پەڕتووکخانە پەڕتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان

جۆری گەڕان





گەڕان

گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
     
 kurdipedia.org 2008 - 2023
دەربارە
بابەت بەهەڵکەوت
ڕێساکانی بەکارهێنان
هاوکارانی کوردیپێدیا
بیروڕاکانتان
دڵخوازەکان
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
چالاکییەکان
یارمەتی
بابەتی نوێ
بیلال حەمەنەبی
ناو: بیلال
ناوی باوک: حمە نەبی
ساڵی لەدایکبوون: 1993
شوێنی لەدایکبوون: شارۆچکەی ڕانیە
ژیاننامە
ساڵی 1993 لە ڕانییە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە ڕانیە خوێندووە. ساڵی 2009 لە پەیمانگە
بیلال حەمەنەبی
هەرێم جاف
ناو: هەرێم
نازناو: هەرێم جاف
شوێنی لەدایکبوون: کفری
پیشە: ڕۆژنامەنووس

ژیاننامە
ڕۆژنامەنووسی کەناڵی کوردستان 24 لە ناوچەی کفری، لە ساڵی 2022 بەڕێوبەرایەتی وەرزش و لاوانی گەرمیان خەڵاتی ڕێزلێنانی
هەرێم جاف
پەروین شەرەفخان
ناو: پەروین
ناوی باوک: شەرەفخان
شوێنی لەدایکبوون: دهۆک
ژیاننامە
پەروین شەرەفخان خانمە پێشکەشکارێکی دیاری کەناڵی وارە، لەشاری دهۆک لەدایکبووە، هەفتانە بەرنامەی مەگەزینی هەیە.[1]
پەروین شەرەفخان
عەبدوڵڵا ڕایق ئیسماعیل
ناو: عەبدوڵڵا
ناوی باوک: ڕایق
ڕۆژی کۆچی دوایی: 12-12-2022
شوێنی لەدایکبوون: عەفرین
شوێنی کۆچی دوایی: شارەدێی بەحرکە

ژیاننامە
مێردمنداڵێکی ئاوارەی ڕۆژاوای کوردستان بووە، دانیشتووی کەمپی بەحرکەی
عەبدوڵڵا ڕایق ئیسماعیل
خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
ناونیشانی پەڕتووک: خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
ناوی نووسەر: گابریل گارسیا مارکیز
ناوی وەرگێڕ: محەمەد کەریم
وەرگێڕان لە زمانی: فارسی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: دەزگای جەمال عیرفان
ساڵی چاپ:
خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
هاڤا دارا
ناو: هاڤا
ناوی باوک: دارا
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
پیشە: ڕۆژنامەنووس
ژیاننامە
هاڤا دارا لە سلێمانی لە دایکبووە، قۆناغەکانی خوێندنی لە سلێمانی تەواوکردووە، ماوەی چەندین ساڵە وەک پێشکەشکار دەرکەوت
هاڤا دارا
یوسف سەردار حەمەئەمین
ناو: یوسف
ناوی باوک: سەردار حەمەئەمین
ڕۆژی لەدایکبوون: 10-01-2001
شوێنی لەدایکبوون: گوندی شێخ لەنگەر ی شارەدێی کوڵەجۆ ی شارۆچکەی کەلار ە.
ژیاننامە
لە ڕێکەوتی10-01-2001 لە گوندی شێخ لەنگەری، ناوچ
یوسف سەردار حەمەئەمین
فیدباک
ناونیشانی پەڕتووک: فیدباک
ناوی نووسەر: شاجوان محەمەد - بیلال حەمە
شوێنی چاپ: سلێمانی
چاپخانە: زانکۆی سلێمانی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: یەکەم
[1]
فیدباک
بەناز محەمەد ئیسماعیل عەلی
ناو: بەناز
ناوی باوک: محەمەد ئیسماعیل
ساڵی لەدایکبوون: 1970
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
بەناز محەمەد لە ساڵی 1970 لە گەڕەکی گۆیژەی سلێمانی لە بنەماڵەیەکی کوردپەروەر لەدایکبووە، خوێندنی هەر
بەناز محەمەد ئیسماعیل عەلی
عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
ناونیشانی پەڕتووک: عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
ئامادە کردنی: قاسم قازی
دیزاین: شاروخ ئەڕژەنگی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی دووەم[1]
عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
شاخەوان کەریم قادر
ناو: شاخەوان
ناوی باوک: کەریم
ڕۆژی کۆچی دوایی: 01-02-2023
شوێنی لەدایکبوون: خورماتوو
شوێنی کۆچی دوایی: کەرکووک
جۆری یاری: تۆپی پێ
ژیاننامە
یاریزانێکی ئاست بەرزی تۆپی پێ بووە، لە ڕێکەوتی 01-02-2
شاخەوان کەریم قادر
لۆچێک لە خەروار 2
ناونیشانی پەڕتووک: لۆچێک لە خەروار
بیرەوەرییەکانی حامید ڕەشیدی زەرزا
دیزاین: شاروخ ئەڕژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم[1]
لۆچێک لە خەروار 2
مۆرانە 2
ناونیشانی پەڕتووک: مۆرانە
ناوی نووسەر: بزورگ عەلەوی
ناوی وەرگێڕ: ڕەسوڵ سوڵتانی
دیزانی بەرگ: پەیام شوکری
ڕێکخستنی لاپەڕەکان: شاڕوخ ئەڕژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2023
ژمارە
مۆرانە 2
نیشتمانی داگیرکراو
ناونیشانی پەڕتووک: نیشتمانی داگیرکراو
ناوی نووسەر: ژاکان باران مەڵەکشاهی
بەشی زاراوەی ئیلامی: ئاوات ساروج، سەعدوڵا جەھانگیری
بەشی زاراوەی سۆرانی: لەیلا سۆفی سوڵتانی، فەنابوون سەلام
گرافیک و دیزا
نیشتمانی داگیرکراو
ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
ناونیشانی پەڕتووک: ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
ناوی نووسەر: داریوس فۆرۆکس
ناوی وەرگێڕ: شانیا عوسمان کاکی
وەرگێڕان لە زمانی: ئینگلیزی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: کتێبخانەی بەختیاری
ساڵی چاپ: 2023
ژمار
ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
ناونیشانی پەڕتووک: کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
دیزاین: شاڕوخ ئەرژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
[1]
کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
تاسەبار
ناونیشانی پەڕتووک: تاسەبار
ناوی نووسەر: حەسەن شافێعی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
[1]
تاسەبار
چەپکێک چیرۆکی جوان
ناونیشانی پەڕتووک: چەپکێک چیرۆکی جوان - کۆمەڵێک چیرۆک بۆ منداڵان
ناوی نووسەر: ڤ. سۆتیێڤ
ناوی وەرگێڕ: موسلیح ڕێبوار
چاپخانە: 49 کتێب
شوێنی چاپ: سوید
[1]
چەپکێک چیرۆکی جوان
کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر
ناو: کەیفی
نازناو: کۆیی
ناوی باوک: ئەحمەد
دکتۆر کەیفی ئەحمەد
ژیاننامە:
من ناوم (کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر) - لە شاری رانیە لە دایکبووم لە ڕێکەوتی 01-07-1970
- خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیم لە شارۆ
کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر
گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
ناونیشانی پەڕتووک: گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
نووسینی: د. کەریم خەنجەر
وەرگێڕانی: د. کەیفی ئەحمەد
چاپ: چاپی یەکەم
ساڵی چاپ: 2023
شوێنی چاپ: چاپخانەی پاندا - سلێمانی
[1]
گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
ڕەچەڵەکناسیی کەمپ
ناونیشانی پەڕتووک: ڕەچەڵەکناسیی کەمپ (لە کەمپی کۆڵۆنیالیزم-ئاوشڤیتزەوە بۆ کەمپی پەنابەران)
ناوی نووسەر: پێشڕەو محەمەد
دیزاینی بەرگ پەیام شوکری (سیپان)
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2
ڕەچەڵەکناسیی کەمپ
ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
ناونیشانی پەڕتووک: ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
بەرهەمی کۆمەڵێک شاعیر و ئەدیب
کۆکردنەوە: جەلال هانیسی و شاڕوخ ئەرژەنگی
دیزاینی بەرگ: پەیام شوکری
ڕێکخستنی لاپەڕەکان: شاڕوخ ئەرژەنگی
شوێنی چاپ:
ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
هەنگ و کورد
هەنگ و کورد
ئەوەی لەم پێشەکییەدا ئەمەوێت بینووسم، بابەتێکە بۆ یەکەم جار بە دیدی خوێنەران ئاشنایی پەیدا ئەکات و پاش تێڕوانین و بەدواچوونمدا، لە ڕیشە و ڕەچەڵەکە زمانەوانییەکەوەی کوردەوە هاتوومەتە ناو ف
هەنگ و کورد
کوردۆلۆجی
گۆڤاری مەڵبەندی کوردۆلۆجی
سەرنووسەر: د. ڕەفیق سابیر [1]


کوردۆلۆجی
جەمیل ئاغای گەردی
ناو: جەمیل
نازناو: جەمیل ئاغای گەردی
ساڵی کۆچی دوایی: 1943
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
شوێنی کۆچی دوایی: وڵاتی ئێراق
ژیاننامە
جەمیل ئاغای گەردی سەرۆک عەشیرەتی گەردی لە باشووری کوردستان یەکێک لە ئەن
جەمیل ئاغای گەردی
ئامار
بابەت 423,799
وێنە 87,500
پەڕتووک PDF 16,102
فایلی پەیوەندیدار 70,189
ڤیدیۆ 428
میوانی ئامادە 6
ئەمڕۆ 2,326
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
01-02-2004
شەهیدان
ڤیان جاف - ڤیان سۆران
شەهیدان
ژینا ئەمینی
شەهیدان
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
کورتەباس
پەروەردە و گرنگینەدان بە زم...
Движение курдского народа за национальное самоопределение в XIX - первой трети XX в. и позиция России (СССР)
کوردیپێدیا، مێژووی دوێنێ و ئەمڕۆ بۆ نەوەکانی سبەینێ ئەرشیڤ دەکات!
پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: Pусский
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
  
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
زۆرتر
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS

گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
ئەم بابەتە باشتر بکە!
|

Движение курдского народа за национальное самоопределение в XIX - первой тр...

Движение курдского народа за национальное самоопределение в XIX - первой тр...
название книги: Движение курдского народа за национальное самоопределение в XIX - первой трети XX в. и позиция России (СССР)
Имя автора: Мустафа Арам Али
Название издательства или типографии: наук
место печати: Краснодар
год печати:2007

Актуальность темы. Курдская проблема - одна из острейших проблем новейшей истории, занимает важное место на авансцене политической жизни ближневосточного региона Курдский народ все громче заявляет о своих неотъемлемых и законных правах, связанных со стремлением к национальному самоопределению Борьба курдского народа за независимость - один из факторов, оказывающих заметное влияние на дестабилизацию обстановки в западно-азиатском регионе Игнорирование национальной идентичности курдского народа, не изжитое и в наше время, зиждется на двух фундаментальных факторах сознательном умысле тех политических сил на Ближнем Востоке и вне его, которые враждебны национальным устремлениям курдов и низком уровне знаний об их истории и современном состоянии курдского вопроса
На протяжении более трех столетий курды являлись одним из важных компонентов политики северного могучего соседа, России Царизм был заинтересован в территории проживания курдов потому, что этот регион прямо и косвенно стоял на пути реализация его политики на Юге, особенно после покорения Кавказа и присоединения Грузии, когда Россия нуждалась в укреплении своих южных границ
Объект исследования данной работы — курдский народ, борющийся за независимость своих земель, разделенных сначала между Ираном и Османской империей, затем Турцией, Ираком, Сирией, Ираном и российским (советским) Закавказьем
Предмет исследования - движение курдского народа за национальное самоопределение в рамках курдских вилайетов Османской империи и Ирана, ас 1918 г — четырех частей Курдистана (турецкого, иранского, иракского, сирийского) и позиция России (СССР) в курдском вопросе
Хронологические рамки работы - XIX в - 30-е гг XX в Нижняя хронологическая граница обусловлена началом курдского движения за свои национальные права, стремлением курдских лидеров к сотрудничеству с Россией, в которой они видели надежного союзника и спасителя от произвола Турции и Ирана, верхняя - временным прекращением курдского сопротивления в 1930-е гг в связи с репрессиями со стороны властей стран, разделивших Курдистан
Географические рамки исследования охватывают территорию проживания курдов XIX в - это Османская империя и Иран, а после распада Османской империи в 1918 г - Турция, Иран, Ирак, а также курды, проживавшие в России, СССР (Закавказье)
Степень изученности проблемы. В российской и зарубежной исторической науке проблема курдского движения за самоопределение и позиции России (СССР) в этом вопросе в рассматриваемый хронологический период не получила комплексной разработки
4 Большая заслуга в деле публикации памятников курдской письменности и изучения Курдистана и курдов принадлежит русским ученым и Российской Академии наук, которая во второй половине XIX в стала организующим центром изучения истории, этнографии, языка и литературы курдского народа Заслуживают внимания работы известных исследователей -ПИ Аверьянова «Курды в войне России с Персией и Турцией» (Тифлис, 1910), М Я Ольшевского «Русско-турецкая война за Кавказом в 1853-1854 гг» (Русская старина 1884 № 10-12), представляющие большой интерес по исследуемой проблеме и освещающие события XIX в , особенно ее первой половины
В советский период появились новые имена О Л Вильчевский занимался исследованием этнографии курдов1, а А Букшпан в работе «Азербайджанские курды» (Баку, 1932) описал положение курдского населения Азербайджана в первые годы после установления там советской власти, их экономическое, политическое положение, уровень развития культуры, политику властей по отношению к курдскому национальному меньшинству Вышедшая в свет в 1948 г работа известного советского тюрколога А Ф Миллера «Очерки новейшей истории Турции» охватывает межвоенный и военный периоды (1918-1945 гг) истории Турции, анализирует восстание курдского народа под руководством шейха Сайда, его причины, последствия, показывает реакционную политику турецких властей в национальном вопросе Политике, государственному строю Турецкой Республики в 1923-1950-х гг, в частности, позиции властей в курдском вопросе посвящен коллективный труд сотрудников Института востоковедения АН СССР «Современная Турция» (М, 1958) Ценность данного исследования заключается не только в том, что там имеются сведения о курдах, проживающих на территории Турции, но и в том, что в Приложении к работе помимо статистических данных представлен текст Конституции 1924 г
Большая заслуга в изучении курдской истории принадлежит профессорам Н А Халфину, М С Лазареву, М А Гасратяну В 1963 г была издана фундаментальная работа Н А Халфина «Борьба за Курдистан (курдский вопрос в международных отношениях XIX в )», в которой на большом фактическом материале показана политика великих держав Запада в курдском вопросе, борьба за влияние на территории Ближнего и Среднего Востока Н А Халфин, рассматривая позиции великих держав на Ближнем Востоке, не обходит вниманием и политику России, её стремление, с одной стороны, использовать «курдскую карту» в своих интересах, с другой - нежелание сталкиваться с интересами великих держав Запада в курдском вопросе. Курдам Закавказья и Ирана, их материальной культуре посвящены работы Т Ф Аристовой, а актуальные проблемы курдской истории XIX в рассматриваются в фундаментальных исследованиях
' Вильчевский, О Л Мукринские курды (этнографический очерк) // Переднеазиатский этнографический сборник М, 1958, Его же Курды введение в этническую историю курдского народа МЛ 1961
5 Джалила Джалиле 2 Известным российским курдологом М С Лазаревым подготовлен ряд работ, посвященных истории курдского народа, перспективам курдского движения Хронологически охват трудов М С Лазарева широк - от XVII-XVLII вв до XX - начала XXI вв Однако специальное внимание политике России и СССР в курдском вопросе в рассматриваемый период М С Лазарев не уделял в своих исследованиях 3
В 1980-е гг российскими курдологами был издан ряд сборников и коллективных монографий, в которых анализируется состояние курдского вопроса во всех странах проживания курдов, непрекращающееся противоборство разнородных социальных и национальных сил, особенно в Турции, неприятие турецкими властями курдов как самостоятельного этноса и их социально-экономических и политических требований 4 Характер и направленность монографии А М Ментешашвили определяются ее названием «Курды» (М, 1984) Автор дает глубокий анализ общественно-экономических отношений, культуры, быта курдов, не только знакомит с этносом, но и позволяет создать правильные представления о курдах разных регионов Малой Азии
В постсоветский период были созданы комплексные фундаментальные, солидно документированные труды, внесшие вклад в развитие курдоведения, позволившие приоткрыть завесу над рядом малоизученных проблем курдской истории и борьбы курдов за национально-демократические права (А И Вдовин, Н Ф Бугай, Т М, Броев, Р.М, Броев)5 Опираясь на новые документы, исследователи предприняли попытку раскрыть некоторые «белые пятна» истории курдов в СССР, проследить процесс жизнеустройства и деятельности курдского национального меньшинства, особенно в трудные 1930—1940-е гг М С Лазаревым написаны десятки статей и несколько монографий по курдской проблеме, в которых глубоко, на основе документальных источников и большого фактического материала, анализируется историческая судьба курдов, ассимиляторская политика правительств стран, разделивших курдов, их национально-освободительная борьба, показаны перспективы движения и пути урегулирования проблемы 6 Коллективная монография «Современный
2 Аристова, Т Ф Курды Ирана (историко-этнографический очерк) // Краткие сообщения Института
народов Азии Т 21 М , 1954 , Ее же Курды Закавказья М , 1966, Её же Материальная культура
курдов XIX - первой половины XX в М , 1990, Джалил Дж Восстание курдов 1880 г М , 1966
Его же Курды Османской империи в первой половине XIX в М, 1973, Его же Из истории
возникновения курдской политической печати//Тюркологический сборник 1973 М, 1975
3 Лазарев, МС Курдистан и курдская проблема (90-е гг XIX в )-1917) М, 1964, Его же
Империализм и курдский вопрос (1917-1923) М , 1964, Его же Курдский вопрос (1891-1917) М ,
1972, Его же Разделенный народ// Азия и Африка сегодня (ААС) 1990 №11, Его же Новая
Россия и страый курдский вопрос // ААС 1994 №1
4 Гасратян, М А, Орешкова, СФ, Петросян, ЮА Очерки истории Турции М, 1983, Гасратян,
М А Курды Турции в новейшее время М , 1990
5 Вдовин, А И Сталинская национальная политика в 30-е гг исторические судьбы // Голос курда
1991 № 6-7 Н Ф Бугай, Т М, Броев, Р М, Броев Советские курды время перемен М, 1993
6 Лазарев МС Курды дорога длиной в 2500 лет//ААС 1994 №5, Его же Курдская проблема в
европейском измерении // ААС 1997 № 2 и др
6 Курдистан» охватывает широкий спектр проблем курдского освободительного движения, однако позиция России в курдском вопросе не рассматривается (в 1996 г, переведена на курдский язык и издана в Германии) Итогом прикладных исследований стал коллективный труд «История Курдистана» (М, 1999), в котором на основе широкого круга источников рассматривается положение курдского народа в странах Ближнего и Среднего Востока, анализируется тактика движения курдов за независимость, результаты борьбы к 1980-м гг

В статьях курдоведов 1990-х гг - начала XXI в анализируются новейшие сведения о положении курдов, изменение тактике и стратегии борьбы лидеров курдского народа, высказываются прогнозы о возможностях дальнейшего развития движения за независимый Курдистан Исследователи продолжают отслеживать изменения в политике государств, на территории которых проживают курды, изучают историографию исследований по Курдистану7
На освободительном движении в Северо-Западном Курдистане прямо или косвенно сказывались изменения во взаимоотношениях между Турцией и царской Россией, СССР В этом отношении интересна работа М С Мейера, в которой начальный этап советско-турецких отношений рассматривается как время, отмеченное стремлением к развитию и упрочению межгосударственных связей s. Но это обстоятельство разными историками воспринимается неодинаково Если в российской историографии это всячески подчёркивается, то в зарубежной, в том числе турецкой, оно просто констатируется, хотя сам факт интенсивных связей никем не оспаривается
Широкому кругу вопросов истории Турции, ее современной политики, экономики, международных отношений, дипломатической истории курдской проблемы, различным аспектам российско-турецких связей посвящен сборник «Турция в XX веке» (М , 2004)
В современном курдоведении весьма малочисленны работы об отношениях между курдами и Россией, а еще меньше о положении закавказских курдов Эти отношения в той или иной мере рассматриваются в отдельных публикациях, однако не всегда объективно, порой с точки зрения государственной политики и официальной позиции правительств России, а затем и СССР
7 Мгои, Ш X Штрихи биографии Мустафа Барзани // ААС 1998 № 2, Его же Курдский фактор
(современное состояние и перспективы) // Дружба М 2005 № 2, Лазарев, М Курды - народ
гонимый // ААС, 1991 № 10, Его же Борьба продолжается // ААС 1998 №2, Фадеева, И СССР и
Курдистан // ААС 1995 № 3,4, Шахбазян, Г На минном поле // ААС 1998 №2, Старченков, Г,
Тураджев, В Ислам обретает второе дыхание // ААС, 1994 № 2, Петросян, ЮА Османская
империя Книга о могущественной восточной империй, угрожавшей Европе и сокрушенной
Россией М.2003
8 Мейер, М С Советско-турецкие отношения во время Лозаннской конференции в свете архивных
документов // Турция в XX веке М , 2004 С 9, Российско-турецкие отношения история
современное состояние и перспективы М , 2003
7 Среди курдоязычных исследователей проблем Курдистана можно выделить работу Р С Рашида «Этноконфессиональная ситуация в современном Курдистане» (М ,СПб, 2004), К К Курдоева «Некоторые сведения о курдском языке и истории» (Багдад, 1973),публикации Ш Ашири, Ш Сайда, Б Расула, X Барзани, Е Экрема, которые вводят читателя в мир верований и обычаев курдского общества, анализируют исторические судьбы важнейших религиозных общин Курдистана, дают довольно объективную оценку ситуации в курдских районах Ближнего и Среднего Востока, деятельности лидеров курдского сопротивления, положения разных социальных слоев курдского общества, процесса формирования курдской политической журналистики и тд9
Интересны работы курдских исследователей Дерсими М Н «Kurdistan Tanhinde Dersim» («Дерсим в истории Курдистана», Халеб, 1952)), А Кырджы «Guney dogunun cikis yolu» («Как выйти из ситуации на Юго-Востоке»// Sabah, 1997, № 83), в которых повествуется о славной странице, вписанной жителями Дерсима в историю народа своей самоотверженной борьбой за независимость и самоопределение, показаны пути улучшения положения курдского населения Северо-Западного Курдистана Обобщающее исследование под названием «Kurdistanda ulusal kurtulus problemi ve соз ura yolu» («Проблемы национального освобождения в Курдистане и пути решения») было издано в одном из крупных центров эмиграции курдов Кёльне в 1999 г |0 Работа выдержана в духе времени и пытается указать единственно правильный путь освобождения - мирный, демократический
Фундаментальные исследования Амина Заки М, Мазхара А Кемаля, Мардохи Курдистани шейха Мохаммеда, Мирзы Мухаммада Амина Мангури, Касимлу Абдурахмана, Садика Шарафканди, Хавара М Расула, Наджати Абдуллы, Хаурами Афрасиаба, и др затрагивают разные периоды истории курдского народа, отдельных его княжеств (Ардалан, Бабан и др), курдскую проблему в аспекте османо-персидских отношений, крупнейшие восстания под руководством вождей курдского народа Симко, шейха Сайда, трагедию советских курдов, позицию СССР в курдском вопросе и др 1' Богатый фактический материал, лежащий в основе этих работ, позволил
' Ашири, Ш Содружество Независимых Государств Судьбы и надежды // ААС 199S № 2 , Сайд, Ш Штрихи биографии Генеральный секретарь Патриотического союза Курдистана Джеляль Талабани//ААС 1998 №2 Расул, Б Сирия Размолвка после «медового месяца»//ААС 1998 № 2, Барзани, X Курдские политические партии и общественные организации в борьбе за разрешение курдской проблемы М , 1971, Экрем, Е И слово - дело//ААС 1998 №2 10 Kurdistanda ulusal kurtulus problemi ve cocum yolu Koln 1999
Амин Заки M Курды и Курдистан Багдад, 1938, Мазхар, А Кемаль Несколько страниц из истории курдского народа Багдад, 198S, Мардохи Курдистани шейх Мохамед История курдов и Курдистана Багдад, 1991, Мирза Мухаммад Амин Мангури Действительные события вокруг шейха Махмуда в деле независимости курдов Сулеймания, 2003, Шарафканди С Краткая история национального движения курдов / Пер с перс на курд Стокгольм, 1995, Хавар, М Расул Симко (Исмаиль-ага Шукук) и национальное движение курдов Стокгольм, 1995, Наджати Абдулла Курдистан и проблемы османо-персидских границ (1639-1847) Хаулер, 2001, Хаурами Афрансиаб Восстание шейха Сайда Сулеймания, 2003
8 дать всестороннюю оценку важных аспектов освободительного движения курдов и отношение правительств стран Ближнего и Среднего Востока к этому движению
Исследования турецких, арабских (Ирак, Сирия) авторов в большей части соответствуют официальной политике властей и преследуют цель показать либо равные условия существования курдского народа и арабов, персов, турков и наличие гражданских прав у всех народов, населяющих страны, разделившие Курдистан, либо не скрывают своей позиции игнорирования курдского меньшинства (последнее характерно для литературы более раннего периода) К работам турецких авторов относятся изданные в Стамбуле исследования Айдемира С «Ikinci adam Ismet Inonu» («Второй человек Исмет Инёню»Стамбул, 1968)), Бешикчи И «Состояние Восточной Анатолии» (Dogu Anadolunun du3eni, 2 baski» Стамбул, 1970), Джамала Б «Восстание шейха Сайда» («Seyh Salt Isyani» Стамбул, 1955), Угура Д «Раны Республики» («Cumhunyetin Yaralan» Анкара, 1998 ) и ряд других
Западных исследователей больше интересуют этноконфессиональные и культурологические проблемы курдоведения В западноевропейской историографии видное место занимает известный голландский курдовед Мартин ван Брюнессен, находившийся с исследовательской целью в 1974-1976 гг в районах компактного проживания курдов Турции, Ирана, Ирака Под впечатлением увиденного и по собственным наблюдениям исследователь написал книгу «Ага, шейхи и государства в Курдистане», а в 1992 г — фундаментальный труд «Очерки о Курдистане» (издан в Стамбуле на турецком языке) Автор исследует деятельность религиозных орденов накшбанди и кадирия, роль и место религии в курдском обществе, подробно анализирует ситуацию в Курдистане, политическое и социальное положение курдов Турции, Ирака и Ирана Работы английского ученого А Сафрастяна «Курды и Курдистан» (Лондон, 1948 г) и шведского исследователя курдского происхождения Швана «Курдские национальные движения» (Стокгольм, 1970 г) охватывают территориальные границы Малой Азии и Среднего Востока и анализируют развитие общества и освободительное движение курдов в странах, разделивших Курдистан
Несомненный интерес представляют материалы русско-, курдо-,
арабоязычных журналов и газет, издаваемых курдскими общественными
организациями - «Дружба», «Курдистан-рапорт», «Свободный
Курдистан», «Стон Родины», «Караван», «Рабун», «Голос курда» и т д В публикациях сосредоточены как материалы исследовательского, так и источникового характера Зарубежные периодические издания курдской эмиграции - «Armanc» (Стокгольм), «Denge Komkar» (Кельн) знакомят большую курдскую диаспору Европы (наибольшая в Германии) и европейское население с проблемой курдов, их историей и современным положением
Анализ литературы свидетельствует о том, что в исторической науке проблема позиции России в курдском вопросе в XIX - начале XX вв и
9 политика советского правительства в отношении курдов в 1917-1930-е гг не нашла достаточно широкого освещения, в то же время целый ряд трудов современных исследователей-курдоведов, посвященных различным периодам курдского национального движения и отношения к ним России, оказал существенную помощь в изучении интересующих автора вопросов Несмотря на то, что в историографии накоплен немалый опыт изучения курдской проблемы, особенно в российской, комплексные труды, представляющие анализ социально-экономического, политического положения курдов в XIX - первой трети XX в, формирование курдского национализма, интернационализации конфликта, политики иранского и турецкого правительств в отношении курдского меньшинства и, главное, позиции России (СССР) в вопросе курдского самоопределения отсутствуют Все это делает необходимым разработку - с учетом уже имеющихся исследований - проблемы борьбы курдского народа за национальное самоопределение и позиции России в этом вопросе
Цель данной работы - раскрыть проблему борьбы курдского народа за самоопределение в XIX - первой трети XX вв и показать позицию России (СССР) в курдском вопросе
Достижению цели диссертационного исследования способствовало решение следующих задач
Изучить положение курдских эмиратов в первой половине XIX в
Рассмотреть политику России в Закавказье и Малой Азии и ее отношение к освободительной борьбе курдского народа в конце XVIII-первой половине XIX в
Осветить последствия Русско-турецкой войны 1877-1878 гг для Курдистана
Исследовать восстание курдского народа под руководством шейха Обейдуллы и выявить позицию России в этом вопросе
Продемонстрировать политику османского и иранского правительств по курдской проблеме в конце XIX - начале XX в
Выявить методы подавления освободительных устремлений народа и процесс формирования курдского национализма на рубеже XIX-XX вв
Показать интернационализацию курдской проблемы в начале XX в
Охарактеризовать положение в Северо-Западном Курдистане после распада Османской империи и поддержку Советской Россией кемалистского правительства в курдском вопросе
Оценить размах освободительных устремлений курдов в 1920-1930-е гг и показать политику СССР в курдском вопросе
10 Проследить политику советского правительства в отношении курдов
Закавказья в межвоенный период (1918-1930-е гг)
Методологической основой исследования является принцип историзма, который рассматривается и как принцип познания, система мышления и требует изучения исследуемых явлений и процессов в их конкретно-исторической обусловленности и развитии При анализе проблемы автор стремится в объективности, всесторонности изучения предмета
исследования в контексте исторической эпохи и взаимосвязи с соседствующими явлениями, событиями и процессами, к свободе от идеологической или любой иной предвзятости
Автор использовал также историко-генетический, историко-
типологический, историко-системный, исторжо-ситуационный,
сравнительный методы, с помощью которых удалось проанализировать и раскрыть свойства, функции и изменения изучаемой реальности, причинно-следственные связи и эволюцию исследуемых явлений в процессе исторического развития Борьба курдского народа за независимость - это чередование взлетов и падений, удач и неудач побед и потерь, и в анализе причинно-следственных связей, диалектики этих явлений большую помощь оказывает историко-генетический метод
Источниковую основу исследования составил комплекс разнохарактерных, но взаимодополняющих источников на русском, турецком, курдском, английском, арабском и других языках, которые можно разделить на опубликованные и неопубликованные
К числу неопубликованных источников, использованных автором в работе, относятся материалы Архива внешней политики России, представленные, в основном, перепиской государственных деятелей, министров иностранных дел, послов, представителей консульских отделов России в Иране и Турции и тд
В научный оборот введены также документы Российского государственного военно-исторического архива и Центрального государственного исторического архива Грузии Благодаря этим документам автору удалось проанализировать внутренние и внешнеполитические причины изменения политики царской России в курдском вопросе, а также эволюцию политики советского правительства в отношении курдского национального меньшинства
К числу опубликованных материалов можно отнести, в первую очередь, документы дипломатических ведомств Российские дипломаты передали Академии наук собранную ими в курдских регионах обширную коллекцию памятников курдской письменности
В работе использованы также сборник документов по советско-иранским отношениям, консульские доклады, поступавшие в российскую столицу из Южной Персии (сфера британского влияния) и Северной Персии (российская сферы влияния), сборник документов «Международные отношения 1870—1918 гг» (М, 1940), материалы Севрского, Лозаннского договоров12 Севрский и Лозаннский мирные договоры подвели итог под распад Османской империи и обусловили территориально-политические изменения в Турции после Первой мировой войны Договоры так или иначе касались и территории Курдистана, оказавшегося расчлененным между Турцией, Ираком, Сирией и Ираном Автор обратился также к документам
12 Советско-иранские отношения в договорах, конвенциях и соглашениях М, 1946, Севрский мирный договор и акты, подписанные в Лозанне М , 1927, Северная Персия (консульские доклады) М 1973, Сборник консульских докладов (Южная Персия) М, 1932
русско-иранских договоров, заключенных по результатам войн между двумя странами, проходившим в первой трети XIX в - Гюлистанскому 1813 г и Туркманчайскому 1828 г Договоры оформили территориальное перераспределение между двумя странами, усиление позиций России в экономике Ирана и льготы для российских купцов на территории Персии Отсюда и вытекает тот интерес, который проявляли российские власти к иранским делам и нежелание портить отношения с каджарской династией во имя интересов курдов13
Ценным источником по проблеме являются «Советско-иранские отношения в договорах, конвенциях и соглашениях» (М, 1946), в котором отражен ряд важных документов, связанных с развитием отношений между Советским Союзом и Персией в межвоенные и военные годы, история первых советско-иранских договоров и соглашений, подтвердивших отказ от Советской России от капитуляционных льгот и своей сферы влияния в Иране после Октябрьской революции Документы проливают свет на позицию России в отношении курдов Персии
Одним из важнейших источников, позволяющих изучить правовое положение национальных меньшинств Турции, является основной закон государства - Конституция республиканской конституции 1924 г, статьи которой свидетельствуют об отсутствии у национальных меньшинств демократических прав и свобод
Важным документом исследования являются речи, труды, выступления государственных, политических, общественных деятелей, в частности, первого президента Турецкой Республики Мустафы Кемаля, которые демонстрируют положение национальных меньшинств в стране, их политику тюркизации 14
Записки путешественников - ценный исторический источник, из которых можно почерпнуть важные сведения о эпохе. Интересны заметки и впечатления о курдах российского исследователя В Ф Минорского, курдского - Гаурани Али Сейдо и западного - Рича К Дж, которые восполняют сведения о курдах Малой Азии, территории их расселения, жизни, быте, традициях, образе жизни, общественно-экономическом и политическом уровне развития ,5
Важным источником являются статьи и заметки известного российского востоковеда П А Чихачева «Великие державы и Восточный вопрос» (М , 1970), явившиеся следствием его восьми научных экспедиций по Малой Азии с 1848 по 1863 гг
1' Трактат, заключенный вГюлистане 12 октября 1813 г //Новая история Ирана Хрестоматия М , 1988, Трактат, заключенный вТуркманчае 10 февраля 1818 г , Особый Акт (о торговле), заключенный в Туркманчае 10 февраля 1828 г // Новая история Ирана Хрестоматия М , 1988, Из англо-персидского договора 1814 г //Хрестоматия по новой истории Т 2 М ,1965 идр
14 Мустафа Кемаль Путь новой Турции T I-IV М, 1929-1934
13 Минорский, ВФ Курды Заметки и впечатления Петроград, 1915 Гаурани Али Сейдо Из
Аммана вАмеди Путешествие по Южному Курдистану Каир, 1939, Рич К Дж Путешествие Рича
в Курдистан 1820 Тебриз, 1991
Среди автобиографических и биографических исследований весьма ценным представляются автобиография А. Бадирхана, известного курдского общественно-политического деятеля, воспоминания Масуда Барзани о своем отце - лидере курдов Ирака Мустафе Барзани, его роли и вкладе в освободительную борьбу курдского народа, «Воспоминания» о борьбе курдского народа Рафика Хильми, Силопи Зинара ,6
Научная новизна исследования заключается в следующем ~ впервые курдская проблема анализируется в комплексе социально — экономических, политических, международных факторов и охватывает хронологический период XIX — первой трети XX вв ,
— показана политика России в Закавказье и Малой Азии в XIX—начале XX
в , отсутствие четкой позиции царского правительства в курдском вопросе,
его стремление, с одной стороны, привлечь курдов Малой Азии на свою
сторону, с другой, нежелание осложнять отношения с Портой и каджарскими
властями,
« выявлены последствия Русско-турецкой войны 1877—1878 гг для дальнейших судеб Курдистана и позиция России в курдском вопросе в период восстания шейха Обейдуллы (1880 г),
— продемонстрирована политика османского и иранского правительств по
курдской проблеме в конце XIX — начале XX в, формы и методы
подавления освободительного движения курдов,
рассмотрен процесс формирования курдского национализма на рубеже XIX ~ XX вв, вклад курдской интеллигенции, в основном эмигрантской, в развитие освободительного движения, значение политической публицистики в деле роста самосознания курдов,
— исследована интернационализация курдской проблемы в период и
после Первой мировой войны, попытка её решения на Парижской мирной
конференции и крушение надежд курдского народа на самоопределение
после раздела страны на три части вследствие распада Османской империи
— изучена политика правительства Турецкой Республики по проблеме
курдов в 1920—1930-е гг и определена позиция Советской России в вопросе
курдского самоопределения в связи с улучшением советско-турецких
отношений,
— освещена политика советского правительства в отношении курдского
меньшинства Закавказья в 1920-е гг и постепенное ухудшение
положения курдов в СССР в 1930-е гг, связанное с началом сталинских
репрессий
На защиту выносятся следующие положения: 1 Медленные темпы социального, экономического и политического развития курдских вилайетов Османской империи и Ирана явились одной из предпосылок борьбы курдского народа за самоопределение
Бадирхан, А Автобиография//Метин Дахук 1999 № 93, Барзани, М Мустафа Барзани и курдское освободительное движение (1931-1961) СПб.2005, Хильми Рафик Воспоминания, В 2-х т Багдад 1988, Силопи, Зинар Борьба за Курдистан Воспоминания Бейрут, 1987
Политика правительства Российской империи в отношении курдов определялась ее геополитическими и стратегическими интересами и предопределила ее позицию в курдском вопросе, связанную с нежеланием осложнять отношения с Ираном и возможностью использовать курдов Османской империи в своих интересах во время русско-турецких войн
Восстание под руководством шейха Обейдуллы явилось одним из последствий русско-турецкой войны 1877—1878 гг, своим размахом, организованностью и масштабностью продемонстрировавшее неистребимость стремления курдского народа к независимости с одной стороны, и отсутствие четкой позиции России в курдском вопросе, не пожелавшей осложнять отношения с Османской империей после окончания войны с другой
Ужесточение политики в отношении национальных меньшинств в Османской империи и в Персии одной стороны, тактика лавирования, заигрывания с курдской знатью, стремление расколоть курдское общество путем привлечения племенной и бюрократической верхушки Курдистана на свою сторону, с другой, - следствие активизации освободительных устремлений курдского народа и важный фактор роста национального самосознания,
Рост национального самосознания курдского народа явился также следствием формирования идей национализма в среде курдской интеллигенции, находившейся в основном эмигрантской, ее просветительской и политической деятельности, проявившейся в создании патриотических организаций, комитетов, национальных органов прессы, поддержавших движение младотурок в борьбе с абдулхамидовской тиранией и быстро разочаровавшейся в их предательской шовинистической политике, направленной на разжигание межнациональной розни и реализацию идеологии пантюркизма
Выход курдской проблемы на международную арену и попытка ее решения при участии великих держав Запада способствовали интернационализации курдского вопроса, однако не удовлетворили чаяний народа, более того, привели к разделу курдских территорий после распада Османской империи на три части
Дискриминация курдского населения правительствами Турецкой Республики и Ирана явилась детонатором мощных движений под руководством Симко в Иране и восстаний в районах Арарата и Дерсима в Турции в 1920-1930-е гг
8 Позиция Советской России в условиях роста освободительных
тенденций в курдском обществе в межвоенные годы определялась ее
отношением к Турции и Ирану и формировалась в соответствии с
межправительственными официальными договоренностями и
национальными интересами России
9 Политика Советского правительства в национальном вопросе,
стремление поднять экономический и культурный уровень курдского
населения Закавказья, вовлечь его в общественно-политическую жизнь,
14 формирование Курдской национальной автономии Азербайджана -свидетельство попыток и усилий советской власти в реализации своего видения национального вопроса, однако, в конце 1920-х-1930-е гг эта политика стала эволюционизировать в сторону ужесточения национальной политики, в частности, в отношении курдского населения, и получила своё уродливое проявление в условиях командно-административной системы в репрессиях и депортациях малых народов.
Теоретическая и практическая значимость настоящей диссертационной работы определяется тем, что ее положения, собранный фактический материал могут быть использованы в научных разработках специалистов, занимающихся исследованием различных проблем курдоведения, в частности, проблем национального движения курдов, их отношений с Россией Работа может быть востребована в учебном процессе высших учебных заведений, при чтении общих, профилирующих и специальных лекционных курсов, в исследовательской работе студентов-востоковедов, историков, международников, при подготовке спецкурсов
Исследование может иметь практическое значение при анализе успехов и неудач освободительного движения в курдских регионах, а также в контексте урегулирования межнациональных конфликтов
Апробация диссертационного исследования. Диссертация обсуждалась и рекомендована к защите на заседании кафедры новой, новейшей истории и международных отношений Кубанского государственного университета Материалы диссертационного исследования послужили основой для докладов на международных, региональных и краевых научных конференциях Основные положения и выводы диссертации нашли отражение в монографии автора «Курдско-российские отношения», изданной в Стокгольме в 1999 г, в статье «Курдистан в период Крымской войны Отношения с Россией», опубликованной в журнале «Человек Сообщество Управление», включенном в список ВАК, в научных статьях общим объемом 17,2 пл
Структура диссертации состоит из введения, трех глав, заключения, списка использованных источников и литературы, словаря терминов и приложений.[1]
خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: Движение курдского народа за национальное самоопределение в XIX - первой трети XX в. и позиция России (СССР)
ژمارەی داونلۆد: 36 جار
داوا لە نووسەر، وەرگێڕ و دەزگای پەخشەکان دەکەین ئەگەر پێیان باش نییە ئەم پەڕتووکە لێرەوە داونلۆدبکرێت! ئەوا پێمانی ڕابگەیەنن.
ئەم بابەتە بەزمانی (Pусский) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Этот пункт был написан в (Pусский) языке, нажмите на значок , чтобы открыть элемент на языке оригинала!
ئەم بابەتە 1,306 جار بینراوە
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | Pусский | dslib.net
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 2
پۆل: پەڕتووکخانە
زمانی بابەت: Pусский
پەڕتووک - کوورتەباس: دۆزی کورد
پەڕتووک - کوورتەباس: مێژوو
جۆری تیز: پۆست-دکتۆرا
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: ڕووسی
فایلی PDF: بەڵێ
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
 30%-39%
خراپ
 40%-49%
خراپ
 50%-59%
خراپ نییە
 60%-69%
باش
 70%-79%
زۆر باشە
 80%-89%
زۆر باشە
 90%-99%
نایاب
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕاپەڕ عوسمان عوزێری )ەوە لە: 14-02-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ڕۆژگار کەرکوکی )ەوە لە: 15-02-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( ڕاپەڕ عوسمان عوزێری )ەوە لە: 12-01-2023 باشترکراوە
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 1,306 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.125 KB 14-02-2022 ڕاپەڕ عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.
فایلی PDF 1.0.12 MB 27 12-01-2023 ڕاپەڕ عوسمان عوزێریڕ.ع.ع.

ڕۆژەڤ
01-02-2004
باشووری کوردستان
- کاتژمێر نزیکەی 11ی سەرلەبەیانی: دوو هێرشی تیرۆریستیی خۆکوژی بۆ سەر لکی دووی پارتی و مەڵبەندی سێی یەکێتی لە هەولێر، ئەم هێرشانە بووە هۆی کوژرانی سامی عەبدولرەحمان و دوو کوڕی، شەوکەت شێخ یەزدین، ئەکرەم مەنتک، مەهدی خۆشناو و کوڕەکانی، سەعد عەبدوڵڵا، مەحمود هالۆ و هیجران بارزانی لەلای پارتی و شاخەوان عەباس، خەسرەو شێرە، محەمەد بەحرکە، بەهرۆز قەشقە و دیدەوان لەلای یەکێتی و زۆری دیکە. سەرجەمی کوژراوەکان نزیکەی 100 کەس زۆرترە و بریندارەکانیش نزیکەی 200 کەسن. ئەم ڕووداوە ڕێکەوتی یەکە
01-02-2004
ڤیان جاف - ڤیان سۆران
لەیلا والی حسێن ناسراو بە ڤیان جاف و ڤیان کارۆخ و ڤیان سۆران لە ساڵی 1981 لە شاری سلێمانی چاوی بەژیان هەڵهێناوە، هەر لەم شارەدا قۆناخەکانی سەرەتایی و ناوەندی خوێندووە و یەکێک بووە لەخوێندکارە دیار و هەڵکەوتووەکانی قوتابخانە و هەمیشە نموونە بووە بۆ هاوڕێکانی. شەهیدی نەمر هەر لەمنداڵییەوە دەرکی بەزوڵم و ستەمی سیستەمی کۆمەڵایەتی کردووە و پێی پەسندنەکراوە، هەربۆیە هەمیشە ڕووبەڕووی ئەو ئەقڵییەتە کۆنە بۆتەوە کە ژنی کۆتگیر و بێ ئیرادە کردووە.
لەئاکامدا هەرچەندە یەکێک بووە لەخوێندکارە هەرە زیرەک و زرنگ
ڤیان جاف - ڤیان سۆران
ژینا ئەمینی
ناو: ژینا
نازناو: ئەمینی
ناوی باوک: ئەمجەد ئەمینی
ناوی دایک: موژگان
ساڵی لەدایکبوون: 2000
ڕۆژی کۆچی دوایی: 16-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: سەقز
شوێنی کۆچی دوایی: تاران

ژیاننامە
ژینا ئەمینی ناسراو بە (مەهسا ئەمینی) لە دایکبووی ساڵی 2000 لە شاری سەقزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە میانەی گەشتێکیان بۆ تاران لەگەڵ خێزانەکەیدا لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کراوە بەهۆی باڵاپۆش نەبوونی، وە دایکی ژیناش ئاماژەی بەوەداوە کە ژینا باڵاپۆش بووە، وە بەهۆی ئەشکەنجەدرانییەوە بە سەختی بریندار بووە و ب
ژینا ئەمینی
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
ناو: شەوکەت
ناوی باوک: شێخ یەزەدین محەمەد نەبی
ڕۆژی لەدایکبوون: 1954
ڕۆژی شەهیدبوون: 01-02-2004
شوێنی لەدایکبوون: یەکێتیی سۆڤێتی پێشوو و ڕووسیا
شوێنی شەهیدبوون:شاری هەولێر
ژیاننامە
ساڵی 1954 لە شاری تاشقەندی پایتەختی کۆماری ئۆزبەکستان‌ لە دایکبووە، شێخ یەزدین محەمەد نەبی (1925-1999) ی باوکی، ساڵی 1947 یەکێک بووە لە هەڤاڵانی مستەفا بارزانی (1903 - 1979) لە ڕێڕەوە مێژووییەکە بەرەو یەکێتی سۆڤێتدا. دایکی لە نەتەوەی تاتاری نیمچە دورگەی کەریمەی سەر دەریای ڕەشە و لە جەنگی جیهانی دووەم بەر شاڵاو
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
پەروەردە و گرنگینەدان بە زمانی دایک
ناونیشانی بابەت: پەروەردە و گرنگینەدان بە زمانی دایک
ئامادەکردن: ڕەئوف ئالانی

ئەوەی بۆتەجێی سەرنجی زۆربەی دڵسۆزانی زمانی کوردی و ڕۆشنبیران بەگشتی، ڕۆژانە لەم هەرێمەی ئێمە دەرگیری کێشەیەکی گەورەی نەتەوەیی دەبینەوە، ئەویش بەریەککەوتنی خەڵکی بیانییە، واتە ئەوکەسانەی لە نەتەوەی کورد نین و زمانی دایکیان بێگانەیە بە ئێمە، ئەمە کارێکی ئاساییە و هەموو میوانێک پێویستە ڕێزی لێبگیرێت، من لەوتارێکیترمدا، لەڕابردوودا باسی ئەوەم کردووە کە گومان دەخرێتە سەر کەسێتی تاکی کورد، بۆچی خۆی و زمانەکەی بەکەمدەزانێ
پەروەردە و گرنگینەدان بە زمانی دایک
بابەتی نوێ
بیلال حەمەنەبی
ناو: بیلال
ناوی باوک: حمە نەبی
ساڵی لەدایکبوون: 1993
شوێنی لەدایکبوون: شارۆچکەی ڕانیە
ژیاننامە
ساڵی 1993 لە ڕانییە لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە ڕانیە خوێندووە. ساڵی 2009 لە پەیمانگە
بیلال حەمەنەبی
هەرێم جاف
ناو: هەرێم
نازناو: هەرێم جاف
شوێنی لەدایکبوون: کفری
پیشە: ڕۆژنامەنووس

ژیاننامە
ڕۆژنامەنووسی کەناڵی کوردستان 24 لە ناوچەی کفری، لە ساڵی 2022 بەڕێوبەرایەتی وەرزش و لاوانی گەرمیان خەڵاتی ڕێزلێنانی
هەرێم جاف
پەروین شەرەفخان
ناو: پەروین
ناوی باوک: شەرەفخان
شوێنی لەدایکبوون: دهۆک
ژیاننامە
پەروین شەرەفخان خانمە پێشکەشکارێکی دیاری کەناڵی وارە، لەشاری دهۆک لەدایکبووە، هەفتانە بەرنامەی مەگەزینی هەیە.[1]
پەروین شەرەفخان
عەبدوڵڵا ڕایق ئیسماعیل
ناو: عەبدوڵڵا
ناوی باوک: ڕایق
ڕۆژی کۆچی دوایی: 12-12-2022
شوێنی لەدایکبوون: عەفرین
شوێنی کۆچی دوایی: شارەدێی بەحرکە

ژیاننامە
مێردمنداڵێکی ئاوارەی ڕۆژاوای کوردستان بووە، دانیشتووی کەمپی بەحرکەی
عەبدوڵڵا ڕایق ئیسماعیل
خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
ناونیشانی پەڕتووک: خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
ناوی نووسەر: گابریل گارسیا مارکیز
ناوی وەرگێڕ: محەمەد کەریم
وەرگێڕان لە زمانی: فارسی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: دەزگای جەمال عیرفان
ساڵی چاپ:
خۆشەویستیی لەزەمانی کۆلێرادا
هاڤا دارا
ناو: هاڤا
ناوی باوک: دارا
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
پیشە: ڕۆژنامەنووس
ژیاننامە
هاڤا دارا لە سلێمانی لە دایکبووە، قۆناغەکانی خوێندنی لە سلێمانی تەواوکردووە، ماوەی چەندین ساڵە وەک پێشکەشکار دەرکەوت
هاڤا دارا
یوسف سەردار حەمەئەمین
ناو: یوسف
ناوی باوک: سەردار حەمەئەمین
ڕۆژی لەدایکبوون: 10-01-2001
شوێنی لەدایکبوون: گوندی شێخ لەنگەر ی شارەدێی کوڵەجۆ ی شارۆچکەی کەلار ە.
ژیاننامە
لە ڕێکەوتی10-01-2001 لە گوندی شێخ لەنگەری، ناوچ
یوسف سەردار حەمەئەمین
فیدباک
ناونیشانی پەڕتووک: فیدباک
ناوی نووسەر: شاجوان محەمەد - بیلال حەمە
شوێنی چاپ: سلێمانی
چاپخانە: زانکۆی سلێمانی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: یەکەم
[1]
فیدباک
بەناز محەمەد ئیسماعیل عەلی
ناو: بەناز
ناوی باوک: محەمەد ئیسماعیل
ساڵی لەدایکبوون: 1970
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
بەناز محەمەد لە ساڵی 1970 لە گەڕەکی گۆیژەی سلێمانی لە بنەماڵەیەکی کوردپەروەر لەدایکبووە، خوێندنی هەر
بەناز محەمەد ئیسماعیل عەلی
عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
ناونیشانی پەڕتووک: عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
ئامادە کردنی: قاسم قازی
دیزاین: شاروخ ئەڕژەنگی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی دووەم[1]
عومەر خانی ئەمیری و نوکتەکانی
شاخەوان کەریم قادر
ناو: شاخەوان
ناوی باوک: کەریم
ڕۆژی کۆچی دوایی: 01-02-2023
شوێنی لەدایکبوون: خورماتوو
شوێنی کۆچی دوایی: کەرکووک
جۆری یاری: تۆپی پێ
ژیاننامە
یاریزانێکی ئاست بەرزی تۆپی پێ بووە، لە ڕێکەوتی 01-02-2
شاخەوان کەریم قادر
لۆچێک لە خەروار 2
ناونیشانی پەڕتووک: لۆچێک لە خەروار
بیرەوەرییەکانی حامید ڕەشیدی زەرزا
دیزاین: شاروخ ئەڕژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم[1]
لۆچێک لە خەروار 2
مۆرانە 2
ناونیشانی پەڕتووک: مۆرانە
ناوی نووسەر: بزورگ عەلەوی
ناوی وەرگێڕ: ڕەسوڵ سوڵتانی
دیزانی بەرگ: پەیام شوکری
ڕێکخستنی لاپەڕەکان: شاڕوخ ئەڕژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2023
ژمارە
مۆرانە 2
نیشتمانی داگیرکراو
ناونیشانی پەڕتووک: نیشتمانی داگیرکراو
ناوی نووسەر: ژاکان باران مەڵەکشاهی
بەشی زاراوەی ئیلامی: ئاوات ساروج، سەعدوڵا جەھانگیری
بەشی زاراوەی سۆرانی: لەیلا سۆفی سوڵتانی، فەنابوون سەلام
گرافیک و دیزا
نیشتمانی داگیرکراو
ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
ناونیشانی پەڕتووک: ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
ناوی نووسەر: داریوس فۆرۆکس
ناوی وەرگێڕ: شانیا عوسمان کاکی
وەرگێڕان لە زمانی: ئینگلیزی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: کتێبخانەی بەختیاری
ساڵی چاپ: 2023
ژمار
ئەمڕۆ ئەنجامی بدە
کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
ناونیشانی پەڕتووک: کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
دیزاین: شاڕوخ ئەرژەنگی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
[1]
کەینوونە؛ دیوانی شیعرەکانی کەماڵ ماملێ
تاسەبار
ناونیشانی پەڕتووک: تاسەبار
ناوی نووسەر: حەسەن شافێعی
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2022
[1]
تاسەبار
چەپکێک چیرۆکی جوان
ناونیشانی پەڕتووک: چەپکێک چیرۆکی جوان - کۆمەڵێک چیرۆک بۆ منداڵان
ناوی نووسەر: ڤ. سۆتیێڤ
ناوی وەرگێڕ: موسلیح ڕێبوار
چاپخانە: 49 کتێب
شوێنی چاپ: سوید
[1]
چەپکێک چیرۆکی جوان
کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر
ناو: کەیفی
نازناو: کۆیی
ناوی باوک: ئەحمەد
دکتۆر کەیفی ئەحمەد
ژیاننامە:
من ناوم (کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر) - لە شاری رانیە لە دایکبووم لە ڕێکەوتی 01-07-1970
- خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیم لە شارۆ
کەیفی ئەحمەد عەبدولقادر
گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
ناونیشانی پەڕتووک: گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
نووسینی: د. کەریم خەنجەر
وەرگێڕانی: د. کەیفی ئەحمەد
چاپ: چاپی یەکەم
ساڵی چاپ: 2023
شوێنی چاپ: چاپخانەی پاندا - سلێمانی
[1]
گۆڕانکاریی لە ئەدای ئەکتەردا
ڕەچەڵەکناسیی کەمپ
ناونیشانی پەڕتووک: ڕەچەڵەکناسیی کەمپ (لە کەمپی کۆڵۆنیالیزم-ئاوشڤیتزەوە بۆ کەمپی پەنابەران)
ناوی نووسەر: پێشڕەو محەمەد
دیزاینی بەرگ پەیام شوکری (سیپان)
شوێنی چاپ: سوید
چاپخانە: 49 کتێب
ساڵی چاپ: 2
ڕەچەڵەکناسیی کەمپ
ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
ناونیشانی پەڕتووک: ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
بەرهەمی کۆمەڵێک شاعیر و ئەدیب
کۆکردنەوە: جەلال هانیسی و شاڕوخ ئەرژەنگی
دیزاینی بەرگ: پەیام شوکری
ڕێکخستنی لاپەڕەکان: شاڕوخ ئەرژەنگی
شوێنی چاپ:
ژینای ئازادی لە ئاوێنەی ئەدەبدا
هەنگ و کورد
هەنگ و کورد
ئەوەی لەم پێشەکییەدا ئەمەوێت بینووسم، بابەتێکە بۆ یەکەم جار بە دیدی خوێنەران ئاشنایی پەیدا ئەکات و پاش تێڕوانین و بەدواچوونمدا، لە ڕیشە و ڕەچەڵەکە زمانەوانییەکەوەی کوردەوە هاتوومەتە ناو ف
هەنگ و کورد
کوردۆلۆجی
گۆڤاری مەڵبەندی کوردۆلۆجی
سەرنووسەر: د. ڕەفیق سابیر [1]


کوردۆلۆجی
جەمیل ئاغای گەردی
ناو: جەمیل
نازناو: جەمیل ئاغای گەردی
ساڵی کۆچی دوایی: 1943
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
شوێنی کۆچی دوایی: وڵاتی ئێراق
ژیاننامە
جەمیل ئاغای گەردی سەرۆک عەشیرەتی گەردی لە باشووری کوردستان یەکێک لە ئەن
جەمیل ئاغای گەردی
ئامار
بابەت 423,799
وێنە 87,500
پەڕتووک PDF 16,102
فایلی پەیوەندیدار 70,189
ڤیدیۆ 428
میوانی ئامادە 6
ئەمڕۆ 2,326
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!

Kurdipedia.org (2008 - 2023) version: 15.02
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 16.296 چرکە!