هەر بوون بۆ هەیە؟ لۆجیکی دروستبوونی گەردوون لە چیدایە؟ ئەو پێی وایە بۆ ئەوەی مانای ژیان بدۆزینەوە، پێویستە مانای بوون لەپێشدا بزانین. ڤیتگنشتاین دەڵێ: قسەکردن لەسەر مانای ژیان کەمێک بێ مانایە. یەکێک نییە لەو شتانەی بتوانین بیڵێین یان ڕاڤەی بکەین، دەتوانین وەک “گرێیەک یان مەتەڵێک” ناوی بهێنین، ئاخر هەر چەمکێک کاتێد دەبێتە چەمک کە مانای هەبێت، مەسەلەی “مانای ژیان” لەبەر ئەوەی هیچ ڕاڤە ناکرێت، چەمکێکی گەمژانەیە. لە پەڕتووکی “نامەی لۆجیکیی فەلسەفی”دل ڕوونی دەکاتەوە کە جیهان خۆی بریتییە لە کۆمەڵێک ڕووداوی ناوکی. هەڵبەت لە ڕوانگەیەکی زانستیی فیزیاییشەوە، ئەم گوتەیە سەلمێندراوە. [1]
Այս տարրը գրվել է (کوردیی ناوەڕاست) լեզվով, սեղմեք պատկերակը բացել իրը բնագրի լեզվով
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Այս տարրը արդեն դիտվել 445 անգամ
ՀեշԹեգ
Աղբյուրները
[1] Կայք | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی کوردڕاوم - 07-06-2021
կապված նյութեր: 1
Ժամկետները եւ իրադարձություններ
խումբ: Հոդվածներ
Հոդվածներ լեզու: کوردیی ناوەڕاست
Բովանդակության դասակարգում: Փիլիսոփայություն
Երկիր - Նահանգ: Հարավային Քրդստան
Լեզու - Բարբառ: քրդերեն - սորանի
Հրապարակման տեսակը: ծնված-թվային
Փաստաթուղթ Տեսակը: Բնօրինակ լեզու
Technical Metadata
Նյութի Որակի: 90%
90%
Ավելացրել է ( هومام تاهیر ) վրա 22-11-2022
Այս հոդվածը վերանայվել է եւ թողարկվել է ( زریان سەرچناری ) կողմից 25-11-2022
Այս տարրը վերջերս թարմացվել է ( ڕۆژگار کەرکووکی ) վրա: 06-04-2024
URL
Այս տարրը արդեն դիտվել 445 անգամ
Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!
Հոդվածներ
Ադրբեջանի քրդերի ինքնության ձուլման խնդիրը 2017 թ. Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի լույսի ներքո
Հոդվածներ
Սասունցի (արաբ) Սինեմի ու (Շեկո տան քրդերի) պատմությունները
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
Հոդվածներ
Քրդերը Հայաստանում
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
Կենսագրություն
Օրդիխանե Ջալիլ
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
Հոդվածներ
ՔՐԴԱԿԱՆ ՀԱՐՑԻ ԾԱԳՈՒՄԸ. 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՍԵՎՐ-ԼՈԶԱՆ

Վավերական
Հոդվածներ
Քրդերի ու եզդիների մասին
28-09-2014
هاوڕێ باخەوان
Քրդերի ու եզդիների մասին
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
02-03-2015
هاوڕێ باخەوان
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
Language and negotiations of identities among young Kurds in Finland
09-11-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Language and negotiations of identities among young Kurds in Finland
Կենսագրություն
Ամինե Ավդալ
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Ամինե Ավդալ
Կենսագրություն
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
նոր նյութեր
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
14-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Միքայելե Ռաշիդ
29-01-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
ՄԱՔՍԻՄ ՀՈՒՍԵՅՆԻ ԽԱՄՈՅԱՆ
22-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Ամարիկե Սարդար
26-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Շաքրո Մհոյան
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Կարլենե Չաչանի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Հովսեփ Օրբելի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Վիճակագրություն
Հոդվածներ 527,566
Նկարներ 106,819
Գրքեր 19,811
Կից փաստաթղթեր 99,843
Տեսանյութ 1,455
Լեզու
کوردیی ناوەڕاست 
301,803
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,810
هەورامی 
65,787
عربي 
29,011
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,555
فارسی 
8,702
English 
7,180
Türkçe 
3,576
Deutsch 
1,461
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
խումբ
Հայերեն
Կենսագրություն 
21
Հոդվածներ 
14
Գրադարան 
7
Կողմերը & Կազմակերպություններ 
1
Հրապարակումներ 
1
Պահեստարան
MP3 
311
PDF 
30,011
MP4 
2,359
IMG 
194,968
Բովանդակության որոնում
Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!
Հոդվածներ
Ադրբեջանի քրդերի ինքնության ձուլման խնդիրը 2017 թ. Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի լույսի ներքո
Հոդվածներ
Սասունցի (արաբ) Սինեմի ու (Շեկո տան քրդերի) պատմությունները
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
Հոդվածներ
Քրդերը Հայաստանում
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
Կենսագրություն
Օրդիխանե Ջալիլ
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
Հոդվածներ
ՔՐԴԱԿԱՆ ՀԱՐՑԻ ԾԱԳՈՒՄԸ. 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՍԵՎՐ-ԼՈԶԱՆ
Թղթապանակներ
Հոդվածներ - Բովանդակության դասակարգում - Քրդական հարց Հոդվածներ - Բովանդակության դասակարգում - Պատմություն Հոդվածներ - Բովանդակության դասակարգում - հասարակական Հոդվածներ - Փաստաթուղթ Տեսակը - Բնօրինակ լեզու Հոդվածներ - Հրապարակման տեսակը - ծնված-թվային Հոդվածներ - Լեզու - Բարբառ - հայերեն Հոդվածներ - Քաղաքներ - Amed Հոդվածներ - Քաղաքներ - Yerevan Հոդվածներ - Երկիր - Նահանգ - Հյուսիսային Քրդստան Հոդվածներ - Երկիր - Նահանգ - Հայաստան

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| Հետադարձ կապ | CSS3 | HTML5

| Էջ սերունդ ժամանակ: 0.765 երկրորդ (ներ).