پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
شوێنەکان
باشوورەی سەروو
26-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بەهاری عەرەبی و نەورۆزی سەربەخۆیی
26-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ڤیدیۆ
یەکەم ساتی دەرهێنانی نەوت لە کەرکووک لە ساڵی 1929
25-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
چەمکی شۆڕش و کۆمەڵگای کوردەواری
25-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
ئیرۆن
25-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پوختەی کاروباری کاتی جەنگی جیهانی لە کوردستانی جنووبی
24-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ئەنیمێشن سینەمای جیهان داگیر دەکات
22-05-2024
زریان عەلی
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
22-05-2024
زریان عەلی
شوێنەکان
قولیجانی سەرحەد
22-05-2024
سەریاس ئەحمەد
ژیاننامە
خانە دارا نەباتی
22-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 519,110
وێنە 106,525
پەرتووک PDF 19,312
فایلی پەیوەندیدار 97,280
ڤیدیۆ 1,394
ژیاننامە
ئەحمەد کایا
ژیاننامە
خەڵەف زێباری
ژیاننامە
فازیل قەفتان
ژیاننامە
سەبری کایا
شەهیدان
ژینا ئەمینی
Giringîya Teoriya Ehmedê Xanî di Mem û Zînê da
بەهۆی کوردیپێدیاوە دەزانیت هەر ڕۆژێکی ڕۆژژمێرەکەمان چیی تیادا ڕوویداوە!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Kurmancî - Kurdîy Serû
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Mem û zîn

Mem û zîn
Giringîya Teoriya Ehmedê Xanî di #Mem û Zîn# ê da
Siddik BOZARSLAN
$Aladar û Pêşrewê Doza Azadîyê$
”Welatê me Kurdistan, yekemîn car di 17 yê gulana 1639 an da bi Peymana Qesra Şîrîn bûye du parçe. Parçeya mezin ketîye bin hukmê Dewleta Osmanî û parçeya biçûk jî bûye para Dewleta Sefewî (Îran). Balkêş e ku her du dewlet jî musulman bûn, kurd jî musulman bûn û fikra dînî fermanrewa bû. Yanî di navbera wan her du dewletan û kurdan da yekîtîya dînî hebû. Lê belê Ehmedê Xanî yê gewre ew yekîtîya dînî, yanî musulmanîya kurdan û her du dewletên serdest, wek semedek jibo bindestîya gelê xwe qebûl nekir; digel ku yekîtîya dînî hebû jî, wî jibo gelê kurd azadî û rizgarî ji binê destê wan dewletan xwest û daxwaz kir ku kurd jî wek wan bibin xwedîyê dewleteka serbixwe.
”Ehmedê Xanî, ne tenê nivîskar û hozan û zanyar bû; lê belê di eynê demê da bîrewerekî rewşbîn û dûrbîn bû jî. Wî wek mirovekî bîrewer, bala xwe da rewşa Kurd û Kurdistanê; dît ku welêt meydana hespên her du dewletên (Osmanî û Îran) zordest e, gel jî di binê nîrên wan dewletan da dîl û bindest e. Wek bîrewerekî welatevîn û neteweevîn, ew rewş qebûl nekir; li dijê wê rewşê û wê bindestîya gelê Kurd derket; xwest ku rîya azadîyê nîşanê gelê Kurd bide; hêz da xwe ku bala gelê Kurd bikişîne ser wê rewşê û fikra neteweevînîyê di nava gel da belav bike.
Eşkera ye ku gelekî bindest, berî her tiştî divê ku bîr bi şexsîyet û pênasîya (huwîyet- kimlik- nasname) xwe ya neteweyî bibe, bawerîya xwe bi hebûn û heqê xwe bîne, jibo desxistina heqê xwe jî ji têkoşînê ra amade be.
Xanî, ev rastî dît û zanî ku bê hişyarkirin û serwextkirina gel azadî bi dest nakeve û mirov nikare bigîje rizgarîyê. Hişyarkirin û serwextkirina gel jî divîya ku bi zimanê gel bûya, bi Kurdî bûya. Di wê dewrê da û di binê wan mercan da, nivîsîna bi Kurdî bi serê xwe bûyereka neteweyî bû. Wek ku tê zanîn, di wê dewrê da hozan û nivîskarên Kurd eserên xwe bi Erebî yan bi Farisî yan bi Tirkîya Osmanî dinivîsîn. Ji ber ku Erebî zimanê dînî bû, Farisî û Tirkîya Osmanî jî zimanên her du dewletên fermanrewa (hakim, egemen) bûn, rûmet tenê ji wan zimanan ra hebû; ew awa bûbû adet, bûbû tore.
Bi wî awayî, ji zimanê Kurdî ra çu rûmet nedihat dayîn. Kesê ku bi zimanê Kurdî binivîsîya, derdiket derê wê toreyê û di nava xwedî û parêzdar û hevalbendên wê toreyê da cî nedigirt; bi peyveka dî, di binê baskên wan her du dewletan da cî jê ra tunebû. Jibo avêtina gaveka wisa jî bawerîyeka xurt û cesareteka temam pêwist bû. Ew bawerî û cesaret jî di dilê kêm kesan da hebû. Aha Ehmedê Xanî, yek ji wan kêm kesan bû, yek ji wan mêrxas û bawerdaran bû ku li dijê wan mercan û wê toreyê rabû, li dijê wê rewşa dijwar derket; hem alaya azadîxwazîya Kurd û Kurdistanê, hem jî alaya zimanê Kurdî bilind kir û bi Kurdî deng li gelê xwe kir.
Gerçî berî Xanî jî hin hozanên Kurd ên qedirbilind ên wek Melayê Cizîrî (1407- 1481), Feqîyê Teyran (1307- 1375 ) û Elîyê Herîrî (400 Hicrî, 1009, 1010- 1078 – Mîladî) helbestên xwe bi zimanê Kurdî nivîsîbûn û bi wî awayî rûmet dabûn zimanê xwe yê neteweyî; lê belê Xanî di nuqteyeka gelek giring da ji wan hozanên gewre qetîya; ew nuqte, fikra zadîya gelê Kurd û rizgarîya Kurdistanê bû.
Xanî qîma xwe tenê bi nivîsîna bi zimanê Kurdî nanî. Wî xwest ku bi zimanê Kurdî alaya doza azadîxwazî û rizgarîxwazîya Kurd û Kurdistanê bilind bike û wê rê nîşanê gelê Kurd bide. Bi wê fikrê û bi wê amancê, xwest dastaneka neteweyî ji gelê Kurd ra biafirîne û di wê dastanê da salixê dewleteka Kurd a serbixwe, salixê neteweyekî Kurd ê azad, salixê Kurdistaneka rizgar bide.
Aha ew dastana gewre ”Mem û Zîn” e ku di dilê her Kurdek da cî girtîye û bi derbasbûna zeman bûye dastana neteweyî ya neteweyê Kurd…” (M. E. Bozarslan, Mem û Zîn, r. 22-23)
”Em pê dizanin ku di çarçoveya modern da fikra welatevînî û neteweevînîyê bi Şorişa Fransiz ra hatîye cîhanê ku ew di 1789an da qewimîye. Bi peyveka dî ew nêzîkî sed salî piştê nivîsîna ”Mem û Zîn”ê teqîyaye. Hingê mezinayîya Ehmedê Xanî bi awayekî zelaltir derdikeve meydanê û tê ber çavên mirov. Loma em bi hêsanî dikarin bêjin ku bavê fikra Kurdevînîyê û neteweevînîya kurd Ehmedê Xanî ye. ”Li pêşberê xatira wî ya bilind û li pêşberê navê wî yê gewre, em serê xwe bi rêzdarîyeka bêsînor ditewînin.”
Zimanzanê Kurd Celadet Alî Bedirxan, di heqê vê dûrbînîya Xanî da weha dinivîse:
”Xanî di wextekî welê de rabû ku – berîya nuho bi sê sed û neh salan – (li vir şaşîyek heye, di şûna 309 salî da divê rastîya wê 246 sal be- Siddîq- li gora 1941an) ne li cem me, lê li Ewropayê jî xelk hêj li miliyet û li nijadê xwe hişyar nebûbûn û zelamên ji yek miletî hev û dû ji bo katolikî an protestanîyê dikuştin. Di heyameke welê da Ehmedê Xanî bîra miliyeta xwe, bîra Kurdanîya xwe biribû û ji Kurdan re gotibû hon berî her tiştî Kurd in, rabin ser xwe, dewleteke Kurdî çêkin û bindestîya miletên din mekin.” (Hawar, hejmar 33, r. 9, 1 çirîya pêşîn 1941, nivîskar ev nivîsar bi nasnavê xwe ”Herekol Azîzan” nivîsîye.)
Celadet A. Bedirxan, careka dî li ser dûrbînî û pêşbînîya E. Xanî weha dibêje:
”Xanî ew mirov e ko gava xelkê Ewropayê hevûdin jibo dozên mezhebî dikuştin, li miliyeta xwe hişyar bûye; dil kirîye û xebitîye miletê xwe jî hişyar bike û wî bigehîne azahî û serxwebûnê.” (Hawar, hejmar 45, r. 7, 20 hezîran 1942)
”Fikra neteweevînîyê û welatevînîyê di sedsala XX. da ji zana û xwenda û xwendekarên Kurd ra ne xerîb bû ango ne jî nekifş bû. Belam ew fikir, ji zana û bîrbir û hozanê Kurd ê nemir Ehmedê Xanî ji netewê Kurd ra, xasma ji xwenda û zana û xwendekarên Kurd ra mîras mabû.
”Ji ber vê mîrasa ku rûmet û qedrê wê nayê pîvan û nayê wezinandin, hêja ye ku Kurd tim û tim bi Xanî bipesinin û îftîxar bikin; ne tenê ji ber ku Xanî esereka wek ”Mem û Zîn”ê afirandîye û ji neteweyê Kurd ra dîyarî kirîye, lê her weha jî ji ber ku wî di sedsala XVII. da fikra neteweevînî û welatevînîya Kurd avêtîye meydanê û bîr-bawerîya Kurdîtîyê belav kirîye. Xanî, neteweyê Kurd layîqê bindestîyê nedîtîye û weha gotîye:
”Ez şaş mame di hîkmeta Xwedê da
Kurd di hebûn û dewleta dinê da
gelo çima û ji ber çi mane bêpar
hemî ji ber çi bûne bindest û stûxwar!”
”Xanî, kan û serçavîya derd û kulên Kurdan di bindestîyê da, çare û havila xilasîya wan ji wan derd û kulan jî di rizgarîyê da dîtîye.:
”Eger hebûya jibo me padîşahek
Xwedê liyaq bidîya jibo wî kulahek
û bihata dîyarkirin jibo wî textek
eşkera eşkera dê vebibûya jibo me jî bextek
bi dest biketa jibo wî tacek
bê guman ji me ra jî dê çêbibûya rewacek
wî dê xemxwarî bikira li me bêkes û sêwîyan
dê em derxistina ji destê bêesl û liştok û çavbirçîyan
dê xalib nebûya li ser me ev Rom
em´ê nebûna kavil û wêran, kund dê li me nebûna kom
em´ê nebûna belengaz û xizan, bindest û binferman
zorbirî û stûxwarên Tirkan û Eceman.”
”Ji ber ku wê demê li her derê cîhanê kargêrîya welatan û gelan di destê şah û padîşah û mîran da bûye û rejimên komarî û demokratik hêj nehatibûne, Xanî jî li gora rewşa wê demê ji Kurdan ra padîşahek daxwaz kirîye û xweserîya gelê Kurd di binê kargêrîya padîşahek da fikirîye. Ew fikir li gora rewşa wê demê normal û adetî bûye. Mirov nikare wê fikrê ji wî zana û bîrbirê nemir ra bike kêmayî.
Xanî, bi nivîsîn û belavkirina fikra Kurdîtîyê û serxwebûnê jî qîma xwe nanîye; her weha rîya rizgarîya Kurdistanê jî numandîye, bi peyveka dî, awa û rîya rizgarîya welat jî dîtîye û nîşan daye:
”Herçî kesê ku dest avêt şûr bi têkoşîn û xîret
wî xist destê xwe bi mêranî, dewlet.
Lewra wek bûkek e ev cîhan
Di destê şûrê tazî da ye hukm û ferman ”
Lê belê, jibo destbirina şûr yekîtî divê. Divê ku gelê Kurd bi tevayî û yekîtî dest bibe şûr. Xanî li ser vê şolê jî sekinîye û weha gotîye:
”Hevgirtin û yekîtîya me hebûna eger
û em hemî li pey hev biçûna eger
Rom û Ereb û Ecem bi temamî
hemîyan dê ji me ra bikira xulamî
me dê bi tevayî pêkbanîna dîn û dewleta xwe
me dê bi dest bixistina zanîn û hîkmeta xwe
Hingê dê ji hev bihatina kifşkirin peyv û gotin
kesên xwedîhuner û hêgin jî dê bihatina bijartin.” (Eynê eser, r. 22- 25)
”Li vir, divê em li ser nuqteyek çend rêz binivîsîn û wê nuqteyê zelal bikin. Ew jî, ew her du malik in ku Xanî di wan da gotîye ”Rom û Ereb û Ecem bi temamî / hemîyan dê ji me ra bikira xulamî”. Dibe ku ev peyv ji alîyê hin kesan ve şaş bê famkirin û bi wê şaşfamîyê bê gotin qey Xanî bi wê peyva xwe nejadperestî û rehkarî kirîye yan jî xwestîye ku Rom û Ereb û Ecem ji Kurdan ra xulamî bikin.
Lê belê daxwaz û xwezîya Xanî ne ew bûye ku Rom û Ereb û Ecem ji Kurdan ra xulamî bikin. Wî li vir awayê mubalexeyê bi kar anîye û bi wî awayî xwestîye ku giringîya yekîtîyê bide zanîn; xwestîye bide famkirin ku mirov dişê bi yekîtîyê bigîje amanca xwe, tewr tiştên bêmikun jî bi destê xwe bixe. Wek ku kesek bêje ”eger ev qas diravên min hebin, ez´ê bikarim welatek bikirim”, mana wê peyvê ne ew e ku bi rastî welat bi diravan tên kirîn û firotin; her kes dizane ku çu welatek bi diravan nayê kirîn û firotin. Mesela, di beşê 8´an da dema qala Mîrê Botan kirîye û pesnê wî daye û gewretîya wî nîşan daye, weha gotîye:
”Rom û Ereb û Ecem jê ra bûbûn binferman
Meşhûr û navdar bû, bi navê Mîrê Botan”.
Her kes dizane ku Rom û Ereb û Ecem ne di binê fermana Mîrê Botan da bûne. Lê belê Xanî bi wê peyvê xwestîye hêz û gewretî û xurtîya wî bîne ber çavan. Dîsa di wî beşî da weha gotîye:
”Di bihişta wî da horîyên wî gelek bûn
Xizmetkarên di huzûra wî da jî melek bûn”.
Di wî beşî da dema pesnê rindîya Sitîyê û Zînê daye, weha nivîsîye:
”Rûmeta wan horî û perîyan nedihat pîvan û wezinandin
Lewra her du jî ji nûra Xwedê hatibûn afirandin ”
Wek ku eşkera eşkera dixuye, di van malikên jorîn da jî awayê mubalexeyê hatîye karanîn. Hozên, jibo ku rindîya her du xuşkan bigihîne tepelê, ew şibandine horî û perîyan û gotîye ”ew ji nûra Xwedê hatibûn afirandin”.
Ev awayê mubalexeyê ji alîyê gelek hozanan ve hatîye karanîn. Mesela, hozanê Kurd ê nemir Melayê Cizîrî di helbesteka xwe da di heqê bêinsafîya yara xwe da weha gotîye:
”Bêmirwetê dil herişand
Şîşên di sor tê da kişand
ker kir ceger, xwey lê reşand
atêş li ser danî, Mela”.
Wek ku dixuye, Melayê Cizîrî bi van malikan xwestîye zulm û bêînsafîya yara xwe bîne ber çavan û salixê dijwarîya wê bide; ne ku yara wî bi rastî wisa anîye serê wî.
[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Kurmancî - Kurdîy Serû) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
ئەم بابەتە 1,586 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | Kurmancî - Kurdîy Serû | موقع https://portal.netewe.com/- 17-03-2023
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 36
پەرتووکخانە
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
کورتەباس
زمانی بابەت: Kurmancî - Kurdîy Serû
ڕۆژی دەرچوون: 04-11-2022 (2 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: ئەدەبی / ڕەخنەی ئەدەبی
پۆلێنی ناوەڕۆک: هەڵبەست
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
وڵات - هەرێم: کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ئاراس حسۆ )ەوە لە: 17-03-2023 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( سارا ک )ەوە لە: 17-03-2023 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( سارا ک )ەوە لە: 17-03-2023 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 1,586 جار بینراوە
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
کورتەباس
گەرمیان..دەرکەوت شوێنەوارە کەلەپوورییە دۆزراوەکە بیرێکى ئاو بووە
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
کورتەباس
پەیامێک لەبارەی حوکمی بەشداربوون لە هەڵمەتی گشتپرسی
کورتەباس
هەڤپەیڤینی کوردستان24 لەگەڵ ئێما پۆمێرۆی و ریک پۆتس لەبارەی شاندەر زێد
پەرتووکخانە
پوختەی کاروباری کاتی جەنگی جیهانی لە کوردستانی جنووبی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
ئیبراهیم ڕەئیسی
کورتەباس
گەرمیان.. بینایەکى کەلەپوورى دۆزرایەوە
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
بەهاری عەرەبی و نەورۆزی سەربەخۆیی
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
پەرتووکخانە
ئەنیمێشن سینەمای جیهان داگیر دەکات
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
شەم سامان
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
خانە دارا نەباتی
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
ژیاننامە
ڕابەر فایەق مەحمود
پەرتووکخانە
مرۆڤی گێل خواردەی گورگی لەڕە!
کورتەباس
باڤێ نازێ.. ئەو کوردەی بە خەیاڵی سویدیییەکان کرایە بکوژی ئۆلف پاڵمە
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
ژیاننامە
کامەران پاڵانی
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ئارەزوو سەردار
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
پەرتووکخانە
چەمکی شۆڕش و کۆمەڵگای کوردەواری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
ئەحمەد کایا
15-12-2008
هاوڕێ باخەوان
ئەحمەد کایا
ژیاننامە
خەڵەف زێباری
06-10-2013
هاوڕێ باخەوان
خەڵەف زێباری
ژیاننامە
فازیل قەفتان
16-05-2019
زریان سەرچناری
فازیل قەفتان
ژیاننامە
سەبری کایا
22-05-2020
هاوڕێ باخەوان
سەبری کایا
شەهیدان
ژینا ئەمینی
17-09-2022
شەنە بەکر
ژینا ئەمینی
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
شوێنەکان
باشوورەی سەروو
26-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بەهاری عەرەبی و نەورۆزی سەربەخۆیی
26-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ڤیدیۆ
یەکەم ساتی دەرهێنانی نەوت لە کەرکووک لە ساڵی 1929
25-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
پەرتووکخانە
چەمکی شۆڕش و کۆمەڵگای کوردەواری
25-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
ئیرۆن
25-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پوختەی کاروباری کاتی جەنگی جیهانی لە کوردستانی جنووبی
24-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ئەنیمێشن سینەمای جیهان داگیر دەکات
22-05-2024
زریان عەلی
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
22-05-2024
زریان عەلی
شوێنەکان
قولیجانی سەرحەد
22-05-2024
سەریاس ئەحمەد
ژیاننامە
خانە دارا نەباتی
22-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 519,110
وێنە 106,525
پەرتووک PDF 19,312
فایلی پەیوەندیدار 97,280
ڤیدیۆ 1,394
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
کورتەباس
گەرمیان..دەرکەوت شوێنەوارە کەلەپوورییە دۆزراوەکە بیرێکى ئاو بووە
وێنە و پێناس
گۆڕەپانی پەلەوەر (مەیدانی مریشکان)ی هەولێر ساڵی 1978
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
کورتەباس
پەیامێک لەبارەی حوکمی بەشداربوون لە هەڵمەتی گشتپرسی
کورتەباس
هەڤپەیڤینی کوردستان24 لەگەڵ ئێما پۆمێرۆی و ریک پۆتس لەبارەی شاندەر زێد
پەرتووکخانە
پوختەی کاروباری کاتی جەنگی جیهانی لە کوردستانی جنووبی
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
ژیاننامە
ئیبراهیم ڕەئیسی
کورتەباس
گەرمیان.. بینایەکى کەلەپوورى دۆزرایەوە
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
وێنە و پێناس
بازاڕی کورانی مەخموور لە هەولێر ساڵی 1984
پەرتووکخانە
بەهاری عەرەبی و نەورۆزی سەربەخۆیی
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
پەرتووکخانە
ئەنیمێشن سینەمای جیهان داگیر دەکات
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
ژیاننامە
شەم سامان
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
خانە دارا نەباتی
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
ژیاننامە
ڕابەر فایەق مەحمود
پەرتووکخانە
مرۆڤی گێل خواردەی گورگی لەڕە!
کورتەباس
باڤێ نازێ.. ئەو کوردەی بە خەیاڵی سویدیییەکان کرایە بکوژی ئۆلف پاڵمە
وێنە و پێناس
موحسین ئاوارە، نەژاد عەزیز سورمێ، محەمەدئەمین دهۆکی، کەمال میراودەلی، شێرکۆ بێکەس ساڵی 1976
ژیاننامە
کامەران پاڵانی
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ئارەزوو سەردار
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
وێنە و پێناس
هەولێر ساڵی 1974
پەرتووکخانە
چەمکی شۆڕش و کۆمەڵگای کوردەواری
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 3.484 چرکە!