پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
باڵادی کەویاران
05-09-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ناودارانی کورد لە دەستنووسخانەکانی عەرەبستان؛ ژیاننامە و ناساندنی هەندێک لە بەرهەمەکانیان
05-09-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
عەتیە محەمەد کەریم
04-09-2024
سەریاس ئەحمەد
ژیاننامە
بڵند هەڵۆ
04-09-2024
سروشت بەکر
پەرتووکخانە
کچی سەرهەنگ
04-09-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
بێری یاسین حسێن
04-09-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بونیادی گێڕانەوەی تەنز ئامێزانە لە ڕشتەی مرواریدا
04-09-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
وێنەی کورد لە ڕۆمانی کوردیدا (کرمانجیی ناوەڕاست)
04-09-2024
کشمیر کەریم
ژیاننامە
کاروان سەلیم قەیتەران
03-09-2024
کشمیر کەریم
ژیاننامە
کاوە فاتیحی
03-09-2024
کشمیر کەریم
ئامار
بابەت
  534,547
وێنە
  108,942
پەرتووک PDF
  20,130
فایلی پەیوەندیدار
  102,837
ڤیدیۆ
  1,497
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
305,522
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
89,613
هەورامی - Kurdish Hawrami 
65,922
عربي - Arabic 
30,020
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
17,547
فارسی - Farsi 
9,224
English - English 
7,482
Türkçe - Turkish 
3,662
لوڕی - Kurdish Luri 
1,691
Deutsch - German 
1,630
Pусский - Russian 
1,140
Français - French 
342
Nederlands - Dutch 
130
Zazakî - Kurdish Zazaki 
90
Svenska - Swedish 
66
Español - Spanish 
50
Հայերեն - Armenian 
50
Polski - Polish 
49
Italiano - Italian 
48
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
26
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
18
Norsk - Norwegian 
16
Ελληνική - Greek 
14
עברית - Hebrew 
14
Fins - Finnish 
12
Тоҷикӣ - Tajik 
7
Português - Portuguese 
7
Ozbek - Uzbek 
6
Esperanto - Esperanto 
5
Catalana - Catalana 
3
ქართველი - Georgian 
3
Čeština - Czech 
2
Kiswahili سَوَاحِلي -  
2
Srpski - Serbian 
2
Hrvatski - Croatian 
2
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
Lietuvių - Lithuanian 
1
Cebuano - Cebuano 
1
балгарская - Bulgarian 
1
हिन्दी - Hindi 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
130,247
پەرتووکخانە 
25,506
ژیاننامە 
25,050
کورتەباس 
17,849
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
14,631
پەند و ئیدیۆم 
13,405
شوێنەکان 
11,997
شەهیدان 
11,570
کۆمەڵکوژی 
10,898
هۆنراوە 
10,261
بەڵگەنامەکان 
8,334
وێنە و پێناس 
7,335
ئامار و ڕاپرسی 
4,624
کلتوور - مەتەڵ 
3,150
ناوی کوردی 
2,236
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,458
ڤیدیۆ 
1,397
پۆلێننەکراو 
990
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
819
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
777
کارە هونەرییەکان 
740
شوێنەوار و کۆنینە 
636
فەرمانگەکان  
276
گیانلەبەرانی کوردستان 
243
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
188
نەخشەکان 
185
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
94
زانستە سروشتییەکان 
80
خواردنی کوردی 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
یارییە کوردەوارییەکان 
39
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
21
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
323
PDF 
31,089
MP4 
2,461
IMG 
199,358
∑   تێکڕا 
233,231
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
ژیاننامە
حسێن عارف
ژیاننامە
زارا محەمەدی
ژیاننامە
شەمسەدین موفتی
ژیاننامە
جەلال زەنگابادی
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 2...
دیاب ئاغای دەرسیمی; نموونەی کوردی دەربار و ڕەنج بە باچوو
مێگا-داتای کوردیپێدیا، یارمەتیدەرێکی باشە بۆ بڕیارە کۆمەڵایەتی، سیاسی و نەتەوەییەکان.. داتا بڕیاردەرە!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî0
English0
کرمانجی0
هەورامی0
لوڕی0
لەکی0
Zazakî0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Français0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Catalana0
Cebuano0
Čeština0
Esperanto0
Fins0
Hrvatski0
Kiswahili سَوَاحِلي0
Lietuvių0
Norsk0
Ozbek0
Polski0
Português0
Pусский0
Srpski0
балгарская0
Тоҷикӣ0
Հայերեն0
ترکمانی0
हिन्दी0
ქართველი0
中国的0
日本人0

دیاب ئاغای دەرسیمی; نموونەی کوردی دەربار و ڕەنج بە باچوو

دیاب ئاغای دەرسیمی; نموونەی کوردی دەربار و ڕەنج بە باچوو
ئامادەکردن و وەرگێڕان: #بەکر شوانی#
تێبینی: هەموو میدیاکان ئازادن لە بڵاوکردنەوەی ئەم بابەتە، بە مەرجی دەستکاری نەکردن و ئاماژەکردن بۆ وەرگرتنی لەم پەیجەوە...
دیاب ئاغای دەرسیمی... نموونەی کوردی دەربار و ڕەنج بەباچوو

لە وێنەیەکدا کە ڕۆژی 22ی ئاداری ساڵی 1921 گیراوە، کابرایەکی کەتە بە ڕیشێکی سپیی درێژەوە لە دوای ئۆتۆمبیلێکی سەرکراوەدا لە تەنیشت مستەفا کەمال ئەتاتورکی دامەزرێنەری کۆماری تورکەوە دانیشتووە. ئەوە دیاب ئاغای کوڕی سەیدخان ئاغای کوڕی قارەمان ئاغای هۆزاتییە کە لە هۆزی فەرهاد ئوشاخیی کوردی عەلەوییە و ساڵی 1831 لە ناوچەی چەمیشگەزەک (بە کوردی: مەلەکشی)ی سەر با پاڕێزگای دەرسیم لە دایک بووە و لە هۆزی فەرهاد ئوشاخییە. هەندێک سەرچاوەی تر ساڵی 1846 و چەند سەرچاوەکیش ساڵی 1852 بە مێژووی لە دایکبوونی دادەنێن. لەبەرئەوەی ساڵی لە دایکبوونی بەتەواوی دیار نییە، لەسەر کێلی گۆڕەکەی تەنیا ساڵی مردنی (1935) نووسراوە (وێنەی هاوپێچ).
دیاب ئاغا لە شەڕی یەکەمی جیهانیدا کراوە بە فەرماندەی یەکینەیەکی سوارەی حەمیدی و لە شەڕی بدلیس و سێرتدا لە دژی ڕووسەکان بەشداری کردووە و بەپێی هەندێک لە سەرچاوەکان، هەر لەو سەردەمەیشدا ئاشنای مستەفا کەمال ئەتاتورک دەبێت. سەرچاوە تورکییەکان دەنووسن کاتێک ئەتاتورک هاوینی ساڵی 1919 دەیەوێت لە ئەرزەڕوومەوە بڕوات بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرەی سیواس، عەلی غالیبی والیی خارپوت دەستەیەک چەکداری کورد پێکەوە دەنێت بۆ ئەوەی لە ڕێگا بۆسە بۆ ئەتاتورک بنێنەوە و بیکوژن. ئەم هەواڵە دەگاتە دیاب ئاغا و هەندێک لە سەرۆک عەشیرەتەکانی تری دەرسیم و ئەمانیش هێزێک پێکەوە دەنێن بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێزەکەی عەلی غالیب و پاراستنی ژیانی ئەتاتورک. گوایە ئەتاتورک و دیاب ئاغا لە هاوینی ئەو ساڵەدا و لە ڕێگای نێوان سیواس و دەرسیمدا بۆ یەکەمجار یەکیان ناسیوە، بەڵام لە ڕیپۆرتاژەکەی ڕۆژنامەی یەنی گویندا کە ڕۆژی 27ی تەمووزی 1931 بڵاو کراوەتەوە، ئاماژەیەکی ڕوون لەو بارەیەوە نییە.
بەپێی سەرچاوەکان، ئەگەر دیاب ئاغا پشتیوانی لە ڕاپەڕینی قۆچگیری (1920-1921) بکردایە کە سیواس و دەرسیم و ئەرزنجان و چەولیکی گرتبووەوە، ئەوا ئەنقەرە دەکەوتە دۆخێکی دژوارەوە و کورد قۆناغێک زیاتر دەچووە پێشەوە. عەلیشان بەگ وەک یەکێک لە سەرکردەکانی ڕاپەڕینی قۆچگیری دەچێتە لای دیاب ئاغا و تکای لێ دەکات پشتیوان بێت و پێی دەڵێت دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی لە ئان و ساتدایە، بەڵام دیاب ئاغا دەسخەڕۆی دەکات. دیاب ئاغا، بەپێی هەندێک سەرچاوەی تر، شێخ سەعیدی پیرانی بە بەڵا ناوبردووە.
وەک پاداشتێک بۆ بەشداریکردنیان لە شەڕی یەکەمی جیهانی و لە شەڕی ڕزگاریی تورکیا و دژایەتیکردنی شۆڕشەکانی قۆچگیری و شێخ سەعیدی پیراندا، ئەتاتورک پێشنیاری ئەندامێتیی ئەنجوومەنی گەورەی میللەتی تورک (پەرلەمان) دەخاتە بەردەستی فەرماندەی سەربازی حەسەن خەیری دەرسیمی و دیاب ئاغا دەرسیمی و کۆمەڵێک لە کەسایەتییەکانی تری ئەو دەڤەرە. مستەفا ئاغای هۆزاتی و دیاب ئاغا و حەسەن خەیری و ئەحمەد ڕامیز تان بە دەم پێشنیارەکەی ئەتاتورکەوە دەچن و ڕوو لە ئەنقەرە دەکەن. حەسەن خەیری چاوساغی دیاب ئاغا و دەرسیمییەکانی تر بووە و ئەوانی بە ئەتاتورک و هاوڕێکانی گەیاندووە.
وەک لە لێدوانەکانی دیاب ئاغادا بۆ ڕۆژنامەی یەنی گوین ڕوون دەبێتەوە، هەندێک لەو کەسایەتییە دەرسیمییانەی کە لەلایەن ئەتاتورکەوە ناویان بۆ ئەندامێتیی پەرلەمان پێشنیار کراوە، نەیانوێراوە بچنە ئەنقەرە (بڕوانە دەقی ڕیپۆرتاژەکە لای خوارەوە). وا دەردەکەوێت مستەفا ئاغای هۆزاتیش کە دواتر ناوەکەی گۆڕاوە بۆ مستەفا ئوێزتورک، درەنگ چووبێتە ئەنقەرە، یان هەر نەچووبێت. ئەمەش لە یەکێک لە وتەکانی دیاب ئاغادا لە پەرلەمان ڕوون دەبێتەوە. پەرلەمانتاران بە بیانووی دواوکەوتنی، هەوڵ دەدەن ناوی مستەفا ئاغا لە لیستی ئەندامێتیی پەرلەمان دەربهێنن، بەڵام دیاب ئاغا کاتێک بەمە دەزانێت، دەچێتە سەر کورسیی وتاردان و دەڵێت: تەلەگرافم بۆ مستەفا ئاغا کردووە، دێت یان نایەت نییە، دێت.
بەلایەنی کەمەوە کتێبێک (وێنەی کتێبەکە هاوپێچە) و سەدان وتار بە زمانی تورکی دەربارەی دیاب ئاغا هەیە. ئەو کەسە لە مێژووی فەرمیی تورکیادا وەک نموونەی کوردی خۆبەتورکزان و خزمەتکاری کۆمار و ڕێبازی ئەتاتورک دادەنرێت. لە هەموو سەرچاوەکانیشدا ئاماژە بۆ دوو وتەی دیاب ئاغا لە پەرلەماندا دەکرێت؛ یۆنانەکان لە ئەنقەرە نزیک دەبنەوە و هەندێک لە پەرلەمانتاران پێشنیار دەکەن پەرلەمان بۆ شاری قەیسەری بگوازرێتەوە، بەڵام گوایە دیاب ئاغا پەشیمانیان دەکاتەوە. وتەیەکیشی هەیە دەربارەی پێکەوەنانی شاندی تورک بۆ لۆزان (بڕوانە دەقی ڕیپۆرتاژەکە لای خوارەوە).
هەندێک لە سەرچاوە تورکییەکان ئاماژە دەکەن بۆ ڕەنگدانەوەی مەزهەبی سوونی لە ئاخاوتنەکانی دیاب ئاغادا ئەگەرچی خۆی کوردی عەلەوی بووە. دیاب ئاغا دواجار ساڵی 1931 چووەتە ئەنقەرە بە مەبەستی بڕینەوەی مووچەی خانەنشینی بۆی، بەڵام دیار نییە داخۆ بە مەرام گەیشتووە یان نا. ناوبراو ساڵی 1935 مرد و جینۆسایدی دەرسیم نەژیا کە بە فەرمانی ئەتاتورکی هاوڕێی ئەنجام درا، هێشتا لە ژیاندا بوو کاتێک ئەتاتورک ناوی دەرسیمی بۆ تونجەلی گۆڕی و دیاب ئاغایش، وەک لە سەرچاوە تورکییەکاندا هاتووە، بەو هەنگاوە زۆر خەمگین بووە.
حەسەن خەیری، سەرباری ئەوەی تەواوی ژیانی وەک سەرکردەیەکی سەربازی و ماوەیەکیش وەک پەرلەمانتار لە خزمەتی دەوڵەتی عوسمانی و پاشان ئەتاتورک و کۆمارەکەیدا بەسەربرد، ساڵی 1925 بە فەرمانی ئەتاتورک بە تۆمەتی هاوکاریکردنی شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران لە دار درا. بەشێکی زۆر لە نەوەکانی دیاب ئاغا و ئەندامانی عەشیرەتی فەرهاد ئوشاخیش لە جینۆسایدی دەرسیمدا تیاچوون و ژمارەیەکی زۆریشیان بە فەرمانی ئەتاتورک و لەبەر ڕۆشنایی یاسای بەدناوی ڕێکخستنەوەی نیشتەجێبووندا بۆ دەڤەرەکانی ڕۆژئاوای تورکیا دووخرانەوە.
گویرسێل ئێرۆل یەکێک لە ناسراوترین نەوەکانی دیاب ئاغایە کە لەم خوولەدا لەسەر لیستی جەهەپە، پارتەکەی ئەتاتورک، نوێنەری ئەلازیزە لە پەرلەمان.

ئەمەی لای خوارەوە دەقی ئەو تاقە ڕیپۆرتاژەی ژیانی 80 یان 100 ساڵەی دیاب ئاغایە کە مێژوونووس و ڕۆژنامەنووسی تورک ئەنوەر بهێنان لەگەڵی سازی کردووە. وێنەی لاپەڕەکانی ڕۆژنامەکە هاوپێچە.

نوێنەری تەمەن سەت ساڵەی یەکەم خوولی ئەنجوومەنی میللەت دەدوێت

ژیانی پڕ لە ماجەرای دیاب ئاغا... مەڕۆ بۆ ئەنقەرە، دەتکوژن.... ئایا دیاب ئاغا عاشقی ژنێکی بیانی بووە؟... بەراورد لە نێوان کەرە و یاسادا...

ئەنوەر بێهنان، ڕۆژنامەی یەنی گوین، 27ی تەمووز 1931

لە قەرەئۆغڵان چاوم بە دیاب ئاغای ئەندامی ئەنجوومەنی میللەت (پەرلەمان) کەوت. لەو پیاوە ڕیش سپییەی یادەوەریی ڕۆژانی کارەسات و سەرکەوتن نزیک کەوتمەوە. سڵاوم لێ کرد و خۆم پێ ناساند. ڕۆژی دوایی بە یاوەریی نالبەندئۆغڵو حفزی بەگ چووین بۆ شوێنی حەوانەوەی دیاب ئاغا لە هۆتێلی قەیسەری.
لە هۆڵی پێشوازیی هۆتێل گەیشتین بەو کەسایەتییە مێژوویییە. برۆ سپی و چڕەکانی هەڵبڕی و چاوە شینەکانی بڕییە ناو چاوم و گوتی:
- ئەی لاو، چۆن منت ناسی؟
- لە یەکەم ئەنجوومەنی میللەتدا نوێنەری دەرسیم بوون. لەو کاتەوە بەڕێزتان دەناسم.
- ئاها!.. لە بیرت نەچووە.
- تێکۆشەرانی ڕزگاریی وڵات چۆن لە بیر دەکرێن؟... من وام گوت. ئەو گوتی:
- پرسیاری چیم لێ دەکەیت؟
- دەپرسم چۆن بوون بە نوێنەر و لە خوولی یەکەمی ئەنجوومەنی میللەت چیتان بینی و پرسیاری ژیانتان دەکەم!
- تۆ بپرسە و منیش وەڵام دەدەمەوە.
- ئاغام، خوێندەواریتان هەیە؟
- کاتێک بووم بە نوێنەر، خوێندەواریم نەبوو. خوا غازیی گەورە (ئەتاتورک) تەمەندرێژ بکات. پیتە نوێیەکان فێر بووم.
- چۆن بوون بە نوێنەر؟
- گاوران دەوری ئەنادۆڵیان دابوو. هەموومان لە بیری شتێکدا بووین؛ دین و دیانەت، عەرز و ناموس. تورکایەتی کەوتبووە مەترسییەوە. بیستمان لە دەوروبەری ئەرزەڕووم پاشایەک (سەرکردەی سەربازی)ی ڕزگارکەری ژیان پەیدا بووە و دەیەوێت ئەنجوومەن دابمەزرێنێت. هەموومان کەوتینە چاودێریکردنی. زانیمان ئەو پاشایە ناوی مستەفا کەمالە. کەوتمە سەر کەڵکەڵەی گەیشتن بە خزمەتی، بەڵام ئەو کاتە سەری نەگرت. پاشان بیستمان چووەتە سیواس و لەوێشەوە گەیشتووەتە ئەنقەرە. ئەو داوای دوو نوێنەری لێمان کرد. هەمووان ترسان. من بەم پیرییەی خۆمەوە تاسەی گەیشتن بە ڕزگارکەرانی وڵاتم دەکرد و لەو پێناوەدا تەنانەت تیاچوونی سەریشم لەبەرچاو گرت. خەڵک پێمیان گوت: (مەڕۆ، دەکوژرێیت!) گوتم: (هەموو کەسێک هەر دەمرێت. دەتوانم بڕۆم و بگەمە ئەوان و هەموومان پێکەوە بمرین.) زەینۆزادە مستەفا ئاغای سەر بە عەشیرەتی ئایاس ئوشاغی کە لەگەڵ مندا بە نوێنەر هەڵبژێردرابوو، ترسا و نەهات. خۆم و یەکێک لە خزمەتکارەکانم سواری ئەسپ بووین و چووینە ئەلازیز. لەوێ مەسرەفی ڕێگەیان داپێم. گالیسکەیەکم بە کرێ گرت و بە هەژدە ڕۆژ بە ڕێی مەلاتیا و سیواس و قەیسەریدا گەیشتمە ئەنقەرە.
- لە کوێ مانەوە؟
- ماوەیەک لە تاشخان مامەوە، پاشان لە حاجی بایرام خانوویەکم بەکرێ گرت.
- ساڵی چەند هاتن؟
- ساڵی 1336 هاتم.
- یەکەم جار چۆن چوویتە ئەنجوومەنەوە؟
- حەسەن خەیری بەگ کە لە دەرسیمەوە دەمناسی، لەوێ بوو. ئەو منی برد بۆ ئەنجوومەن. کاتێک لە دەرگا چووینە ژوورەوە، تیشکێک دڵمی ڕووناک کردەوە. فرمێسک بە چاوانمدا هاتە خوارەوە. شوێنەکە وەک قوتابخانە هاتە بەرچاوم. ئامادەبووان بە ڕیز ڕاوەستابوون. منیش چوومە یەکێک لە ڕیزەکانەوە. دوای کەمێک حەسەن خەیری بەگ منی بردە دەرەوە و پێشم کەوت بۆ ژوورێک.
- کێ لەو ژوورەدا بوو؟
- مستەفا کەمال پاشا، فەوزی پاشا و کازم پاشای لێ بوون. لەگەڵ غازی پاشا (ئەتاتروک) دەستی یەکدیمان گوشی. گوتی: خێر و خۆشیت هێنا، ئاغا. منی بە پاشاکانی تر ناساند. لە تەنیشتییەوە دانیشتم. لەو ساتەدا پاشا چووە دڵمەوە. چاوم لەسەر چاوانی هەڵنەگرت. ئامادە بووم لەگەڵ ئەو پیاوە مەزنەدا نەک هەر بۆ جەنگ، بەڵکو بە گۆچانی دەستمەوە بەرەو مەرگیش بچم.
- هیچ جارێک چوویتە سەر کورسیی وتاردانی ئەنجوومەن؟
- دوو جار چووم. ساڵێک تێپەڕیبوو. هێشتا مستەفا ئاغا نەهاتبوو. لە ئەنجوومەن باسیان دەکرد. حاڵی بووم بەنیازن لە نوێنەرایەتی دووری بخەنەوە. چوومە سەر کورسیی وتاردان. ئەوانەی لەو کاتەدا قسەیان دەکرد، بێدەنگ بوون. هەموویان سەریان لە من سووڕما. چاوەڕێ بوون بزانن چی دەڵێم. گوتم: تەلەگرافم بۆ مستەفا ئاغا کردووە، دێت یان نایەت نییە، دێت. هەموویان بە جارێک هاواریان کرد و کەوتنە چەپڵە لێدان.
- جاری تر نەچوویتە سەر کورسیی وتاردان
- جارێک لە سەروبەندی کۆنفرانسی لۆزاندا چوومە سەر کورسیی وتاردان. باسی ئەوە دەکرا خەڵکی وڵاتی ئێمە کوردن و بەنیازن حکوومەتێکی کوردی دابمەزرێنن. بە بیستنی ئەو قسەیە زۆر تووڕە بووم و بەپڕتاو خۆم گەیاندە سەر کورسیی وتاردان. ئەمجارەیش ئامادەبووان بێدەنگ بوون. گوتم: لا الله الا الله، محمد ڕسول الله. چ شافعی، چ حەمبەلی، چ حەنەفی، هەموومان ڕووگە (قیبلە)مان یەکە. ئەنجوومەن و یانە و دین و میللەتمان یەکە. ئێمە کورد نین، ئێمە تورکین. هەمووتان لا الله الا الله بە زارتاندا هاتووە. لەمەودوایش نابین بە خاوەنی دینێکی جیاواز و نابین بە میللەتێکی جیاواز. ئامادەبووان دیسان دەستیان بە چەپڵە لێدان کرد. عیسمەت پاشا هەڵسایە سەر پێ و هاتە تەنیشت کورسیی وتاردان و لە بن ڕیشم نزیک بووەوە. ئەویش جۆشی گرت و دەستی نایە ناو دەستم.
- ئاغام، دەڵێن لەو سەردەمەدا عاشقی ژنێکی بیانی بوون؟
- ئەها گیانەکەم! بە بێتاقەتی لە ئەنجوومەن دانیشتبووم. گوتیان ژنێکی گاور هاتووە بۆ سەرەوە و پرسیاری تۆی کردووە. نوێنەران بڵاوەیان لێ کرد و لە چوونەدەرەوەدا بووم. قەرە بەکر قۆڵمی گرت و بردمی بۆ ژووری سەرۆکایەتی. هەموو پاشاکان بە پێوە ڕاوەستابوون. ژنێکی جوانم لە نێوانیاندا بینی. حەزرەتی پاشا گوتی: ئاغا، ئەم ژنە تۆی خۆش دەوێت. ژنەکە دەستی دایە دەستم. منیش چاوم بڕیە ناو چاوانی و ئەم بەیتەم گوت: سەڤ سەنی سەڤەنی، هەق ئیلە یەکسان ئیسە... سەڤمە سەنی سەڤمەیەنی، میسرە سولتان ئیسە... (ئەو کەسەی تۆی خۆش دەوێت، لە هەر پێگەیەدا بێت، خۆشت بوێت... ئەو کەسەی تۆی خۆش ناوێت، خۆشت نەوێت ئەگەر سوڵتانی میسریش بێت!) هەموویان پێکەنین. ژنەکە داوای وێنەی منی کرد. گوتم: سبەی وەرە، پێکەوە وێنەیەک دەگرین. دوای ئەوە هەرگیز دەرنەکەوتەوە.
- ئاغا چۆن یاساتان دادەڕشت؟
- داڕشتنی یاسا ڕێک لە دروستکردنی کەرە دەچێت لە مەشکەدا. دەمانژەند و دەمانژەند. هەروەک چۆن کەرە لە مەشکەوە دەردەچێت، یاسایش بەهەمان شێوازی ژەنینیت مەشکە دەردەچوو.
- سەردەمانێک گەشتتان کردبوو؟
- بەڵێ. ڕۆژێک لەبەردەم دەروازەی ئەنجوومەن بووین. بە حەزرەتی غازی پاشام گوت: خوا سیستەمەکەمان لێ نەشێوێنێت، شکۆمان زیاد بکات، شمشێرمان تیژ و بەختمان واڵا بکات. کاتێک ئەم قسەیەم کرد، فرمێسک بە چاومدا هاتە خوارەوە. حەزرەتی پاشا قۆڵمی گرت و بردمی بۆ ناو ئۆتۆمبیلەکەی. پێکەوە گەشتێکمان کرد بۆ ئێسکی شەهر. خوا تەمەنی غازیی گەورە درێژ بکات، پیاوێکی زۆر گەورەیە. با نرخی بزانین. چی بڵێم! بەزەیی و سۆزی زۆری بەرامبەرم نواند. خوا ژمارەی خۆشەویستانی زیاد بکات. ئێمە لە ئەنجوومەن، جگە لە دوعا و بەخشینی ئیمان بە برادەران، هیچ ئەرکێکی ترمان نەبوو.
- ئەنقەرەتان پێ چۆنە؟
- بووە بە بەهەشت. تووشی سەرسووڕمان بووم. ناناسرێتەوە. هەوڵی کارمەندان بەردەوام بێت.
- دوای 12 ساڵ ئەم گەشتەتان بۆ چی مەبەستێکە؟
- هاتووم بۆ سەردانی حەزرەتی غازی.
- داواکاریتان چییە؟
- ئەی لاو، لەبەر پیری ناتوانم کار بکەم. خزمەتی زۆری وڵاتم کردووە. هاتووم لەم کۆتایی تەمەنەدا مووچەیەکی خانەنشینی لە دەوڵەت و میللەتی خۆم وەربگرم. ئەم کارەم سەر بگرێت، بە دڵخۆشی بۆ زێدی خۆم دەگەڕێمەوە.

سەرچاوە: وەک سەرچاوە سوودم لە لینکەکانی کۆمێنتی 1 تا 3 وەرگرتووە. ئەم وتارە تەنیا دەروازەیەکە بۆ تیشکخستنە سەر ژیانی دیاب ئاغا و مێژووی ئەو سەردەمەی کورد و تورکیا. کەسانی شارەزا دەتوانن لێکۆڵینەوەی قوڵتر لەم بابەتەدا بکەن و پەردەی زیاتر لەسەر ئەو بڕگە مێژووییەی کورد و تورک و تورک هەڵبدەنەوە.
ئەم بابەتە 1,598 جار بینراوە
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] تۆڕی کۆمەڵایەتی | کوردیی ناوەڕاست | فەیسبووکی بەڕێز (بەکر شوانی)
فایلی پەیوەندیدار: 4
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
پۆلێنی ناوەڕۆک: دۆزی کورد
جۆری دۆکومێنت: وەرگێڕدراو
زمان - شێوەزار: کرمانجیی ناوەڕاست
وڵات - هەرێم: تورکیا
وەرگێڕدراو لە زمانی: تورکی
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( سەریاس ئەحمەد )ەوە لە: 12-05-2020 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 12-05-2020 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 12-05-2020 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 1,598 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.119 KB 12-05-2020 سەریاس ئەحمەدس.ئـ.
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
پەرتووکخانە
ناودارانی کورد لە دەستنووسخانەکانی عەرەبستان؛ ژیاننامە و ناساندنی هەندێک لە بەرهەمەکانیان
ژیاننامە
بێری یاسین حسێن
پەرتووکخانە
کچی سەرهەنگ
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای ئامەد
وێنە و پێناس
ناوبازاڕی ڕواندز لە ساڵی 1971
ژیاننامە
ئاران ئەمینی
ژیاننامە
بڵند هەڵۆ
شوێنەوار و کۆنینە
زیندان سلێمان... شوێنی تەقوای زەردەشتییەکان
وێنە و پێناس
چەند کەسایەتییەکی گوندی گەرەوان
کورتەباس
پێشبینی
کورتەباس
خەونی شەوێک
ژیاننامە
کاوە فاتیحی
پەرتووکخانە
بونیادی گێڕانەوەی تەنز ئامێزانە لە ڕشتەی مرواریدا
پەرتووکخانە
شوێنەوارنامە - وەشانی 3
کورتەباس
تەوقەی خۆشەویستی
وێنە و پێناس
ناوبازاڕی ڕواندز ساڵی 2022
کورتەباس
پەڵە هەورێک بەسەر چیای قۆقازەوە
ژیاننامە
نور سۆران
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
کورتەباس
زمانی چیا 2
ژیاننامە
دییە تەحسین حسێن
وێنە و پێناس
ئیبراهیم عەلی ڕواندزی و وشیار عەریف ڕەشید ڕواندزی لە ساڵی 1975
ژیاننامە
سۆیبە شێخ محمەد سەعید
وێنە و پێناس
سێ کەسایەتی ناوچەی ڕواندز کۆتایی ساڵانی شەستەکان
شوێنەوار و کۆنینە
کۆشکی حەوش کوروو
پەرتووکخانە
وێنەی کورد لە ڕۆمانی کوردیدا (کرمانجیی ناوەڕاست)
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
شوێنەوار و کۆنینە
پردی دیجلە
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ڕزگار عەبدوڵڵا قادر
ژیاننامە
عەتیە محەمەد کەریم
ژیاننامە
کاروان سەلیم قەیتەران
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
پەرتووکخانە
باڵادی کەویاران

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
حسێن عارف
21-11-2009
هاوڕێ باخەوان
حسێن عارف
ژیاننامە
زارا محەمەدی
28-05-2019
هاوڕێ باخەوان
زارا محەمەدی
ژیاننامە
شەمسەدین موفتی
07-09-2015
هاوڕێ باخەوان
شەمسەدین موفتی
ژیاننامە
جەلال زەنگابادی
06-09-2023
زریان عەلی
جەلال زەنگابادی
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 2 لە 2 )
03-09-2024
هاوڕێ باخەوان
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 2 لە 2 )
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
باڵادی کەویاران
05-09-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ناودارانی کورد لە دەستنووسخانەکانی عەرەبستان؛ ژیاننامە و ناساندنی هەندێک لە بەرهەمەکانیان
05-09-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
عەتیە محەمەد کەریم
04-09-2024
سەریاس ئەحمەد
ژیاننامە
بڵند هەڵۆ
04-09-2024
سروشت بەکر
پەرتووکخانە
کچی سەرهەنگ
04-09-2024
زریان سەرچناری
ژیاننامە
بێری یاسین حسێن
04-09-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بونیادی گێڕانەوەی تەنز ئامێزانە لە ڕشتەی مرواریدا
04-09-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
وێنەی کورد لە ڕۆمانی کوردیدا (کرمانجیی ناوەڕاست)
04-09-2024
کشمیر کەریم
ژیاننامە
کاروان سەلیم قەیتەران
03-09-2024
کشمیر کەریم
ژیاننامە
کاوە فاتیحی
03-09-2024
کشمیر کەریم
ئامار
بابەت
  534,547
وێنە
  108,942
پەرتووک PDF
  20,130
فایلی پەیوەندیدار
  102,837
ڤیدیۆ
  1,497
زمان
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
305,522
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
89,613
هەورامی - Kurdish Hawrami 
65,922
عربي - Arabic 
30,020
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
17,547
فارسی - Farsi 
9,224
English - English 
7,482
Türkçe - Turkish 
3,662
لوڕی - Kurdish Luri 
1,691
Deutsch - German 
1,630
Pусский - Russian 
1,140
Français - French 
342
Nederlands - Dutch 
130
Zazakî - Kurdish Zazaki 
90
Svenska - Swedish 
66
Español - Spanish 
50
Հայերեն - Armenian 
50
Polski - Polish 
49
Italiano - Italian 
48
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
26
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
18
Norsk - Norwegian 
16
Ελληνική - Greek 
14
עברית - Hebrew 
14
Fins - Finnish 
12
Тоҷикӣ - Tajik 
7
Português - Portuguese 
7
Ozbek - Uzbek 
6
Esperanto - Esperanto 
5
Catalana - Catalana 
3
ქართველი - Georgian 
3
Čeština - Czech 
2
Kiswahili سَوَاحِلي -  
2
Srpski - Serbian 
2
Hrvatski - Croatian 
2
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
Lietuvių - Lithuanian 
1
Cebuano - Cebuano 
1
балгарская - Bulgarian 
1
हिन्दी - Hindi 
1
پۆل
کوردیی ناوەڕاست
وشە و دەستەواژە 
130,247
پەرتووکخانە 
25,506
ژیاننامە 
25,050
کورتەباس 
17,849
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) 
14,631
پەند و ئیدیۆم 
13,405
شوێنەکان 
11,997
شەهیدان 
11,570
کۆمەڵکوژی 
10,898
هۆنراوە 
10,261
بەڵگەنامەکان 
8,334
وێنە و پێناس 
7,335
ئامار و ڕاپرسی 
4,624
کلتوور - مەتەڵ 
3,150
ناوی کوردی 
2,236
پارت و ڕێکخراوەکان 
1,458
ڤیدیۆ 
1,397
پۆلێننەکراو 
990
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...) 
819
کلتوور - گاڵتەوگەپ 
777
کارە هونەرییەکان 
740
شوێنەوار و کۆنینە 
636
فەرمانگەکان  
276
گیانلەبەرانی کوردستان 
243
هۆز - تیرە - بنەماڵە 
188
نەخشەکان 
185
نەریت 
160
ڕووه‌كی كورده‌واری (گژوگیا و دار) 
101
ژینگەی کوردستان 
94
زانستە سروشتییەکان 
80
خواردنی کوردی 
80
دۆزی ژن 
55
مۆزەخانە 
50
یارییە کوردەوارییەکان 
39
بەرهەمە کوردستانییەکان 
38
کەلوپەلی سەربازیی بەکارهاتوو لە کوردستان 
21
گەشتوگوزار 
2
کۆگای فایلەکان
MP3 
323
PDF 
31,089
MP4 
2,461
IMG 
199,358
∑   تێکڕا 
233,231
گەڕان بەدوای ناوەڕۆکدا
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
پەرتووکخانە
ناودارانی کورد لە دەستنووسخانەکانی عەرەبستان؛ ژیاننامە و ناساندنی هەندێک لە بەرهەمەکانیان
ژیاننامە
بێری یاسین حسێن
پەرتووکخانە
کچی سەرهەنگ
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای ئامەد
وێنە و پێناس
ناوبازاڕی ڕواندز لە ساڵی 1971
ژیاننامە
ئاران ئەمینی
ژیاننامە
بڵند هەڵۆ
شوێنەوار و کۆنینە
زیندان سلێمان... شوێنی تەقوای زەردەشتییەکان
وێنە و پێناس
چەند کەسایەتییەکی گوندی گەرەوان
کورتەباس
پێشبینی
کورتەباس
خەونی شەوێک
ژیاننامە
کاوە فاتیحی
پەرتووکخانە
بونیادی گێڕانەوەی تەنز ئامێزانە لە ڕشتەی مرواریدا
پەرتووکخانە
شوێنەوارنامە - وەشانی 3
کورتەباس
تەوقەی خۆشەویستی
وێنە و پێناس
ناوبازاڕی ڕواندز ساڵی 2022
کورتەباس
پەڵە هەورێک بەسەر چیای قۆقازەوە
ژیاننامە
نور سۆران
شوێنەوار و کۆنینە
گۆڕدخمە سان ڕۆستەم
کورتەباس
زمانی چیا 2
ژیاننامە
دییە تەحسین حسێن
وێنە و پێناس
ئیبراهیم عەلی ڕواندزی و وشیار عەریف ڕەشید ڕواندزی لە ساڵی 1975
ژیاننامە
سۆیبە شێخ محمەد سەعید
وێنە و پێناس
سێ کەسایەتی ناوچەی ڕواندز کۆتایی ساڵانی شەستەکان
شوێنەوار و کۆنینە
کۆشکی حەوش کوروو
پەرتووکخانە
وێنەی کورد لە ڕۆمانی کوردیدا (کرمانجیی ناوەڕاست)
پەرتووکخانە
مەتەڵنامە (وەشانی 2، بەشی 1 لە 2 )
شوێنەوار و کۆنینە
پردی دیجلە
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ڕزگار عەبدوڵڵا قادر
ژیاننامە
عەتیە محەمەد کەریم
ژیاننامە
کاروان سەلیم قەیتەران
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
پەرتووکخانە
باڵادی کەویاران
فۆڵدەرەکان
شەهیدان - ڕەگەزی کەس - نێر شەهیدان - نەتەوە - کورد وشە و دەستەواژە - وڵات - هەرێم - ڕۆژهەڵاتی کوردستان وشە و دەستەواژە - وڵات - هەرێم - باشووری کوردستان پەرتووکخانە - وڵات - هەرێم - ئێڕاق کورتەباس - وڵات - هەرێم - کەنەدا پەرتووکخانە - جۆری دۆکومێنت - زمانی یەکەم کورتەباس - جۆری دۆکومێنت - زمانی یەکەم ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا) - شار و شارۆچکەکان - خورماتوو پەرتووکخانە - شار و شارۆچکەکان - بەغدا

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.83
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.25 چرکە!