Գրադարան Գրադարան
Որոնել

Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!


Որոնման ընտրանքներ





Ընդլայնված որոնում      Ստեղնաշար


Որոնել
Ընդլայնված որոնում
Գրադարան
քրդական անունները
Ժամանակագրություն միջոցառումներ
Աղբյուրները
Պատմություն
Այցելու Հավաքածուներ
Տուրիզմ
Որոնում:
Հրապարակումը
Տեսանյութ
Դասավորություն
Պատահական հատ.
Ուղարկել
Ուղարկել հոդվածը
Ուղարկել լուսանկար
Հարցում
Ձեր Կարծիքը
Հետադարձ կապ
Ինչ տեղեկություններ ենք պետք է!
Ստանդարտների
Օգտագործման պայմաններ
Նյութի Որակի
Գործիքներ
Օգտվողի մասին
Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
Հոդվածներ մեր մասին!
Ավելացնել Kurdipedia Ձեր կայքը
Ավելացնել / Ջնջել Email
այցելուներ վիճակագրություն
Նյութի վիճակագրություն
Տառատեսակներ Փոխակերպիչ
Օրացույցներ փոխակերպիչ
Ուղղագրության ստուգում
Լեզուներն ու բարբառները էջերում
Ստեղնաշար
Հարմար հղումներ
Ընդլայնել Kurdipedia-ն Google Chrome-ում
Թխվածքաբլիթներ
Լեզուներ
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Իմ հաշիվը
Մուտք
Անդամակցություն!
Մոռացել եք գաղտնաբառը!
Որոնել Ուղարկել Գործիքներ Լեզուներ Իմ հաշիվը
Ընդլայնված որոնում
Գրադարան
քրդական անունները
Ժամանակագրություն միջոցառումներ
Աղբյուրները
Պատմություն
Այցելու Հավաքածուներ
Տուրիզմ
Որոնում:
Հրապարակումը
Տեսանյութ
Դասավորություն
Պատահական հատ.
Ուղարկել հոդվածը
Ուղարկել լուսանկար
Հարցում
Ձեր Կարծիքը
Հետադարձ կապ
Ինչ տեղեկություններ ենք պետք է!
Ստանդարտների
Օգտագործման պայմաններ
Նյութի Որակի
Օգտվողի մասին
Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
Հոդվածներ մեր մասին!
Ավելացնել Kurdipedia Ձեր կայքը
Ավելացնել / Ջնջել Email
այցելուներ վիճակագրություն
Նյութի վիճակագրություն
Տառատեսակներ Փոխակերպիչ
Օրացույցներ փոխակերպիչ
Ուղղագրության ստուգում
Լեզուներն ու բարբառները էջերում
Ստեղնաշար
Հարմար հղումներ
Ընդլայնել Kurdipedia-ն Google Chrome-ում
Թխվածքաբլիթներ
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Մուտք
Անդամակցություն!
Մոռացել եք գաղտնաբառը!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Օգտվողի մասին
 Պատահական հատ.
 Օգտագործման պայմաններ
 Քուրդիպեդիայի արխիվագետներ
 Ձեր Կարծիքը
 Այցելու Հավաքածուներ
 Ժամանակագրություն միջոցառումներ
 Տուրիզմ - ՔՈՒՐԴԻՊԵԴԻԱ
 Օգնություն
նոր նյութեր
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
14-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Միքայելե Ռաշիդ
29-01-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
ՄԱՔՍԻՄ ՀՈՒՍԵՅՆԻ ԽԱՄՈՅԱՆ
22-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Ամարիկե Սարդար
26-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Շաքրո Մհոյան
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Կարլենե Չաչանի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Հովսեփ Օրբելի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Վիճակագրություն
Հոդվածներ 518,384
Նկարներ 105,266
Գրքեր 19,458
Կից փաստաթղթեր 97,395
Տեսանյութ 1,395
Հոդվածներ
Քրդերի ու եզդիների մասին
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
Language and negotiations o...
Կենսագրություն
Ամինե Ավդալ
Կենսագրություն
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
لایەنە ئەرێنی و نەرێنیەکانی بەیاننامەی 11 ئازاری 1970‌‌
Kurdipedia megadata-ն լավ օգնական է սոցիալական, քաղաքական և ազգային որոշումներ կայացնելու համար: Տվյալները կարևոր են:
խումբ: Հոդվածներ | Հոդվածներ լեզու: کوردیی ناوەڕاست
Կիսվել
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link1
Աստիճան Հատ
Գերազանց
Շատ լավ
Միջին
Վատ
Վատ
Ավելացնել իմ հավաքածուների
Գրեք ձեր մեկնաբանությունը մոտ այս նյութը!
Նյութերի պատմություն
Metadata
RSS
Փնտրել Google պատկերների հետ կապված ընտրված տարրը.
Փնտրել Google ընտրված տարրը.
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

لایەنە ئەرێنی و نەرێنیەکانی بەیاننامەی 11 ئازاری 1970‌‌

لایەنە ئەرێنی و نەرێنیەکانی بەیاننامەی 11 ئازاری 1970‌‌
پەیسەر

بەیاننامەی 11-03-1970 بە یەکێک لە قۆناغە گرنگەکانی شۆڕشی باشووری کوردستان دادەنرێت، بەو پێیەی کە بۆ یەکەمجار بەشێوەی فەرمی و نووسینەکی دان بە زۆرینەی مافەکانی کوردی باشووردا دەنرێت و بۆ ئەو مەبەستەش سەدام حسێن جێگری سەرۆک کۆماری ئەوکات واژۆی لەسەر دەکات و بۆ خۆی چەند جارێک دێتە ناوپردان بۆ ئەوەی لەبارەی چارەسەری کێشەی کورد لەگەڵ مەلامستەفای بارزانی (سەرۆکی پارتی دیموکراتی ئەو کات) گفتوگۆبکەن و دواجار کۆتایی بە کێشەی کورد بهێنرێت، بەڵام هێندەی پێنەچوو خاڵەکانی ئەو بەیاننامەیە جێبەجێ نەکراو چاوی ڕەشی لایەنگرانی ڕیککەوتنەکە کاڵ بوویەوە، لەو کاتەوە تا ئێستا بەدوو ئاڕاستەی جیاواز قسەی لەسەر دەکرێت، یەکێکیان حکومەتی ئێراقی بە هۆکاری جێبەجێ نەکردنی خاڵەکانی بەیاننامەکە تاوانبار دەکات و لەبەرانبەریش دا ژماریەک شۆڕشی کورد و خودی مەلامستەفا بە هۆکاری جێبەجێ نەکردنی بەیاننامەکە دەزانن و هەردوو لاشیان بەشی خۆیان بەڵگەیان بەدەستەوەیە.

گفتوگۆی بەردەوام:

شۆڕشی کورد لە باشووری کوردستان شۆڕشێکی هەمەلایەنەی ڕۆشنبیری و کەلتووری و چەکداریی بووە، لە هەموو بوارەکاندا کورد وەک بەجێماوێکی کیانی نەتەوەیی و هەبوونی دەوڵەت پەنای بۆ شۆڕش و چەک بردووەو داوای مافە سەرەتاییەکانی خۆی کردووە، لەگەڵ ئەوەشدا لە سەردەمی شۆڕشەکانیش دا بەردەوام دەرگای بۆ گفتوگۆکردن کراوە بووە ، لەکاتى سەرهەڵدانى شۆڕشى ئەیلوول (11 ئەیلوولی 1961) ەوە تا کاتی بەیاننامەکە11-03 -1970 چەندین گەڕى گفتوگۆو هەوڵى ڕێکەوتن لەنێوان سەرکردایەتى شۆڕش و دەسەڵاتدارانى ئێراقدا ئەنجام دراوە، لەپاش شەڕەکانى ساڵانى 1968 - 1969ى نێوان حکوومەتى بەعس و شۆڕشى کورد، زنجیرەیەک گفتوگۆ لەنێوان هەردوولادا دەستى پێکرد و سەرئەنجام لە 11ى ئازارى ساڵى 1970، سەددام حسێن و مەلا مستەفا لە ناوپردان ڕێکەوتننامەى 11ى ئازاریان واژۆ کرد.

پانۆرامای ڕۆژانی پێش بەیاننامەکە:

لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی ساڵی 1969، ڕۆژنامەی سەورەی زمانحاڵی حیزبی بەعس بە ناونیشانی کیف سبیل حل المسألە الکردیە زنجیرە وتارێک بڵاو دەکاتەوە، وەک شارەزایان باسی دەکەن ناوەرۆکی ئەو وتارە دەبێتە دەروازەی دەستپێکردنی گفتوگۆی نێوان سەرکردایەتی پارتی و حیزبی بەعس لەبەر ئەوەی بەشێوەیەک نووسرابوو کە لەبەرژەوەندی هەردوولا بوو، لەو ڕۆژنامەیەدا بەشێک لە مافە سەرەتاییەکانی کورد دانی پێدا نرابوو، ئەوەش بۆ ئەو سەردەمەی شۆڕش زۆرجێگەی خۆی بوو..

لە مانگی ئەیلولی ساڵی 1969، سەرتیپ تاریق فەرماندەی هێزەکانی ئێراق لە بەری ڕەواندز، چوویە لای بارزانی لە ناوپردان و پەیامی خواستی گفتوگۆکردنی حیزبی بەعسی بە بارزانی گەیاند کە بریتی بوو لە ئامادەیی حیزبی بەعس بۆ گفتوگۆ لەگەڵ شۆڕشی کورد.
لە کۆتا ڕۆژەکانی ساڵی 1969دا، یەکەمین پەیوەندی فەرمی بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆ درووستبوو، کاتێک کە حکومەتی بەعس، سەمیر نەجمی ئەندامی سەرکردایەتی حیزبی بەعس و فواد عارفی نارد بۆ ناوپردان بۆ لای مەلا مستەفاو دوا پێشهاتەکانیان بە مەلا مستەفا گەیاندو ڕاسپاردەکانی ئەویشیان بردەوە بۆ سەدام حسێن و سەرکردایەتی بەعس.
لە 21- 12- 1969 سەددام حسێن کە ئەوکات جێگری سەرۆککۆماری ئێراق بوو، سەرۆکایەتی گرووپی کاری گفتوگۆی گرتە ئەستۆو لەیەکەم هەنگاودا، لە ڕێگەی دارا تۆفیقەوە ئەو پەیامەی دایە سەرکرایەتی شۆڕشی ئەیلوول کە دەبێت کورد پەیوەندی لەگەڵ ئێراندا بپچڕێنێ، دارا تۆفیق کە ئەوکاتە بەنوێنەرایەتی بارزانی لە بەغدا بووە، ئەو بەڵێنەی داوەتە سەددام، بەڵام وەک مێژوو نووسان دەڵێن: دوای ئەوەی شۆڕشی کورد پشت لە دۆستی چەند ساڵەی -ئێران- دەکات و بە بێ پرسی ئەوان دەچێتە گفتوگۆوە ، دەبێتە خاڵێکی نەرێنی و لە ساڵانی دواییدا کاریگەرییەکانی دەردەکەون. بەڵام وەک پڕۆفیسۆرعیزەدین مستەفا ڕەسوڵ دەڵێت دارا تۆفیق بەدەستی بەعسییەکان شەهید بووە.
لەکۆتا ڕۆژی ساڵی 1969دا، وەفدێک بەسەرۆکایەتی دکتۆر مەحمود عوسمان و بەیاوەری سامی عەبدولڕەحمان و نووری شاوەیس و ساڵح یوسفی دەچنە بەغدا بۆ گفتوگۆ، هەر لەو کاتەشدا کە وەفدی کوردی لەبەغدا دەبن، سەددام حسێن دەچێتە ناوپردان بۆ لای بارزانی و ئیدی پڕۆسەی گفتوگۆکردن و ڕێکەوتن دەچێتە قۆناغێکی باڵاوە.

وەک سەرچاوەکان باسی دەکەن، ئامادەگییەکانی هەردوولا بووە هۆی ئەوەی کە کەشی ڕێککەوتن لە کەشی جەنگ و ڕووبەڕوو بوونەوەی چەکداریی لە پێش بێت.
وەک مەسعود بارزانی دەگێریتەوە: داڕشتنی ماددەکانی ڕێکەوتنەکە لەشەوی 10 لەسەر 11ی ئازاری 1970 تەواو بوو، کاتژمێر یازدەو نیوی شەو بارزانی و سەددام هەردوکیان ئیمزای خۆیانیان لەسەر دانا.

دەقی ڕێککەوتنامەی یانزەی ئازار

1 زمانی کوردی لەگەڵ زمانی عەرەبی زمانی ڕەسمی دەبێت لەو ناوچانەی کە زۆربەی زۆری دانیشتووانیان کوردن و زمانی کوردیش لەو ناوچانەدا زمانی خوێندن و فێرکردن دەبێت و، زمانی عەرەبیش لە هەموو ئەو قوتابخانانەدا دەخوێنرێت کە بە کوردی دەخوێنن، لە هەمان کاتیشدا زمانی کوردی وەک زمانی دووەم لەو سنوورەی یاسا دایدەنێت لە هەموو لایەکی ئێراقدا دەخوێنرێت.

2 بەشداریکردنی برا کوردەکانمان لە حوکم و جیاوازی نەکردن لەنێوان کورد و کەسانی تر لە فەرمانی گشتی گرتنە دەستدا، لەوانەش پایەی گرنگ و بایەخدار لە دەوڵەتدا، وەک وەزارەت و سوپا و هی تریش. ئەوانە هەموویان لەو کارە گرنگانەن، کە ئامانجی شۆڕش بوون بۆ وەدیهێنانیان و، حکوومەت لە کاتێکدا کە دان بەو بنەمایە دادەنێت، جەخت لەسەر پێویستی کارکردن بۆ وەدیهێنانی ئەو بنەمایە بە ڕێژەیەکی عادیلانە دەکاتەوە، لەگەڵ لەبەرچاوگرتنی بنەمای لێهاتوویی و ڕێژەی دانیشتووان و ئەو بێبەشییەی برا کوردەکانمان لە ڕابردوودا دووچاری بوون.

3 لەبەر ئەو دواکەوتووییەی کە لە ڕابردوودا لە هەردوو لایەنی ڕۆشنبیریی و پەروەردەیی بەسەر نەتەوەی کورددا هاتووە، پلانێک بۆ چارەسەرکردنی ئەم دواکەوتووییە دادەنرێت، لە ڕێگەی:
أ پەلەکردن لە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە ڕووی زمان و مافی ڕۆشنبیرییەوە بۆ گەلی کورد و، بەستنەوەی ئامادەکردن و ئاڕاستەکردنی بەرنامەی تایبەت بە کاروباری نەتەوەی کورد لە ڕادیۆ و تەلەڤزیۆن بە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی کوردی.

ب گەڕاندنەوەی ئەو قوتابییانەی دەرکراون بۆ قوتابخانەکانیان یان لەبەر بارودۆخی توندوتیژی لە ناوچەکە ناچاربوون واز لە خوێندن بێنن، بەچاوپۆشی کردن لە تەمەنیان یان دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەکی لەبار بۆ گیروگرفتەکانیان.

ج کردنەوەی قوتابخانەی زۆر لە ناوچە کوردییەکاندا و بەرزکردنەوەی ئاستی پەروەردە و فێرکردن و قەبووڵکردنی قوتابیی کورد لە زانکۆ و کۆلێجی سەربازی و (بەعسە و زەمالە) ی خوێندن بە ڕێژەیەکی عادیلانە.

4 فەرمانبەرەکان لەو یەکە کارگێڕییانەی کە بەشی زۆریان کوردن، دەبێ کورد بن، یان لەو کەسانە بن کە کوردی باش دەزانن، ئەگەر ژمارەی پێویستیان لێ پەیدابوو و، بەرپرسە بنچینەییەکان (پارێزگار، قایمقام، بەڕێوەبەری پۆلیس، بەڕێوەبەری ئاساییش (ئەمن) و هی تری لەم جۆرە) دادەمەزرێن و دەستبەجێ دەستدەکرێت بە پەرەپێدانی دامودەزگای دەوڵەت لە ناوچەکە بە ڕاوێژکردن لە چوارچێوەی لێژنەی باڵای سەرپەرشتیاری جێبەجێکردنی ئەم بەیاننامەیە، بەو شێوەیەی کە جێبەجێکردنی مسۆگەر دەکات و یەکێتیی نیشتمانی و ئارامی لە ناوچەکەدا بەتین دەکات.

5 حکوومەت دان بە مافی گەلی کورددا دەنێت لە پێکهێنانی ڕێکخراوی قوتابییان و لاوان و ئافرەتان و مامۆستایانی تایبەت بە خۆیان و ئەو ڕێکخراوانە ئەندامی ڕێکخراوە نیشتمانییە ئێراقییەکانی هاوشێوەی خۆیان دەبن.

6 بڕگەی (أ) : کارکردن بە هەردوو بڕگەی (1) و (2) ی بڕیاری ژمارە 59ی مێژووی 5/8/1968ی ئەنجوومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش هەتا مێژووی دەرچوونی ئەم بەیاننامەیە، ئەمەش هەموو ئەوانەی بەشدارییان لە کاری توندوتیژیی ناوچەی کوردیدا کردووە، دەگرێتەوە.
بڕگەی (ب) : کرێکار و فەرمانبەر و خزمەتگوزارە مەدەنی و سەربازییەکان دەگەڕێنەوە بۆ خزمەت، ئەمەش بەبێ خۆبەستنەوە بە بوونی (میلاک) جێبەجێ دەکرێت و سوودیش لە خەڵکی مەدەنی لە ناوچە کوردییەکان بەپێی پێویستی ئەو ناوچانە پێیان، وەردەگیرێت.

7 بڕگەی (أ) دەستەیەک لە کەسانی خاوەن تایبەتمەندایەتی پێکدەهێنرێت، بۆ ئەوەی بەوپەڕی خێراییەوە ناوچەکە لە هەموو ڕوویەکەوە هەڵسێتەوە و قەرەبووی ساڵانی ئەم دواییەی بەسەرهاتەکانی بکرێتەوە و، بودجەیەکی تەواویش بۆ جێبەجێکردنی ئەم کارە تەرخان بکرێت و، ئەو دەستەیەش سەربە وەزارەتی کاروباری باکوور دەبێت.
بڕگەی (ب) ئامادەکردنی پلانی ئابووری بەشێوەیەک کە پەرەسەندنی هاویەکی و یەکسانی لە هەموو لایە جیاجیاکانی ئێراق دابین بکات بە چاودێریکردنی بارودۆخی دواکەوتوویی لە ناوچەی کوردیدا.
بڕگەی (ج) تەرخانکردنی مووچەی خانەنشینی بۆ خێزانی ئەو کەسانەی لە بارودۆخی داخباری شەڕ لە بەشداربووانی بزاڤی چەکداریی کورددا شەهید کراون و بۆ خەڵکی تر و بۆ ئەوانەی بەهۆی ئەو بارودۆخەوە تووشی شێواوی هاتوون، بەپێی یاسایەکی تایبەتی لەسەر شێوەی یاسا کارپێکراوەکان.
بڕگەی (د) کارکردنی خێرا بۆ فریاکەوتنی خەڵکی زیانلێکەوتوو و دەستکوورت لە ڕێگەی تەواوکردنی پڕۆژەی خانوو درووستکردن و شتی تر کە کار بۆ بێکاران دابین دەکات و پێشکێشکردنی یارمەتیی کەلوپەل و پارە بەشێوەیەکی گونجاو و قەرەبوویەکی ماقووڵ بدرێت بەو زیانلێکەوتووانەی پێویستییان بە یارمەتییە، ئەمەش بە لێژنەی باڵا دەسپێردرێ و ئەوانەی لێ هەڵدەهاوێژرێ کە بڕگەی پێشوو گرتوونییەوە.

8 گەڕاندنەوەی دانیشتووانی گوندە عەرەبی و کوردییەکان بۆ شوێنەکانی پێشوویان، بەڵام ئەو گوندانەی کەوتوونەتە ئەو ناوچانەی ناکرێ بکرێن بە ناوچەی لێ نیشتەجێ بوون، ئەوا حکوومەت بۆ مەبەستی سوودی گشتی بەپێی یاسا دەیانکات بە موڵکی خۆی و لە ناوچەی نزیک ئەوێ نیشتەجێیان دەکات و هەر زەرەر و زیانێکیش بەهۆی ئەوەوە لێیان کەوتبێ، قەرەبوویان بۆ دەکاتەوە.

9 پەلەکردن لە پیادەکردنی یاسای چاککردنی کشتوکاڵ لە ناوچەی کوردی و هەموارکردنی بەشێوەیەک کە پاکتاوکردنی پێوەندیی دەرەبەگایەتی مسۆگەر بکات و، هەموو جوتیارەکانیش پارچە زەویی گونجاویان پێ ببڕێت و لەو باجە کشتوکاڵییەش کە لە ماوەی ساڵانی شەڕدا لەسەریان کۆبووەتەوە، ببەخشرێن و لێیان خۆش بن.

10 ڕێککەوتن لەسەر هەموارکردنی دەستووری کاتی وەکوو ئەمەی خوارەوە کرا:
أ گەلی ئێراق لە دوو نەتەوەی سەرەکی پێکدێت، ئەوانیش نەتەوەی عەرەب و نەتەوەی کوردن، ئەم دەستوورە دان دەنێ بە مافی نەتەوەیی گەلی کورد و مافی هەموو کەمایەتییەکان لە چوارچێوەی یەکێتیی ئێراقدا.
ب زیادکردنی ئەم بڕگەیەی خوارەوە بۆ ماددەی چوارەمی دەستوور:
(زمانی کوردی زمانی ڕەسمی دەبێت لە ناوچە کوردییەکاندا شان بەشانی زمانی عەرەبی) .
ج چەسپاندنی ئەوەی پێشەوە لە دەستووری هەمیشەییدا.

11 گەڕاندنەوەی ئێستگەی ڕادیۆ و چەکە قوورسەکانی شۆڕش بۆ حکومەت، ئەمەش بەند دەبێت بە جێبەجێکردنی قۆناغە کۆتاییەکانی ڕێککەوتنامەکە.

12 جێگرێکی سەرۆککۆمار کورد دەبێت.

13 یاسای پارێزگاکان بەشێوەیەک هەموار دەکرێت، کە لەگەڵ ئەم بەیاننامەیەدا بگونجێت.

14 دوای ڕاگەیاندنی بەیاننامەکە، بە ڕاوێژ لەگەڵ لێژنەی باڵای سەرپەرشتیاری جێبەجێکردنی بەیانەکە، کاری پێویست ئەنجام دەدرێت بۆ یەکخستنی ئەو پارێزگا و یەکە کارگێڕییانەی زۆربەی زۆری کوردیان تێدا دادەنیشن بەپێی ئەو ئامارە ڕەسمییانەی دەکرێن و، دەوڵەت هەوڵدەدات بۆ پەرەپێدانی ئەو یەکە کارگێڕییانە و قووڵکردنەوە و فراوانکردنیان، بۆ ئەوەی گەلی کورد پەیڕەوی سەرجەم مافە نەتەوەییەکانی خۆی بکات بۆ دەستەبەرکردنی شادبوونی بە ئۆتۆنۆمی، تا ئەو یەکە کارگێڕییەش دێتەدی، هاوئاهەنگیی کاروباری نەتەوەییی کورد لە ڕێگەی کۆبوونەوەی دەوری دەکرێت کە لەنێوان لێژنەی باڵا و پارێزگارەکانی ناوچەی باکوور دەبەسترێن، لەبەر ئەوەی ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی کۆماری ئێراقدا جێبەجێ دەکرێت، بێگومان وەبەرهێنانی هەموو سامانێکی سرووشتی لەم ناوچەیەدا تایبەتە بە دەسەڵاتداریی ئەم کۆمارە.

15 گەلی کورد بە ڕێژەی دانیشتووانی لەچاو دانیشتووانی ئێراق، بەشداری لە دەسەڵاتی یاساداناندا دەکات.

سەدام چووە ناوپردان:

سەبارەت بە هاتنی سەددام حسێن بۆ ناوپردان، مەسعود بارزانی دەڵێت: سەرمان سوڕما، چونکە بێئەوەی ئەندامێکی سەرکردایەتی ئێمە لەگەڵ خۆی بهێنێ، کە ئەو دەم لەبەغدا بوون هاتبوو، لێمان پرسی ئەمە بۆ وابووە، سەعدون غێدان کە یاوەری سەددام بوو، وەڵامی داینەوە کە ئەوان خەریکی گفتوگۆن لەگەڵ برادەران و هەموویان تەندرووستییان باشەو ورەیان بەرزە.
بەڵام لەبەرانبەر ئەم بۆچوونەدا ژمارەیەک لە ڕەخنەگران پێیان وایە مانەوەی وەفدی کوردی لە بەغدا پلان و بەرنامەیەکی ژێربەژێریی بووە و وەک بارمتە بەکاریان هێناون تا ئەو کاتەی سەدام حسێن و هاوەڵەکانی دەگەڕێنەوە و ئەوەش لە کاتی گفتوگۆی نەیارەکاندا بە کارێکی ئاساییشی و ئەمنی دێتە ئەژمار.

هەڵسەنگاندن و خوێندنەوەی هەڵە:

ڕێکەوتننامەى 11ى ئازار لەگەڵ ئەوەدا کە کۆمەڵێک دەستکەوتى گرنگ و بەبایەخى بۆ کورد لە باشوورى کورستان تێدابوو، بەڵام نەک هەر نەبووە مایەى وەدیهێنانى خواستەکانى کورد، بەڵکوو بەهۆى سیاسەت و مامەڵەى لاوازو ناسیاسییانەى سەرکردایەتى ئەوساى کورد و پەشیمانبوونەوەى ڕژێمى بەعس لە بەشێکى گرنگى نێوەرۆکى ڕێکەوتنەکە کە پەیوەستبوو بە کەرکووک و ناوچە کێشە لەسەرەکانەوە.
لەگەڵ ئەوەدا کە بەشێکی زۆری نێوەرۆکی ڕێکەوتنەکە چووە بواری جێبەجێکردنەوە، بەڵام ڕێبەرانی بەعس، سەبارەت بە سنووری جوگرافیی ناوچەی ئۆتۆنۆمی، نەک هەر هەنگاوی جیدییان نەناوە، بەڵکوو بەردەوام لەهەوڵی ئەوەدابوون کە ناوچە کوردنشینەکانی کەرکووک و ناوچە نەوتیییەکان لە کوردستان داببڕن و بەردەوامیش ئەو کارەیان کردووەو دەیکەن.
#دکتۆر مەحمود عوسمان# ، کە یەکێک لەبەشدارانى گفتوگۆکانى نێوان سەرکردایەتى شۆڕش و حکوومەتى ئەو کاتەى ئێراق بووە، باس لەوە دەکات کە بەهۆی نەبوونی متمانە وە لەنێوان هەردوولادا ڕێکەوتنەکە جێبەجێنەکراو حکومەتی ئەو کاتی ئێراق لە بەڵینەکانی پەشیمان بوویەوە و پابەند نەبوو بە ڕێکەوتنەکەوە.
مەحمود عوسمان دەشڵێت: لەو قۆناغەدا هەندێ خوێندنەوەی کورد هەڵە بوو، کە پێیان وابوو ئێران و ئەمریکاو ئیسرائیل، ئەتوانن کێشەی کورد چارەسەربکەن و کورد بوو بە قوربانی سیاسەتێکی هەرێمی لەنێوان زلهێزەکاندا..

کۆسپی سەرەکی ڕێککەوتنەکە:

بە پێی سەرچاوە ییەکان کۆسپی سەرەکی گفتوگۆی نێوان حکومەتی ئێراق و شۆڕشی کورد، پرسی دیاریکردنی سنووری جوگرافی ناوچەی ئۆتۆنۆمی بوو، هەر ئەوەش ڕێکەوتنەکەی پەکخست.
دیاری نەکردن و نەچەسپاندنی سنووری ناوچەی ئۆتۆنۆمی لەسەرەتای ڕێکەوتنەکەوە بە یەکێک لە خاڵە هەرە لاوازەکانی سەرکردایەتی کورد دێتە ئەژمارو یەکێک لە خاڵە لاوازەکانی ڕێکەوتنەکە ئەوە بوو کە دیاریکردنی سنووری ناوچەی ئۆتۆنۆمی بە ئەنجامدانی سەرژمێریی سپێردرابوو،
کریس کۆچێرا، بەسەر سوورمانەوە دەڵێت: چۆن کوردەکان بەوە ڕازیبوون کە ڕێکەوتننامەیەک واژۆ بکەن کە سنوورەکانی ناوچەی ئۆتۆنۆمی ڕانەگەیاندووەو دیارنەکردووە.

پاڵنەرەکانى ڕێکەوتننامەى 11ى ئازار

پاڵنەرە دەرەکییەکان:

1- ڕۆڵی یەکێتی سۆڤێت لەپێناوی هەژموونی خۆی لە ناوچەکە. کۆتایی دەیەی 1960، کاتێک کە وڵاتانی جیهانی سێیەم لەئاگری جەنگی سارددا دەسووتان، ئێراق گۆڕەپانێکی گەرم بو بۆ یەکلایی کردنەوەی زۆرانبازیی و ململانێکانی نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا، لەناوخۆی ئێراقیشدا کاراکتەرو هێزەکان لەدوای کودەتای 17 و 30ی تەموزی 1968ەوە پێویستیان بەسەرلەنوێ‌ تێکەڵ‌ کردنەوەی کارتەکان بو.

لەسەرەتای 1969ەوە یەفگینی پریماکۆف کە پیاوی دەستڕۆشتوی ئەوکاتی KGB بو لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بە مەبەستی ڕێگەخۆشکردن بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ لەنێوان سەرکردایەتی سیاسی کورد و ئەو بەعسیانەی تازە هاتبوونە سەرکار لەبەغدا، نامەیەک لەسەر کردایەتی سۆڤیەتەوە دەگەیەنێت بەمستەفا بارزانی و پێیدەڵێت ئێستا هەلێکی زێڕین بۆ چارەسەر کردنی پرسی کورد هاتووەتەپێش و یەکێتی سۆڤیەتیش هەموو قوورسایی خۆی دەخاتە گەڕ بۆ گەیستنە ڕێککەوتنی نێوانتان.

2- دوژمنایەتی نێوان دەوڵەتی ئێراق لەگەڵ وڵاتی ئێران. بێگومان وڵاتانی ئێران و ڕۆژاوا لەم جۆرە پێشهاتانەدا تەنیا ڕۆڵی بینەر نابینن و مەبەستیانە بۆ زیاتر دورخستنەوەی حکومەتی ناوەندی بەغدا لەسۆڤیەت، لە ڕێگەی یارمەتیدانی شۆڕشی کوردەوە گوشاری بۆ بهێنن، بۆ ئەو مەبەستە چەند هەفتەیەک بەرلەوەی ڕێککەوتننامەی 11ی ئازار لەلایەن بارزانی و سەدامەوە ئیمزا بکرێت، شێخ بابە عەلی شێخ مەحمودی حەفید لە لەندەنەوە ڕێگەی ناوپردان دەگرێتەبەرو نامەیەکی گرنگی شای ئێرانی بۆ بارزانی پێدەبێت، کە لەنامەکەدا شا ئامادەیی دەربڕی بو بارزانی داوای چی بکات و هەر یارمەتییەکی بوێت بیدات، بە مەرجێک واز لەرێککەوتننامە لەگەڵ‌ حکومەتی بەغدا بهێنێ‌، داواشی لێکردبو سەرێک لەتاران بدات و جەختی لەوەش کردبۆوە کە هەڵوێستەکەی ڕەزامەندی وڵاتە یەکگرتووەکانیشی لەسەره.

کاتێک کە لە15-01- 1970دا، بارزانی و شێخ بابەعەلی دەچنە تاران و شا دەبینن، پێیان دەڵێت ڕێککەوتنتان لەگەڵ‌ حکومەتی بەغدا، تەنیا بەرژەوەندی سۆڤیەتی تێدایە و دەبێتە مایەی بەهێز بوونی حیزبی بەعس. بەڵام کاتێک بارزانی بەقسەی ناکات ئێران ناچار دەبێت پەنا بۆ ڕێککەوتنی جەزائیر ببات و پەکی شۆڕشی ئەیلوول بخات‌.

3- ململانێکانی ناو خودی پارتی بەعس، گرنگترینیان هەوڵی کودەتا سەرنەکەوتووەکەی سەرەتای ساڵی 1970بوو. وەک سەرچاوەکان باسی دەکەن، لە کۆبوونەوەی دووقۆڵی نێوان سەدام و بارزانی دا کە سێ کاتژمێری خایاندووە سەدام حسێن داوای پشتیووانی لە بارزانی کردووە بۆ ئەوەی ئەو ڕێککەوتنەی لەگەڵ واژۆبکات بۆ ئەوەی ببێتە پاڵپشتییەکی باش بۆ لێدان لەنەیارە ناوخۆییەکانی بەعس.

پاڵنەرى ناوخۆییەکان

1- بەردەوامی شەڕ لەنێوان شۆڕشی کورد و حکومەتی ئێراقدا و نەتوانینی هیچ لایەکیان بە سەرکەوتن بەسەر بەرەی بەرانبەردا.
2- زۆری خەرجی جەنگی کورد لەسەر وڵاتی ئێراق و ئەو زیانە مادیی و ئابوورییانەی کە لە ئەنجامی جەنگەکە دەکەوتەوە.
3- پەرەسەندنی کێشەی کورد لەسەر ئاستی ناوخۆ و جیهانی و میدیاکانی جیهان بە جۆرێک لە جۆرەکان گرنگییان بە هەواڵەکانی باشووری کوردستان دەدا..

لایەنە باشەکانی ڕێکەوتننامەکە:

1- بۆ یەکەمجار دەسەڵاتدارانی دەوڵەتی عەرەبی ئێراق دانیاننا بە بوونی مافی نەتەوەی گەلی کورد لە وڵاتی ئێراقدا. بە شێوەی فەرمی و نووسینەکی.
2- لە ڕووی دەستکەوتی نەتەوەیی و ڕۆشنبیرییەوە زمانی کوردی کرا بە دووەم زمانی ڕەسمی لە دەوڵەتی ئێراقدا، سەرەڕای کردنەوەی دەزگای ئەکادیمی کوردی.
3- لە ڕووی ڕامیاییەوە مافی ئۆتۆنۆمی - خۆبەڕێوبردنی ناوچەی کوردستان (سەرەڕای ناکۆکی لەسەر ناوچە نەوتییەکان لە پارێزگای کەرکووک و موسڵ و دیالە) درا بە گەلی کورد.
4- لە ڕووی ئابوورییەوە لە داهاتی نەوت کورد بەشی کورد بدرێت.
5- دووبەرەکی ناو پارتی دیموکراتی کوردستان و شۆڕشی ئەیلول کۆتایهات و باڵی مەکتەبی سیاسی حیزب هاتنەوە ناو پارتى.
6- لێخۆش بوون بۆ هەموو ئەو کەسانە دەرکرا کە بەشداریی شۆڕشیان کردووە، چ لە زیندان بووبن یان لە شاخ.
7- بوژانەوەی زمانی کوردی .

لایەنی لاوازی پەیماننامەکە:

1- پەیماننامەی 11ی ئازار نەیتوانی ناوچە کوردستانییەکانی کەرکووک و خانەقین و دەوروبەری موسڵ بخاتە ناو ناوچەی دەسەڵاتی ئۆتۆنۆمی کوردی و ئەوەش کێشەیەکی بەردەوامی نێوان کورد و حکومەتە یەک لەدوایەکەکانی ئێراق بووە.
2- مەرجی جێبەجێکردنی پەیماننامەکە کە دانرابوو لە ماوەی (4 ساڵ) دا جێبەجێبکرێت، هەڵەیەکی گەورەبوو لەو کاتەدا سەرکردایەتی شۆڕش پێی ڕازی بوو، چونکە لە ماوەی ئەو 4 ساڵەدا حکومەتی ئێراق نەوتی خۆماڵی کرد لە ساڵی -1972 و داهاتێکی باشی بۆ کڕینی چەک کەوتە دەست و هاوکێشەی ململانێ هەرێمایەتییەکانیش گۆڕانکارییان بەسەردا هات لە بەرژەوەندی حکومەتی ئێراق، لەوانە چارەسەرکردنی کێشەکانی لەگەڵ شای ئێران.
3-متمانەی بێ سنوور بە وڵاتانی دراوسێ، بەتایبەتی شای ئێران، بەڵام دواجار هەر ئەوان بوونە دژی کورد و ڕێککەوتنی ژێربەژێرییان ئەنجامدا و کوردیان بردەوە خاڵەکانی سەرەتا.

دوای 53 ساڵ لە بەیاننامەکە:

سەرەڕای ئەوەی کە باشووری کوردستان بۆ ماوەیەک لە شەڕوشۆر دوورکەوتەوە، بەڵام دواجار ڕییکەوتنی جەزائیری 1975 ی بەدوادا هات و لە هەمان ڕۆژی بەیاننامەکەدا شای ئێران پێشوازی لە نوێنەرانی کورد کرد و پێی ڕاگەیاندن کە چیتر ناتوانێت پشتیووانی لە شۆڕشی کوردبکات و بەناچاریش مەلامستەفای بارزانی و هاوڕێکانی دان بەشکستی شۆڕش دا دەنێن و بە بێ هیچ کاردانەوەیەکی جدی شۆڕشی ئەیلوول تووشی نسکۆ دەبێت و دواجار لەنێو ئەدەبیاتی کوردیدا بە هەردوو ناوی (نسکۆ و ئاش بەتاڵ) ەوە تۆمار دەکرێت و بەکار هێنانی ئەو دوو دەستەواژەیە تا ئێستاش جۆری بیرکردنەوەی کوردەکان دەخاتە ڕوو.
ئەگەر بەراوردێکی پەنجا ساڵەی شۆڕشی کورد بکرێت کەچی شتێک گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە و ئەو خاڵانە چین کە لە ڕێککەوەتنەکەدا نەهاتوون، بێگومان دەگەیەنە زۆر خاڵی گرنگ، کە هەندێکیان ئەرێنین و هەندێکی تریان نەرێنین. بە خوێندنەوەی خاڵەکانی بەیاننامەکە و بەراوردکردنیان بە ڕەوشی ئێستا زۆر شت ڕوون دەبێتەوە، لەوانەیە سەرەکی ترینیان ئەوەبێت کە ناوچە دابڕێنراوەکان و پشکی کورد لە داهاتی ئێراقدا تا ئێستاش جێگەی مشتومڕیی سەرەکی نێوان کورد و حکومەتی ئێراقە.[1]
Այս տարրը գրվել է (کوردیی ناوەڕاست) լեզվով, սեղմեք պատկերակը բացել իրը բնագրի լեզվով
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Այս տարրը արդեն դիտվել 330 անգամ
ՀեշԹեգ
Աղբյուրները
[1] Կայք | کوردیی ناوەڕاست | peyserpress.com 11-03-2023
կապված նյութեր: 3
խումբ: Հոդվածներ
Հոդվածներ լեզու: کوردیی ناوەڕاست
Publication date: 11-03-2023 (1 Տարի)
Բովանդակության դասակարգում: Քաղաքական քննադատություն
Բովանդակության դասակարգում: Քրդական հարց
Երկիր - Նահանգ: Հարավային Քրդստան
Լեզու - Բարբառ: քրդերեն - սորանի
Հրապարակման տեսակը: ծնված-թվային
Փաստաթուղթ Տեսակը: Բնօրինակ լեզու
Technical Metadata
Նյութի Որակի: 96%
96%
Ավելացրել է ( هەژار کامەلا ) վրա 15-06-2023
Այս հոդվածը վերանայվել է եւ թողարկվել է ( زریان سەرچناری ) կողմից 21-06-2023
Այս տարրը վերջերս թարմացվել է ( زریان سەرچناری ) վրա: 21-06-2023
URL
Այս տարրը ըստ Kurdipedia ի (Ստանդարտների) չի վերջնական դեռ!
Այս տարրը արդեն դիտվել 330 անգամ
Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
Հոդվածներ
Ադրբեջանի քրդերի ինքնության ձուլման խնդիրը 2017 թ. Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի լույսի ներքո
Հոդվածներ
Քրդերը Հայաստանում
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
ՔՐԴԱԿԱՆ ՀԱՐՑԻ ԾԱԳՈՒՄԸ. 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՍԵՎՐ-ԼՈԶԱՆ
Կենսագրություն
Օրդիխանե Ջալիլ
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
Հոդվածներ
Սասունցի (արաբ) Սինեմի ու (Շեկո տան քրդերի) պատմությունները

Վավերական
Հոդվածներ
Քրդերի ու եզդիների մասին
28-09-2014
هاوڕێ باخەوان
Քրդերի ու եզդիների մասին
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
02-03-2015
هاوڕێ باخەوان
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
Language and negotiations of identities among young Kurds in Finland
09-11-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Language and negotiations of identities among young Kurds in Finland
Կենսագրություն
Ամինե Ավդալ
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Ամինե Ավդալ
Կենսագրություն
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
նոր նյութեր
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
14-04-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Միքայելե Ռաշիդ
29-01-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
26-12-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
ՄԱՔՍԻՄ ՀՈՒՍԵՅՆԻ ԽԱՄՈՅԱՆ
22-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Ամարիկե Սարդար
26-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Շաքրո Մհոյան
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Կարլենե Չաչանի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Կենսագրություն
Հովսեփ Օրբելի
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Վիճակագրություն
Հոդվածներ 518,384
Նկարներ 105,266
Գրքեր 19,458
Կից փաստաթղթեր 97,395
Տեսանյութ 1,395
Kurdipedia խոշորագույն բազմալեզու աղբյուրները քրդական աշխատությունը!
Գրադարան
Քրդական գործոնը հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում – Հատոր 1
Հոդվածներ
Ադրբեջանի քրդերի ինքնության ձուլման խնդիրը 2017 թ. Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի լույսի ներքո
Հոդվածներ
Քրդերը Հայաստանում
Գրադարան
ՔՐԴԵՐԵՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
Գրադարան
Հայաստանում բնակվող ազգությամբ եզդի աղջիկների իրավունքներին հնարավորություններին առնչվող խնդիրները
Կենսագրություն
Արամ Տիգրան
Հոդվածներ
ՔՐԴԱԿԱՆ ՀԱՐՑԻ ԾԱԳՈՒՄԸ. 19-ՐԴ ԴԱՐԻ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՍԵՎՐ-ԼՈԶԱՆ
Կենսագրություն
Օրդիխանե Ջալիլ
Գրադարան
ՔՐԴԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԱՐՎԵՍՏԸ
Հոդվածներ
Սասունցի (արաբ) Սինեմի ու (Շեկո տան քրդերի) պատմությունները
Թղթապանակներ
Հոդվածներ - Բովանդակության դասակարգում - Քրդական հարց Հոդվածներ - Բովանդակության դասակարգում - Պատմություն Հոդվածներ - Փաստաթուղթ Տեսակը - Բնօրինակ լեզու Հոդվածներ - Հրապարակման տեսակը - ծնված-թվային Հոդվածներ - Լեզու - Բարբառ - հայերեն Հոդվածներ - Երկիր - Նահանգ - Հյուսիսային Քրդստան Հոդվածներ - Երկիր - Նահանգ - Հայաստան Կենսագրություն - Ազգ - Քուրդ Կենսագրություն - Ծննդավայր - Հյուսիսային Քրդստան Կենսագրություն - Լեզու - Բարբառ - քրդերեն - բադինի

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.58
| Հետադարձ կապ | CSS3 | HTML5

| Էջ սերունդ ժամանակ: 0.969 երկրորդ (ներ).