پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
مووچەکەمان زیاد دەکا
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
28-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
یار و نەیار
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
27-05-2024
زریان عەلی
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
27-05-2024
زریان عەلی
ڤیدیۆ
غەریبیت دەکەم
27-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 518,986
وێنە 106,356
پەرتووک PDF 19,330
فایلی پەیوەندیدار 97,306
ڤیدیۆ 1,399
ژیاننامە
یەدوڵڵا ڕەحمانی
ژیاننامە
ڕۆژە جەبار
ژیاننامە
عادل تۆفیق جەعفەر
کورتەباس
پوختەی ڕۆمانی نەفرەتی نەوبە...
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
The Sayburç reliefs: a narrative scene from the Neolithic
مێگا-داتای کوردیپێدیا، یارمەتیدەرێکی باشە بۆ بڕیارە کۆمەڵایەتی، سیاسی و نەتەوەییەکان.. داتا بڕیاردەرە!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: English
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

The Sayburç relief

The Sayburç relief
Introduction

The archaeological record provides insights into prehistoric technology and, by extension, the daily life of prehistoric peoples and their societies. For certain periods, the evidence is more visible, and often includes an artistic dimension that conveys individual or social ideologies. One of the most striking periods in Near Eastern prehistory is the Neolithic, in which humanity transitioned from a migratory existence to a more sedentary life. The process of Neolithisation brought with it substantial changes to the cycle of daily life, subsistence strategies and technology, but perhaps most significantly to social relations, culminating in a redefinition of humanity's place in the world. The development of collective activities and rituals, and the construction of communal buildings with strong symbolic elements, was instrumental in advancing this new way of life—a phenomenon that has been widely discussed (see articles in Neo-Lithics 2005/2 and 2013/2; Hodder Reference Hodder2018).

In the Near East, the main evidence for these developments is distinct monumental structures such as pillars, along with representations of humans and animals, specific burial customs and ornaments. Some of these are particularly impressive, especially those from sites such as Göbeklitepe and Karahantepe in the Şanlıurfa district of south-eastern Turkey (Figure 1). In 2021, the site of Sayburç was added to this corpus. Here, a relief was discovered in a communal building that displays a scene depicting humans and animals. This scene has the narrative integrity of both a theme and a story, in contrast to other contemporaneous images, and represents the most detailed depiction of a Neolithic ‘story’ found to date in the Near East, bringing us closer to the Neolithic people and their world.

The site and communal building

The site of Sayburç comprises a Neolithic mound, located 60km east of the Euphrates River, on the southern periphery of the eastern Taurus Mountains (Figure 1). It was mostly covered by the construction of the modern village of Sayburç in 1949, after which the site takes its name. Excavation of the site began in 2021, which revealed two separate Pre-Pottery Neolithic occupations. The first, which comprises communal buildings, is located in the northern part of the village, on the south-eastern edge of a small Roman settlement. The second, consisting of residential buildings, is located 70m further south. The communal building containing the relief was discovered in the northern occupation area. Here, two modern houses, one of stone, the other of concrete, had been constructed over the remains (Figure 2). To date, only half of the building has been excavated (Figure 3). The modern houses will be demolished in future field seasons to enable the Neolithic structure to be exposed in its entirety.
The communal building measures 11m in diameter, and was carved into the limestone bedrock, with stone-built walls that rest on a bench, which rises from the floor. The bench measures approximately 0.6–0.8m high and 0.6m wide and displays a number of ~0.4m-wide cavities extending along the wall, suggesting that it had originally been partitioned by pillars. The images engraved on the inner face of the bench (Figure 4), in combination with the size and structural features of the building, suggest that this must have been a place for special gatherings.

The reliefs

Five figures are represented side-by-side on the inner face of the bench in the form of a 0.7–0.9 × 3.7m panel. Aside from a male figure fashioned in high relief, the other figures are carved in flat relief. The direction and stance of the figures imply that two related scenes are present. While the other figures are facing one another, only the male figure—in high relief—faces into the room, staring into the interior. This principal human figure holds its phallus in its right hand (Figure 5). It is comparable with the Neolithic human figures discussed by Müller-Neuhof (Reference Muller-Neuhof, Becker, Beuger and Müller-Neuhof2019: tab. 2). The rounded protrusions on the upper end of the legs appear to represent the knees, as if bent forward while sitting, and provide perspective. Although the head is damaged, a round face, large ears, bulging eyes and thick lips are evident. In particular, a triangular-shaped necklace or neckband is notable. This male figure is faced on each side by two leopards (Figure 6), which are depicted in profile. Their mouths are open, the teeth visible, and their long tails are curled up towards the body. The leopard to the west is depicted with a phallus, whereas the other is not.

To the west is a similar scene, in which a second human figure and a bull are depicted side on. The human appears to be male, with a phallus-shaped extension on the abdomen, and is shown in a slightly squatted position, with its back turned to the first three figures. Its raised, open left hand has six fingers, while the right holds a snake, or a rattle, with its head facing the ground. Although the body of the bull is portrayed from the side, its head is depicted as if from above, with both horns visible. This distorted perspective is comparable to that seen at other prehistoric sites (e.g. Schmidt Reference Schmidt2006a: fig. 46) and must have been deliberately chosen to emphasise the horns, which are exaggerated like the leopards’ teeth in the previous scene.
Conclusion

The Sayburç reliefs correspond to the style and themes of the Neolithic. Phalluses are the only elements identifying the sex of the figures, and emphasis is placed on predatory and aggressive aspects of the animal world, as represented by the depiction of dangerous features, such as teeth and horns, which has been observed at other sites (Özdoğan Reference Özdoğan, Boehmer and Maran2001; Verhoeven Reference Verhoven2002; Schmidt Reference Schmidt2006a, Reference Schmidt and Yalcin2013; Hodder & Meskell Reference Hodder and Meskell2011). The triangular-shaped neckband, composed of slanting lines on the upper chest of the high-relief figure, is characteristic of the Yeni Mahalle sculpture and the T-pillars from Göbeklitepe (Hauptmann Reference Hauptmann, Özdoğan, Hauptmann and Başgelen2003; Schmidt Reference Schmidt2006a). In terms of technique and craftsmanship, the flat relief figures are also comparable to other Pre-Pottery Neolithic images in the region. The Sayburç reliefs, however, differ in that the figures form a narrative, with the two individual scenes appearing to be related to one another. This human/animal relationship is emphasised by the interpretation of the T-shaped pillars in Göbeklitepe, which depict stylised humans alongside animal figures (Verhoeven Reference Verhoven2002; Schmidt Reference Schmidt2006a, Reference Schmidt2006b, Reference Schmidt and Yalcin2013). This relationship is also central in the depiction of human figures carrying animals on their backs found at Karahantepe (Karul Reference Karul2021) and in the composite sculptures from Nevali Çori (Hauptman Reference Hauptmann, Özdoğan, Başgelen and Kuniholm2011), where humans and animals are placed on top of one another. At Sayburç, however, this relationship is presented in a horizontal orientation, creating a different effect. By being represented on the same level, the comparable stature of humans and animals at Sayburç suggests a newly recognised dimension in the narratives of Pre-Pottery Neolithic people. The figures were undoubtedly characters worthy of description. The fact that they are depicted together in a progressing scene, however, suggests that one or more related events or stories are being told. In oral traditions, stories, rituals and strong symbolic elements form the foundation of the ideologies that shape society beyond spirituality. Schmidt (Reference Schmidt and Yalcin2013: 152) interpreted Göbeklitepe, with its powerful symbols, as a new connection point for memory in a changing world. The Sayburç reliefs, then, can be seen in a similar light: the reflection of a collective memory that kept the values of its community alive.
Funding statement

This research was carried out with the permission and support of the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey, and Istanbul University (project no. 38707). I would like to express my gratitude to all supporting institutes.
References
Hauptmann, H. 2003. Eine frühneolithische Kultfigur aus Urfa, in Özdoğan, M., Hauptmann, H. & Başgelen, N. (ed.) Köyden Kente: Yakindoǧu'da İlk Yerleşimler. Ufuk Esin'e Armaǧan [From village to cities: early villages in the Near East. Studies presented to Ufuk Esin]: 623–36. Istanbul: Archaeology and Art Publications.Google Scholar
Hauptmann, H. 2011. The Urfa region, in Özdoğan, M., Başgelen, N. & Kuniholm, P. (ed.) The Neolithic in Turkey: the Euphrates basin: 85–138. Istanbul: Archaeology and Art Publications.Google Scholar
Hodder, I. (ed.) 2018. Religion, history and place in the origin of settled life. Boulder: University Press of Colorado. https://doi.org/10.2307/j.ctv3c0thfCrossRefGoogle Scholar
Hodder, I. & Meskell, L.. 2011. A “curious and sometimes a trifle macabre artistry”: some aspects of symbolism in Neolithic Turkey. Current Anthropology 52: 235–63. https://doi.org/10.1086/659250CrossRefGoogle Scholar
Karul, N. 2021. Buried buildings at Pre-Pottery Neolithic Karahantepe. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 82: 21–31.Google Scholar
Muller-Neuhof, B. 2019. Signals from the past: gestures in South-west Asian anthropomorphic iconography, in Becker, J., Beuger, C. & Müller-Neuhof, B. (ed.) Human iconography and symbolic meaning in Near Eastern prehistory: 131–50. Vienna: Austrian Academy of Sciences. https://doi.org/10.2307/j.ctvvh865z.11CrossRefGoogle Scholar
Özdoğan, M. 2001. The Neolithic deity: male or female, in Boehmer, R.M. & Maran, J. (ed.) Lux Orientis: festschrift fur Harald Hauptmann: 313–18. Rahden: Marie Leidorf.Google Scholar
Schmidt, K. 2006a. Sie bauten die ersten Tempel: das rätselhafte Heiligtum der Steinzeitjäger. Die archäologische Entdeckung am Göbekli Tepe. München: C.H. Beck.Google Scholar
Schmidt, K. 2006b. Animals and a headless man at Göbekli Tepe. Neo-Lithics 2/2006: 38–40.Google Scholar
Schmidt, K. 2013. “Adler und Schlange”: “Großbilder” des Göbekli Tepe und ihre Rezeption, in Yalcin, Ü. (ed.) Anatolian Metal VI (Der Anschnitt 25): 145–52: Bochum: Deutsches Bergbau-Museum.Google Scholar
Verhoven, M. 2002. Transformations of society: the changing role of ritual and symbolism in the PPNB and the PN in the Levant, Syria and south-east Anatolia. Paléorient 28: 5–13. https://doi.org/10.3406/paleo.2002.4735CrossRefGoogle Scholar.[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (English) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
This item has been written in (English) language, click on icon to open the item in the original language!
ئەم بابەتە 579 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | www.cambridge.org/
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 2
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
کورتەباس
زمانی بابەت: English
ڕۆژی دەرچوون: 08-12-2022 (2 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: ئەنترۆپۆڵۆجی
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: ئینگلیزی
شار و شارۆچکەکان: ئورفە
وڵات - هەرێم: باکووری کوردستان
وەرگێڕدراو لە زمانی: ئینگلیزی
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هەژار کامەلا )ەوە لە: 11-12-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 20-12-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 19-12-2022 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 579 جار بینراوە
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
موتیع جەباری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
حەیدەر عەبدولڕەحمان مامە
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
کورتەباس
سواکردنەوە
کورتەباس
گەرمیان..دەرکەوت شوێنەوارە کەلەپوورییە دۆزراوەکە بیرێکى ئاو بووە
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
هەگبەی کوردەواری
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
کورتەباس
سۆبەی دار
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
کورتەباس
پێ پەتی
کورتەباس
گەرمیان.. بینایەکى کەلەپوورى دۆزرایەوە
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
پەرتووکخانە
یار و نەیار
ژیاننامە
شەم سامان
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
یەدوڵڵا ڕەحمانی
29-05-2011
هاوڕێ باخەوان
یەدوڵڵا ڕەحمانی
ژیاننامە
ڕۆژە جەبار
20-08-2016
هاوڕێ باخەوان
ڕۆژە جەبار
ژیاننامە
عادل تۆفیق جەعفەر
28-01-2021
سەریاس ئەحمەد
عادل تۆفیق جەعفەر
کورتەباس
پوختەی ڕۆمانی نەفرەتی نەوبەهاران
27-05-2024
زریان سەرچناری
پوختەی ڕۆمانی نەفرەتی نەوبەهاران
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
27-05-2024
زریان سەرچناری
سابات محەمەد ساڵح
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
مووچەکەمان زیاد دەکا
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
موتیع جەباری
28-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
28-05-2024
شادی ئاکۆیی
پەرتووکخانە
یار و نەیار
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
28-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
27-05-2024
زریان عەلی
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
27-05-2024
زریان عەلی
ڤیدیۆ
غەریبیت دەکەم
27-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 518,986
وێنە 106,356
پەرتووک PDF 19,330
فایلی پەیوەندیدار 97,306
ڤیدیۆ 1,399
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
موتیع جەباری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
حەیدەر عەبدولڕەحمان مامە
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
پەرتووکخانە
چەپکێ ڕەخنەى شانۆیی 3
کورتەباس
سواکردنەوە
کورتەباس
گەرمیان..دەرکەوت شوێنەوارە کەلەپوورییە دۆزراوەکە بیرێکى ئاو بووە
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
ئاژوان کیانی
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
هەگبەی کوردەواری
ژیاننامە
توانا موتیع جەباری
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
پەرتووکخانە
ڕەخنەی شانۆی کوردی
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
پەرتووکخانە
دیوانی سێینە، ئەندێشەی نووسەرێک بۆ کوردستان
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
دانا موتیع جەباری
کورتەباس
سۆبەی دار
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
کورتەباس
پێ پەتی
کورتەباس
گەرمیان.. بینایەکى کەلەپوورى دۆزرایەوە
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
پەرتووکخانە
یار و نەیار
ژیاننامە
شەم سامان
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.281 چرکە!