🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 242,845)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 56,355)
English (# 2,478)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 5,177)
هەورامی (# 61,747)
لەکی (# 18)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,155)
عربي (# 10,591)
فارسی (# 2,503)
Türkçe (# 1,150)
עברית (# 10)
Ελληνική (# 13)
Française (# 230)
Deutsch (# 398)
Nederlands (# 126)
Svenska (# 57)
Español (# 26)
Italiano (# 38)
Pусский (# 766)
Fins (# 11)
Norsk (# 13)
日本人 (# 18)
中国的 (# 11)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📖 د. سەرکەوت حەمەدەمین: لەگەڵ تیمێکی بیانی سەرقاڵی دووبارە دروستکردنەوەی خانە و شانەی دڵی مرۆڤین
د. سەرکەوت حەمەدەمین، توێژەری بواری پزیشکی و مامۆستای زانکۆی سۆران، ئێستا بۆ توێژینەوەیەکی پزیشکی سەردانی وڵاتی ئەڵمانیای کردووە و لەگەڵ ژمارەیەک توێژەری بیانی سەرقاڵی ئامادەکردنی توێژینەوەیەکن لەسەر
📖 د. سەرکەوت حەمەدەمین: لەگەڵ تیمێکی بیانی سەرقاڵی دووبارە دروستکردنەوەی خانە و شانەی دڵی مرۆڤین
📖 پزیشکێک: بۆ ڕەگەزگۆڕین، دەبێ ڕەچاوی لایەنی دەروونی بکرێت نەک جەستەیی
دەروونزانی و یاسا: گرفتی هۆرمۆنی، کاریگەریی لەسەر بڕیاری ڕەگەزگۆڕین دەبێت و یاسای عێراقییش ڕێی پێ نەدا

لە ماوەی ڕابردوودا، چەند گەنجێک بە دەستی خانەوادەکانیان کوژران، دوای ئەوەی ڕەگەزی خۆیان گۆڕیبو
📖 پزیشکێک: بۆ ڕەگەزگۆڕین، دەبێ ڕەچاوی لایەنی دەروونی بکرێت نەک جەستەیی
📖 شێف ڕێکان: سینییە تایبەتەکانمان زاوا و خەزوورەکانی لای یەک خۆشەویست کردووە
لە کۆڵانێکی پشت شەقامی باتای بەرامبەر قەڵا، 22 ساڵە کار دەکات، سەرەتا وەک قاپشۆر، دواتر وەک چێشتلێنەر و شێف، ئێستا خواردنگەکەی بەناوی خۆیەتی و رۆژانە 160 کیلۆ برنج دەفرۆشێت، ئه و کەسە شێف رێکانە.

ر
📖 شێف ڕێکان: سینییە تایبەتەکانمان زاوا و خەزوورەکانی لای یەک خۆشەویست کردووە
📖 ئەکرەم ئۆنەن: ئێستا هەردوو جەمسەری دونیا پشتیوانیی کورد دەکەن
لە دیمانەیەکی (باسنیوز)دا سیاسەتمەدار و پسپۆڕی دیاری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە سوید، ئەکرەم ئۆنەن، دەڵێت، ئێستا کورد پێویستی بە دروستکردنی لۆبییەکی گەورەیە بۆ خۆی بۆ ئەوەی دۆزی خۆی پێشانی جیهان بد
📖 ئەکرەم ئۆنەن: ئێستا هەردوو جەمسەری دونیا پشتیوانیی کورد دەکەن
📖 شاعیرێک: ئێستا ژنان بەبێ سانسۆر هەستەکانیان دەردەبڕن
رووداو دیجیتاڵ

ژنە شاعیر و چیرۆکنووسێکی خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستان دەڵێ، ژنە ئەدیبەکان ئێستا بوێرانەتر هەستی ژنانەی خۆیان دەردەبڕن و دەنگی راستگۆیانەی دەروونی خۆیانن.

فەوزییە سوڵتان بەگی، شاعیر
📖 شاعیرێک: ئێستا ژنان بەبێ سانسۆر هەستەکانیان دەردەبڕن
📕 کۆمەڵێک توێژینەوە لە بواری زانستە مرۆیییەکاندا
ناونیشانی پەڕتووک: کۆمەڵێک توێژینەوە لە بواری زانستە مرۆیییەکاندا
ناوی نووسەر: سالار باسیرە
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 کۆمەڵێک توێژینەوە لە بواری زانستە مرۆیییەکاندا
📕 تۆڵە
ناونیشانی پەڕتووک: تۆڵە
ناوی نووسەر: محەمەد موکری
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 تۆڵە
📕 گەشتەکەت بە زمانی سادە
ناونیشانی پەڕتووک: گەشتەکەت بە زمانی سادە
ناوی نووسەر: ماری و جۆن گریبین
ناوی وەرگێڕ: زەردەشت نورەدین
دەزگای پەخش: ئەندێشە
ژمارەی چاپ: چاپی دووەم[1]
📕 گەشتەکەت بە زمانی سادە
📕 نوێژی دەریا
ناونیشانی پەڕتووک: نوێژی دەریا
ناوی نووسەر: خالید حوسەینی
ناوی وەرگێڕ: ئازاد بەرزنجی
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 نوێژی دەریا
📕 خاڵۆ؛ ژیان و شیعر
ناونیشانی پەڕتووک: خاڵۆ؛ ژیان و شیعر
ناوی نووسەر: مەهدی فاتیح عومەر
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 خاڵۆ؛ ژیان و شیعر
📕 سۆفیست
ناونیشانی پەڕتووک: سۆفیست
ناوی نووسەر: ئەفلاتوون
ناوی وەرگێڕ: ئاوات ئەحمەد سوڵتان
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 سۆفیست
📕 نهێنیی کریسمس
ناونیشانی پەڕتووک: نهێنیی کریسمس
ناوی نووسەر: یۆستاین گاردەر
ناوی وەرگێڕ: سیروان مەحمود
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 نهێنیی کریسمس
📕 جیهانی ڕۆمان
ناونیشانی پەڕتووک: جیهانی ڕۆمان
ناوی نووسەر: هاشم ئەحمەدزادە
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 جیهانی ڕۆمان
📕 پرسیارەکانی خۆشەویستی
ناونیشانی پەڕتووک: پرسیارەکانی خۆشەویستی
ناوی نووسەر: فەوزیە دریع
ناوی وەرگێڕ: عەبدوڵڵا مەحمود زەنگەنە
دەزگای پەخش: ئەندێشە[1]
📕 پرسیارەکانی خۆشەویستی
📕 فادیمە ساهینداڵ؛ کوشتنی و کاردانەوەی کۆمەڵگا
ناونیشانی پەڕتووک: فادیمە ساهینداڵ؛ کوشتنی و کاردانەوەی کۆمەڵگا
ناوی نووسەر: ئۆلف بروبێری - لەیف ئیریکسۆن
ناوی وەرگێڕ: نوری کەریم
دەزگای پەخش: ئەندێشە

پەرتووکەکە باس لە کوشتی فادیمە دەکاتە لەلا
📕 فادیمە ساهینداڵ؛ کوشتنی و کاردانەوەی کۆمەڵگا
📕 بەعس و ئایدۆلۆژیا
ناونیشانی پەڕتووک: بەعس و ئایدۆلۆژیا
ناوی نووسەر: نەبەز گۆران
دەزگای پەخش: ئەندێشە

ئەم کتێبە لێکۆڵینەوەیە لە دونیای بەعس و ئایدۆلۆژیاکەی، لە پێنج بەش پێکهاتووە
بەشی یەکەم: مێژووی بەعس لە سەرەتاو
📕 بەعس و ئایدۆلۆژیا
📖 مرۆڤی یاخی 1
مرۆڤی یاخی
شەماڵ بارەوانی

شاکارێکی فەلسەفی مەزن و بەرهەمێکی تری (ئالبێرت کامۆ)ی فەیلەسوفە و یەکەم چاپی بە زمانی فەڕەنسی و لەساڵی 1951 لێ بڵاو بووەوە.
هەڵبەت، هەرکاتێک ناوی کامۆی گەوره نهلیست و فە
📖 مرۆڤی یاخی 1
📖 گەوهەر
گەوهەر
گوڵزار حەمە فەرەج

ئەگەر من پێناسەی ژن بکەم، دەڵێم ئەو دو پیت و چوار خاڵە، پیتی یەکەمی ژیانە و پیتی دووەمی نازە، هێندە ستەمی ڕۆژگار سەرشانی قورس کردوە، مشتێک خەندەی لە ناخیدا هەڵگرتوە، لەبەخ
📖 گەوهەر
📖 ئای مروەت!
ئای مروەت!
فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئەو دووانیوەڕۆیەی شەڕ دەستی پێکرد و سەربازخانەکەی تەنیشت شار کەوتە تۆپ و هاوەنبارانکردنی گەڕەک و شەقامەکان، خاڵە مەحموود و دایە مروەت کە لە تەمەندا بوون و پێکەوە لە خان
📖 ئای مروەت!
📖 سامی پێش پشکۆ مرد
سامی پێش پشکۆ مرد
گۆران ڕەئوف

0
مردوویەکتان بینیوە دوای مردنی پیاسە بکات و سیگار بکێشێت؟ مردوویەک پاش مردنی بیر لە مردنی کەسانی تر بکاتەوە؟ مردوو یەک غەم بۆ ئازاری لەدەستدانی دۆستانی مردووەکانی
📖 سامی پێش پشکۆ مرد
📖 بیری یار
بیری یار
فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئەو سەردەمەی ئاشق بووم، یار پێی دەگوتم دەبێ هەموو کاتێ لە بیری یاردا بم. هەر وایش بوو. هەمیشە لەبیریدا بووم. بە رۆژ، بە شەو، کاتێ نان خواردن، کاتێ کارم دەکرد، کاتێک دەخە
📖 بیری یار
📖 باران و من
باران و من
فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئەمڕۆ بارانێکی قورس دایکرد، لە چەشنی شەستە و رەهێڵە. ئاسمان یەک تەبەق بوو بە هەورێکی رەشی نزمتر لە بانە گڵەکەی ئێمە. نازانم بۆ هەر رۆژێک من بیر و خولیای گۆڕانی دونیا لە
📖 باران و من
📖 گۆڕی یەهودا
گۆڕی یەهودا
فەڕۆخ نێعمەتپوور

زۆر حەزدەکەم بارگەوبنە بپێچمەوە و هەمووی بخەمە جانتایەک و بیدەم بە کۆڵمدا و روو لە وڵاتی فەلەستین، ئیسڕائیل یاخود باشتر بڵێم (بەهۆی ئەوەی هەندێ کەس رقیان لە ناوی ئیسڕا
📖 گۆڕی یەهودا
📖 کوشتنی منداڵێک
کوشتنی منداڵێک
ستیک داگێرمەن
لە سویدییەوە: شاهۆ حەسەنپوور

ڕۆژێکی ئاساییە و، خۆر، لار بەسەر دەشتەکەوەیە. بەم زووانە دەنگی زەنگی کاتژمێرەکان بەگوێ دەگات. دوو منداڵ ڕێگەیەکیان لە نێوان چەند کێڵگەیەک
📖 کوشتنی منداڵێک
📌 کوردیپێدیا، پێویستی بە ئەرشیڤوانانە لە باکوور، رۆژهەڵات و رۆژاوای وڵات. تکایە سی ڤی-یەکانتان بۆ کوردیپێدیا بنێرن.
📌 Kurdîpediya bi arşîvvanan re hewceye ji bakur, rojhilat û rojavayê Kurdistanê ve. Ji kerema xwe CV ya xwe ji Kurdîpediya re bişînin.
📌 Kurdipedia hiring archivists from North, East and West Kurdistan. Please send your CV to Kurdipedia.
👫 کەسایەتییەکان
سەعید سدقی کابان - سەعید کابان
👫 کەسایەتییەکان
جەلال محەمەد مستەفا کوردی
👫 کەسایەتییەکان
هێرۆ عەبدوڵڵا گۆران
📝 بەڵگەنامەکان
پارێزگاری کەرکووک لە بڕیارێ...
👫 کەسایەتییەکان
شوکریە حسێن رەشید
📖 Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti (1919) | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti (1919)
1919’da Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti ile çalınan maya, Kürt toplumunda tutar. Zira İstanbul’da ilk adımın atıldığı günden itibaren, Kürt kadınların başlattığı modern ve örgütlü mücadele, kimi zamanlar kesintilere uğrasa da bir süreklilik kazanır, faaliyet sahaları çeşitlenir ve farklı coğrafyalara taşınarak yayılır.[1]
20’nci yüzyılın başlarında, Osmanlı İmparatorluğu’nda yeni bir sayfanın açılacağı bellidir. Herkes bu tarihsel dönemeçte kendine iyi bir yer aramakta, haklarının muhafazasını ve mevkilerinin tahkimini amaçlayan taleplerde bulunmaktadır. Etnik ve dini kimliklerde, gençlerde, kadınlarda ve diğer toplumsal katmanlarda siyasi hareketlilik had safhaya çıkmıştır. Mesela 1908-1923 yılları arasında İstanbul’da 40’a yakın kadın derneği faaliyet göstermektedir. Rohat Alakom, bunlardan biri olan Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin öyküsünü anlatır. *
1919’da kurulan Cemiyet, uzun bir müddet unutulmaya terk edilir. Mehmet Emin Bozarslan, Jîn dergisinin 25 sayıdan oluşan koleksiyonunu, 1985-1988 yılları arasında, beş cilt halinde yayınlayınca, Cemiyet hakkındaki ilk bilgiler gün ışığına çıkmış olur. Jîn’in bazı sayılarındaki Cemiyet’e dair sınırlı yazı ve şiirler, Cemiyet’e ilişkin araştırmaların artmasını sağlar. 1989’da Cemiyet’in tüzüğü de ortaya çıkar ve yayınlanır.
“Ayrıcalıklı sınıfın kadınları”
Tarihte kurulan ilk Kürt kadın derneği olarak kabul edilen Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti, Osmanlı’daki diğer kadın dernekleri gibi, aristokrat ailelerinden gelen kadınlar tarafından kurulur. Babanzadeler, Bedirhaniler ve Cemilpaşazadeler gibi saygın aileler, siyasi ve kültürel sahada Kürt toplumunu derinden etkilerler. Kürdistan’ın “ayrıcalıklı sınıf kadınları” da, “kadınlık” ve “Kürtlük” kimliklerini birlikte ele alarak “ilk Kürt kadın örgütlenmesini” oluştururlar.
Elbette bu, Kürt kadınların kamusal alana ilk girişleri değildir. Cemiyet’in kurulmasından önce de Kürt kadınlar farklı mecralarda seslerini duyurmaya çalışırlar; kadın derneklerinde boy gösterir, dergilerde yazılar yazarlar. Mesela, Bedirhani ailesinin kadınlarının, 1913’ten itibaren İstanbul’da yayınlanan Kadınlar Dünyası dergisinde yazıları çıkar. Birinci Dünya Savaşı’ndan önce kurulan Kürt Talebe – Hêvî Cemiyeti’nin yayın organları Rojî Kurd ve Hetawî Kurd dergilerinde Kürt kadınların yazılarına yer verilir.[1]
Dönemin Kürt aydınlarından Abdullah Cevdet, birçok makalesinde toplumların gelişmesinde kadınların ve anaların büyük bir rol oynadığını vurgular. “Bizler manen babalarımızdan ziyade annelerimizin hayat uzantısıyız” diyen Cevdet, İshak Sukuti ile birlikte Elazığ’da erkeklerin ve kızların beraber gidebileceği bir okul açar. Kadın haklarını savunan Kürt aydınların yazılarında mesele iki yönlü olarak ele alınır:
Bir yandan kadınlar, ulusal mücadeleye seferber edilmek istenir. Ulusal uyanış için topumun her katmanın üzerine düşen yükümlülükler vardır. “Geleceğin ve ulusun öğretmenleri” kadınlardan beklenen de, ulusal kurtuluşun bir neferi olarak yaşam boyu sürecek bir mücadele vermeleridir. Diğer yandan da kadınların maruz kaldıkları baskılar gündeme taşınır ve çözüm yolları tartışılır.
“Kürdlük için şeref olan bu kutlu kuruluş”
1918’in sonlarında Jîn dergisinin çıkması ve Kürdistan Teâli Cemiyeti’nin kurulması, Kürtlerin taleplerinin kamuoyuna aktarılması noktasında tüm kesimleri hareketlendirir. Kadınlar da bu sürece dahil olurlar ve hazırlıklarını tamamlayıp Mayıs 1919’da kendi kuruluşlarıyla sahnedeki yerlerini alırlar. Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin kuruluşunu ilk haber veren Memduh Selim’dir. Selim, 26 Mayıs’ta yazdığı ama 4 Haziran’da Jîn’in 20’nci sayısında yayınlanan yazısında, Cemiyet’in kuruluşundan duyduğu sevinci paylaşır:
“Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti adı altında bir dernek açan İstanbul’daki hanımlarımıza, Kürdlük için şeref olan bu kutlu kuruluşlarından dolayı ne kadar şükran borçlu olsak yeridir.” (s. 27)
Kürdistan Teâli Cemiyeti ile Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti arasında sıkı bağlar vardır. Hatta bazı kaynaklar, Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin Kürdistan Teâli Cemiyeti’nin bir alt ya da yan kuruluşu olduğunu ve onun himayesinde kurulduğunu belirtirler. Tüzüğünde kurucuların kim olduğu bilgisi yer almaz ama eldeki bilgiler Cemiyet’in oluşumuna Yamulki, Handanzade, Babanzade, Bedirhani ve Zapsu ailelerinin kadınlarının öncülük ettiğini gösterir.
Cemiyet’in ana gayesi, Kürt kadınların entelektüel düzeylerini geliştirmek, maddi durumlarını ve toplumsal koşullarını iyileştirmek için onlara yardımcı olmaktır. Ayrıca, Birinci Dünya Savaşı nedeniyle Batı’ya sürgün edilen 600 bin Kürdün karşılaştığı zorluklar da Cemiyet’in ilgi alanındadır. Cemiyet, muhacir Kürt yetim çocuklarına sahip çıkılmasını acil bir vazife olarak addeder. Amaçları doğrultusunda Cemiyet; para toplamak, kitap ve broşür yayınlamak, okuma salonları ve kitaplıklar açmak gibi faaliyetlerde bulunur.
“Kürd sözünden dönmez”
Cemiyet’te iki kadının ismi öne çıkar: İlki, muarızlarınca “Nemrut Mustafa Paşa” olarak mimlenen Süleymaniyeli Mustafa Yamulki’nin kızı Encum Yamulki’dir. 1896’da Kars’ta Osmanlı Konsolosu olarak görev yapan Mustafa Paşa, 1922’de Şeyh Mahmud Berzenci’nin önderliğinde kurulan Kürt Hükümeti’nde Eğitim Bakanı olmuştur. 20 Haziran 1919’da Cemiyet’in açılışı vesilesiyle verilen mevlitte Yamulki bir konuşma yapar ve konuşma metni Jîn’de “Bir Hitabe” başlığıyla yayınlanır.
“Derneğin açılışına koşarak gelen saygıdeğer hanımlarımız ve kardeşlerimiz, her türlü yardımı yapacaklarına ve Kürdlüğün gelişmesi için ne yapılması gerekiyorsa tereddütsüz yapacaklarına Kürd sözü üzerine söz veriler. ‘Kürd sözünden dönmez’ cümlesi, öteden beri bir atasözü olmuştur. Ben kanılarımla inanıyorum ki, Kürd her şeye söz vermez, fakat vermiş olduğu sözden de kesinlikle dönmez.” (s.31-32)
Yamulki hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Kesin olan, 1924’te babasının isteği üzerine tıp tahsili yapmak üzere Fransa’ya gittiği, 1928’de bu ülkenin en eski tıp kurumu olan Paris Tıp Fakültesi’nde doktora çalışmasını tamamladığı, bir Fransız öğretim üyesi ile evlendiği ve bir oğlunun olduğudur.
“Türkiye’de biz sizden elli yıl gerideyiz”
Cemiyet’le birlikte ismi en çok anılan ikinci kadın ise Şerif Paşa’nın eşi Emine Hanım’dır. 1919’da İstanbul’da yayınlanan İstiklal gazetesinde, Şerif Paşa’nın Paris’te yaşayan eşi Emine Hanım’ın Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin başkanlık önerisini kabul ettiğine dair bir haber çıkar.
Şerif Paşa’nın Kürd Teâli Cemiyeti’nce Paris’te sürdürülen barış görüşmelerine Kürt temsilcisi olarak seçilmesi, doğal olarak ailenin kadınlarını da etkiler, onların da kamusal alanda aktif bir pozisyon almalarına neden olur. Mamafih, Emine Hanım’ın Cemiyet’in başkanı olmasının altında, salt Şerif Paşa’nın eşi olması yatmaz. O, Fransa’dan önce yaşadığı İsveç’te yoksullara yardım, kadın hareketi ve barış çabaları gibi üç alanda bilinen ve çalışmaları İsveç gazetelerine konu olan bir isimdir.
Emine Hanım, 11 yıl yaşadığı İsveç’te en çok kadınların durumu üzerine kafa yorar; bu İskandinav ülkesi ile Osmanlı’daki kadınların durumunu karşılaştırır. İsveççe öğretmenine, hayıflanarak “Türkiye’de biz sizden elli yıl gerideyiz” der. Ona göre, bir toplumun gelişmesi için, kadınların o toplumda etkin bir konumda olmaları gerekir:
“İsveç yeryüzünde en gelişmiş ülke olmalı, o zaman kapalı yaşamdan kurtulmak ve erkeklere elimiz uzatarak, beraberce insanlığın soylu amaçları için mücadele etmek arzusu bizde daha da artmaktadır.” (s.54)
1908[1]’de Paris’e yerleşen Emine Hanım, İttihat ve Terakki’nin baskı yönetime karşı verdiği demokratik mücadelede eşi Şerif Paşa’nın en büyük destekçisi ve yardımcısı olur. Tarık Zafer Tunaya, 1909’da Şerif Paşa tarafından kurulan Islahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası’nın (Osmanlı Anayasal Reformlar Partisi) ağır topları arasında Emine Hanım’ın adını da sayar.
“Biraz daha yukarıya bakarsak bir kadınlar saltanatı görürüz”
Kürt kadınların hak ve hukuk yürüyüşlerinde, birçok Kürt erkeği onlara eşlik eder. Şerif Paşa, bunların başında gelir. Daha 1908’de, kendisiyle yapılan söyleşide, Şerif Paşa kadınlar ve feminizm konusunda öneli açıklamalarda bulunur:
“Türkiye’de epeyce feminizm var. Eşim, en gayretli feministler arasında ve Türkiyeli kadınlar çok bilgili. Batı kültürü konusunda sanıldığından daha fazla şeyler biliyorlar. Kadın hareketinin önünde Türkiye’de büyük bir gelecek var. Kadınlar daha konuşmadı ama onlar bunu başaracak.” (s.54)
Memduh Selim, Abdürrahim Rahmi, Aziz Yamulki ve Mevlanzade Rıfat gibi Kürt aydınları da, yazıları ve tavırlarıyla kadınların yanlarında olduklarını gösterir, Cemiyet’in kuruluşuna yürekten bir destek sunarlar. Memduh Selim, Jîn’in 14’üncü sayısında kadın meselesini tartışır. Kürt kadınların gerçekte özgür olduklarını savunan Selim “Biraz daha yukarıya bakarsak bir kadınlar saltanatı görürüz” der.
Serbesti’yi yöneten Mevlanzade Rıfat’ın eşi Ulviye Meylan 1913’ten 1921’e kadar Kadınlar Dünyası adlı gazeteyi çıkarır. Rıfat, Serbesti’de kadın çalışmalarına yer verirken; eşi Ulviye Hanım da gazetesinde Kürt aristokrat ailelerinin kadınlarına alan açar ve buradan edinilen tecrübeler sonraki yılarda Cemiyet’in kuruluşuna kaynak teşkil eder. Azizi Yamulki bir yazı, Abdurrahim Rahmi (Zapsu) de bir şiirle Cemiyet’in kuruluşunu kutlar.
“Aferin, yüzlerce kez aferin! Bizi onurlandırdınız”
Ne yazık ki Cemiyet’in ömrü uzun olmaz. 11 Haziran 1920 tarihli gazeteler, hükümetin bir çatı örgüt olan Kürd Teâli Cemiyeti’nin kapatılmasına karar verdiğini bildirirler. Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin de kapatıldığı anlamına gelir bu haber. Derneğin kapatılmasının ardından İstanbul’u terk etmek zorunda kalan Yamulki Ailesi, Süleymaniye’ye döner. Süleymaniye, dernek çalışmalarının yeni merkezi olur.
Mustafa Yamulki liderliğinde bir grup Kürt aydını Kürdistan Cemiyeti adı altında Güney Kürdistan’daki ilk Kürt derneğini kurar. Yamulki’nin kızı Zehra ve gelini Güzide Hanım, Kürdistan’a döndüklerinde kadın ve kızların eğitimi için kollarını sıvarlar. Kızların eğitimi için açılan okulun müdürlüğünü önce Güzide Hanım, sonra Zehra Hanım yapar. Okulda öğretmenlik yapan ve ömrünü kızların eğitimine adayan Fatma Muhyettin, anılarında Dayîk (Anne) adlı bir oyun sergilediklerini anlatır.
“Okulu kapatıp perdeleri açtıklarını söyleyen Fatma Muhyettin, Süleymaniye şehrindeki kadınların bir hafta boyunca bu piyesi görmeye geldiklerini söyler. Kadınların bu başarısı, erkek kesimin de beğenisini alır. Bir gün yolda yürürken birisinin sırtına hafifçe vurduğunu belirten Fatma Muhyettin döndüğünde, zamanında İstanbul’da kalmış ünlü Kürt şairi Pîremerd’i görür ve onun kendisini ‘Aferin, yüzlerce kez aferin! Bizi onurlandırdınız’ biçiminde tebrik ettiğini söyler.” (s. 62)
İlk kadın örgütü olan Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin açılmasından 27 yıl sonra, 13 Mart 1946’da İran Kürdistanı’nda Mahabad şehrinde Kürdistan Demokratik Kadınlar Birliği kurulur. Derneğin kuruluşundan bir hafta önce Mahabad Kürt Cumhuriyeti’nin başkanı Qazî Muhammed’in eşi Mine Hanım tarafından önemli bir konferans düzenlenir. Kürt-Sovyet Kültür Merkezi’nde yapılan ve üst düzey yöneticilerin eşlerinin yanı sıra çok sayıda kadın öğretmen ve öğrencinin katıldığı bu konferans, 8 Mart’a denk getirilir. Bu, Kürdistan’daki ilk Kadınlar Günü kutlaması sayılabilir.
İran’da 1946’da örgütlenen Kürt kadınlar, 1952’de Irak’ta Kürt Kadınlar Birliği ve 1977’de Türkiye’de Devrimci Demokrat Kadınlar Derneği adı altında bir araya gelir ve hakları için çaba gösterirler. Ezcümle, 1919’da Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti ile çalınan maya, Kürt toplumunda tutar. Zira İstanbul’da ilk adımın atıldığı günden itibaren, Kürt kadınların başlattığı modern ve örgütlü mücadele, kimi zamanlar kesintilere uğrasa da bir süreklilik kazanır, faaliyet sahaları çeşitlenir ve farklı coğrafyalara taşınarak yayılır.
İşaret fişeğini Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin çaktığı o mücadele bugün de devam ediyor, kadınların hak ve özgürlük talepleri tatmin edilmedikçe de duracağa benzemiyor…
* Rohat Alakom: Kürd Kadınları Teali Cemiyeti (1919), Avesta Yayınları, İstanbul, 2019.

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🇹🇷 Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Bu madde (🇹🇷 Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Perspektif
📚 فایلی پەیوەندیدار: 1
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️24-04-2022
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
📅 رۆژی دەرچوون: 24-04-2022
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 بیبلۆگرافیا
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🇹🇷 تورکی

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سارا کامەلا)ەوە لە: May 8 2022 12:11PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 8 2022 6:14PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 8 2022 6:14PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 200 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.130 KB May 8 2022 12:22PMسارا کامەلا
📚 پەڕتووکخانە
  📖 مرۆڤ پەروەردە دەکرێ لە...
  📖 بارزان و مێژووی بزووتن...
  📖 دڵڕەقیی و بێماڵیی
  📖 ژیاننامەی لیۆنێل مێسی
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 04-07-2022
  🗓️ 03-07-2022
  🗓️ 02-07-2022
  🗓️ 01-07-2022
  🗓️ 30-06-2022
  🗓️ 29-06-2022
  🗓️ 28-06-2022


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
سەعید سدقی کابان - سەعید کابان
مامۆستا سەعید سدقی کابان کەسایەتییەکی گەورەی پەروەردەیی کوردستانە و زیاتر لەنیو سەدە خزمەتی بەرەوتی خوێندن و پەروەردە و رێزمانی کوردی کرد.
مامۆستا سەعید لەبنەماڵەی کابانە، ئەو بنەماڵە دیارەی شاری سلێمانی کەزیاتر لەیەک سەدەیە لەخزمەتی کۆمەڵی کوردەواریدان و دەیان کەسایەتی سیاسی و روناکبیری و هونەری و پەروەردەیی و کۆمەڵایەتیان تێدا هەڵکەوتووە و لەکایە و رشتە جیا جیاکاندا خزمەتیان بەگەل و نیشتمانەکەیان کردووە.
سەعید کابان بەسەرقافڵەی ئەو بنەماڵە هێژایە دادەنرێ‌ کە لەمەیدانی زمان و پەروەردەدا خزمەت
سەعید سدقی کابان - سەعید کابان
جەلال محەمەد مستەفا کوردی
ناو: جەلال
ناوی باوک: محەمەد مستەفا کوردی
رۆژی کۆچی دوایی: 05-07-2021
شوێنی لەدایکبوون: شاری سلێمانی
شوێنی کۆچی دوایی: شاری سلێمانی
ژیاننامە
کەسایەتی دیار، ڕۆشنبیر، نووسەر، شاعیر و ئەدیب، وەرزشکارێکی دێرینی شاری سلێمانی بووە.
[1]
جەلال محەمەد مستەفا کوردی
هێرۆ عەبدوڵڵا گۆران
ناو: هێرۆ
ناوی باوک: عەبدوڵڵا گۆران
ساڵی لەدایکبوون: 1947

ژیاننامە
هێرۆ عەبدوڵڵا گۆران کچی شاعیری ناسراوی کورد مامۆستا گۆرانە.
لە ساڵی 1947 لە لەدایکبووە.
لەگەڵ (مومتاز نوری عەلی) هاوسەرگیری کردووە،
هێرۆ گۆران لەگەڵ هاوسەرەکەی بایەخیان بە پەروەردەکردنی نیشتیمانپەروەرانە و پێشکەوتنخوازانەی هەر چوار منداڵەکەیان (ئاری، ئالان، ئەردەلان و تەلار) داوە و هەروا بۆ تەواوکردنی خوێندنی کۆلێژی بەرز.
شاعیر و نووسەرێکی ناسراوە و هەر لە ساڵی 1964ەوە چەند کۆمەڵە کورتەچیرۆک و شیعری بڵاوکردۆتەوە.
یەکە
هێرۆ عەبدوڵڵا گۆران
پارێزگاری کەرکووک لە بڕیارێکی نوێدا دژی کورد لە کەرکووک
لە بڕیارێکی نوێدا دژی کورد لە کەرکووک، پارێزگاری کەرکووک بڕیاریداوە، ئەوانەی نیشتەجێی کەرکووک نین و فۆڕمی خۆراکی کەرکووکیان هەیە فۆڕمەکەیان لێوەر بگیرێتەوە.
بەگوێرەی نووسراوێک راکان جبووری، پارێزگاری سەپێنراوی کەرکووک، داوا لە هێزە ئەمنییەکان و فەرمانگە حکومییەکانی کەرکووک کردووە، ئەو کەسانەی خەڵکی کەرکووکن و لە دەرەوەی شارەکە نیشتەجێن پشتگیری نیشتەجێبوون و فۆڕمی خۆراکیان لێوەربگیرێتەوە.
ئەو بڕیارە مەترسیدارەو وەک بڕیارەکانی دیکەی ئەو پارێزگارە دژی هاووڵاتیانی کوردە، چونکە هەزاران خێزانی کورد
پارێزگاری کەرکووک لە بڕیارێکی نوێدا دژی کورد لە کەرکووک
شوکریە حسێن رەشید
ناو: شوکریە
ناوی باوک: حسێن رەشید
ساڵی لەدایکبوون: 1949
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
لە ساڵی 1949 لەدایکبووە، دەرچووی کۆلێژی زانستە بەشی فیزیا، لە وەزیفەدا سەرپەرشتیاری پسپۆری فیزیا بووە و ئێستا خانەنشینە، ئەو ژنە باس لەوە دەکات کە لە بنەماڵەیەکی نیشتمانپەروەر و کوردپەروەدا گەورە بووە و لە سلێمانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی و زانکۆی تەواو کردووە، هاوسەری کەمال شاڵی-یە.

هەستی کوردایەتی
شوکریە حسێن دەڵێت: یەکەم کچ بووم لە خوێندنگەی کوڕان وەک مامۆستا وانە بڵێمەوە بەهۆی ئ
شوکریە حسێن رەشید


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.07
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 2.031 چرکە!
009647701579153 | 009647503268282
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)