Kitabxana Kitabxana
Axtar

Kurdipedia Dev Kürtçe məlumat mənbəyidir


Axtarış Seçimləri





Ətraflı Axtarış      Klaviatura


Axtar
Ətraflı Axtarış
Kitabxana
Kürd adları
Hadisələrin xronologiyası
Resurslar
Tarix
İstifadəçi kolleksiyası
Hadisələr
Kömək istəyin
Kurdipedi nəşrləri
Video
Təsnifatlar
Hadisə ilə əlaqəli olan məsələ
Element qeydiyyatı
Yeni başlıq qeyd
Şəkil göndərin
Anket
Şərhlər
Ünsiyyət
Bizə nə cür məlumat lazımdır!
Standartlar
İstifadə qaydaları
Məhsulun Keyfiyyəti
Alətlər
Haqqında
Kurdipedi arxivçiləri
Bizim haqqımızda məqalələr!
Veb saytınıza Kurdipedia əlavə edin
E-poçt əlavə / sil
Ziyarətçi statistikası
Məqalə statistikası
Şrift çeviricisi
Təqvim - Dönüstürücü
Yazım yoxlaması
Səhifələrin dili və dili
Klaviatura
İstifadə olunan bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
Dillər
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Mənim Hesabım
Daxil ol
Dəstəklənmə
Şifrəni unutdum
Axtar Element qeydiyyatı Alətlər Dillər Mənim Hesabım
Ətraflı Axtarış
Kitabxana
Kürd adları
Hadisələrin xronologiyası
Resurslar
Tarix
İstifadəçi kolleksiyası
Hadisələr
Kömək istəyin
Kurdipedi nəşrləri
Video
Təsnifatlar
Hadisə ilə əlaqəli olan məsələ
Yeni başlıq qeyd
Şəkil göndərin
Anket
Şərhlər
Ünsiyyət
Bizə nə cür məlumat lazımdır!
Standartlar
İstifadə qaydaları
Məhsulun Keyfiyyəti
Haqqında
Kurdipedi arxivçiləri
Bizim haqqımızda məqalələr!
Veb saytınıza Kurdipedia əlavə edin
E-poçt əlavə / sil
Ziyarətçi statistikası
Məqalə statistikası
Şrift çeviricisi
Təqvim - Dönüstürücü
Yazım yoxlaması
Səhifələrin dili və dili
Klaviatura
İstifadə olunan bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Daxil ol
Dəstəklənmə
Şifrəni unutdum
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Haqqında
 Hadisə ilə əlaqəli olan məsələ
 İstifadə qaydaları
 Kurdipedi arxivçiləri
 Şərhlər
 İstifadəçi kolleksiyası
  Hadisələrin xronologiyası
 Hadisələr - Kurdipedia
 Kömək
Yeni başlıq
Biyografi
Həjar Şamil oğlu
27-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Nadir Nadirov
25-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
Tarikh-i Alam Ara-yi Abbasi, I CİLD
03-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
İosif Orbeli
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Yılmaz Güney
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Haciye Cindi
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Kanat Kürdoyev
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Kiçik Qafqazın cənub-şərq bölgəsinin tarixi-etnorrafik tədqiqi
08-11-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
25-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ
24-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Məqalə 523,482
Şəkil 105,894
Kitab PDF 19,720
Əlaqəli fayllar 98,848
Video 1,420
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, ...
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi proble...
Biyografi
Kanat Kürdoyev
Biyografi
Haciye Cindi
Biyografi
Yılmaz Güney
Hin encamên kedîkirinê û numûneyên sosretê / Peymana Sevrê û tevlîhevîya civata kurdî
Kurdipediyanın əməkdaşları milli arxivimizi obyektiv, qərəzsiz, məsuliyyətli və peşəkar bir şəkildə qeyd edirlər.
Grup: Qısa təsvir | Başlıq dili: Kurmancî - Kurdîy Serû
Paylaş
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Qiymətləndirmə
Mükəmməl
Çox yaxşı
Orta
Kötü deyil
Kötü
Favoritlərimə əlavə et
Bu məqaləyə şərh yazın!
Əşyanın tarixi
Metadata
RSS
Mövzunun şəklini Google-da axtarın!
Seçilmiş mövzunu Google-da axtarın.
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Peymana Sevrê û tevlîhevîya civata kurdî

Peymana Sevrê û tevlîhevîya civata kurdî
=KTML_Bold=Hin encamên kedîkirinê û numûneyên sosretê / Peymana Sevrê û tevlîhevîya civata kurdî=KTML_End=
=KTML_Underline=Siddik BOZARSLAN=KTML_End=

”Şerîf Paşa, dema domkirina Konferansa Parisê, ji alîyek ve bi temsîlkarên dewletên Ewrûpî ra peyivîye û doza gelê Kurd bi wan daye zanîn, di heqê doza gelê Kurd da ew serwext kirine; ji alîyekî dî ve jî bi temsîlkarê Ermenîyan Nobar Paşa ra peyivîye û sazkirina dewleteka xweser jibo gelê Kurd bi wî jî daye qebûlkirin û her duyan di heqê sazkirina dewleta Kurdistanê ya xweser da beyaneka tevayî îmza kirîye û daye konferansê. Bi wî awayî, ew xebata Şerîf Paşa ya diplomasî jî berdar bûye.” (Jîn, Cild I, r. 34, ji tîpên erebî bo latinî û tirkî û kurdîya xweser, M. Emîn Bozarslan)
Di dûwayîya konferansê da, di tarîxa 10-08-1920î da li derê Parisê di Koşka Sêvres da ”Peymana Sevrê” hatîye îmzakirin. Li gora wê peymanê, ji çemê Ferat heta sînorê Ermenistanê û Îranê Kurdistan hatîye naskirin û heqê kifşkirina pêşedema xwe bi xwe ji neteweyê Kurd ra hatîye qebûlkirin. Her weha hatîye qebûlkirin ku, eger gelê Kurd bixwaze dikare li ser axa xwe dewleta xwe ya xweser jî saz bike.(Z. Silopî, Doza Kurdistan, r. 56- 58)
Bi wê peymanê, di dîroka Kurdistanê da cara pêşîn heqê gelê Kurd di meydana navberneteweyî da hatîye naskirin û hem dewleta Osmanî, hem jî dewletên Ewrupî jibo naskirina heqê gelê Kurd îmza dane. Ji ber wê yekê, Peymana Sevrê di tarîxa neteweyê Kurd da belge û wesîqeyeka pir giring e, welew ew wesîqe di arşîvên dewletên îmzakirox da mabe jî û nehatibe pêkanîn jî.
Qet guman tune ku Peymana Sevrê li Kurdistanê di nava kîtleyên gelê Kurd da şayî û kêfxweşîyeka bêsînor afirandîye. Dr. Nurî Dêrsimî di vî babetî da weha nivîsîye:
”Ew roja ku dewletên hevgirtî di heqê sazkirina Kurdistaneka xweser da li Sevrê amade kiribûn, di nava tebeqên gelê Kurd ên fire da şayî û heyecaneka kûr afirandibû û ew neteweyê ku ji sedsalan virda di binê nîrê bîyanîyan da dinalîyan, rakiribû ser lingan.” (Dr. Nurî Dêrsimî, Di Dîroka Kurdistanê da Dêrsim-Kurdistan Tarihinde Dersim- r. 171)
Lê mixabin rewşa civata ma ya wê demê, tevlîhevîyeke mezin jî nîşanê me dide. Ji alîyek ve ew nuqteya ku li jor me bi rîya pênûsa Zinnar Silopî raxist ser kaxid, ew kêfxweşîya kurdan jibo Peymana Sevrê û lihevhatina kurd û ermenan nîşan dide; lê ji alîyeke dî da jî nerehetî û protestoyên ji nava civata kurd û di TBMM da xwedêgiravî gelwekîlên kurdan bi nutqên xwe yên xulamîyê jibo sistema nû ya Ankarayê raxistine pêşîya me. Ez pêwist dibînim ku pêşî piçek behsa wan protestoyên ku ji hin herêmên Kurdistanê hatine kirin û paşê jî gengeşeyên li TBMM jî raxînim pêşberî we hêjayan.
Nerehetî û protestoyên hin derdorên kurdan tên merhaleyek ku hin ji wan Şerîf Paşa wek xaînek îlan dikin, ji ber ku wî bi ermenan ra peyman çêkirîye û dixwaze ji osmanîyan cîyê bibe. Di vî derbarî da hin telgrafên ku xwedêgiravî li ser navên serok eşîran hatine şandin, nawerokên wan ên wek hev nîşan didin ku ew ji alîyê rêvebirên dewletê ve hatine organîzekirin. Telgrafa ewil li ser navê hin eşîrên kurd di 1ê çirîya paşîn 1919an da ji Sêrtê hatîye şandin bo Wezareta Derve (Dahiliye Nazirligi). Di telgrafê da hewildana KTC (Kurdistan Tealî Cemîyetî) jibo ku dixwaze Kurdistanê ji Împaratorîya Osmanî cîye bike, hatîye gunehbarkirin û protestokirin. Yek ji vê telgrafê jî dîsa di 1ê çira paşîn 1919an da di rojnameya Îfhamê da hatîye weşandin. Heman telgrafan di rojnameyên cuda yên Stanbolê da di navbera rojên 1-6ê çirîya paşîn 1919an da hatine weşandin.
Bê guman van telgrafan, kêfa wezareta derve anîye û loma wezaretê di 10yê çirîya paşîn 1919an da spasîyên xwe jibo wan eşîrên kurdan bi telgrafên cîyê dane zanîn û bi cîanîne.
Van hewildan û telgrafên kurdan jibo ”Biratîya Kurd-Tirk”, li Stanbolê ji alîyê çapemenîyê ve dibe semedê heskirin û coşeka mezin ku ew hemî girêdayê dewletê bûne. Di 11yê çirîya paşîn 1919an da di rojnameya Îlerîyê da nivîsareka ”Ji kurdan ra spas” dertê û di rojên piştî wê da di gelek rojnameyan da nivîsarên spasdarîyê û heskirinê tên weşandin. Di 12yê çirîya paşîn da jî di rojnameya Îfhamê da bi îmzeya Ahmet Ferît Beg makaleyek tê çapkirin. Di wê nivîsarê da behsa Peymana Îdris-î Bidlîsî û Yavuz Sultan Selîm tê kirin ku di 1514an da çêbûye û di bin sernivîsara ”Sedeqata Kurdan” da tespîteka balkêş heye. Ew tespît weha ye:
”Tirk û kurdan çarsed sal berê ne bi îradeya şûr, dibe ku bi îradeya dil yekbûyîya du neteweyan bûne yek û çarsed sal paşê di derdora heman tac û text da jibo pêkvejîyanê ev wefa û sedeqata ku nîşan dane, jibo bextewarîya mustaqbela (serbixwe) me tirk-kurdan dibe mizgînîyeka bilind.”
Tê gotin ku wê demê di navbera Hukumeta Bab-î Alî û KTC da gengeşe li ser şola kurdî çêdibe û encameka baş an heyînî dernakeve meydanê. Loma piştî wan gengeşeyên neyînî di rojnameya Vakitê da nivîsareka balkêş derçûye ku ew rojname girêdayê hukumetê bûye. Nivîsara ku di 17yê çirîya paşîn 1919an da derçûye, binê xalek hatîye çixêzkirin ku ”behskirina serxwebûna Kurdistanê, ji alîkarîya ermenan ra dike û yên ku di van bawerîyan da ne, têkilîyên wan bi kurdan ra tunene. Eger weha bibûya, yên ku li Stanbolê rudinin û leqleqîyê dikin, ew dê biçûna Kurdistanê û gelê xwe yê nexwenda hişîyar bikirana û kultûra wan pêşta bibirana. Di van mercan da yên ku serxwebûna Kurdistanê dixwazin, dijminê herî mezin ên kurdan in û wd.”
Di aynê rojê da di Kovara Jînê da jî nivîsareka di çarçoveya bersivdayînê da derçûye û rexne li hukumetê hatîye xistin. Di wê nivîsarê da hatîye balkişandin ku ”dema kurd çareserkirina mafên xwe xwestine ku wan şolan bi sedsalane hatine domandin û çareser nebûne, hukumet li dijê wan daxwazan rawestîyaye û wan daxwazan wek serhildan bi navkirîye ku ev şaş e, ne tesbîteka rast e û loma ew bêdengkirina van gilînameyan dixwazin û wd.”
Di wê çarçoveyê da gengeşe didomin. Mesela, di 2yê kanûna paşîn (an çileya paşîn) 1920an da li ser navê ”Maqulên (an pêşevayên) Kurdên Bidlîsê)” telgirafek jibo hukumeta Stanbolê tê rêkirin û tê da hatîye behskirin ku ”Hin kesên xwedî nîyeta xirab bi daxwaznameyek beyan kirine ku ew Kurdistaneka di bin parastina dewleteka bîyanî dixwazin, ev daxwazname ne rast e, em lanetê li wan tînin.”
Di 2yê kanûna paşîn 1920an da M. Kemal bi telgrafek spasîyên xwe jibo Serekê Eşîra Mutkî Hacî Musa Beg û Cemalettin Efendî yê li Hacîbektaşê rêkirîye, ku wan alîkarîya ”Mistoyê Kor” kiribûn û H. Mûsa Beg jî jibo ku Kurdên Balayê (Ankara) alîkarîya M. Kemal bikin, xebitîye û wd…
Di 5ê kanûna paşîn 1920an da jî li ser navên eşîrên kurd yên Dêrsimê û Erzincanê jî xwedêgiravî telgrafeke piştgirîya TBMM kirîye ku ew li Sêwasê di rojnameya Îrade-i Millîye da çap bûye ku ew rojname ji alîyê M. Kemal ve hatîye neşirkirin. Di telgrafê da hatîye nivîsîn ku kurd tu car naxwazin ji tirkan cîyê bibib û 1000 sal e ku biratîya kurd û tirkan dimeşe û ew li dijê veqetandinê û û wan dîtinan bi nefretê red dikin. Yên ku wê telgrafê şandine jî ev in: Reîsê Eşîra Abbasuşagiyê Seyît Alî, Reîsê Eşîra Keçilî Gazî Beko û ji Eşîra Keçîlî Yusuf, ji Eşîra Kureyşan (Korişli) Dursun, Reîsê Eşîra Hişanli Şêxê Bogasa Dêrsimê Alî, Reîsê Aşuran (Avşanli) Çeko Îsmaîl, Reîsê Eşîra Balabanê Paşo.
Di 6ê kanûna paşîn 1920an da Kazim Karabekir nivîsek rêdike Stanbolê û baldikşîne ser hewildanên kurdan û dîyar dike ku divê xebatên kurdan li Stanbolê werin qedexekirin û dema kurd û tirk ji hev cîyê bibin, ew dê kêrî ermenan were û wd.. (Celal Temel, 1918-1923 Mondros´tan Lozan´a Kürtler, İBV Vakfı Yayınları, s. 142-145, İstanbul 2017) [1]
Bu məqalə (Kurmancî - Kurdîy Serû) dilində yazılmışdır, məqalələri orijinal dilində redaktə etmək üçün simvoluna vurun!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
Bu mövzuya 1,269 dəfə baxılıb
HashTag
Resurslar
[1] Sosial Mediya | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://portal.netewe.com/- 21-04-2023
əlaqəli məqalələr: 14
Yayımlanma tarixi : 20-09-2022 (2 İl)
Məzmun kateqoriyası: Məqalələr və müsahibələr
Məzmun kateqoriyası: Tarix
Muxtar: Kurdistan
Nəşrin növü: Born-digital
Sənəd növü: Orijinal dili
Texniki meta məlumatlar
Məhsulun Keyfiyyəti: 99%
99%
Bu başlıq ئاراس حسۆ tərəfindən 21-04-2023 qeyd edilib
Bu məqalə سارا ک tərəfindən göz-dən redaktə və yayımlanmışdır
Bu mövzu sonuncu dəfə سارا ک tərəfindən 24-04-2023 tarixində nəzərdən keçirilmişdir
Başlıq ünvanı
Kurdipedia Standartlar-a görə bu başlıq natamamdır, redaktəyə ehtiyacı var
Bu mövzuya 1,269 dəfə baxılıb
Kurdipedia Dev Kürtçe məlumat mənbəyidir
Qısa təsvir
Azərbaycan kürdləri
Kitabxana
XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Kiçik Qafqazın cənub-şərq bölgəsinin tarixi-etnorrafik tədqiqi
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
Kitabxana
Tarikh-i Alam Ara-yi Abbasi, I CİLD
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ

Gerçek
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ
24-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
25-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
Biyografi
Kanat Kürdoyev
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kanat Kürdoyev
Biyografi
Haciye Cindi
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Haciye Cindi
Biyografi
Yılmaz Güney
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Yılmaz Güney
Yeni başlıq
Biyografi
Həjar Şamil oğlu
27-08-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Nadir Nadirov
25-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
Tarikh-i Alam Ara-yi Abbasi, I CİLD
03-06-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
İosif Orbeli
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Yılmaz Güney
09-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Haciye Cindi
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Biyografi
Kanat Kürdoyev
07-05-2023
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Kiçik Qafqazın cənub-şərq bölgəsinin tarixi-etnorrafik tədqiqi
08-11-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
25-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ
24-08-2022
ڕاپەر عوسمان عوزێری
Məqalə 523,482
Şəkil 105,894
Kitab PDF 19,720
Əlaqəli fayllar 98,848
Video 1,420
Kurdipedia Dev Kürtçe məlumat mənbəyidir
Qısa təsvir
Azərbaycan kürdləri
Kitabxana
XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Kiçik Qafqazın cənub-şərq bölgəsinin tarixi-etnorrafik tədqiqi
Kitabxana
Azərbaycan dilçiliyi problemlari cild 1
Kitabxana
Tarikh-i Alam Ara-yi Abbasi, I CİLD
Kitabxana
ZƏNGƏZUR KÖÇ, DEPORTASİYA, SOYQIRIMI, İŞĞAL TARİXİ
Folders
Biyografi - Cinsiyyət - Erkek Biyografi - Millət (Millət) - Kürt Qısa təsvir - Muxtar - Ermenistan Qısa təsvir - Muxtar - İran Qısa təsvir - Muxtar - Türkiye Qısa təsvir - Muxtar - Kurdistan Kitabxana - Muxtar - Azerbaijan Qısa təsvir - Muxtar - Fransa Qısa təsvir - Muxtar - İsviçre Biyografi - Şəxsiyyət tipi - Müəllif

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| Ünsiyyət | CSS3 | HTML5

| Səhifə yaratma müddəti: 0.343 saniyə!