Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Ferhad Merdê
25-05-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jimare
Babet 518,906
Wêne 106,345
Pirtûk PDF 19,329
Faylên peywendîdar 97,293
Video 1,397
Kurtelêkolîn
Çêkirina tevnan di Kelepûra...
Kurtelêkolîn
Xişr û bedewiyên jinên Kurd...
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Cih
Qamişlo
دەرکەوتن و بڵاوبوونەوەی ئايينی جوو
Bi rêya kurdîpêdiya hûnê bizanin ku her roj ji rojên salnameyê çi bûyer diqewime!
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: کوردیی ناوەڕاست
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

دەرکەوتن و بڵاوبوونەوەی ئايينی جوو

دەرکەوتن و بڵاوبوونەوەی ئايينی جوو
دەرکەوتن و بڵاوبوونەوەی ئايينی جوو
#کەیوان ئازاد ئەنوەر#

دەرکەوتن و بڵاوبوونەوەی (ئایینی جوو) لە کوردستان بۆ سەدەی حەوتەمی پێش زایین دەگەڕێتەوە. ئەوەش کاتێک پادشای کلدانی (نەبوخوزنەسر کوڕی نەبوبلاسەر) لە دواشاڵاویدا بۆ سەر شاری (ئۆرشەلیم) پایتەختی میرنشینی باشووری جووەکان لە ساڵی (587پ.ز)دا، سەرباری ئەوەی شارەکەی داگیر کرد و دەوڵەتەکەشی ڕووخاند، نزیکەی سێ هەزار جووی بە دیلی ڕەوانەی شاری (بابل)ی پایتەخت کرد. دوای گەڕانەوەشی لەو شاڵاوە، نزیکەی 1000 جووی بە دیاری وەک کۆیلە نارد بۆ (ئەستیاگزی کوڕی کەی ئەخسار)ی پادشای ماد، چونکە برای (ئامیتس)ی خێزانی بوو.

بەو ڕووداوەش نەک هەر کۆمەڵێک پەیڕەوی جوو هاتنە نێو سنووری دەوڵەتی ماد، بەڵکوو لەگەڵ خۆیشیان ئایینەکەیان گەیاندە کۆشکی شاهانە و (ئاکباتانا)ی پایتەختی دەوڵەتەکە و ناوچەکانی دەوروبەری. دوای ڕووخانی دەوڵەتی مادیش (کۆرش کوڕی کەمبوجیە) دامەزرێنەری ئیمپراتۆڕیی هەخامەنشی، بەهۆی ئازادیدان بە جووەکان و لابردنی کۆتوبەندی کۆیلایەتی لەسەریان و گەڕانەوەی دیلەکان بۆ خاک و نیشتمانیان، دەرفەتی بڵاوبوونەوەی باشتری بۆ ڕەخسا. دوای ڕووخانی ئیمپراتۆڕیی هەخامەنشی لە ساڵی (331پ.ز)، سنوور بۆ چالاکیی جووەکان دانرا، بەڵام بە دامەزراندنی ئیمپراتۆریی ئەشکانی لە ساڵی (250پ.ز)، جارێکی تر دەرفەت درایە جووەکان کار و چالاکیی خۆیان بە ئازادی درێژە پێ بدەن. کار گەیشتە ئەوەی، لە سەدەی یەکەمی پێش زایین (ویلایەتی ئەدیابێنێ) وەک یەکێک لە ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریی ئەشکانی، ئایینەکەی بکاتە ئایینی فەرمیی ویلایەتەکە. تەنانەت پشتیوانیی دروستکردنی چەندین پەرەستگای لە شاری (ئەربیل)ی مەڵبەندی ویلایەتەکە و ناوچەکانی دەوروبەری کرد.

ئەمەو خودی جووەکان لەژێر دەسەڵاتی (سەرۆک جالووت) وەک پێشەوای ڕۆحیی خۆیان، کاریان لە پادشاکانی ئەشکانی کرد و لەبەرامبەر پێدانی باج بە دەوڵەت، هەموو ئازادییەکیان وەرگرت. بەو هۆیەشەوە دەرفەتی بڵاوبوونەوەی ئایینەکە بە چەندین ناوچە و شار و شارستان و شارۆچکە و گوندی کوردستاندا ڕەخسا و پەیڕەوانیان بۆ پەیدا بوو. لەو نێوەندەشدا چەندین خاوەنمڵک و بازرگان و توێژەکانی تری کۆمەڵگای کوردی باوەڕیان پێ هێنا.

کاتێکیش (تەورات) کتێبی پیرۆزی ئایینەکە، بەر لە دەرکەوتنی ئایینی مەسیحی لە هەردوو شاری (بابل و ئەدیسا) لە زمانی عیبرییەوە بۆ سەر زمانی ئارامی وەرگێڕدرا، زۆری نەخایاند بە شار و ناوچەکانی تری ئیمپراتۆڕیی ئەشکانیدا بڵاو بووەوە. ئەوەش دەرفەتی دایە پێکهاتەکانی نێو قەڵەمڕەوی دەوڵەتەکە و ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی، لە ڕێگای ئەو کتێبەوە ئاشنای ئایینەکە ببن، چونکە تا ئەوکات نەک هەر پێکهاتە ئایینییەکانی تر، بەڵکوو خودی باوەڕدارانی جووش، کەمترین زانیارییان لەسەر ئایینەکە هەبوو. لەگەڵ ئەو ئازادییەش بە جووەکان درا، ئەوانی لە ڕووی ئیمپراتۆریی ئەشکانیدا بێدەنگ نەکرد، تا گەیشتە ئەوەی، جووەکانی شاری (ئەدیسا)، بە ڕووی سیاسەتی (بەلاشی یەکەم/51- 77ز) وەستان، کاتێک ئازادی و چالاکیی ئەوانی لەژێر کاریگەریی مووغەکانی زەردەشتی سنووردار کرد. بەم شێوەیە دۆخی جووەکان تا کۆتایی ئیمپراتۆڕیی ئەشکانی لە نێوان ئازادیدان پێیان و بەرتەسککردنەوەی ئازادی و چالاکیی ئایینییان درێژەی کێشا.

ئەوەشی پێويستە لەم قۆناغەدا سەرنجی بخەینە پاڵ ئەوەیە، کە جووەکان لە کوردستاندا، یان بە واتایەکی تر، کوردە جووەکان بە چەندین جۆر پیشەوە سەرقاڵ بوون، هەر لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، تا بە پیشەی دەست و دووکانداری و زێڕەنگەری و کاری بازرگانی و کاری سوو دەگات. هەروەها لە هەر شار و شارۆچکەیەکیش گەڕەکی تایبەتی بە خۆیان هەبوو و هەر بە ناوی خۆیشیانەوە ناو نرابوو (گەڕەکی جووەکان). واتە زۆر کەمتر تێکەڵ بە پێکهاتە ئایینییەکانی دیکە دەبوون.

کاتێکیش ئیمپراتۆڕێتیی ساسانی دامەزرا، ماوەیەک بوو پەیڕەوانی جوو و بە چەندین شار و چارۆچکەی ساسانیدا بڵاو بووبوونەوە، کە بەشێکیان کەوتبوونە خاکی کوردستان و ناوچە کوردنشینەکانەوە، وەک (ئەکباتانا، ئەربێلا، کرخ سلو، ئیلام، ..تاد). دیارە بەهۆی دۆخی باشیی جووەکانیش، بەردەوام لەبەردەم مەترسیی پادشاکان و بەرپرسانی ساسانیدا بوون، چونکە بەردەوام فشاریان بۆ دەهێنرا و بە ناو و پاساوی جیاجیا، داوای پارە و سەرانەیان لێ دەکرا.

ئەمەو جگە لەو باجانەی خرابووە سەریان. هەربۆیە کوردە جووەکان سەرباری باشیی دۆخی دارایی و هەوڵی بەردەوامیان بۆ ژیان و پێکەوەنانی سامان، ئەوەندی لە خزمەت هاوپەیڕەوانی خۆیاندا بوون، کەمتر لە خزمەت کوردانی مەسیحی و زەردەشتی و مانی و مەزدەکیدا بوون، بەڵکوو بە چاوی نەیار سەیری یەکتریان دەکرد. هۆیەکەش ئەوە بوو، لەو سەردەمەدا هەستی ئایینی بەهێزتر و پیرۆزتر بوو لە هەستی نەتەوەیی و نیشتمانی.[1]
Ev babet bi zimana (کوردیی ناوەڕاست) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Ev babet 640 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی باسکورد
Gotarên Girêdayî: 13
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Dîroka weşanê: 19-12-2021 (3 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Lêkolînewe
Kategorîya Naverokê: Ol û Ateyzim
Kategorîya Naverokê: Dîrok
Ziman - Şêwezar: Kurdî ,Başûr - Soranî
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 96%
96%
Ev babet ji aliyê: ( Ziryan Elî ) li: 25-08-2022 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 26-08-2022 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 25-08-2022 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 640 car hatiye dîtin
Pelên pêvekirî - Versiyon
Cûre Versiyon Navê afirîner
Dosya wêneyê 1.0.124 KB 25-08-2022 Ziryan ElîZ.E.
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Cihên arkeolojîk
Temteman
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Ferhad Merdê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Kerim Avşar
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Jiyaname
Viyan hesen
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Jiyaname
AYNUR ARAS
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Cihên arkeolojîk
Dalamper

Rast
Kurtelêkolîn
Çêkirina tevnan di Kelepûra Kobaniyê de
05-05-2024
Aras Hiso
Çêkirina tevnan di Kelepûra Kobaniyê de
Kurtelêkolîn
Xişr û bedewiyên jinên Kurd li ber çavên geştyarên bîhanî
05-05-2024
Aras Hiso
Xişr û bedewiyên jinên Kurd li ber çavên geştyarên bîhanî
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
19-05-2024
Sara Kamela
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
MEDRESEYA QUBAHAN
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Qamişlo
Babetên nû
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Ferhad Merdê
25-05-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jimare
Babet 518,906
Wêne 106,345
Pirtûk PDF 19,329
Faylên peywendîdar 97,293
Video 1,397
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Cihên arkeolojîk
Temteman
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Ferhad Merdê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Kerim Avşar
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Jiyaname
Viyan hesen
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Jiyaname
AYNUR ARAS
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Cihên arkeolojîk
Dalamper

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.296 çirke!