پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
چێنەر عەبدولقادر
11-07-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ڕێکخستنی دەستپێشخەری یاسادانان لە هەرێمی کوردستان
11-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
باشترین وتەی دەروونناسی(تورکی-کوردی)
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری ڕێگرتن لەهاندانی توندوتیژی لەدەزگاکانی میدیای کوردیدا
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری نووسین بۆ میدیا و سۆشیال میدیا فەرمییەکانی ھەرێمی کوردستان
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕاگەیاندنی پەرلەمانی کوردستان لە بەشداریپێکردنی کەناڵە تەلەڤزیۆنییەکان لە ناساندنی یاسا و بڕیارەکاندا
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بەرەی نیشتمانیی یەکگرتوو زەروورەتەکەی، سروشتەکەی، ئامانج و پێداویستی یەکانی
10-07-2024
هەژار کامەلا
پەرتووکخانە
زنجیرەی هەبوو، نەبوو زمانی ئاژەڵان 2
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
زنجیرەی هەبوو، نەبوو نرخی ئازادی 1
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پەری ددان
10-07-2024
کشمیر کەریم
ئامار
بابەت 522,468
وێنە 105,723
پەرتووک PDF 19,692
فایلی پەیوەندیدار 98,580
ڤیدیۆ 1,419
ژیاننامە
محەمەد عەلی عەونی
ژیاننامە
عەلی قازی محەمەد - کوڕی ڕەش
ژیاننامە
کەژاڵ ئیبراهیم خدر
ژیاننامە
دکتۆر محەمەد موکری
ژیاننامە
کەیهان ئەنوەر عەلی
سەفەرێک بە ڕێگای ئاوریشم لە بوخاراوە بۆ سەمەرقەند - A Journey through Silk Road From Bukhara to Samarkand
کوردیپێدیا و هاوکارانی، هەردەم یارمەتیدەردەبن بۆ خوێندکارانی زانکۆ و خوێندنی باڵا بۆ بەدەستخستنی سەرچاوەی پێویست!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp3
Viber1
SMS0
Facebook Messenger2
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

سەفەرێک بە ڕێگای ئاوریشم لە بوخاراوە بۆ سەمەرقەند

سەفەرێک بە ڕێگای ئاوریشم لە بوخاراوە بۆ سەمەرقەند
#سوداد ڕەسووڵ#

A Journey through Silk Road
From Bukhara to Samarkand
ڕێگای ئاوریشم ئەو ڕێگایەیە کە سەردەمێک لە مێژوودا ڕێگایەکی گرنگی بەیەکبەستنەوەی نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا بووە. ئەم ڕێگایە لە ڕۆژهەڵاتەوە لە دوو شاری وڵاتی چین دەستی پێ کردووە: چانگان Chang’an و لویانگ Luoyang کە شوێنی بەرهەمهێنانی ئاوریشم بوون، لەوێوە بازرگانیی قوماشی ئاوریشم بەرەو وڵاتانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا چووە. ئەم ڕێگەیە تۆڕێک بووە لە ڕێگای هەمەچەشن لە چینەوە بە شار و وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست و هیندستان و ناوچەی قەوقاز و وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تێپەڕیوە تا گەیشتووە بە باشووری ئەوروپا. ڕێگاکە زیاتر لە حەوت هەزار کیلۆمەتر بووە.
ڕێگای ئاوریشم هەر بە تەنیا ڕێگایەکی بازرگانیی ئاوریشم نەبوو، بەڵکوو ڕێگایەک بووە بۆ گواستنەوەی هزر و ڕامان و فەرهەنگی ڕۆژهەڵات و ئاسیا بۆ وڵاتانی ئەم ڕێگایە بەرەو ئەوروپا، بە پێچەوانەوەش لە ئەوروپاوە بۆ ڕۆژهەڵات.
بۆ ماوەیەکی درێژ لە مێژوودا کاروانی ئەسپ و قاتر و وشتر بە شارەکانی سەر ئەم ڕێگایەدا تێپەڕیون، لە شارێک بارەکانیان داگرتووە و لە کاروانسەراکان ئیسراحەتیان کردووە و بۆ ڕۆژی دواتر بە ڕێ کەوتون بۆ شارێکی دی.
ئەم ڕێگایە لە ساڵی 130 پێش میلادەوە دەستی پێ کردووە و هەتا ساڵی 1453 میلادی بەردەوام بووە. لە کۆتایی سەدەی پازدەمی میلادی دوای ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی فراوانخوازیان بەرەو ئەوروپا دەست پێ دەکات، ئەم ڕێگایەش دادەخەن و ئەم بازرگانییەی نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاواش دەوەستێت، ئیدی ئەوروپییەکان بیر لە ڕێگایەکی دەریایی دەکەنەوە بۆ ئەوەی بگەن بە ئاسیا. ئەوەبوو لە سەدەی پازدەمی میلادی لەلایەن دەریاوانی پورتوغالی (ڤاسکۆ دێ گاما) بە دەریاوە لە کەنارەکانی ڕۆژاوای ئەفەریقا بە قاڕەکەدا بەرەو خوار دەچێت تا لەئەوپەڕی باشوور دەگات بە کۆتا نووکی ئەم قاڕەیە، لەوێوە کەشتییەکەی دەسوڕێتەوە بەرەو ڕۆژهەڵات بە هیوا دەبێت بگات بە ئاسیا، بۆیە ئەو نووکە ناوی دەبێت بە سەرەی هیوای خۆشی (رأس الرجاء الصالح) . دۆزینەوەی ئەم ڕێگا ئاوییە دەبێت بە جێگرەوەی ڕێگای ئاوریشم لەنێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا. ئەوروپا چیدی پێویستی بە ڕێگای وشکانی نابێت بۆ گەیشتن بە ڕۆژهەڵات و هیند و چین.
لەم ڕێگایە سەرەتا بە بازرگانی ئاوریشم دەست پێ دەکات، بەڵام دواتر دەبێت بە ڕێگایەکی گرنگی بازرگانی بۆ هەموو جۆرە کەلوپەل و شمەکێک تەنانەت گواستنەوەی ئاژەڵ و کۆیلەش. لەم ڕێگایە لە ڕۆژهەڵاتەوە ئەو شتانەی بۆ ڕۆژاوا گواستراونەتەوە: ئاوریشم، چا، ڕەنگ، بەردی بەنرخ، سیرامیک و فەخوری، بەهارات، دەرمان، برۆنز، عەتر، کەڵبەی فیل، برنج، کاغەز، .. تاد. لە ڕۆژاواشەوە ئەم شتانە بۆ ڕۆژهەڵات گواستراونەتەوە: ئەسپ، سەگ، هەنگوین، میوە، پێست و فەروەی ئاژەڵ، شووشە، چنراوی دەستی، کۆیلە، چەک، زێر و زیو، .. تاد
بەڵام لە هەمووی گرنگتر ڕێگایەکیش بووە بۆ گواستنەوەی کولتووری لەنێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا: هونەر، دین، فەلسەفە، تەکنەلۆجیا، زمان، زانست، هونەری بیناسازی و هەموو ڕەگەزەکانی دیکەی شارستانی لەم ڕێگایە ئاڵوگۆڕ کراوە. دینی بودایی و هیندۆسی و ئیسلام تێکەڵ بە یەک بوون و کاریگەریان لە یەک کردووە، فۆلکلۆر و ئەدەبی زارەکی و چیرۆکی میللیی نەتەوەکان ئاوێتەی یەک بوون، دابوونەریت و فەرهەنگی میللەتان لە چینەوە گواستراوەتەوە بۆ وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لەوێوەش بۆ ئەوروپا. هەر بەهۆی گرنگی ئەم ڕێگایە لە مێژوودا شارەزایانی مێژوو پێیان وایە ئەم ڕێگایە لە کرانەوەی هەتا داخرانی کاریگەرییەکی یەکجار گەورەی لەسەر پێشکەوتنی شارستانی جیهان هەبووە، ئەو پێشکەوتنەی ئێستا لە جیهان بە دەست هاتووە زۆر سەخت بوو بەبێ بوونی ئەم ڕێگایە بە دەست هاتبوایە.
شارەکانی ئاسیای ناوەڕاست ڕێگایەکی سەرەکی و سەرەڕێی ڕێگای ئاوریشم بوون بە تایبەت شارەکانی وەک خوارەزم و خیفا و بوخارا و سەمەرقەند کە ئێستا کەوتوونەتە نێو ئۆزبەکستان، چەند شارێکی گرنگی ئەم ڕێگایە بوون.
ئەم شارانە لە مێژووی ئیسلامدا چەند ئەستێرەیەکی پرشنگداری شارستانییەتی ئیسلام بوون، چونکە ئەم ناوچەیە مەڵبەندێکی گرنگی تیشکدانەوەی شارستانییەتی ئیسلام بووە بە جیهاندا. لەم شارانە گەلێک زانای گەورە پەروەردە بوون بە تایبەت لەنێوان سەدەی نۆیەم هەتا یازدەمی میلادی چوار زانای گەورە لە جیهانی ئیسلام لەم ناوچەیە سەریان هەڵداوە:
• محەمەد ئیبن موسا خوارەزمی، خەڵکی خوارەزم بووە، گەورەترین زانای ماتماتیک بووە، لە ئەستێرەناسی و جوگرافیاش شارەزا بووە. لە بواری ماتماتیک و جەبر داهێنانی کردووە وشەی ئەلجێبرا بە ئەسڵ عەرەبییە تێکەڵ بە زمانەکانی ئەوروپی بووە.
• ئەبو ڕەیحانی بیرونی کە خەڵکی خوارزەم بووە و گەورەترین ئەستێرەناسی سەردەمی خۆی بووە، کە پێنج سەد ساڵ پێش کۆپەرنیکۆس زانیویە کە زەوی خڕە و بە دەوری خۆیشیدا دەسووڕێتەوە.
• ئەبو عەلی ئیبن سینا کەخەڵکی بوخارا بووە و گەورەترین زانای پزیشکی بووە لە سەدەکانی ناوەڕاست. پەڕتووکەکەی (قانون در طب Canon of Medicine) ، کە لەلایەن هەژاری موکریانییەوە لە عەرەبییەوە تەرجەمەی فارسی کراوە. ئەم پەڕتووکە هەتا سەدەی حەڤدەم لە ئەوروپا گرنگترین سەرچاوەی پزیشکی بووە.
• ئەبو نەسر کوڕی محەمەد کوڕی محەمەد فارابی، ئەم زانایە لە هەموو بوارەکانی زانست، فەلسەفە و کۆمەڵناسی و ماتماتیک و پزیشک و مۆسیقا شارەزایی هەبووە.
• ئەمە بێجگە لەوەی کە لە بواری ئەدەب کۆمەڵێک شاعیر و ئەدیبی گەورە لەم ناوچەیە سەریان هەڵداوە وەک (ڕوودەکی) کە بە باوکی شیعری فارسی دادەنرێت، فیردەوسی کە شانامەی بە فارسی نووسیوە لەژێر کاریگەریی فەرهەنگی ئاسیای ناوەڕاست بووە.
• ئیمامی بوخاری کە گەورەترین کۆکەرەوە و ساغکەرەوەی حەدیسەکانی پێغەمبەرە (ص) ئەویش خەڵکی بوخارایە.
•بەهائەدین نەقشبەندی دامەزرێنەری تەریقەتی نەقشبەندی، ئەویش خەڵکی گوندێکی بوخارایە. کە دواتر ئەم تەریقەتە لەلایەن مەولانا خالیدی نەقشبەندی نوێ دەکرێتەوە و جارێکی دی تەریقەتی نەقشبەندی لە کوردستانەوە بە جیهانی ئیسلامدا بڵاو دەبێتەوە.
بۆ ئەوەی وێنەیەکمان لەسەر ڕادەی پێشکەوتنی شارەکانی ئەم ناوچەیە هەبێت، بوخارا بە نموونە وەردەگرین: لە شاری بوخارا لە سەردەمی سامانییەکان لە سەدەی نۆیەم کە حوکمڕانی فارسەکان بووە لە ئاسیای ناوەڕاستدا، لەم شارە 113 مەدرەسە هەبووە، لەم مەدرەسانە زانستە جۆربەجۆرەکان خوێنراون.
هەردوو شاری بوخارا و سەمەرقەند ئێستاش دانیشتووانەکەی بە لەهجەیەکی فارسی قسە دەکەن کە پێی دەڵێن تاجیکی.
ڕێگای ئاوریشم بە کورستانیشدا تێپەڕیوە، چونکە کوردستان سەرەڕێ بووە بەرەو ڕۆژاوا و ئەوروپا. ڕێگایەکیان لەتەورێزەوە چووە بەرەو شارەکانی باکووری کوردستان و یەکێکی دی لە بەغداوە چووە بەرەو مووسڵ و شارەکانی دیکەی باکووری کوردستان، هەر بۆیە کوردستانیش لە ڕووی بازرگانیی و فەرهەنگی و شارستانییەوە لە مێژوودا لە ڕێگای ئاوریشم سوودمەند بووە.
سەفەر بە شارەکانی ئاسیای ناوەڕاست بە تایبەت شارەکانی خیفا و بوخارا و سەمەرقەند بەهۆی ئەو مێژووە دەوڵەمەندەی هەیەتی و ئەو ئاسەوارە کۆنانەی بە جێ ماوە هەر وا هەست دەکەی بە ناو مێژوودا دەسوڕێیەوە، ڕوو لە هەر لایەک دەکەی مەدرەسەیە و مزگەوت و کاروانسەرایە یان ئارامگای زانایەک و عارفێکە. کە هەر یەکەیان تەمەنی بۆ پێنج سەد تا هەزار ساڵ پێش ئێستایە.
لە سەردانیم بۆ مزگەوتێک لە بوخارا مەلایەکی بە تەمەنم بینی بە تاجیکی قسەی بۆ کردم و بەزەحمەت لە زمانە تاجیکییەکەی تێ دەگەیشتم، دەیگوت: لە سەردەمی سۆڤیەت هەموو مزگەوتەکانی ئەم شارە داخرابوون تەنیا سێ مزگەت و ڕێگە درا بوو بۆ نوێژ، ئەم سێ مزگەوتەیش بەتوندی لەلایەن دەزگای هەواڵگری سۆڤیەتەوە (KGB) کۆنترۆل کرابوو، لێ نەدەگەڕان خەڵکەکە بەئازادی دینداری خۆیان بکەن، هەر بۆیە خەڵک لە هاتوچۆی مزگەوت دەپرینگانەوە.
لەم سەفەرەم لە بوخارا چاوم بە گەشتیارێکی ئەمەریکی کەوت و پێکەوە لەبارەی شارستانییەتی ئیسلام لە ئاسیای ناوەڕاست قسەمان کرد. ئەو ئەمەریکییە زۆر بە سەرسوڕمانەوە باسی ئەم شارستانییەتەی دەکرد و دەیگوت: پێم سەیرە ئێمە لە ئەمەریکا ئەوەی لەبارەی ئیسلامەوە دەبیستن هەر باسی تیرۆر و توندوتیژییە وەک بڵیی ئەم دینە هەر کاری توندوتیژی بووە و هیچ بەرهەمێکی شارستانی نەبووە، بە داخەوە مێدیای ئەمەریکی و ڕۆژاوا هەر ئەم وێنەیە نیشانی ئێمە دەدەن، کەچی ئەوەی لێرە بە چاوی خۆم دەیبینم شتێکی دیکەیە، ئەم هەموو مەدرەسە و مزگەوتە لە سەدەی دەیەمی میلادی لێرە هەبووە ئەو هەموو زانایەی پێ گەیاندووە، ئەمە بەڵگەیە کە ئیسلام دینێکی شارستانییەت سازە و بەشدارییەکی گرنگی لە پێشخستنی زانستەکاندا هەبووە و زانای گەورەی پێشکەش بە جیهان کردووە، کە لە بۆ سەردەمی خۆی بە پێش ئەمەریکا و هەموو ڕۆژاوا کەوتووە. لە کاتێک لە سەدەی دەیەم لێرە مەدرەسە هەبووە زانستەکان خوێنراوە ئەوسا نە ئەمەریکا هەبووە و نە لە ئەوروپاش پێشکەوتنێکی وا هەبووە. بە داخەوە بۆ ئەم چەواشەکارییە کە ئەمڕۆ بەرانبەر جیهانی ئیسلام و موسڵمانان دەکرێت!.[1]
ئەم بابەتە 617 جار بینراوە
هاشتاگ
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 3
زمانی بابەت: کوردیی ناوەڕاست
ڕۆژی دەرچوون: 08-07-2023 (1 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: گەشتنامە
پۆلێنی ناوەڕۆک: کلتوور / فۆلکلۆر
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: کرمانجیی ناوەڕاست
وڵات - هەرێم: ئوزبەکستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 94%
94%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هەژار کامەلا )ەوە لە: 08-07-2023 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 08-07-2023 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 08-07-2023 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 617 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.115 KB 08-07-2023 هەژار کامەلاهـ.ک.
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
باشترین وتەی دەروونناسی(تورکی-کوردی)
کورتەباس
مەسعود بارزانی پێشوازی لە سەرۆکی هاوپەیمانێتیی دەوڵەتی یاسا دەکات
کورتەباس
مەسعود بارزانی لەگەڵ سەرۆکی حزبی تەقەدوم کۆبوویەوە
ژیاننامە
هولیا ئەڤشار
ژیاننامە
چێنەر عەبدولقادر
ژیاننامە
ئاواز عەبدولقەهار عوسمان
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ئەرکان باڵواسە
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕاگەیاندنی پەرلەمانی کوردستان لە بەشداریپێکردنی کەناڵە تەلەڤزیۆنییەکان لە ناساندنی یاسا و بڕیارەکاندا
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
ژیاننامە
بەختیار ئەحمەدی 3
کورتەباس
خەمۆکی نەمانی توانای خەونبینینە
وێنە و پێناس
گەنجانی گوندی باشقاڵ ئاغای ئاکرێ ساڵی 1996
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
ڕزگار حاجی حەمە
ژیاننامە
ئەیوب محەمەدی
پەرتووکخانە
ڕێکخستنی دەستپێشخەری یاسادانان لە هەرێمی کوردستان
وێنە و پێناس
گەشتی بەهارەی کۆمەڵێک لە مامۆستایانی شارەدێی دارەتوو لە بەردەڕەش ساڵی 1993
ژیاننامە
خەدیجە ئەسکەندەر حەیدەر
پەرتووکخانە
ڕێبەری نووسین بۆ میدیا و سۆشیال میدیا فەرمییەکانی ھەرێمی کوردستان
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
شوێنەوار و کۆنینە
کاروانسەرای قەسری شیرین
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک لە پیاوانی کۆمەڵگای پیرزین ساڵی 1979
وێنە و پێناس
چوار لە پیاوماقوڵانی شارەدێی سیدەکان ساڵی 1981
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
پەرتووکخانە
ڕێبەری ڕێگرتن لەهاندانی توندوتیژی لەدەزگاکانی میدیای کوردیدا
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
وێنە و پێناس
تیپی تۆپی پێی ئازادی لە کەرکووک ساڵی 1999
کورتەباس
هێمن هەورامی پێشوازیی لە کونسوڵی گشتیی نوێی تورکیا کرد
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
کورتەباس
مەسعود بارزانی لە بەغدا پێشوازی لە پارێزگاری بەسڕا دەکات
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
محەمەد عەلی عەونی
18-11-2008
هاوڕێ باخەوان
محەمەد عەلی عەونی
ژیاننامە
عەلی قازی محەمەد - کوڕی ڕەش
03-11-2009
هاوڕێ باخەوان
عەلی قازی محەمەد - کوڕی ڕەش
ژیاننامە
کەژاڵ ئیبراهیم خدر
09-01-2010
هاوڕێ باخەوان
کەژاڵ ئیبراهیم خدر
ژیاننامە
دکتۆر محەمەد موکری
30-01-2012
ڕێناس نەورۆزی
دکتۆر محەمەد موکری
ژیاننامە
کەیهان ئەنوەر عەلی
11-07-2017
سەریاس ئەحمەد
کەیهان ئەنوەر عەلی
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
ژیاننامە
چێنەر عەبدولقادر
11-07-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ڕێکخستنی دەستپێشخەری یاسادانان لە هەرێمی کوردستان
11-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
باشترین وتەی دەروونناسی(تورکی-کوردی)
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری ڕێگرتن لەهاندانی توندوتیژی لەدەزگاکانی میدیای کوردیدا
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕێبەری نووسین بۆ میدیا و سۆشیال میدیا فەرمییەکانی ھەرێمی کوردستان
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕاگەیاندنی پەرلەمانی کوردستان لە بەشداریپێکردنی کەناڵە تەلەڤزیۆنییەکان لە ناساندنی یاسا و بڕیارەکاندا
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
بەرەی نیشتمانیی یەکگرتوو زەروورەتەکەی، سروشتەکەی، ئامانج و پێداویستی یەکانی
10-07-2024
هەژار کامەلا
پەرتووکخانە
زنجیرەی هەبوو، نەبوو زمانی ئاژەڵان 2
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
زنجیرەی هەبوو، نەبوو نرخی ئازادی 1
10-07-2024
کشمیر کەریم
پەرتووکخانە
پەری ددان
10-07-2024
کشمیر کەریم
ئامار
بابەت 522,468
وێنە 105,723
پەرتووک PDF 19,692
فایلی پەیوەندیدار 98,580
ڤیدیۆ 1,419
کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!
شوێنەوار و کۆنینە
قشڵەی قوشتەپە
شوێنەوار و کۆنینە
قەڵای نارین
پەرتووکخانە
باشترین وتەی دەروونناسی(تورکی-کوردی)
کورتەباس
مەسعود بارزانی پێشوازی لە سەرۆکی هاوپەیمانێتیی دەوڵەتی یاسا دەکات
کورتەباس
مەسعود بارزانی لەگەڵ سەرۆکی حزبی تەقەدوم کۆبوویەوە
ژیاننامە
هولیا ئەڤشار
ژیاننامە
چێنەر عەبدولقادر
ژیاننامە
ئاواز عەبدولقەهار عوسمان
ژیاننامە
سروە ساڵەیی
پەرتووکخانە
کۆڵبەرنامە - وەشانی 1
ژیاننامە
ئەرکان باڵواسە
پەرتووکخانە
ڕۆڵی ڕاگەیاندنی پەرلەمانی کوردستان لە بەشداریپێکردنی کەناڵە تەلەڤزیۆنییەکان لە ناساندنی یاسا و بڕیارەکاندا
پەرتووکخانە
لۆزاننامە - وەشانی 2
ژیاننامە
بەختیار ئەحمەدی 3
کورتەباس
خەمۆکی نەمانی توانای خەونبینینە
وێنە و پێناس
گەنجانی گوندی باشقاڵ ئاغای ئاکرێ ساڵی 1996
پەرتووکخانە
سیاسەت و پلانی زمان بۆ هەرێمی کوردستان
ژیاننامە
ڕزگار حاجی حەمە
ژیاننامە
ئەیوب محەمەدی
پەرتووکخانە
ڕێکخستنی دەستپێشخەری یاسادانان لە هەرێمی کوردستان
وێنە و پێناس
گەشتی بەهارەی کۆمەڵێک لە مامۆستایانی شارەدێی دارەتوو لە بەردەڕەش ساڵی 1993
ژیاننامە
خەدیجە ئەسکەندەر حەیدەر
پەرتووکخانە
ڕێبەری نووسین بۆ میدیا و سۆشیال میدیا فەرمییەکانی ھەرێمی کوردستان
شوێنەوار و کۆنینە
ئەشکەوتی کاڵدار
شوێنەوار و کۆنینە
کاروانسەرای قەسری شیرین
وێنە و پێناس
کۆمەڵێک لە پیاوانی کۆمەڵگای پیرزین ساڵی 1979
وێنە و پێناس
چوار لە پیاوماقوڵانی شارەدێی سیدەکان ساڵی 1981
ژیاننامە
سابات محەمەد ساڵح
پەرتووکخانە
ڕێبەری ڕێگرتن لەهاندانی توندوتیژی لەدەزگاکانی میدیای کوردیدا
شوێنەوار و کۆنینە
سیاهگل.. پەرستگەی سەردەمی ساسانییەکان
وێنە و پێناس
تیپی تۆپی پێی ئازادی لە کەرکووک ساڵی 1999
کورتەباس
هێمن هەورامی پێشوازیی لە کونسوڵی گشتیی نوێی تورکیا کرد
پەرتووکخانە
ژینانامە - وەشانی 1
کورتەباس
مەسعود بارزانی لە بەغدا پێشوازی لە پارێزگاری بەسڕا دەکات
پەرتووکخانە
سایکس-پیکۆنامە - وەشانی 1
فۆڵدەرەکان
شوێنەکان - وڵات - هەرێم - ڕۆژهەڵاتی کوردستان شوێنەکان - جۆری شوێن / شوێنەوار - گوند شوێنەکان - زمان - شێوەزار - کرمانجیی ناوەڕاست وشە و دەستەواژە - وڵات - هەرێم - ڕۆژهەڵاتی کوردستان پەرتووکخانە - فایلی PDF - بەڵێ پەرتووکخانە - پۆلێنی ناوەڕۆک - هەڵبەست پەرتووکخانە - جۆری دۆکومێنت - زمانی یەکەم پەرتووکخانە - جۆری وەشان - دەستنووس پەرتووکخانە - زمان - شێوەزار - کرمانجیی ناوەڕاست پەرتووکخانە - شار و شارۆچکەکان - هەولێر

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.266 چرکە!