Library Library
Search

Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!


Search Options





Advanced Search      Keyboard


Search
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
Tools
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
Languages
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
My account
Sign In
Membership!
Forgot your password!
Search Send Tools Languages My account
Advanced Search
Library
Kurdish names
Chronology of events
Sources
History
User Favorites
Activities
Search Help?
Publication
Video
Classifications
Random item!
Send Article
Send Image
Survey
Your feedback
Contact
What kind of information do we need!
Standards
Terms of Use
Item Quality
About
Kurdipedia Archivists
Articles about us!
Add Kurdipedia to your website
Add / Delete Email
Visitors statistics
Item statistics
Fonts Converter
Calendars Converter
Spell Check
Languages and dialects of the pages
Keyboard
Handy links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Sign In
Membership!
Forgot your password!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 About
 Random item!
 Terms of Use
 Kurdipedia Archivists
 Your feedback
 User Favorites
 Chronology of events
 Activities - Kurdipedia
 Help
New Item
Library
Civilian Casualties By Turkish and Iranian Military Operations | 1991-2024
16-08-2024
Hazhar Kamala
Library
Voices of Trauma and Hope
15-08-2024
Hazhar Kamala
Library
Our Stories Need to be Heard – Rebuilding our Society Together through Listening and Dialogue
15-08-2024
Hazhar Kamala
Library
OIL WARS
14-08-2024
Rapar Osman Uzery
Library
Coalition for Just Reparations – Survivors of conflict related to sexual violence in Iraq
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
UNEMPLOYED JOURNALISTS CHASING NEWS
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
1 May ‘77 The Voices of Those Who Lost Their Loved Ones 1 May ‘77 and Impunity
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
The child, early, and forced marriage, online sexual exploitation of children and the impact of covid-19
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
After all, they were only children
13-08-2024
Hazhar Kamala
Library
A TOOLKIT ON TRANSITIONAL & RESTORATIVE JUSTICE
13-08-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles
  531,076
Images
  107,590
Books
  20,019
Related files
  100,988
Video
  1,471
Language
کوردیی ناوەڕاست 
303,155
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,915
هەورامی 
65,847
عربي 
29,357
کرمانجی - کوردیی سەروو 
17,077
فارسی 
8,979
English 
7,418
Türkçe 
3,605
لوڕی 
1,691
Deutsch 
1,483
Pусский 
1,133
Française 
336
Nederlands 
130
Zazakî 
90
Svenska 
63
Հայերեն 
50
Español 
45
Italiano 
44
لەکی 
37
Azərbaycanca 
24
日本人 
20
中国的 
16
Ελληνική 
14
Norsk 
14
עברית 
14
Fins 
12
Polski 
7
Esperanto 
5
Ozbek 
4
Português 
3
Тоҷикӣ 
3
Hrvatski 
2
Srpski 
2
Kiswahili سَوَاحِلي 
2
ქართველი 
2
Cebuano 
1
ترکمانی 
1
Group
English
Biography 
3,148
Library 
1,868
Articles 
1,846
Documents 
176
Image and Description 
77
Martyrs 
63
Publications 
49
Archaeological places 
44
Parties & Organizations 
36
Maps 
26
Genocide 
21
Clan - the tribe - the sect 
18
Artworks 
17
Places 
9
Statistics and Surveys 
5
Miscellaneous 
4
Quotes and Phrases 
2
Video 
2
Poem 
2
Offices 
2
Womens Issues 
1
Environment of Kurdistan 
1
Dates & Events 
1
Repository
MP3 
323
PDF 
30,524
MP4 
2,395
IMG 
196,596
Content search
Library
Report on sexual violence a...
Library
Genocide against Christians...
Biography
Lisa Calan
Library
The Dialect Of Awroman; (HA...
Library
After all, they were only c...
کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
Due to Kurdipedia, you know; Who is who! Where is where! and what is what!
Group: Articles | Articles language: کوردیی ناوەڕاست
Share
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Ranking item
Excellent
Very good
Average
Poor
Bad
Add to my favorites
Write your comment about this item!
Items history
Metadata
RSS
Search in Google for images related to the selected item!
Search in Google for selected item!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Cebuano0
Esperanto0
Fins0
Hrvatski0
Kiswahili سَوَاحِلي0
Norsk0
Ozbek0
Polski0
Português0
Pусский0
Srpski0
Тоҷикӣ0
Հայերեն0
ქართველი0
中国的0
日本人0

کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبو...

کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبو...
ناونیشانی بابەت: کازم حەبیب؛ وەکوو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
ئامادەکردن: #بارام سوبحی#

وەکو عەرەبێک لە هەمبەر قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە داوای لێبوردن دەکەم
وەکو هاووڵاتییەکی عەرەب لە ئێراق لەگەڵ تەواوی عەرەب بەرپرسیارێتی پێشکەشکردنی داوای لێبوردنێکی بەهێز لە گەلی کورد و قوربانییانی ئەنفال و خێزانەکانیان و قوربانییانی کۆکوژی کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئەستۆ دەگرم. لەگەڵ خەڵکە باش و دیموکراسیخوازەکاندا لە عەرەب بەرپرسیارێتی کارکردن و هاوبەشیکردنی کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی لەوێ‌ ئەنجامدرا، هەروەها کارکردن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری واقیعی و خێرا بۆ قوربانیانی ئەنفال و هەڵەبجە و پێشکەشکردنی قەرەبووی گونجاو بۆ قوربانیانی گەلی کورد، لە ئەستۆ دەگرم. ئەمە وتەی نووسەر و سیاسەتمەداری ئێراقی کازم حەبیبە کە ڕۆژی (30/ئاب/2021) لە تەمەنی (86) ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.
“د. کازم حەبیب” نووسەر و سیاسەتمەدار و چالاکی بواری مافی مرۆڤ، لە (16/4/1935) لە شاری کەربەلا لەدایکبووە. سەرەتایی و ناوەندی لە کەربەلا خوێندووە. لە (1955 – 1958) بەهۆکاری سیاسی زیندانی کراوه و دورخراوەتەوە. لە (1964) ماستەری لە کۆلێژی ئابووری زانکۆی بەرلین بەدەستهێناوە. لە (1968) دکتۆرای لە فەلسەفەدا بەدەستهێناوە. لە (1973) دکتۆرای دووەمی لە بواری زانستدا بەدەستهێناوە. لە ( 1969 – 1975) بووەتە مامۆستا لە زانکۆی موسەتەنسرییە و ئەندامی ئەنجوومەنی باڵای کشتوکاڵ بووە. لە (1978) بە هۆکاری سیاسی دەستگیرکراوه و پاشان خانەنشین کراوە، لە کۆتایی هەمانساڵدا ئێراقی بەجێهێشتووە. لە (1979 – 1981) بووەتە مامۆستا لە پەیمانگای زانستی ئابووری و پەیمانگای مافی لە زانکۆی جەزائیری پایتەخت. تاوەکووساڵی (1988) بەشداربووە لە خەباتی پێشمەرگایەتی لە کوردستانی ئێراق. پاشان لە ڕیزی ئۆپۆزسیۆنی ئێراقیدا کاریکردووە. دواتر ڕویکردۆتە ئەڵمانیا و کچ و کوڕێکی هەیە. خاوەنی بیست پەڕتووک و دەیان توێژینەوە و لێکۆڵینەوە و وتاری ئابووری و سیاسییە، هەروەها لە بواری مافی مرۆڤدا بە زمانەکانی عەرەبی و ئەڵمانی دەنووسێت.
“پەیامی لێبووردن”
لە پێشەکی وتارێکیدا بە ناونیشانی بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەنفال، نووسەر سەرەتا بە پەیامێکی هاوخەمی و داوای لێَبوردن دەست پێدەکات و دەنووسێَت؛ ئەو تاوانانەی لە ماوەی حوکمڕانی درێژی بەعسدا بە سەرکردایەتی دیکتاتۆر سەدام حسێن، لە کوردستانی ئێراق و لە دژی گەلی کورد و کوردانی فەیلی ئەنجامدران، بەناوی بەرگریکردن لە “عروبەی ئێراق” و بەناوی “نەتەوەی عەرەب” و “یەکێتی ئێراق” ئەنجامدران. بۆیە داخوازی بەردەوام بۆ ئاشکراکردنی قوربانییانی ئەو پرۆسانە و کۆکوژی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە لە کوردستانی ئێراق، ئەرکێکە لە ئەستۆی هەموو عەرەبێکە لە دەرەوه و ناوەوەی ئێراق، بەرلەوەی ئەرکی گەلی کورد و نەتەوەکانی دیکە بێت لە کوردستانی ئێراقدا. وەکوو هاووڵاتییەکی عەرەب لە ئێراق هەست به و ڕووداوانە دەکەم کە لە کوردستانی ئێراق و لە دژی کوردانی فەیلی ئەنجامدران، سەرباری سەرکۆنەکردنی ئاشکراو بەردەوامم لە دژی ئەو تاوانانەی بە درێژایی چەند دەیەیەک ئەنجامدران، بەهەمانشێوە لەگەڵ تەواوی عەرەب بەرپرسیارێتی پێشکەشکردنی داوای لێبوردنێکی بەهێز لە گەلی کورد و قوربانییانی ئەنفال و خێزانەکانیان و قوربانییانی کۆکوژی کیمیابارانی هەڵەبجە لە ئەستۆ دەگرم. هەرچەندە ئەم داوای لێبووردنە هیچ نییە جگەلەلایەنێکی ئەدەبی بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو تاوانانەی بەناوی عەرەب و عروبە و یەکێتی نیشتمانی ئێراق ئەنجامدران و ئەوانیش لێی بێبەرین.
لەگەڵ خەڵکە باش و دیموکراسیخوازەکاندا لە عەرەب بەرپرسیارێتی کارکردن و هاوبەشیکردنی کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی لەوێ‌ ئەنجامدرا، هەروەها کارکردن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری واقیعی و خێرا بۆ قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە و پێکشەشکردنی قەرەبووی گونجاو بۆ قوربانیانی گەلی کورد، کە هەر بە سیمبولی دەمێنێتەوە، لە ئەستۆ دەگرم. ئەم جۆرە هەڵوێستانە لەلای عەرەب، پێویستی بە هۆشیاری هەیە لەبارەی؛ سرووشتی ئەو تاوانانەی لە کوردستانی ئێراق ئەنجامدران، لەبارەی ئەو مێنتەلێتییە ڕەگەزپەرستە قێزەونەی کە لە پشتی ئەو تاوانانەوە بووە، لەبارەی ئەو دەرەنجامە کارەساتبارانەی لێیکەوتۆتەوە. چونکە ئەو تاوانە ترسناکانە، کە ڕژێمی ئێراق بە سەرکردایەتی ستەمکاران و بە فەرمانە ڕەگەزپەرستانە قێزەونەکانی سەدام حسێن پیادەیان کرد، گەورەترین سووکایەتی بوو بە برایەتی عەرەبی و کوردی و نەتەوەکانی دیکە لە ئێراق و یەکێتی نیشتمانی ئێراق و مافە ڕەواو دادپەروەرانەکانی گەلی کورد کرا.
“بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەنفال”
د.کازم، وتارەکەی تەرخانکردووە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەی؛ بنەما ئایدۆلۆژییەکانی ئەم تاوانە گەورەیە چییە کە حیزبی بەعس و سیستمە سیاسیەکەی و سەرکردەکانی لە دژی گەلی کورد و بزووتنەوە خەباتکارەکەی ئەنجامیانداوە؟ لە وەڵامدا دەڵێت؛ تاوانی ئەنفال و بۆردومانی کیمیایی هەڵەبجە بە یەکێک لە دڕندانەترین ئەو کۆمەڵکوژییانە دادەنرێن کە لە ساڵی (1988) دا دووچاری گەلی کورد هات، لووتکەی ڕەفتاری تۆقێنەرانەی هەموو حکومەتەکانی پێشووی ئێراق بوو. وەکوو هاووڵاتییەکی ئێراقی لە نەتەوەی عەرەب هەست بە خەمێکی زۆر و شەرمەزاری دەکەم لەهەمبەر ئەو تاوانەی فاشییە عەرەبەکان ئەنجامیاندا لە هەرێمی کوردستانی ئێراق، ئەو تاوانانەی کە ناوچەوانی مرۆڤایەتی لە حەسرەتدا ئارەقەی شەرمەزاری لێدەتکێ‌. هەموو قوربانییە مرۆییەکان ئەوەمان لێدەخوازن تێبکۆشین لەپێناوی ڕێگرتن لە دووبارە گەیشتنەوەی ئەو جۆرە هێزە تاوانکارانە بە دەسەڵات لە ئێراقدا، ئیدی بەهەر پاساوێکی فیکری و سیاسی و ئایینی و مەزهەبی بێت کە دەکرێت خۆیانی پێ‌ بشارنەوە یان بانگەشەی بۆ بکەن یان ئەو پاساوانەی پشتی پێدەبەستن. هیوادارم هەموو هاووڵاتییەکی عەرەب بەهەردوو ڕەگەزەکەوە لە ئێراق و هەر شوێنێکی دیکە بێت، چالاکانە و لە سۆنگەی هەستکردن بە بەرپرسیارێتییەوە بەشداربن لە پەردە هەڵماڵین لە پێشینەی فیکری و ئامانجە ڕاستەقینەکانی پشتەوەی ئەو تاوانانەی لە هەرێمی کوردستانی ئێراق ڕوویاندا. سەرکۆنەکردن و سەرزەنشتکردن و هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی دەبێتە هۆی بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان تەواوی نەتەوەکاندا لە یەک وڵات و لە سەرانسەری جیهاندا. کاتێک هۆشیاری نەتەوەیی لەڕێگای خۆی لادەدات و دەشێوێ‌، له و کاتەدا هەڵگرانی ئەو بیرە دەتوانن هەموو تاوانێکی سامناک بەناوی نەتەوە و بەرگریکردن لێی و پاراستنی باشییەکانی ئەنجام بدەن! ئەو بیرەش لەوکاتەدا هیچ نییە جگەلە شۆڤێنیزم و ڕەگەزپەرستی و پەیڕەوکردنی ئامرازەکانی فاشیزم. ئەم تاوانە دژەمرۆیی و کۆمەڵکوژی و تاوانی جەنگانە کە ماوەی نۆ مانگ بەردەوام بوون، دەرەنجامی کاردانەوە یان هەڵوێستێکی سیاسی نەبوو لە هەمبەر بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی چەکداری کوردی لە هەرێمی کوردستانی ئێراق، بەڵکوو گوزارشت بوو لە ئایدۆلۆژیاییەکی ئیتنی دژە نەتەوەکانی دیکە، گوزارشت بوو لە میکانیزمەکانی حکومی فاشیانە کە هێزی بەعسی فەرمانڕەوا لە خۆی پێچابوو، چۆن ئەویدی ڕەتدەکردەوە و هەوڵیدەدا بۆ پایەماڵکردنی بزاڤی گەلێک کە داوای ئازادی و دیموکراسیەت و تەواوی مافەکانی خۆی دەکرد، لەنێویاندا بڕیاردان لە مافی چارەنووسی خۆی بەبێ‌ چاودێری و سەرپەرشتی کەسانی تر.
هەڵمەتەکانی ئەنفال و کیمیابارانکردنی هەڵەبجە، لووتکەی کردەوە سەربازی و دوژمنکارییەکانی حکومەتی ناوەندی ئێراق بوون لە دژی گەلی کورد. ئەو گەلەی بەر لە دامەزراندنی دەوڵەتی ئێراقەوە داوای مافە ڕەواکانی خۆی دەکات، بەردەوامیش بووە له و داوایە بەدرێژایی دەیەکانی ڕابردوو، تاوەکووبەشێکی بنەڕەتییان لە (1991/1992) بەدیهێنا، ئەویش درووستکردنی حکومەتی فیدراڵی بوو لە هەرێم لە چوارچێوەی دەوڵەتی ئێراقدا. لێرەوە سەرلەنوێ‌ ئاماژە بەوە دەکەم کە هەڵمەتەکانی کۆمەڵکوژی ئەنفال و پڕۆسەکانی بەعەرەبکردن و ڕاگواستنی زۆرەملێ‌ و گۆڕینی دیمۆگرافی ناوچەکانی کوردستان، دەرەنجامی مێنتەلێتییەکی ستەمکارانەی سەربازی و ئایدۆلۆژی ڕەگەزپەرستانە بوو، بە میکانیزمی فاشیزمانە لە سەرکوتکاری و لەناوبردن پیادەکرا.
“لە هەڵوێستەوە بۆ کردار”
نووسەر دوای دەربڕینی پەیامی هاوخەمی و داوای لێبوردن لە گەلی کورد، بۆ بەکردەیکردنی ئەو هەڵوێستە کۆمەڵێک پێشنیار دەخاتەڕوو کە بریتین لە؛
1. ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی سەنتەرێکی زانستی یەکگرتوو لە کوردستانی ئێراق بۆ کۆکردنەوە و پۆلێنکردن و ڕێکخستن و پاراستنی بەڵگەنامەکانی تایبەت به و تاوانانەی لە ماوەی سەردەمەکانی پێشودا دەرهەق بە گەلی کورد ئەنجامدران. وەلێ‌ بەتایبەتی لە چوارچێوەی ئەو ماوەیەی کە لەدوای گەیشتنە دەسەڵاتی بەعسەوە دێت.
2. درووستکردنی لیژنەیەکی نێودەوڵەتی جێبەجێکاری هەمیشەیی، لەڕووی سیاسیەوە گرنکە بارەگاکەی لە یەکێک لە شارەکانی ئەورووپا بێت، هەروەها لقی لە هەندێک لە شارەکانی دنیا و لەهەر کوێیەک بتوانرێت، جگەلە بارەگایەکی ناوەندی دیکە لە کوردستان هەبێت. ئەنجوومەنە فراوانەکەشی کەسایەتی زانستی و ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی و سیاسی ئێراقی سەربەخۆو حیزبی لە هەموو نەتەوەکان لەخۆبگرێت، سەرباری کەسایەتی عەرەبی و نێودەوڵەتی کە بتوانن ببنە بزوێنەری کارکردن بۆ ڕاپەڕاندنی هەڵمەتێکی جیهانی بەردەوام بۆ سەرخستنی قوربانیانی ئەنفال لە کوردستانی ئێراقدا.
3. پێشکەشکردنی داوایەکی فەرمی بەناوی لیژنەی نێودەوڵەتی هەمیشەیی و بەرپرسان لە کوردستانی ئێراق بە نەتەوە یەکگرتووەکان لەپێناوی ڕێکخستنی کۆڕبەندێکی نێودەوڵەتی لە ماوەی ئەم دەیەیەدا بۆ تاوتوێکردنی هۆکار و دەرەنجامەکانی کۆمەڵکوژی تاوانەکانی ئەنفال کە ڕژێمی ئێراق ئەنجامیدا، به و پێودانگەی کارێکی ڕەگەزپەرستانە بووە و ئامانج لێی پاکتاوکردن و کۆمەڵکوژی گەلی کورد بووە لە کوردستانی ئێراقدا. هەروەها هەڵێنجانی پەند و سیاسەت و ڕێکارگەلێک کە بکرێت بگیرێنەبەر بۆ سزادانی ڕژێمەکە و لەپێناوی ڕێگرتن لە دووبارە بوونەوەی لە کوردستانی ئێراق یان هەر شوێنێکی دیکەی جیهاندا، ئەمەش وەکوو هۆشدارییەک بۆ هەموو حکومەت و هێزو سیاسەتە ڕەگەزپەرستەکان لە ناوچەکەدا، بەتایبەتی ئەو دەوڵەتانەی کە بەشەکانی دیکەی نەتەوەی کوردی تێدادەژی.
4. ئامادەکردنی بەڵگەنامەی تۆمەتبارکردنی فەرمی دژی سەرکردەکانی حکومەتی ئێراق، به و پێودانگەی بیریان کردۆتەوه و پلانیان ڕێکخستوە و بەکرداری کۆمەڵکوژی ئەنفالیان لە کوردستانی ئێراق ئەنجامداوە، هەروەها کاریان کردووە بۆ شاردنەوەی سیماکانی لە ڕایگشتی جیهانی و عەرەبی و ئێراقی، پێشکەشکردنی بە دادگایەکی نێودەوڵەتی تایبەت بە دادگایکردنی تاوانبارانی جەنگ و پێشێلکردنی مافی مرۆڤ بەتایبەتی مافی ژیانکردن. ئەم کارەش پێویستی بە دەرچوواندنی فەرمانی نێودەوڵەتی هەیە لە دادگاکەوە بۆ دەستگیرکردنی سەرکردەکانی ڕژێم و ڕادەستکردنیان به و دادگا نێودەوڵەتییە.
5. کردنەوەی ماڵپەڕێکی تایبەت لە ئینتەرنێتدا بەناوی هەڵمەتی نێودەوڵەتی ئەنفال، بۆ بڵاوکردنەوەی هەواڵنامەی تایبەت به و تاوانە بە زمانە جیاوازەکان.
6. لیژنە نێودەوڵەتییەکە کۆڕبەندو کۆنگرەی ساڵانە لە کوردستانی ئێراق ڕێکبخات، لەپێناوی بەردەوامبوون لە هەڵماڵینی ئەو سیاسەتانه و ئاشکراکردنی ئەو شێواز و ئامرازو هۆکارانەی کە ڕژێم لە کوشتنی ئەو ژمارە بێشوومارە لە دانیشتووانی کورد لە کوردستانی ئێراق و باقی تاوانەکانی دیکەی ڕژێم لە دژی گەلی کورد و ڕۆڵەی نەتەوەکانی دیکە، بەکاریهێناون.
7. لیژنە نێودەوڵەتییە هەمیشەییەکە بە هاوکاری لەگەڵ هێزو لایەنە سیاسییە ئێراقییەکان، ئیدی عەرەبی بن یان کوردی یان ئەوانیتر، کۆڕبەند لەدەرەوەی ئێراق سازبکات، جا لە دەوڵەتە عەرەبییەکان بێت یان له و دەوڵەتانەی زۆرینەی دانیشتووانەکانیان موسڵمانن، یاخود لە دەوڵەتانی ئەورووپا و ئەمەریکای باکوور و باشوور و ئوسترالیا و دەوڵەتانی دیکە لەبارەی ئەنفال و دۆخی ئێستای ئێراقەوە. دەکرێت ڕۆژێک لە ساڵدا دیاری بکرێت بۆ ئەوەی ببێتە ڕۆژی یادکردنەوەی شەهیدانی ئەنفالی کوردستانی ئێراق لە سەرانسەری ئێراقدا.
8. پاڵپشتیکردنی گۆڤاری ئەنفال لەلایەن ناوەندێکی زانستی بەڵگەنامەیی، تاوەکووببێتە ئامرازێکی فیکری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری کارا لە ئاشکراکردنی ئەو تاوانانەی ئەنجامدراون و هەڵماڵینی باکگراوندیان و دەرەنجامەکانیان بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی. پێویست دەکات جگەلە زمانی کوردی و عەرەبی بە زمانەکانی دیکەش بڵاوبکرێتەوە و بە فراوانی لە دەوڵەتە عەرەبییەکاندا دابەش بکرێت.
9. ئەنجامدانی پێشانگای هونەری شێوەکاری لەبارەی بارودۆخی ئێراق‌ و کۆمەڵکوژی ئەنفالەوە، هەروەها لەبارەی تاوانی هەڵەبجە و خەباتی گەلی کوردەوە. دەرکردنی ئەلبوومی تایبەتی ئەو تابلۆیانە و بڵاوکردنەوەیان بە فراوانی، پێویست دەکات زۆرترین ژمارەی هونەرمەندانی ئێراقی لە نەتەوە جیاوازەکانی بۆ بانگهێشت بکرێت، ئەوەش دەبێتە سەرکۆنەکردنێکی کرداری ڕەگەزپەرستانی عەرەب بەهۆی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە لە دژی گەلی کورد ئەنجامیانداوە. لەپێشی هەموویانەوە سەرکردە حوکمڕانەکانی ئێراق و لەسەرووی هەموویانەوە سەدام حسێن و عەلی حەسەن مەجید.
10. حەواندنەوه و بایەخدانێکی گەورە بە کەسوکار و ڕزگاربووانی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنفال، بۆ مسۆگەرکردنی تۆمارکردن و نووسینەوە یان ئەنجامدانی چاوپێکەوتن لەگەڵیاندا بۆ دەستکەوتنی زۆرترین و وردترین وردەکاری لەبارەی ئەو ئۆپەراسیۆنە ڕەگەزپەرستانەیە و تۆمارکردنیان بە دەنگ و ڕەنگ و بڵاوکردنەوەیان بە شێوەیەکی ڕێکخراوو بەرنامە بۆ دانراو.
11. پێویستە لەلایەن حیزبە نیشتمانییە باڵادەستەکانی کوردستانی ئێراق و لە ئێراقی دیموکراسیدا، بایەخێکی تایبەت بدرێت به و کەسانەی لە کۆمەڵکوژییەکان ڕزگاریان بووە، هەروەها چاودێری و سەرپەرشتیکردنی منداڵان و خانەوادەی شەهیدانی کۆمەڵکوژییەکانی ئەنفال.
12. درووستکردنی مۆزەخانەیەک لە کوردستان بۆ قوربانییانی گەلی کورد، بەتایبەتی قوربانیانی کۆمەڵکوژی ئەنفال تاوەکووببێتە ئەدگارو شوێنێک خەڵکی سەردانی بکەن بۆ ئەوەی ئاشناببن بە سرووشتی ئەو تاوانانەی کە لە دژی مرۆڤایەتی لە کوردستانی ئێراق لەلایەن ڕژێم و مێنتەلێتی فەرمانڕەواوە ئەنجامدراون، هەروەها دەکرێت بکرێتە مەزارێک بۆ تەواوی گەشتیارانی کوردستان.
13. درووستکردنی مۆنۆمێنتێکی ناوەندی و مۆنۆمێنتێکی دیکە بۆ قوربانیانی ئەنفال لە ناوچەیەکی گونجاوی کوردستاندا.
14. حکومەتی ئێراق پشتیوانی ئەو پەڕتووک و توێژینەوانە بکات کە باس له و نەهامەتی و کۆمەڵکوژییانە دەکەن کە گەلی کورد و نەتەوەکانی دیکە لە کوردستانی ئێراق دووچاری هاتوون، لەپێناوی تێگەیشتن له و هۆکارانەی لە پشت ئەنجامدانییانەوە بووە، هەروەها بۆ ئەوەی پەندی لێ‌ وەربگیرێ‌ و ڕێگری بکرێت لە ڕوودانەوەیان لە داهاتودا.
15. درووستکردنی لیژنەیەکی نێودەوڵەتی بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی لەلایەن هێزە سەربازییەکانی ئێراقەوە خاپورکراون، بەتایبەتی ئەو ناوچانەی بە چەکی کیمیایی بۆردومانکراون. دەکرێت پڕۆسەی کۆکردنەوەی کۆمەکی نێودەوڵەتی سازبکرێت لەپێناوی درووستکردنی شارێکی نوێ‌ لە هەڵەبجە، وەکوو هێمایەک بۆ هاوپشتی نێودەوڵەتی لەگەڵ ئەم شارە غەدرلێکراوەدا.
16. بۆ قوڵکردنەوەی هۆشیاری بەرەنگاربوونەوەی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ بەهەموو شێوەکانییەوە، هەڵمەتەکانی ئەنفال بکرێتە ماددەیەکی تایبەت لە چوارچێوەی مافی مرۆڤدا و لە زانکۆو قوتابخانە و خوێندنگاکاندا بخوێنرێت.
17. داواکردن لە حکومەتی ناوەندی بەغدا بۆ قەرەبوکردنەوەی قوربانیانی ئەنفال، بەگوێرەی خەمڵاندنێکی زانستی درووست.
18. درووستکردنی مۆنۆمێنتێک لە شاری بەغدا بۆ قوربانیانی ئەنفال و هەڵەبجە.
19. پێویستی گەشەکردنی پەیوەندییەکی دەستووری ئاشکرا لەنێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی فیدراڵی لە بوارەکانی دەسەڵات و ئەرک و مافەکانیاندا. بۆ بەدیهێنانی ئەو پەیوەندییەش پێویستە ئەو دەقە دەستوورییانە لە یاسای پابەندکەردا دابنرێن، دادگای دەستووریش ئەو ناکۆکییانە یەکلایی بکاتەوە کە لەنێوان هەردوو حکومەتەکەدا ڕوو دەدەن. ئامانجی بنەڕەتی ئەم پەیوەندییەش بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی نێوان هەردوو گەل و هەردوو حکومەت و نەتەوەکانی دیکەی ئێراقە.
20. کارکردن لەپێناوی بیناکردنی بناغەیەکی ماددی بۆ چێکردنی کۆمەڵگەیەکی مەدەنی دیموکراسی عەلمانی و پەروەردەیەکی فیکری و ڕۆشنبیری کۆمەڵایەتی دژی شۆڤێنیزم و ڕەگەزپەرستی، دژی ڕەتکردنەوەی ئایینەکانی دیکه و شوێنکەوتەکانیان، هەروەها لە دژی تایەفەگەرایی سیاسی و جیاکاری ئایینی و تائیفی، لەپێناوی فەراهەمکردنی ژیانی هاووڵاتیبوونی یەکسان، دژی ستەمکاری و توندوتیژی و دڵڕەقی و پابەندبوون بە چارەسەرکردنی کێشەکان بە شێوازی ئاشتییانه و بە ئامرازی دیموکراسیانە. [1]
=KTML_Bold=بۆ بینینی وێنەی د. کازم حەبیب بڕوانە فایلی پەیوەندیدار.=KTML_End=
This item has been written in (کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
This item has been viewed 248 times
Write your comment about this item!
HashTag
Sources
[1] Website | کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی چاوی کورد - 07-04-2023
Related files: 1
Linked items: 1
Group: Articles
Content category: Al-Anfal & Halabja
Content category: Biography
Country - Province: South Kurdistan
Document Type: Original language
Language - Dialect: Kurdish - Sorani
Publication Type: Born-digital
Technical Metadata
Item Quality: 99%
99%
Added by ( Rozhgar Kerkuki ) on 07-04-2023
This article has been reviewed and released by ( Rapar Osman Uzery ) on 07-04-2023
URL
This item has been viewed 248 times
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Library
OIL WARS
Biography
Issam Aziz Sharif
Biography
Jasmin Moghbeli
Articles
They want to destroy the values of the Kurdish people
Biography
Sirwan Mahmood Rasheed
Archaeological places
Cendera Bridge
Biography
Hafiz Akdemir
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Biography
Huseyin Deniz
Articles
The Kurdish Awakening and the Implications for Israel
Biography
Lisa Calan
Library
Our Stories Need to be Heard – Rebuilding our Society Together through Listening and Dialogue
Biography
Rez Gardi
Archaeological places
Hassoun Caves
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Biography
Dr.Zeynep Kaya
Image and Description
Picture of Kurdish school children, Halabja in south Kurdistan 1965
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Library
Voices of Trauma and Hope
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Articles
Daesh and Sunnis in Iraq: perception within the Sunni community in Iraq, acquaintances and antagonisms
Biography
Kamaran Palani
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Articles
Is ISIS a State? The Status of Statehood in the Age of Terror
Articles
Guerrillas celebrate 40th anniversary of 15 August Initiative in Medya Defense Areas
Library
Civilian Casualties By Turkish and Iranian Military Operations | 1991-2024
Library
Coalition for Just Reparations – Survivors of conflict related to sexual violence in Iraq
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
Shilan Fuad Hussain

Actual
Library
Report on sexual violence against women and girls committed by ISIL in Iraq
06-12-2023
Hazhar Kamala
Report on sexual violence against women and girls committed by ISIL in Iraq
Library
Genocide against Christians in the Middle East
16-07-2024
Hazhar Kamala
Genocide against Christians in the Middle East
Biography
Lisa Calan
04-08-2024
Hazhar Kamala
Lisa Calan
Library
The Dialect Of Awroman; (HAWRĀMĀN-Ī LUHON), Grammatical Sketch, Texts, And Vocabulary
05-08-2024
Rapar Osman Uzery
The Dialect Of Awroman; (HAWRĀMĀN-Ī LUHON), Grammatical Sketch, Texts, And Vocabulary
Library
After all, they were only children
13-08-2024
Hazhar Kamala
After all, they were only children
New Item
Library
Civilian Casualties By Turkish and Iranian Military Operations | 1991-2024
16-08-2024
Hazhar Kamala
Library
Voices of Trauma and Hope
15-08-2024
Hazhar Kamala
Library
Our Stories Need to be Heard – Rebuilding our Society Together through Listening and Dialogue
15-08-2024
Hazhar Kamala
Library
OIL WARS
14-08-2024
Rapar Osman Uzery
Library
Coalition for Just Reparations – Survivors of conflict related to sexual violence in Iraq
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
UNEMPLOYED JOURNALISTS CHASING NEWS
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
1 May ‘77 The Voices of Those Who Lost Their Loved Ones 1 May ‘77 and Impunity
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
The child, early, and forced marriage, online sexual exploitation of children and the impact of covid-19
14-08-2024
Hazhar Kamala
Library
After all, they were only children
13-08-2024
Hazhar Kamala
Library
A TOOLKIT ON TRANSITIONAL & RESTORATIVE JUSTICE
13-08-2024
Hazhar Kamala
Statistics
Articles
  531,076
Images
  107,590
Books
  20,019
Related files
  100,988
Video
  1,471
Language
کوردیی ناوەڕاست 
303,155
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,915
هەورامی 
65,847
عربي 
29,357
کرمانجی - کوردیی سەروو 
17,077
فارسی 
8,979
English 
7,418
Türkçe 
3,605
لوڕی 
1,691
Deutsch 
1,483
Pусский 
1,133
Française 
336
Nederlands 
130
Zazakî 
90
Svenska 
63
Հայերեն 
50
Español 
45
Italiano 
44
لەکی 
37
Azərbaycanca 
24
日本人 
20
中国的 
16
Ελληνική 
14
Norsk 
14
עברית 
14
Fins 
12
Polski 
7
Esperanto 
5
Ozbek 
4
Português 
3
Тоҷикӣ 
3
Hrvatski 
2
Srpski 
2
Kiswahili سَوَاحِلي 
2
ქართველი 
2
Cebuano 
1
ترکمانی 
1
Group
English
Biography 
3,148
Library 
1,868
Articles 
1,846
Documents 
176
Image and Description 
77
Martyrs 
63
Publications 
49
Archaeological places 
44
Parties & Organizations 
36
Maps 
26
Genocide 
21
Clan - the tribe - the sect 
18
Artworks 
17
Places 
9
Statistics and Surveys 
5
Miscellaneous 
4
Quotes and Phrases 
2
Video 
2
Poem 
2
Offices 
2
Womens Issues 
1
Environment of Kurdistan 
1
Dates & Events 
1
Repository
MP3 
323
PDF 
30,524
MP4 
2,395
IMG 
196,596
Content search
Kurdipedia is the largest multilingual sources for Kurdish information!
Library
OIL WARS
Biography
Issam Aziz Sharif
Biography
Jasmin Moghbeli
Articles
They want to destroy the values of the Kurdish people
Biography
Sirwan Mahmood Rasheed
Archaeological places
Cendera Bridge
Biography
Hafiz Akdemir
Image and Description
AN EXAMPLE OF BAATHS SOCIALISM AND DEMOCRACY IN KURDISTAN OF IRAQ
Biography
Huseyin Deniz
Articles
The Kurdish Awakening and the Implications for Israel
Biography
Lisa Calan
Library
Our Stories Need to be Heard – Rebuilding our Society Together through Listening and Dialogue
Biography
Rez Gardi
Archaeological places
Hassoun Caves
Archaeological places
The tomb of the historian Marduk Kurdistani
Biography
Dr.Zeynep Kaya
Image and Description
Picture of Kurdish school children, Halabja in south Kurdistan 1965
Archaeological places
Mosque (Salah al-Din al-Ayyubi) in the city of Faraqin
Library
Voices of Trauma and Hope
Image and Description
A Kurdish army in Istanbul to participate in the Battle of the Dardanelles in 1918
Image and Description
The Kurdish Quarter, which is located at the bottom of Mount Canaan in Safed, Palestine in 1946
Articles
Daesh and Sunnis in Iraq: perception within the Sunni community in Iraq, acquaintances and antagonisms
Biography
Kamaran Palani
Archaeological places
Shemzinan Bridge
Articles
Is ISIS a State? The Status of Statehood in the Age of Terror
Articles
Guerrillas celebrate 40th anniversary of 15 August Initiative in Medya Defense Areas
Library
Civilian Casualties By Turkish and Iranian Military Operations | 1991-2024
Library
Coalition for Just Reparations – Survivors of conflict related to sexual violence in Iraq
Image and Description
Kurdish Jews from Mahabad (Saujbulak), Kurdistan, 1910
Biography
Shilan Fuad Hussain
Folders
Library - Country - Province - Outside Library - Content category - Kurdish Issue Library - Language - Dialect - English Library - Publication Type - Printed Library - PDF - No Articles - Content category - Legend Articles - Document Type - Original language Articles - Language - Dialect - English Archaeological places - Century - 13th century (1200- 1299) Archaeological places - Cities - Amed

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.75
| Contact | CSS3 | HTML5

| Page generation time: 2.141 second(s)!