پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
ڤیدیۆ
ساتی دەرهێنانی شەهیدانی ئەشکەوتی داری خلە لە ساڵی 1991
27-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
(سەعدى) شاعير فارسێکى شيرازيى، يان کوردێکى هەورامى؟
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
شیلان گەیلانی
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
موسعەب ئەدهەم
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
کەریم حیکمەتی
27-02-2024
زریان سەرچناری
شوێنەکان
تل عەزێر
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
شوێنەکان
کۆمەڵگەی دووگر
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
ژیاننامە
نەرمین حوسنی
26-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
تل بەنات
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
شوێنەکان
زۆڕاڤا
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
ئامار
بابەت 510,557
وێنە 103,048
پەرتووک PDF 18,723
فایلی پەیوەندیدار 92,868
ڤیدیۆ 1,193
ژیاننامە
عەبدوڵڵا حەسەن زادە
پەرتووکخانە
حەمەدۆک - بەرگی 4
پەرتووکخانە
یاشار کەمال.. سترانبێژی ڕوو...
کورتەباس
چۆن بەرگی یەکەمی ڕۆمانی (حە...
کورتەباس
گفتوگۆیەک لەگەل گوندنشینەکا...
Dengbêjler Şahı Reso
هاوکارانی کوردیپێدیا، بابەتییانە، بێلایەنانە، بەرپرسانە و پیشەییانە، ئەرشیڤی نەتەوەییمان تۆماردەکەن..
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Türkçe
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست3
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Dengbêjler Şahı Reso

Dengbêjler Şahı Reso
Dengbêjler Şahı Reso
sedat ulugana
dergi: Kürt Tarihi , C.26, 2016,p.38-43, Istanbul

Reso'nun kilamları bünyesinde Kürt isyan tarihini barındınır . Bu eksendeki kilamlarının kahramanları Şeyh Sait , Cibranlı Halit Bey , İhsan Nuri Paşa , Ferzende , Seyithan , Kör Hüseyin Paşa , Eliyê Ûnis gibi isimlerdir genelde . Devlet nezdinde ise bütün bu isimler , o dönemde sakıncalı siyasilerdir . Onun için Reso hemen hemen her askeri darbe ve sıkıyönetim döneminde kovuşturmaya uğrar . Ama en büyük baskıyı 12 Eylül 1980 darbesinde yaşar , aylarca kırsalda kaçak dolaşır . Çünkü devlete göre Reso siyasi şarkılar söylemektedir.
K ürtler tarafından Dengbêjler Şahı olarak anılan Dengbêj Reso , efsanevi deng bêj Evdalê Zeynikê'nin tradis yonuna mensup dengbêjler arasında en etkili olan isimdir . Öncülü olan Dengbêj Ferzê'den çokça etkilenen ve ardılı olan Dengbêj Şakiro'yu en çok etki leyen Dengbêj Reso , Kürt toplu munun bir dönemine damgası ni vurmuş , öyle ki namı günü müzde de hala canlılığını koru maktadır . Dönemin Demokrat Parti Muş Milletvekili olan Gi yasettin Emre tarafından 1957 yılından beri sesi kayıt altına ahınmış , böylece Kürt tarihinin son yüzyılına ait en eski sözlü tarih numunelerinin günümüze faşınması sağlanmıştır . Öncülü , ardılı ve çağdaşı birçok dengbêj gibi hayatı sefalet ve felaketler inde geçmiş olan Dengbêj Heto , Kürt sözlü edebiyatı ve müziğine söylediği kilamlar eşsiz bir zenginlik katmıştır . Bilindiği ve kabul edildiği üzere , Dengbêjlerin icra ettiği kilamlan gibi hayatları da söz lü tarih anlatılarına dayanır . Onun için burada ele aldığımız Dengbêj Reso'nun hayatını bu tür anlatılar ışığında ele alaca ğız . Oğlu Abdulkerim Güner ile 2013'ün Ağustos ayında Muş'ta babasına dair yaptığım röpor tajlar bu makalenin belkemiğini oluşturuyor . Dengbêj Reso 1902'de Iğdır'ın Kerimbeyli adlı köyünde dünyaya gelir . Babasının isimi Veli anne sinin ismi de Hafize'dir . İki kız kardeşi , 4 de erkek kardeşi vardır . Köken olarak Bekiran aşiretine mensuptur . Anlatılara göre Reso ilk kilam larını , amcası Evdo'dan , sonra da Ermeni Gulê'den öğrenir . Onun dengbêjlik hikayesinin başlan gıcı , bu iki şahsın dengbêjliğine olan tanıklığıyla başlar . Reso 7 ya da 8 yaşlarında iken ( 1909-1910 ) , efsanevi dengbêj Evdalê Zeynikê ile birlikte kilam söylemiş olan Gulêya Fileh ( Ermeni Gulê ) Kerimbeyli'de Reso'nun amcası Evdo'nun evine misafir olur . O gün amcası ile Gulê arasında ge çen diyalog , Reso'nun hayatında dengbêjliğe dair ilk kilometre ta şını oluşturur : -Amcası : Gulê , benim bu ye ğenim de kilam söylüyor , ismi de Resul'dur . - Gulê : Hele söyle bakalım boynu kırılasıca . Bakalım nasıl söylüyorsun ? na oturur , elini kulağına götürür Reso da usulca Gulê'nin yanı ve söylemeye başlar : rabû li Rewane Lo lo lawo Mamedo quling Gulê her iki eliyle kulaklarını tutar ve Be hey boynun kırıl sın , kulağımın perdesini yırttın ! Ulan Evdo , bu çocuğa sahip çık . Bu çocuk çok meşhur bir dengbêj olacak der . 15 yaşına geldiğinde ( 1917 ) . ailesi göçer hayatından dolayı Digor'un Celal köyüne yerleşir . Bilindiği üzere bu yıllarda Bi rinci Dünya Savaşı hala devam etmektedir ve Digor yöresi Ezidi Hesenan aşireti ile meskun bir yerdir . Reso burada bir mühlet hem bu aşirete dengbêjlik yapar hem de onlardan kilam öğrenir . Savaşın bitmesiyle birlikte Ezidi Kürtler Rusya tarafına , Müslüman Kürtler de Osmanlı tarafında ge çerler . Aile , Celal adlı köyde iki yıl kaldıktan sonra mülteci duru muna düşer ve Iğdır'a döner la kin orada barınamaz , Erzuruma doğru tekrar göç eder . Reso'nun bazı akrabaları Bulanık'ın Arincik adlı köyüne yerleşirler , Reso'nun babası da 1919 yılında Karayazı'nın Gopala adlı köyü ne yerleşir . Bu çetin günlerde bile Reso aşkla kilam söyleme ye devam eder , öyle ki yemek yerken bile bir yandan kilam söylemesi , babasının tepkisine yol açar . Gopala köyü'nde Reso 20 yaşındayken , aşık edebiyatının güçlü metaforlarından biri olan rüyasında bade içme olayını yaşar . Anlatıya göre , bir gece ko yunlarını otlatırken , kepenekin altında sıtmaya tutulurcasına titreyip mırıldanmaya başlar . Bu olaya tanık olan kişi , çoban arkadaşı Selîmê Mihikê'dir . Reso badeyi içtikten sonra ar tık eskisinden daha fazla kilam söylemeye başlar . Bu günlerde amcasının kızı Emine ile evle nir . Bu evlilikten Emer ve Sinem adlı iki çocuğu olur . Ağrı İsyanı ( 1926-1932 ) sırasında genç olan Reso , bazı araştırmacıların id dialarına göre isyana katılır , lakin araştırmalarımıza göre bu iddialar gerçekten uzaktır . Ama birden fazla akrabası bu isyan sırasında ve sonrasında yaşamını yitirir . Bunlardan biri de amcasının oğlu Hasan'dır . Hasan Zonguldak'a sürülür , orada kömür ocaklarında zo runlu olarak çalıştırılır ve ora da akciğer kanseri olup ölür . da akciğer kanseri olup ölür . Amcasının oğluna büyük bir sevgi besleyen Dengbêj Reso bu ölümdem çok etkilenir . Öyle ki Ağrı İsyanı'na özel bir ilgi duyar ve isyanı kilamlarına konu eder . Ağrı İsyanı'nın sonlarına doğru bir de Seyithan - Alican adlı iki Kürt direnişçinin kordine ettiği bir isyan başlar ( 1931-1933 ) . Reso bu direnişçiler ile karşılaşır , karizmalarından çok etkilenir . Karşılaşma olayı 1931 yılının ba harında Bulanık'ın Salaxtor adlı mıntıkasında gerçekleşir . Peşlerinde ise bir müfreze asker vardır . Gördüklerinden etkile nen Reso , o gün orada Weylo lo Weylo ( vah lo vah lo ) adlı kilamı besteleyip söyler . 1934'te Soyadı Kanunu yasası çıkarılır . Bu yasa gere ği Dengbêj Reso'nun ailesi de Güner soyismini alır , böy lece Dengbêj Reso , resmiyette Resul Güner olarak anılmaya başlar . İlk defa bir kimlik kar tına sahip olan Reso akabinde askere çağrılır lakin o iki kar deşiyle birlikte bu çağrıya uy maz , dağa çıkıp birkaç ay kaçak dolaşır . Bir gün misafir olarak kaldıkları evin sahibi tarafında ihbar edilirler , yakayı ele veren üç kardeş böylece askere gönde rilir..
[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Bu makale (Türkçe) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
ئەم بابەتە 948 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | English | academia.edu
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 15
پۆل: کورتەباس
زمانی بابەت: Türkçe
پۆلێنی ناوەڕۆک: بیبلۆگرافیا
پۆلێنی ناوەڕۆک: هونەری
پۆلێنی ناوەڕۆک: کلتوور / فۆلکلۆر
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: تورکی
شار و شارۆچکەکان: ئەستەمبوڵ
وڵات - هەرێم: تورکیا
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەر عوسمان عوزێری )ەوە لە: 18-08-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( سارا کامەلا )ەوە لە: 18-08-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( سارا کامەلا )ەوە لە: 18-08-2022 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 948 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.1175 KB 18-08-2022 ڕاپەر عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
عەبدوڵڵا حەسەن زادە
21-11-2008
هاوڕێ باخەوان
عەبدوڵڵا حەسەن زادە
پەرتووکخانە
حەمەدۆک - بەرگی 4
16-06-2011
هاوڕێ باخەوان
حەمەدۆک - بەرگی 4
پەرتووکخانە
یاشار کەمال.. سترانبێژی ڕووناکی 1923-2015
09-04-2021
هاوڕێ باخەوان
یاشار کەمال.. سترانبێژی ڕووناکی 1923-2015
کورتەباس
چۆن بەرگی یەکەمی ڕۆمانی (حەمەدۆک)م نووسی؟
03-08-2022
زریان عەلی
چۆن بەرگی یەکەمی ڕۆمانی (حەمەدۆک)م نووسی؟
کورتەباس
گفتوگۆیەک لەگەل گوندنشینەکانی ساریباخچە لەبارەی یەشار کەمال و ڕۆمانی حەمەدۆک
20-02-2023
سارا سەردار
گفتوگۆیەک لەگەل گوندنشینەکانی ساریباخچە لەبارەی یەشار کەمال و ڕۆمانی حەمەدۆک
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
ڤیدیۆ
ساتی دەرهێنانی شەهیدانی ئەشکەوتی داری خلە لە ساڵی 1991
27-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
(سەعدى) شاعير فارسێکى شيرازيى، يان کوردێکى هەورامى؟
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
شیلان گەیلانی
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
موسعەب ئەدهەم
27-02-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
کەریم حیکمەتی
27-02-2024
زریان سەرچناری
شوێنەکان
تل عەزێر
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
شوێنەکان
کۆمەڵگەی دووگر
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
ژیاننامە
نەرمین حوسنی
26-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
تل بەنات
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
شوێنەکان
زۆڕاڤا
26-02-2024
ئاراس ئیلنجاغی
ئامار
بابەت 510,557
وێنە 103,048
پەرتووک PDF 18,723
فایلی پەیوەندیدار 92,868
ڤیدیۆ 1,193

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.25
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.391 چرکە!