پەرتوکخانە پەرتوکخانە
لێ گەڕیان
  

کوردیپیدیا بەرفرەهترین ژێدەرێ زانیاریێن کوردییە!


گەریانا دەست نیشانکری


لێ گەڕیانا هویر      کیبورد


لێ گەڕیان
لێ گەڕیانا هویر
پەرتوکخانە
ناونامە بو زاروکێن کورد
کرونولوژیا ڕویدانا
ژێدەر
پاش
کومکری
چالاکی
چەوا لێ بگەڕهم؟
بەلاڤوکێن کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
دارشتنا پولا
بابەت ب هەلکەفتێ
ڤڕێکرن
ڤڕێکرنا بابەتی
ڤرێکرنا وێنەی
ڕاپرسی
بوچوونێن هەوە
پەیوەندی
کوردیپیدیا پێدڤی ب چ زانیاریانە!
ستاندارد
رێسایێن بکار ئینانێ
کوالیتیا ڤی بابەتی
ئامراز
دەربارێ مە
ئەرشیڤ ڤانێن کوردیپێدیا
دەربارەی مە چ گوتیە؟
کوردیپیدیایێ بکە د مالپەرێ خودا
تومارکرن / ڤەمراندنا ئیمێلی
ئامارێن مێهڤانا
ئامارا بابەتا
وەرگێرێ فونتا
گهوڕینا دیرۆکان
کۆنترلکرنا ڕاست نڤیسینێ
زمان و شێوەزارێ لاپەرا
کیبورد
لینکێت پێدڤی
ئێکستێنشنا کوردیپێدیا بو گوگڵ کروم
کوکیز
Dark Mode
زمان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هژمارا من
چوونا ژوور
دێ بمە هەڤکارێ هەوە
پەیڤا نهێنە تە ژبیر کریە!
لێ گەڕیان ڤڕێکرن ئامراز زمان هژمارا من
لێ گەڕیانا هویر
پەرتوکخانە
ناونامە بو زاروکێن کورد
کرونولوژیا ڕویدانا
ژێدەر
پاش
کومکری
چالاکی
چەوا لێ بگەڕهم؟
بەلاڤوکێن کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
دارشتنا پولا
بابەت ب هەلکەفتێ
ڤڕێکرنا بابەتی
ڤرێکرنا وێنەی
ڕاپرسی
بوچوونێن هەوە
پەیوەندی
کوردیپیدیا پێدڤی ب چ زانیاریانە!
ستاندارد
رێسایێن بکار ئینانێ
کوالیتیا ڤی بابەتی
دەربارێ مە
ئەرشیڤ ڤانێن کوردیپێدیا
دەربارەی مە چ گوتیە؟
کوردیپیدیایێ بکە د مالپەرێ خودا
تومارکرن / ڤەمراندنا ئیمێلی
ئامارێن مێهڤانا
ئامارا بابەتا
وەرگێرێ فونتا
گهوڕینا دیرۆکان
کۆنترلکرنا ڕاست نڤیسینێ
زمان و شێوەزارێ لاپەرا
کیبورد
لینکێت پێدڤی
ئێکستێنشنا کوردیپێدیا بو گوگڵ کروم
کوکیز
Dark Mode
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونا ژوور
دێ بمە هەڤکارێ هەوە
پەیڤا نهێنە تە ژبیر کریە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2025
 دەربارێ مە
 بابەت ب هەلکەفتێ
 رێسایێن بکار ئینانێ
 ئەرشیڤ ڤانێن کوردیپێدیا
 بوچوونێن هەوە
 کومکری
 کرونولوژیا ڕویدانا
 چالاکی - کوردیپێدیا
 هاریکاری
بابەتێ نوی
کەسایەتی
شەزێ شڤان ڕەشۆ
07-01-2025
ڤەژەن کشتۆ
کەسایەتی
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
هەدیە ئیسماعیل ئاغا شکاک
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
سەید مەولود بێخالی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
کەمال جەلال محەمەد عەلی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
ئاراس سەعید
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
ئیسماعیل ساڵح ئاکرەیی
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
رێکەوت و رووداو
06-01-1921
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
05-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
تۆفیق وەهبی
05-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
ئامار
بابەت
  533,349
وێنە
  113,856
پەرتوک PDF
  20,726
فایلێن پەیوەندیدار
  109,901
ڤیدیۆ
  1,785
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
293,084
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,123
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,468
عربي - Arabic 
33,000
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,476
فارسی - Farsi 
11,728
English - English 
7,860
Türkçe - Turkish 
3,697
Deutsch - German 
1,839
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پول
کرمانجی
کەسایەتی 
6,983
ئەنفالکری 
5,843
شەهیدان 
2,594
پەڕتووکخانە 
1,325
وشە و دەستەواژە 
914
کورتەباس 
908
جهـ 
704
وێنە و پێناس 
479
هۆزان 
237
ئامار و راپرسیا 
161
بەلگەنامە 
68
پارت و رێکخراو 
46
بەلاڤوک (گوڤار، روژنامە و ...) 
38
شوینوار و جهێن کەڤنار 
36
نڤیسێن ئایینی 
29
فەرهەنگ 
25
موزەخانە 
19
ڤیدیۆ 
13
کارا هونەری 
11
رێکەوت و رووداو 
9
پەند 
9
ناڤێن کوردی 
8
كلتوور - پێکەنین 
7
نەخشە 
3
هەمەجۆرە 
3
لێنانگەها کوردی 
1
ژینگەها کوردستانێ 
1
هوز - تیرە - بنەماڵ 
1
گیانلبەرێن کوردستانێ 
1
MP3 
551
PDF 
32,660
MP4 
2,951
IMG 
209,921
∑   رێژە 
246,083
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، ل کۆنفران...
کەسایەتی
جەعفەر عەسکەری
کەسایەتی
ئاراس سەعید
کەسایەتی
هەدیە ئیسماعیل ئاغا شکاک
کەسایەتی
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی
1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
وێنەیێن دیرۆکی مولکێ نەتەوەیێ مەیە! هیڤیە ب لۆگۆ و تێکستان و ڕەنگ کرنێ، بهایێ وانا نەشکینن!
پول: کورتەباس | زمانێ بابەتی: Türkçe - Turkish
هەڤپشکی کرن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
هەلسەنگاندنا بابەتی
نایاب
گەلەك باشە
ناڤنجی
خراب نینە
خراب
بو ناڤ لیستا کومکریا
ڕایا خو دەربارەی ڤی بابەی بنڤێسە!
گهوڕنکاریێن بابەتی!
Metadata
RSS
گووگلا وێنا بو بابەتێ هەلبژارتی!
گوگل دەربارەی بابەتێ هەلبژارتی!
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish0
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin)0
English - English0
عربي - Arabic0
فارسی - Farsi0
עברית - Hebrew0
Deutsch - German0
Español - Spanish0
Français - French0
Italiano - Italian0
Nederlands - Dutch0
Svenska - Swedish0
Ελληνική - Greek0
Azərbaycanca - Azerbaijani0
Catalana - Catalana0
Čeština - Czech0
Esperanto - Esperanto0
Fins - Finnish0
Hrvatski - Croatian0
Lietuvių - Lithuanian0
Norsk - Norwegian0
Ozbek - Uzbek0
Polski - Polish0
Português - Portuguese0
Pусский - Russian0
Srpski - Serbian0
балгарская - Bulgarian0
қазақ - Kazakh0
Тоҷикӣ - Tajik0
Հայերեն - Armenian0
हिन्दी - Hindi0
ქართველი - Georgian0
中国的 - Chinese0
日本人 - Japanese0

1914 Bitlis Kürd Ayaklanması

1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
1914 Bitlis Kürd Ayaklanması
Yazma ve Hazırlık: #Seîd Veroj#

Birinci Dünya Savaşı başlamadan çok kısa bir süre önce Bitlis’te liderliğini Hayretin Berazi, Sipkili Aziz Bey, Mele Selim, Zırkili Akid Efendi, Eleşkirt Şeyhi Osman Efendi ve Bekir Efendi’nin(1) yaptığı bir Kürd başkaldırı hareketi meydana gelir. Dönemin resmi yazışmalarında ve kimi kaynaklarda dile getirildiği gibi, bu hareketin spontane ya da hususen Mele Selim’in adı ve unvanıyla ilişkilendirerek “cihatçı” ve “irticacı” kavramlarla tanımlanması, daha sonraki Kürd hareketlerinde de görüleceği üzere, İttihatçıların sık sık başvurdukları bir taktiksel yöntemdir. Bunun amacı Rusya, İngiltere ve Fransa gibi büyük çoğunluğuyla Hristiyan alemine mensup laik devletlerin Kürdlere karşı olası yakınlaşması ve desteğini, bu söylemeler üzerinden manipüle ederek kırmak ve engellemekti.
Osmanlı ordusunda Yüzbaşı rütbesinde muvazzaf subay olarak istihbaratta görev yapan #Îsmaîl Heqî Şaweys# ’in aktardığına göre, 1914 Bitlis ayaklanmasını hazırlayan süreç 1894’e kadar uzanmaktadır. İngiltere ve Rus Çarının da baskısıyla Abdülhamid 1894’te olası bir Kürd-Ermeni çatışması ve adı geçen nüfuslu Kürd şahsiyetlerin muhalif duruşlarını gerekçe göstererek Seyyid Abdulkadir, Musa Begê Xwêtî, Mele Selim ve diğer bazı Kürd ileri gelenlerini Medine’ye Sürgün etmişti. Sürgüne gönderilmiş olan Kürd ileri gelenleri Hicaz’da Seyyid Abdulkadir, Hacı Musa Beg, Mele Selim ve diğer birçok Kürd ileri gelenleri ve hacı Kürdlerin de iştirakiyle geniş katılımlı bir toplantı yapılır. Toplantının ana gündemi; sürülen Kürdlerin durumu, Abdülhamid rejiminin Kürd toplumu üzerindeki ulusal, toplumsal ve ekonomik baskılarıydı. Yapılan fikir teatisi sonucunda, Osmanlı devletinin Kürdistan’daki bu haksız uygulamalarına karşı hep birlikte tavır almak, karşı koymak üzere anlaşarak yemin ederler. 1896’da çıkan af üzerine sürgünde bulunan Kürd ileri gelenleri geri döndüklerinde anlaştıkları gibi, istibdat baskısına karşı halkı örgütlemek, harekete geçebilmek ve Kürdleri bu baskıcı rejimden kurtarabilmek için her biri bulunduğu yerlerde çalışmaya başlarlar. Mele Selim de Kürdistan’a döndüğünde, arkadaşlarıyla sözleştikleri gibi propaganda ve örgütleme çalışmalarına başlar. Bu amaçla Van, Başkale, Bitlis, Muş ve Diyarbekir yörelerini dolaşarak fikirlerini yaymaya çalışır.(2)
Mele Selim ya da bilinen diğer adıyla Halife Selim, bu çalışmaları yürütürken Diyarbakirli Fikri Necdet Efendi’nin girişimiyle 1900 yılı başında kurulmuş olan Kürdistan Azm-i Kavi Cemiyeti kurucularından ve yöneticilerinden bir olduğunu daha önce belirtmiştik. Kürdistan Azm-i Kavi Cemiyeti’nin 1908 yılına kadar aktif olduğunu farklı Kürd kaynaklarından biliyoruz. Mele Selim ve bir kısım arkadaşları çalışmalarını bu süre zarfında, adı geçen cemiyet bünyesinde sürdürmüşler.
1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanından kısa bir süre sonra çıkartılan yeni af kanunuyla, sürgünde bulunan Kürd ileri gelenleri başta İstanbul olmak üzere ikamet yerlerine dönerler. Başta Seyyid Abdülkadir ve arkadaşları olmak üzere Kürd aydınları, uleması ve ileri gelenlerin önemli bir kesimi Meşrutiyeti destekler. Meşrutiyet’in ilanı, Kürdler için de yeni bir dönemin başlangıcı olmuş. Bu dönemde kurulan ilk Kürd örgütü Kürd Teavün ve Terakki Cemiyeti’dir. Kürd Teavün ve Terakki Cemiyeti (KTTC), 19 Eylül 1324 (1908)’de kurulmuş, eldeki bilgiler ışığından öyle anlaşılmaktadır ki, başta Mele Selim ve Kürdizade Ahmed Ramiz olmak üzere Kürdistan Azm-i Kavi Cemiyeti kurucuları ve üyeleri de bu yeni örgütün içerisinde yer almıştır. KTTC’nin yayın organı olan KTTG’ne gönderilen telgraflardan ve diğer bazı kaynaklardan öyle anlaşılmaktadır ki Cemiyetin Bitlis, Muş, Diyarbekir, Musul, Erzurum, Hınıs ve Bağdat’ta şubeleri açılmıştır.(3) Mele Selimin de kurucuları arasında olduğu Bitlis KTTC şubesi, en çok üyesi olan aktif şubelerden biriydi. Bu süreçte, Bitlis İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin bütün girişimlerine rağmen, Kürd cemiyetinin gelişmesini önleyememiştir. T. Zafer Tunaya göre, Bitlis’te çıkan ayaklanmanın başında Cemiyetin kurucusu ve arkadaşları (Halife Selim ve Ali Ağa) bulunmuşlardır.(4) KTTC’nin Kürd toplumu içindeki faaliyetleri, Kürdistan’daki örgütlemesi, gelişimi ve yaygınlaşması siyasi iktidarı oldukça rahatsız etmiş ve yaklaşık bir yıl sonra cemiyet kapatılmıştır.
Bu dönemde İttihatçıların korktukları en önemli konulardan bir de olası bir Kürd-Ermeni ittifakıdır. Ermeni ve Kürdlerin büyük çoğunluğu oluşturduğu bir bölgede, bu iki halk arasında kurulacak bir ittifak, hiç beklenmedik gelişmeler meydana getirebilir, Ermenistan ve Kürdistan coğrafyası tamamıyla Osmanlıdan ayrılabilirdi.
Balkan Harbi’nde alınan yenilgi ve yaşanan toprak kabından sonra, Kürdler de yeni bir arayış içerisine girer. İstanbul’da bulunan bir kısım Kürd aydınları ve ileri gelenleri, dağınık halde bulunan farklı Kürd siyasi gurupları bir araya getirmek için çeşitli girişimlerde bulunurlar. Bu doğrultuda Mayıs 1912’de, bütün Kürt siyasi ve sosyal grupların temsilcilerinin katılımıyla genel bir toplantı düzenlenir. Toplantıda, Kürt halkının genel çıkarlarını temsil edecek yetenekte bir birlik partisini örgütleme kararı birlikte alınır.(5) Rêxistina Îrşad (Doğru yolu gösteren) adıyla yeni bir örgüt kurulur. Rêxistina Îrşad’ın amacı, İttihat ve Terakki yönetiminin ‘Kürdleri silahsızlandırıp vergileri artıran uygulamalarına Kürdistan’da son vermek’ ve bölgesinde otonom bir yönetim kurmaktı.(6) İsmail Hakkı Şaweys, örgütün kuruluş amacıyla ilgili şu bilgileri aktarıyor: Talepleri; Kürdistan’ın Türklerden ayrı olarak Osmanlı Devleti sınırları dahilinde ve Hilafet yönetimi altında muhtar (otonom) idareye sahip olmasıydı.(7) Ağustos 1912’de Rusya’nın Türkiye büyükelçiliğinden Rusya Dışişleri Bakanlığına gönderilen rapordan da anlaşılmaktadır ki yöneticilerinin ayaklanma hazırlığını yürüttüğü gizli bir Kürd örgütü “İrşad” kurulmuştur. Örgüt yöneticileri, Kürtlerin bulunduğu ülkenin doğu bölgelerinde üstleniyorlar. Örgüt yöneticilerinde Hayretti Barazi’nin Erzurum Rus Konsolosu Ştritter’e bildirdiğine göre, örgüt komitesi Sibki Aziz Bey, Zırki Akid Efendi, Eleşkirt Şeyhi Osman Efendi, Selim Efendi ve Bekir Efendi’den oluşmaktadır. Örgütün mührü ve her üyenin ayda 10 para ödediği bir kasası vardır. Hayrettin Berazi’ye Erzurum, Bitlis, Beyazıt ve Muştaki Kürtleri ayaklandırma görevi verilmişti.(8) Bu grup aynı zamanda Rusya sahasında bulunan Kâmil Bey ve Abdürrezzak Bedirhan Bey’le de ilişki halindedir. Bab-ı Âlî Dahiliye Nezâreti’nden 18 Mart 1914’te gönderilen şifreli telgrafa göre, “Halife Selim’in bir sene önce İstanbul’da Şeyh Abdülkadir’e misafir olduğu(9) belirtilir. Bitlis Rus Konsolosu Girs de hareketliliğin yayıldığı alanla ilgili elçiliğe verdiği raporda; “Kürtler içindeki hareketin Musul vilayetinde, Diyarbekir vilayeti sınırlarına yakın bölgelerde, Bitlis vilayetinin Siirt Sancağı köylerinde ve aynı şekilde Kürt beyleri ve şeyhlerinin Duhok’ta da görüldüğü rapor ediyordu.”(10) Osmanlı arşivlerinde Bitlis isyanı başlamadan önce Mele Selim’in Abdürrezzak Bedirhan Bey’le görüşmek üzere Gürcistan’a gittiği kaydedilmiş. Aynı dönemde Şeyh Abdüselam ve Sımail Ağa Şıkaki (Sımko) da, Abdürrezzak Bedirhan aracılığıyla Rusya yetkilileriyle görüşmek üzere Tiflis’e gitmişler.(11) Burada ortak bir istişarenin de yapılması büyük bir ihtimaldir.

(1) Celilê Celil, #Kürt Aydınlanması# , Avesta Yayınları, İstanbul, 2013, s. 136
(2) Jiyan û Berhemekanê Îsmaîl Heqî Şaweys, Dezgay Çap û Belawkirdinî Aras, Zincîrey Roşinbîrî, Çapî Yekem, Çapxaney Wezaretî Perwerde, Hewlêr, 2003, Bîr, Hejmar: 2, 2005, s. 41-42
(3) Malmîsanij, #Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti ve Gazetesi# , Avesta Yayınları, İstanbul, 1999, s. 45
(4) Tarık Zafer Tunaya, Türkiye’de Siyasal Partiler Cilt 1, İkinci Meşrutiyet Dönemi, 1908-1918, İletişim Yayınları, İstanbul, 4. Baskı, 2011, s. 431
(5) Celilê Celil, Kürt Aydınlanması, Avesta Yayınları, İstanbul, 2013, s. 134
(6) Nevzat Bingöl, #Bitlis İsyanı ve Şeyh Selim# , Do Yayınları, İstanbul, 2013, s. 31
(7) Jiyan û Berhemekanê Îsmaîl Heqî Şaweys, Dezgay Çap û Belawkirdinî Aras, Zincîrey Roşinbîrî, Çapî Yekem, Çapxaney Wezaretî Perwerde, Hewlêr, 2003, Bîr, Hejmar: 2, 2005, s. 43
(8) Celilê Celil, Kürt Aydınlanması, Avesta Yayınları, İstanbul, 2013, s. 136
(9) Kerem Soylu, Osmanlı Belgelerinde Bitlis ve Civarı, İstanbul, 2017
(10) Celilê Celil, Kürt Aydınlanması, Avesta Yayınları, İstanbul, 2013, s. 137
(11) Nevzat Bingöl, Bitlis İsyanı ve Şeyh Selim, Do Yayınları, İstanbul, 2013, s. 35
[1]

ئەڤ بابەت ب زمانا (Türkçe) هاتیە نڤیساندن، کلیک ل ئایکۆنا بکە ژ بو ڤەکرنا ڤی بابەتی ب ڤی زمانا کو پی هاتیە نڤیساندن!
Bu makale (Türkçe) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
ئەڤ بابەتە 360 جار هاتیە دیتن
ڕایا خو دەربارەی ڤی بابەی بنڤێسە!
هاشتاگ
ژێدەر
[1] ماڵپەڕ | Türkçe | https://kovarabir.com/ 25-04-2024
بابەتێن پەیوەستکری: 10
زمانێ بابەتی: Türkçe
روژا تمام کرنێ: 25-04-2024 (1 سال)
باژێر و باژارۆک: بەدلیس
جوڕێ دۆکومێنتێ: زمانی یەکەم
جوڕێ وەشانێ: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: تورکی
وەڵات - هەرێم: باکووری کوردستان
کاتەگۆریا ناڤەڕۆکێ: رامیاری
کاتەگۆریا ناڤەڕۆکێ: مێژوو
کاتەگۆریا ناڤەڕۆکێ: دوزا کورد
تایبەتمەندی یێن تەکنیکی
کوالیتیا ڤی بابەتی: 99%
99%
ئەڤ بابەتە ژ لایێ: ( ڕاپەر عوسمان عوزێری ) ل: 25-04-2024 هاتیە تومارکرن
ئەڤ بابەتە ژ ئالێ: ( سارا کامەلا ) ل : 26-04-2024 پێداچوون ژبوو هاتییە کرن و ڕەها بوویە
ئەڤ بابەتە بو دویماهیک جار ژ لایێ: ( سارا کامەلا )ڤە: 26-04-2024 هاتیە ڕاست ڤەکرن
ناڤ و نیشانێن بابەتی
ئەڤ بابەتە ب ستانداردی کوردیپێدیا هێشتا نە دروستە و پێدڤی ب داڕشتنەکا بابەتی و زمانی هەیە!
ئەڤ بابەتە 360 جار هاتیە دیتن
QR Code
کوردیپیدیا بەرفرەهترین ژێدەرێ زانیاریێن کوردییە!
پەڕتووکخانە
ڕێبەرێ دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ ل پارێزگەها دهۆکێ 1
کەسایەتی
زیاد خەلەف خەرتۆ فەرەج
پەڕتووکخانە
یاسایێن گرێدای رۆژنامەڤانیێ ل هەرێما کوردستانێ -عیراق
کورتەباس
مژارا جینۆسایدێ د ئەدەبیاتێدا – کۆمکوژیێن ئێزدییان د رۆمانا چیرۆکا گزیرتەدا یا (یاشار کەمال) وەکو نموونە
کورتەباس
سیاسەتا راگوهاستنا ب خورتی یا کوردان ل باکوورێ کوردستانێ ل سەردەمێ مستەفا کەمال (1923-1938) – خواندنەکا مێژوویی
کەسایەتی
سوهیلە خەلەف شەمۆ حسێن
کورتەباس
کوشتارا گوندێ دەکان ل 18ی تەباخا 1969 د بیرئینانێن خەلکێ وێ دا
شوینوار و جهێن کەڤنار
شکەفتا گوندێ گوندکی ل ئاکرێ
کەسایەتی
شەزێ شڤان ڕەشۆ
کەسایەتی
ڕێناس ئەمین بەرکات ڕەشۆ
کەسایەتی
تیمان خەلیل خەلەف شەمۆ
وێنە و پێناس
کۆمەڵەکا دانعەمرێن ئێزدی ل لالش، ساڵا 1976
کەسایەتی
سامر سەعید قاسم حەیدەر
پەڕتووکخانە
نمەباران
وێنە و پێناس
باژێڕوکێ ڕواندز ساڵێن حەفتێیا یێن سەد ساڵا بیستێ
کەسایەتی
سەعدیە خەلەف شەمۆ حسێن
کەسایەتی
ساهرە خەلیل خەلەف شەمۆ
پەڕتووکخانە
بێدەر 02
کورتەباس
کوشتارا گوندێ صوريا ل 16ی ئەیلوولا 1969 د بیرئینانێن خەلکێ وێ دا
وێنە و پێناس
نەورۆزا ساڵا 1972
کورتەباس
جەژنا بێلندێ
کەسایەتی
سەعدیە سەعید قاسم حەیدەر
شوینوار و جهێن کەڤنار
پرا دەلال
کەسایەتی
بەکداش خەلیل بۆبۆ سینۆ
وێنە و پێناس
ئیدریس بارزانی، محمد ساڵح گۆمەی و نیزامەدین کایا و مەلا مستەفا بارزانی و حەسەن شەتەوی
پەڕتووکخانە
بێدەر 01
شوینوار و جهێن کەڤنار
کەلها سارتکە
وێنە و پێناس
عەلی خان سەردارێ موکری تەڤی هەڤژینا خوە
شوینوار و جهێن کەڤنار
کەلها کوردا

روژەڤ
وێنە و پێناس
ئیحسان نوری پاشا، ل کۆنفرانسا کۆمەڵەیا خوەندەکارێن کورد گوتارێ ددەت ساڵا 1940
05-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
ئیحسان نوری پاشا، ل کۆنفرانسا کۆمەڵەیا خوەندەکارێن کورد گوتارێ ددەت ساڵا 1940
کەسایەتی
جەعفەر عەسکەری
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
جەعفەر عەسکەری
کەسایەتی
ئاراس سەعید
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
ئاراس سەعید
کەسایەتی
هەدیە ئیسماعیل ئاغا شکاک
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
هەدیە ئیسماعیل ئاغا شکاک
کەسایەتی
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی
بابەتێ نوی
کەسایەتی
شەزێ شڤان ڕەشۆ
07-01-2025
ڤەژەن کشتۆ
کەسایەتی
محەمەد شێخ حسێن بەرزنجی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
هەدیە ئیسماعیل ئاغا شکاک
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
سەید مەولود بێخالی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
کەمال جەلال محەمەد عەلی
07-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
ئاراس سەعید
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
ئیسماعیل ساڵح ئاکرەیی
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
رێکەوت و رووداو
06-01-1921
06-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
خەلیل ئیبراهیم مستەفا
05-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
کەسایەتی
تۆفیق وەهبی
05-01-2025
کاروان م. ئاکرەیی
ئامار
بابەت
  533,349
وێنە
  113,856
پەرتوک PDF
  20,726
فایلێن پەیوەندیدار
  109,901
ڤیدیۆ
  1,785
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
293,084
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
91,123
هەورامی - Kurdish Hawrami 
66,468
عربي - Arabic 
33,000
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
20,476
فارسی - Farsi 
11,728
English - English 
7,860
Türkçe - Turkish 
3,697
Deutsch - German 
1,839
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Pусский - Russian 
1,144
Français - French 
349
Nederlands - Dutch 
131
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Polski - Polish 
56
Español - Spanish 
55
Italiano - Italian 
52
Հայերեն - Armenian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
7
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
پول
کرمانجی
کەسایەتی 
6,983
ئەنفالکری 
5,843
شەهیدان 
2,594
پەڕتووکخانە 
1,325
وشە و دەستەواژە 
914
کورتەباس 
908
جهـ 
704
وێنە و پێناس 
479
هۆزان 
237
ئامار و راپرسیا 
161
بەلگەنامە 
68
پارت و رێکخراو 
46
بەلاڤوک (گوڤار، روژنامە و ...) 
38
شوینوار و جهێن کەڤنار 
36
نڤیسێن ئایینی 
29
فەرهەنگ 
25
موزەخانە 
19
ڤیدیۆ 
13
کارا هونەری 
11
رێکەوت و رووداو 
9
پەند 
9
ناڤێن کوردی 
8
كلتوور - پێکەنین 
7
نەخشە 
3
هەمەجۆرە 
3
لێنانگەها کوردی 
1
ژینگەها کوردستانێ 
1
هوز - تیرە - بنەماڵ 
1
گیانلبەرێن کوردستانێ 
1
MP3 
551
PDF 
32,660
MP4 
2,951
IMG 
209,921
∑   رێژە 
246,083
کوردیپیدیا بەرفرەهترین ژێدەرێ زانیاریێن کوردییە!
پەڕتووکخانە
ڕێبەرێ دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ ل پارێزگەها دهۆکێ 1
کەسایەتی
زیاد خەلەف خەرتۆ فەرەج
پەڕتووکخانە
یاسایێن گرێدای رۆژنامەڤانیێ ل هەرێما کوردستانێ -عیراق
کورتەباس
مژارا جینۆسایدێ د ئەدەبیاتێدا – کۆمکوژیێن ئێزدییان د رۆمانا چیرۆکا گزیرتەدا یا (یاشار کەمال) وەکو نموونە
کورتەباس
سیاسەتا راگوهاستنا ب خورتی یا کوردان ل باکوورێ کوردستانێ ل سەردەمێ مستەفا کەمال (1923-1938) – خواندنەکا مێژوویی
کەسایەتی
سوهیلە خەلەف شەمۆ حسێن
کورتەباس
کوشتارا گوندێ دەکان ل 18ی تەباخا 1969 د بیرئینانێن خەلکێ وێ دا
شوینوار و جهێن کەڤنار
شکەفتا گوندێ گوندکی ل ئاکرێ
کەسایەتی
شەزێ شڤان ڕەشۆ
کەسایەتی
ڕێناس ئەمین بەرکات ڕەشۆ
کەسایەتی
تیمان خەلیل خەلەف شەمۆ
وێنە و پێناس
کۆمەڵەکا دانعەمرێن ئێزدی ل لالش، ساڵا 1976
کەسایەتی
سامر سەعید قاسم حەیدەر
پەڕتووکخانە
نمەباران
وێنە و پێناس
باژێڕوکێ ڕواندز ساڵێن حەفتێیا یێن سەد ساڵا بیستێ
کەسایەتی
سەعدیە خەلەف شەمۆ حسێن
کەسایەتی
ساهرە خەلیل خەلەف شەمۆ
پەڕتووکخانە
بێدەر 02
کورتەباس
کوشتارا گوندێ صوريا ل 16ی ئەیلوولا 1969 د بیرئینانێن خەلکێ وێ دا
وێنە و پێناس
نەورۆزا ساڵا 1972
کورتەباس
جەژنا بێلندێ
کەسایەتی
سەعدیە سەعید قاسم حەیدەر
شوینوار و جهێن کەڤنار
پرا دەلال
کەسایەتی
بەکداش خەلیل بۆبۆ سینۆ
وێنە و پێناس
ئیدریس بارزانی، محمد ساڵح گۆمەی و نیزامەدین کایا و مەلا مستەفا بارزانی و حەسەن شەتەوی
پەڕتووکخانە
بێدەر 01
شوینوار و جهێن کەڤنار
کەلها سارتکە
وێنە و پێناس
عەلی خان سەردارێ موکری تەڤی هەڤژینا خوە
شوینوار و جهێن کەڤنار
کەلها کوردا

Kurdipedia.org (2008 - 2025) version: 16.17
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| دروستکرنا لاپەری 0.313 چرکە!