پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
ڤیدیۆ
شەهیدانی ئەشکەوتی داری خلە
18-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
17-05-2024
ئەوین کامەران
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
17-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن لەماڵەوە بەتەنیا بین؟
16-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن نهێنی بپارێزین؟
16-05-2024
کشمیر کەریم
شوێنەکان
کانی خان- سوورداش
15-05-2024
سەریاس ئەحمەد
ڤیدیۆ
چەندین نهێنی ژیانی ئەردەڵان بەکر لەزاری خۆیەوە
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
کۆمەڵێک خانمی سلێمانی گرووپێکی گەشتکردنیان بۆ خۆیان درووستکردووە
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
دوپشک ئەو پیاوەی جیهان بەدوایدا دەگەڕا و لە سلێمانی دەستگیرکرا
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
چیرۆکی سەرکەوتنی ژنە ئەفسەرێکی کورد مژدە عەبدولحەمید
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 519,541
وێنە 106,566
پەرتووک PDF 19,267
فایلی پەیوەندیدار 97,105
ڤیدیۆ 1,385
ژیاننامە
مشکۆ هەولێری
ژیاننامە
ئەحمەد تورک
شوێنەکان
بەندینخانەی نوگرە سەلمان
ژیاننامە
فیگەن یوکسەکداغ
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنام...
تاراوگە
БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ В
هاوکارانی کوردیپێدیا، لە هەموو بەشەکانی کوردستانەوە، زانیارییە گرنگەکان بۆ هاوزمانانیان ئەرشیڤدەکەن.
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Pусский
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ ...

БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ ...
БОРЬБА КУРДСКИХ ЭМИРАТОВ ЗА НЕЗАВИСИМОСТЬ В КОНЦЕ ХVIII – ПЕРВОЙ ТРЕТИ ХIХ В.
Вартаньян Эгнара Гайковна
доктор исторических наук, профессор, профессор кафедры новой, новейшей истории и международных отношений Кубанского государственного университета

Аннотация: В статье анализируется борьба курдского народа за независимость от османского и персидского гнета в конце ХVIII – первой трети ХIХ вв. Светлой страницей в освободительной борьбе курдов явилась борьба под руководством эмира княжества Соран Мир Мохаммеда в 1820–1830-е гг. Необходимость централизации Османской империи была побудительным мотивом подавления в начале XIX в. курдского сепаратизма. Курдское освободительное движение в рассматриваемый период было ступенью в становлении самосознания народа и оставило след в истории региона.
Одной из актуальных проблем современной истории является курдская проблема. Возникновение курдского вопроса было естественным результатом борьбы курдских эмиратов за независимость. Территории, насел.нные курдами, входили в состав Османской империи и персидского государства Сефевидов.
В результате разгрома при Чылдыране в 1514 г. османами войск персидского шаха, большая часть курдской территории перешла к туркам. Раздел этот стал началом многовекового разъединения курдского народа и барьером на пути их национальной консолидации. И хотя курдам была обещано самоуправление, по султанскому фирману от 1515 г. на курдских землях было образовано 18 княжеств, а в дальнейшем их число возросло [1, с. 11].
Курдское освободительное движение в конце ХVIII–XIX вв. было важной ступенью в становлении самосознания народа и оставило неизгладимый след в истории региона.
Курдистан в конце ХVIII – начале ХIХ вв. находился в состоянии феодальной раздробленности. Отдельные попытки объединения княжеств были безуспешными. Престиж Порты вследствие экономического и военно-политического упадка Османской империи в начале XIX в. пошатнулся до такой степени, что властям приходилось силой оружия подчинять независимых курдских пашей. Большинство курдских княжеств Османской империи (Бабан, Соран, Амеди, Бохтан и Хакяри) и Ирана (Ардалан) фактически не подчинялись центральным властям. Необходимость централизации Османской империи была побудительным мотивом подавления в начале XIX в. курдского сепаратизма, стремление османских правителей уничтожить последние очаги независимости курдов послужило причиной мощных для того времени восстаний курдов.
Немаловажное значение имело и начало сближения Османской империи с Ираном, что проявилось в сокращении числа пограничных столкновений между двумя соперничающими государствами. В этой связи нужды в курдах как военных союзниках Ирана не было. Более того, Тегеран и Стамбул все больше тревожились фактами сближения между курдскими эмирами и возможностью их консолидации. Эти политические процессы особенно отчетливо прослеживались в эмиратах Ардалан и Бабан, где курды стали отказываться от участия в военных походах своих правительств. В частности, правители княжеств Равандуз, Ботан и Бахдинан отказались принимать участие в русско-турецкой войне 1828–1829 гг., правитель Хакяри заявил о своем нейтралитете во время этой войны, а Баязидский паша даже был готов сотрудничать с русскими [2, с. 11].
Небольшое княжество Бабан располагалось в стратегически важном районе ирано-турецкой границы. В 1789 г. в этом княжестве, в районе Сулеймании, произошло крупное антитурецкое восстание под руководством Абдуррахмана-паши (управлял эмиратом Бабан с 1789 по 1813 гг.). Используя традиционное соперничество между Ираном и Турцией, Абдуррахман-паша провозгласил независимость Бабана [3]. Провинциальным властям Багдада было приказано Портой отправить карательную экспедицию и наказать эмира. Абдуррахман-паша с 20-тысячным войском разгромил силы багдадского губернатора Кючюк Сулеймана и низложил его [4]. Острая конфронтация между курдским эмиром, новым правителем Ирака и Ираном продолжалась до 1813 г. Бабанский эмир хорошо понимал, что турки и персы используют курдов в своих целях и стараются их расколоть.
После смерти Абдурахман-паши в 1813 г. возможности нового эмира, слабого и безвольного, все более ограничивались Портой, а в 1851 г. княжество Бабан окончательно распалось [5, с. 67]. Эмират Ардалан боролся с властями Персии, однако иранские правители искусно манипулировали делами племен, выдавая своих дочерей за вождей, их сыновей, и в конечном счете ардаланское княжество оказалось под контролем каджарских властей [6, с. 11–12].
Светлой страницей в борьбе курдского народа за независимость является история Соранского эмирата (восточный вилайет Османской империи) при эмире Мир Мохаммеде, известном среди курдов как «слепой паша» или «эмир Сорана». Эмир Мир Мохаммед после смерти отца в 1826 г. объявил себя эмиром-мансуром, т. е. независимым правителем. Молодой правитель, изучая реформаторские начинания Мухаммеда Али-паши в Египте, построил в своей столице г. Ревандуз несколько заводов по производству оружия и боеприпасов, создал хорошо организованную армию из 10 тыс. воинов, организовал чеканку монеты [7, с. 11].
В начале 1830-х гг. власть Мир Мохаммеда распространилась на большую территорию от Мосула до иранской границы. Эмир помышлял присоединить к своей территории и курдские районы Ирана, чем диктовалась необходимость изменений в гражданском управлении эмирата, т. е. в создании совета из шести сардаров, управлявших административными делами и ведавших строительными работами, в создании совета ученых и мудрецов для выработки свода законов и т. д.
К концу весны 1833 г. Мир Мохаммед контролировал уже большинство районов южного Курдистана (эмираты Соран, Бадинан, Мосул) и приблизился к границам эмирата Ботан. Во избежание военных столкновений Мир Мохаммед предложил эмиру Ботана заключить двусторонний антитурецкий договор, однако ботанский эмир сам надеялся на господство в пределах Курдистана и отказался от предложения [8, с. 24–25].
Мир Мохаммед, хорошо разбираясь в сложной политической ситуации, нашел союзника в лице энергичного наместника Египта Мухаммеда Али, который превратил подвластную ему провинцию в самостоятельное владение, создал сильную армию и находился в конфронтации с османским султаном Махмудом II.
Мухаммед Али обещал Мир Мохаммеду освободить курдов от османского владычества [9, с. 164]. Когда Порта узнала о договоре между Мухаммедом Али и Миром Мохаммедом, опасаясь отделения территории Курдистана и Шама (Сирии), она хитростью привлекла на свою сторону оппозиционных Мир Мохаммеду правителей. В результате Мир Мохаммед был вынужден возвратиться в Равандуз и готовиться к сопротивлению османским властям [10].
Для Мир Мохаммеда благоприятным фактором был политический кризис в Османской империи и соперничество султана с наместником Египта. Внимание Порты в 30-е гг. ХIХ в. было привлечено к Египту в связи с успешными военными действиями Мухаммеда Али против султана, поэтому турецкие власти не могли выделить достаточных сил для подавления курдского освободительного движения. Общая численность турецкой регулярной армии в 1830-е гг. составляла примерно 70 тыс. человек (для сравнения: войска Мухаммеда Али насчитывали 200 тыс. человек) [11]. Поход египетских войск на турецкую столицу едва не привел к полному военному и политическому разгрому султанского государства. Лишь острое соперничество между великими державами воспрепятствовало полному разделу османских владений.
После того как был временно урегулирован конфликт с египетским пашой, султан Махмуд II обратил внимание на Курдистан. В 1834 г. 20-тысячная турецкая армия во главе с Мехмед Рашид-пашой «огнем и мечом» прошла через курдские эмираты. По существу, произошло вторичное завоевание Курдистана, сопровождавшееся неимоверными жестокостями. Наследственные курдские паши были низложены, курдский сепаратизм сломлен, страна временно умиротворена.
Мир Мохаммед, однако, решил присоединить к своему эмирату курдские территории, находившиеся по иранскую сторону границы. Персидские пограничные владения в течение длительного времени были легкой добычей быстрой и подвижной курдской конницы. В начале октября 1835 г. отряды курдов вторглись из Турции в Иран и заняли пограничный округ. Попытки со стороны иранского шаха разбить войска эмира были безуспешными. Мир Мохаммед уделял много внимания укреплению обороноспособности своих владений, приглашал в эмират известных оружейников и строителей. Численность войск Мир Мохаммеда в этот период достигала 15 тыс. человек (кстати, в 80-тысячной иранской армии служило около10–12 тыс. курдов) [12, с. 26–27]. Ситуация изменилась, когда в начале лета 1836 г. пошли слухи о том, что османский султан собирается начать новый поход против ревандузского эмира. Мир Мохаммед, стремясь избежать войны на два франта (с Ираном и Османской империей), вернулся в Ревандуз. Пользуясь разногласиями между Ираном и Турцией, он предложил иранскому шаху сотрудничество в войне против Османской империи, признание власти иранского шаха над Курдистанаом и уплату в персидскую казну налогов в обмен на оказание помощи курдам. Однако иранский двор отказался от этого предложения, не желая идти на обострение отношений с османами, а также не доверяя курдскому эмиру [14, с. 27].
Нужно учитывать и такой внешнеполитический фактор, как англо-русское соперничество на Востоке.
Для усиления своего влияния в Османской империи и Иране Англия решила разыграть «курдскую карту», т. е. выступила против курдского сепаратизма. Дабы не допустить нового военного столкновения между Турцией и Ираном, Россия и Англия предложили свое посредничество в заключении мира [15]. Однако в августе 1836 г. турецкая армия окружила Ревандузскую крепость, Мохаммед-паша принял условия почетной капитуляции и сдался. Соранский эмират попал под прямое управление османских властей [16, с. 20].
Из изложенного можно сделать вывод о том, что курдские эмираты поглощались Османской империей по причине как внутриполитических процессов, происходящих в них, так и внешнего фактора – позиций великих держав Запада, имеющих на Ближнем и Среднем Востоке свои торгово-экономические и геополитические интересы. Однако освободительная борьба курдского народа способствовала росту их организованности и самосознания.

Ссылки:
1. Джалил Д. Курды Османской империи. Багдад, 1986. С. 11.
2. Вартаньян Э.Г., Арам Али Мустафа. Курдская проблема и позиция России (СССР) в ХIХ – первой трети ХХ вв. Краснодар, 2007.
3. Шарафканди С. Краткая история национального движения курдов. Стокгольм, 1995. С. 6 ; Камран-Али-Бадрхан. Курдистан // Дружба. М., 2003. № 5. С. 41–45.
4. Васильева Е.И. Юго-Восточный Курдистан с VII до XIX вв. (Краткая история Ардалана и Бабана). М., 1991. С. 70 ; Рич К. Дж., Мухамед Х. Путешествие Рича в Курдистан. 1820. Тебриз, 1991. С. 114–115.
5. Мартин ван Бронэсун. Ага, шейхи, государство. Стокгольм, 1996.
6. Реза М. Годс. Иран в ХХ в. Политическая история. М., 1994.
7. Джалил Д. Указ. соч.
8. Шарафканди С. Указ. соч.
9. Али Сейдо Гаурани. Из Аммана в Амеди. Путешествие по Южному Кудистану. Сулеймания, 2000.
10. Там же. С. 173–174 ; Шарафканди С. Указ. соч. С. 24–25.
11. Халфин Н.А. Борьба за Курдистан (курдский вопрос в международных отношениях XIX в). М., 1963. С. 46 ; Петросян Ю.А. Османская империя. Книга о могущественной восточной империи, угрожавшей Европе и сокрушенной Россией. М., 2003. С. 285.
12. Лазарев М.С. Курдистан и курдская проблема (90-е годы XIX в. – 1917 г.). М., 1964.
13. Таяри М.А. Ирано-турецкие военные конфликты и курды в первой четверти XIX в / Автореферат дис. …канд. ист. наук. Тбилиси, 1986. С. 21–22; Халфин Н.А. Указ. соч. С. 46-47.
14. Шарафканди С. Указ. соч.
15. Вартаньн Э.Г., Мустафа Арам Али. Политика России в Закавказье и курдский вопрос (первая половина ХIХ в.) //Проблемы новистики и исторического славяноведения:
памяти С.В. Павловского. Краснодар, 2010. С. 174 ; Халфин Н.А. Указ. соч. С. 48–49.
16. Вартаньян Э.Г., Арам Али Мустафа. Указ. соч.References (transliterated):
1. Jalil D. Kurdy Osmanskoy imperii. Bagdad, 1986. P. 11.
2. Vartan.yan E.G., Aram Ali Mustafa. Kurdskaya problema i pozitsiya Rossii (SSSR) v XIX – pervoy treti XX vv. Krasnodar, 2007.
3. Sharafkandi S. Kratkaya istoriya natsionalnogo dvizheniya kurdov. Stokgol.m, 1995. P. 6 ; Kamran-Ali-Badrkhan. Kurdistan// Druzhba. M., 2003. No. 5. P. 41–45.
4. Vasil.eva E.I. Yugo-Vostochniy Kurdistan s VII do XIX vv.(Kratkaya istoriya Ardalana i Babana). M., 1991. P. 70 ; Rich K. J., Mukhamed H. Puteshestvie Richa v Kurdistan. 1820. Tebriz, 1991. P. 114–115.
5. Martin van Bro·eesun. Aga, sheykhi, gosudarstvo. Stokgol.m, 1996.
6. Reza M. Gods. Iran v XX v. Politicheskaya istoriya. M., 1994.
7. Jalil D. Op. cit.
8. Sharafkandi S. Op. cit.
9. Ali Seydo Gaurani. Iz Ammana v Amedi. Puteshestvie po Yuzhnomu Kudistanu. Suleymaniya, 2000.
10. Ibid. P. 173–174 ; Sharafkandi S. Op. cit. P. 24–25.
11. Khalfin N.A. Bor.ba za Kurdistan (kurdskiy vopros v mezhdunarodnykh otnosheniyakh XIX v). M., 1963. P. 46 ; Petrosyan Y.A. Osmanskaya imperiya. Kniga o mogushchestvennoy vostochnoy imperii, ugrozhavshey Evrope i sokrushennoy Rossiey. M., 2003. P. 285.
12. Lazarev M.S. Kurdistan i kurdskaya problema (90-e gody XIX v. – 1917 g.). M., 1964.
13. Tayari M.A. Irano-turetskie voennye konflikty i kurdy v pervoy chetverti XIX v / Avtoreferat dis. …kand. ist. nauk. Tbilisi, 1986. P. 21–22; Khalfin N.A. Op. cit. P. 46-47.
14. Sharafkandi S. Ukaz. soch.
15. Vartan.n E.G., Mustafa Aram Ali. Politika Rossii v Zakavkaz.e i kurdskiy vopros (pervaya polovina XIX v.) //Problemy novistiki i istoricheskogo slavyanovedeniya: pamyati S.V. Pavlovskogo. Krasnodar, 2010. P. 174 ; Khalfin N.A. Op. cit
16. Vartanyan E.G., Aram Ali Mustafa. Op. cit.
[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Pусский) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Этот пункт был написан в (Pусский) языке, нажмите на значок , чтобы открыть элемент на языке оригинала!
ئەم بابەتە 1,755 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | Pусский | teoria-practica.ru
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 3
پەرتووکخانە
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
زمانی بابەت: Pусский
ڕۆژی دەرچوون: 10-05-2013 (11 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: مێژوو
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
زمان - شێوەزار: ڕووسی
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەر عوسمان عوزێری )ەوە لە: 08-02-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 08-02-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکووکی )ەوە لە: 08-02-2022 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 1,755 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.159 KB 08-02-2022 ڕاپەر عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
شەم سامان
وێنە و پێناس
کرماشان ساڵی 1960
کورتەباس
فەرمانبەرانی بادینان لە ئەرشیفی عوسمانیدا
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن نهێنی بپارێزین؟
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
ژیاننامە
ئارەزوو سەردار
کورتەباس
گرەیەم بارکەر بۆ رووداو: لە شانەدەردا دۆزیمانەوە نیاندەرتاڵەکان بە ئاگر چێشتیان لێناوە و پێکەوە نانیان خواردووە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
ژیاننامە
داستان محەمەد قادر
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
وێنە و پێناس
شەقامی باتا لە هەولێر ساڵی 1960
کورتەباس
ڕێوڕەسمی کۆمسای.. 909 ساڵ لە کولتوور و دابونەریتی رەسەنی کوردی
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
ژیاننامە
ڕەحیم مەعروف محەمەدئەمین کافرۆشی
وێنە و پێناس
دوو ئافرەتی گەڕەکێکی قەڵاتی هەولێر ساڵی 1963
وێنە و پێناس
قەڵاتی هەولێر ساڵی 1940
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
کورتەباس
مۆزەخانەیەکی هاوشێوەی لۆڤەر لە هەرێمی کوردستان دروست دەکرێت
کورتەباس
دارەسووتاوەکە ... مێژووی بازاڕێک لە بازرگانی
ژیاننامە
کەوسەر ئەحمەد
پەرتووکخانە
خۆم و ئەستێرە گەشەکان؛ بەرگی 10
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن لەماڵەوە بەتەنیا بین؟
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
ژیاننامە
ڕێکان بێستون ئەسعەد
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
مشکۆ هەولێری
20-12-2008
هاوڕێ باخەوان
مشکۆ هەولێری
ژیاننامە
ئەحمەد تورک
24-02-2009
هاوڕێ باخەوان
ئەحمەد تورک
شوێنەکان
بەندینخانەی نوگرە سەلمان
08-02-2014
هاوڕێ باخەوان
بەندینخانەی نوگرە سەلمان
ژیاننامە
فیگەن یوکسەکداغ
22-06-2014
هاوڕێ باخەوان
فیگەن یوکسەکداغ
بڵاوکراوەکان (گۆڤار، ڕۆژنامە و ...)
تاراوگە
02-06-2018
هاوڕێ باخەوان
تاراوگە
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
ڤیدیۆ
شەهیدانی ئەشکەوتی داری خلە
18-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
17-05-2024
ئەوین کامەران
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
17-05-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن لەماڵەوە بەتەنیا بین؟
16-05-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن نهێنی بپارێزین؟
16-05-2024
کشمیر کەریم
شوێنەکان
کانی خان- سوورداش
15-05-2024
سەریاس ئەحمەد
ڤیدیۆ
چەندین نهێنی ژیانی ئەردەڵان بەکر لەزاری خۆیەوە
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
کۆمەڵێک خانمی سلێمانی گرووپێکی گەشتکردنیان بۆ خۆیان درووستکردووە
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
دوپشک ئەو پیاوەی جیهان بەدوایدا دەگەڕا و لە سلێمانی دەستگیرکرا
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڤیدیۆ
چیرۆکی سەرکەوتنی ژنە ئەفسەرێکی کورد مژدە عەبدولحەمید
14-05-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 519,541
وێنە 106,566
پەرتووک PDF 19,267
فایلی پەیوەندیدار 97,105
ڤیدیۆ 1,385
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
ژیاننامە
شەم سامان
وێنە و پێناس
کرماشان ساڵی 1960
کورتەباس
فەرمانبەرانی بادینان لە ئەرشیفی عوسمانیدا
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن نهێنی بپارێزین؟
ژیاننامە
حسێنی پاسکیلچی
ژیاننامە
ئارەزوو سەردار
کورتەباس
گرەیەم بارکەر بۆ رووداو: لە شانەدەردا دۆزیمانەوە نیاندەرتاڵەکان بە ئاگر چێشتیان لێناوە و پێکەوە نانیان خواردووە
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
پەرتووکخانە
کورد و کیسنجەر، سەرەتایەکی کێشەدار و کۆتاییەکی کارەساتبار
ژیاننامە
داستان محەمەد قادر
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
وێنە و پێناس
شەقامی باتا لە هەولێر ساڵی 1960
کورتەباس
ڕێوڕەسمی کۆمسای.. 909 ساڵ لە کولتوور و دابونەریتی رەسەنی کوردی
ژیاننامە
نیشتیمان عەبدولقادر ئەحمەد
ژیاننامە
ڕەحیم مەعروف محەمەدئەمین کافرۆشی
وێنە و پێناس
دوو ئافرەتی گەڕەکێکی قەڵاتی هەولێر ساڵی 1963
وێنە و پێناس
قەڵاتی هەولێر ساڵی 1940
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
مژدە عەبدولحەمید
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
کورتەباس
مۆزەخانەیەکی هاوشێوەی لۆڤەر لە هەرێمی کوردستان دروست دەکرێت
کورتەباس
دارەسووتاوەکە ... مێژووی بازاڕێک لە بازرگانی
ژیاننامە
کەوسەر ئەحمەد
پەرتووکخانە
خۆم و ئەستێرە گەشەکان؛ بەرگی 10
پەرتووکخانە
ڕێبەری کچە زیرەکەکان؛ چۆن لەماڵەوە بەتەنیا بین؟
وێنە و پێناس
زانا خەلیل و فەرهاد پیرباڵ لە کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر ساڵی 1995
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای حەسەن ئاباد
پەرتووکخانە
دیوانی شیبلی
ژیاننامە
ڕێکان بێستون ئەسعەد
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
کارزان کەریم مەغدید

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 2.188 چرکە!