Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Jiyaname
Burhan Sönmez
18-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Jiyanameya Kurdînivîsên Rojavayê Kurdistanê
14-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Dewlet û Mîrgehên kurdî di Serdemên Naverast û Nû da
13-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
İSKANA MECBURİ YA KURDAN
08-02-2024
Sara Kamela
Jiyaname
Hêmen Kurdaxî
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Siwarên Rejiyê
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Ez bişewitim
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Çêroka neynûkên şikestî
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Leşkerekî Dîrokzan, Şair û Felsefevan Mihemed Emîn Feyzî (1862-1929)
07-02-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Faîq Bucak
07-02-2024
Burhan Sönmez
Jimare
Babet 509,432
Wêne 102,724
Pirtûk PDF 18,644
Faylên peywendîdar 92,117
Video 1,182
Jiyaname
LAMARA BORÎSOVNA PAŞAYÊVA
Jiyaname
TAHIR TANINHA
Belgename
Efrîn di bin dagîrkeriyê de...
Kurtelêkolîn
PANORAMA-2023-5
Jiyaname
Burhan Sönmez
Mahsa Emînî û Hîcaba Mecbûrî
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Mahsa Emînî

Mahsa Emînî
Muhammed Ata Yuksel
#Mahsa Emînî# û Hîcaba Mecbûrî
Li Îranê berê înqilaba 1979an hîcab, nixumandin, sembola înqilabê bû, Li gel vê cil u lîbasên kevneşopî u bastanî jî werê bûn. Jin u xanimên Îranê weke remzên olî û millî/nijadî xwe bi hîcabê dipêçiyan. Hetta jinên sekuler jî, her çendîn bi hîcabê bawer nedikirin, dîsa jî xwe pê dinixumandin. Ji ber vê yekê li ser şoreş û înqilabê rola hîcabê girîng bû.
Piştî înqilabê, ji terefê hikumetê ji bo jinên Îranî qedeme bi qedeme hîcab hat mecbûrî kirin. 1979an de rêberê înqilabê Xumeynî di beyanatekî xwe de derbareyê nixumandina jin u xaniman de radigihîne ku divê ew li gor qaîdeyên qiyafetên İslamî xwe bipêçin. Berpirsîyarên hiqûmetê vê beyanatê ewil tenê wek pêşnîyarekî dinirxînin. Piştre rojname û wesaîtên din yên pêywendîya girseyî dibe war û wargeha nîqaşên li ser hicaba mecbûrî. Li ser vê meselê nêrîn u nêztedayînên gelek ciyawaz pêk tên. Demeke şûnda 1980an de li sazî û dezgehên hikûmet û qamûyê girêdana hîcabê bo jinan tê mecbûrî kirin. Ev kiryar qismek bertek jî bi xwe re diwelidîne û dem bi dem mijar vedigere pirsgirêkê. Ev prose û pêvajo piştî şoreşê li dijî înqilabê dibe sebeba minaqeşe û xwepêşandanên girseyî. Bidemane ev minaqaşe û pirs giran dibe û ji teref mixalîfên înqilabê dibe yek ji wan sembol û remza dijşoreşîyê. 1983an de bi qanûnekî gelemper li her derê kêşwer, hîcab tê mecbûrî kirin. Ev biryar pirsê bêtir kûr u giran dike.
Hikûmet heta niha li dij asêbûna jinên bêhîcab tedbir û bergirîyên xurt û şedîd daye ber xwe û bi darê zorê hewl daye ku pêşî li van îtîrazan bigre. Heta niha bigelemperî qismek biser jî ketiye. Lê tedbîrên bi vî şiklî her çiqas li ber îtîrazan muvaqqaten bikêr bê û mixatabê xwe ji doz û xwestina wî/ê heta demekî karibe vegerîne, lê jê re hertim ew risk di helwestêke bi vî şiklî de hewiyaye ku berteka heyî zêdetir bike û pirsê xurttir li hev bigerîne.
Salên borî de di navbeyna du alîyên siyasetê têkoşîneke berbiçav qewimî. Di hilbijartinên dawî de li ber reformîstan mihefezekar serdest bûn, ji ber vê li ser jinan tehde jî pê re zede bûn. Lê di her halî de nirx û normên civatê hinek jê guherîn. Ji ber vê jinên li dij hicaba mecbûrî li pey heqê xwe li ber tehdeyan hê bêtir digerin. Her çendîn rayedarên hikumetê tenzîmatên cil û bergê diparêzin jî li ser vê mesele zûdaveye ku di navbeyna alîyên mihefezeker û reformistan cudabûnî çê bûye. Her du alî di vê meselê de wekhev nafikirin u heman helwestê nişan nadin. Ji xwe hîcaba mecbûrî di navbeyna reformist û mihefezekaran de yek ji ciyawaz u ihtilafên mezin e. Hesen Ruhanî ku serokkomarê berê yê Îranê bû u nûnerê alîyê reformîstan bû, li ser vê meselê di 2018 de ji ofîsa xwe raporek da weşandin û gor vê raporê piranîya gelê Îranê li dij hicaba mecbûrî ne. Her çendîn reformîstan rasterast nedanîbin ziman lê eger dewreke din bibûna desthilatdar, xuya ye ku bo rakirin yahut sistkirina mecbûriyetê wê tenzîmatek çê bikirana.
Li hember hewildana jinên bêhîcab, asêbûna hikumetê normal e. Ji ber ku hîjab yek ji temînatên şorêşê tê hesibandin. Ew weke benda ewlehîyê ye. Ger rejim di vê meselê de gava xwe bi paş ve bavêje, wekî mewzîyeke xwe ya xurt ji dest bide. Ji ber wê rejim di vê meselê da ketûm e. Li hêla din kesên ku li dij hicaba mecbûrî qameta xwe dirêj dikin ew vê yekê li ber rejîmê wekî al û remzê digirin ji xwe re. Ev her du helwest jî ji bo pirsê rê li ber çareserîyê digre mixabin.
Her çendîn rejim, li ser hicaba mecbûrî helwesta xwe ya tûj bi qaîde û şerîeta Îslamê meşru nişan dide jî bi zelalî xuya ye ku ev mazeret ne di cih de ye. Hem di navbeyna nêrîn û mezhebên Îslamê de li ser hicaba mecbûrî ixtilaf heye û gor hinek aliman bicihkirina nixumandinê ya bi darê zorê ne di cîh de ye, meqbûl jî nîne. Ew vê nêrîna xwe ji Kitêba Pîroz der tînin u îşaretê Sureya Beqerê, ayeta 256an dikin. Di gel vê helwesta Resûlê Ekrem ya li ber Sareya sitranbêj a meşhûrê jî lê zêde dikin. Sareya ku piştî herba Bedrê tê ba Resûlê Xwedê û jê alîkarîya rojane dixwaze. Cenabê Pêxember (sa) jê dipirse ew misilman bûye yan na? Sare dibêje “na, ez misilman ne bûme.” Piştî çend dîyalogên din Pêxember, bo alikarîya wê fermanê hevalên xwe dike. Di vê hikayetê de helbet pir îbret û hîsse henin.
Peyamên ku li rih xwe napêçin; tenê bi qanûnê, bi darê zorê têne tehkîm kirin teqez felaket u hezîmetan netîce didin. Ji wan yek jî vê dema dawî li serê Mahsa Emînî qewimî. Gula Seqîz a Kurdistana Rojhilatê ji ber tehdayî û muameleya xirab ya polîsên exlaqê yên Îranê canê xwe ji dest da. Li gor agahîyên ku gihaştin ber destê me Mahsa Xanim a hê 22 salî, ji ber ku hinek ji porê wê xuya dike, ji teref memûran tê îkazkirin, piştre jî wê binçav dikin. Piştî binçavkirinê muhletek derbas dibe Mahsayê radikin nexweşxanê. Li nexweşxanê jî ew canê xwe yê nazik ji dest dide. Ev bûyer bo pirsa 40 salan bû xala werçerxê, pirs êdî gihaşt merhaleyeke din. Ev du roj in ku li Îranê protesto û xwepêşandanên girseyî diqewimin. Îran seranser li ser vê bûyerê mijul e û bibertekeka xurt e. Bertekên curbicur ji hemî aliyan bilind dibin û dimeşin. Xwedî her wijdan berteka xwe bi zelalî nişan dide. Çi rayedar û çi hemwelatîyên ji rêzê yasa Mahsaye girê didin. Serokkomarê Îranê jî şîna xwe bi raya telefonê pêşkeşî malbata Mehsayê kir û soz da ku ewê li ser vê mesele hûr bibe. Serokkomarê Îranê yê berê Mihemmed Xatemî li ser hesabê xwe yê medyaya civakî peyamek parve kir û got; kirinên ku li dij Huquq, mantiq u şerîatê nin divê bêne sekinandin. Parlementerê Eyaleta Farsê Celal Reşîdî Kuçî jî di beyanata xwe ya derbarê mijarê de got; di huquqê wan de ji ber îkaza hîcabê îcazet nehate dayin ku ew kes were derbkirin. Ji aliye din reformîstên Iranê helwest û nêrîna xwe ya li ser hicaba mecbûrî bi awayeki vekirî vegotin. Yek ji wan wezîra dema hikumeta Ruhanî, Mesume Îbtîkarê daxuyanîyeke da ku ew mixalifê hîcaba îcbarî ye. Bawerim îtîraz û daxuyanîyên bi vî rengî di rojên pêşîya me da wê zêde bibin.
Bi qetla Mahsayê merhaleyeke din li pêşiya Îranê û jin u xanimên Îranî vebû. Lazim e pir tişt li ser vê mijarê bên gotin. Lê mirov bi xwe nikare ku vê nepirse: Gelo ji bo gihiştina mafekî mirovî, mafekî Xwedayî hewce çi ji bedeleka bi vî şiklî giran u xedar? Ji bo gotina dawîn: “Dema ji keça ku bisaxî hatiye binaxkirin bê pirsin ku ka ew bi sûcî hatiye kuştin?” (Tekwîr:8,9)
Xwedê wê bi rejma xwe şad bike, bila heqê wê li ser kesên ku lê bûne sebeb re nehile!
[1]
Ev babet 1,088 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | موقع https://www.kurdistan24.net/- 26-02-2023
Gotarên Girêdayî: 15
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 19-09-2022 (2 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Dosya: Şoreşa Jîna Rojhilat
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Kategorîya Naverokê: Jinan
Welat- Herêm: Rojhelatê Kurdistan
Ziman - Şêwezar: Kurdî Kurmancî Bakûr - T. Latîn
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 26-02-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 26-02-2023 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 26-02-2023 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 1,088 car hatiye dîtin

Rast
Jiyaname
LAMARA BORÎSOVNA PAŞAYÊVA
18-01-2024
Burhan Sönmez
LAMARA BORÎSOVNA PAŞAYÊVA
Jiyaname
TAHIR TANINHA
03-02-2024
Burhan Sönmez
TAHIR TANINHA
Belgename
Efrîn di bin dagîrkeriyê de (86): Niştecîkirin, girtinên bêsûcane
03-02-2024
Aras Hiso
Efrîn di bin dagîrkeriyê de (86): Niştecîkirin, girtinên bêsûcane
Kurtelêkolîn
PANORAMA-2023-5
10-02-2024
کاکۆ پیران
PANORAMA-2023-5
Jiyaname
Burhan Sönmez
18-02-2024
Burhan Sönmez
Burhan Sönmez
Babetên nû
Jiyaname
Burhan Sönmez
18-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Jiyanameya Kurdînivîsên Rojavayê Kurdistanê
14-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Dewlet û Mîrgehên kurdî di Serdemên Naverast û Nû da
13-02-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
İSKANA MECBURİ YA KURDAN
08-02-2024
Sara Kamela
Jiyaname
Hêmen Kurdaxî
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Siwarên Rejiyê
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Ez bişewitim
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Çêroka neynûkên şikestî
07-02-2024
Aras Hiso
Pirtûkxane
Leşkerekî Dîrokzan, Şair û Felsefevan Mihemed Emîn Feyzî (1862-1929)
07-02-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Faîq Bucak
07-02-2024
Burhan Sönmez
Jimare
Babet 509,432
Wêne 102,724
Pirtûk PDF 18,644
Faylên peywendîdar 92,117
Video 1,182

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.25
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.093 çirke!